ĐÁNH GIÁ VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO NHẬN THỨC VỀ GIÁ TRỊ SỐNG TRÁCH NHIỆM CỦA CÁC HỌC SINH KHỐI THCS TẠI TRƯỜNG THCS VÀ THPT NGUYỄN TẤT THÀNH

Nhận thức về giá trị sống trách nhiệm là giúp học sinh: (i) hiểu nội dung của giá trị sống và tạo hứng thú trong việc khám phá giá trị đó theo nhiều hình thức khác nhau; (ii) nhận biết các giá trị của bản thân, của mọi người và của thế giới; (iii) biết tác động của những hành vi, ứng xử tiêu cực và tích cực trong các hành vi giao tiếp.

TRƯỜNG THCS VÀ THPT NGUYỄN TẤT THÀNH

ĐỀ TÀI DỰ THI KHOA HỌC KỸ THUẬT CẤP TRƯỜNG

Tên đề tài:

ĐÁNH GIÁ VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP

NHẰM NÂNG CAO NHẬN THỨC VỀ GIÁ TRỊ SỐNG TRÁCH NHIỆM CỦA CÁC HỌC SINH KHỐI THCS TẠI TRƯỜNG THCS VÀ THPT NGUYỄN TẤT THÀNH

Mở đầu 1

Chương I - Tổng quan về giáo dục giá trị sống trách nhiệm đối

với việc hình thành nhân cách của trẻ, đặc biệt đối với trẻ ở độ

tuổi thiếu niên

4

2 Vai trò và mục tiêu giáo dục giá trị sống cho học sinh trung học

cơ sở, đặc biệt giá trị sống trách nhiệm

6

2.2 Vai trò, mục tiêu và tác động của giáo dục giá trị sống, đặc

biệt là giá trị sống Trách nhiệm

7

Chương II - Đánh giá thực trạng nhận thức về giá trị sống trách

nhiệm của các học sinh trung học cơ sở tại Trường THCS và

Chương III - Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao nhận thức về

giá trị sống trách nhiệm của các học sinh trung học cơ sở tại

Trường THCS và THPT Nguyễn Tất Thành

24

1 Đối với nhà trường và các thầy cô giáo

Bảng 2 - Bản tổng hợp kết quả về trách nhiệm đối với bản thân của các học sinhkhối 6, 7 và 8

Bảng 3 - Bảng tổng hợp kết quả về trách nhiệm của học sinh khối 6, 7, 8 đối vớiviệc học tập và trường học

Bảng 4 - Bảng tổng hợp kết quả trách nhiệm của học sinh khối 6, 7 và 8 đối vớinhững người xung quanh và gia đình

Bảng 5 - Bảng tổng hợp trách nhiệm trách nhiệm của NAM học sinh lớp 6, 7, 8đối với xã hội

MỞ ĐẦU

1 Sự cần thiết phải nghiên cứu

Martin Luther King nói: “Chỉ thông minh thì không đủ Thông minh kèmtheo các giá trị sống tốt, đó mới là đích của một nền giáo dục tốt”

Ngày nay, học sinh chúng ta tập trung quá nhiều vào việc học các kỹnăng sống để chuẩn bị cho mưu sinh trong tương lai Nhưng chúng ta cũng cầnphải được học sống như thế nào, tức là học cách biết ứng phó trước nhiều tìnhhuống, quản lý cảm xúc, học cách giao tiếp ứng xử, giải quyết mâu thuẫn trongcác mối quan hệ cũng như thể hiện bản thân một cách tích cực

Với mục đích như vậy, điều cần thiết trong giáo dục học sinh hiện naykhông chỉ dừng lại ở việc dạy học mà còn là khơi gợi những giá trị tốt đẹp vốnsẵn có ở mỗi con người Có nền tảng giá trị sống, học sinh sẽ không bị lôi cuốnbởi những giá trị vật chất trong việc định hình mục đích sống Giá trị sống giúphọc sinh có thể cân bằng những mục tiêu vật chất trong quá trình phát triển Tuynhiên, vì nhiều lý do, hiện nay, những giá trị sống tốt đẹp này có lúc đã bị chelấp khiến chúng ta xa rời với những điều quý giá, quan trọng và có ý nghĩa

Những ưu điểm của việc khuyến khích phát triển giá trị sống của học sinhrất to lớn Khoa học đã chứng minh rằng những đứa trẻ được lớn lên với những

biết cân bằng giữa mong muốn của bản thân và nhu cầu của người khác, đónggóp nhiều hơn cho xã hội Ngược lại, những đứa trẻ không được dạy những giátrị sống từ bé, sẽ có nhiều vấn đề mà chúng sẽ phải đương đầu khi lớn lên, như:nghiện thuốc lá, bỏ học, bạo lực,…

Vì vậy, điều quan trọng nhất là cần cung cấp cho trẻ hiểu và dạy chúngnhững giá trị sống và những kỹ năng cần thiết trong cuộc sống càng sớm càngtốt để chúng có thể trở thành những công dân hữu ích tương lai

Mỹ.

Chương trình giáo dục những giá trị sống đã được đưa vào lồng ghéptrong các chương trình học từ tiểu học cho đến trung học phổ thông, trong đó cóTrường THCS và THPT Nguyễn Tất Thành Tuy nhiên, hiện nay, chưa cónghiên cứu nào đánh giá hiệu quả của chương trình giáo dục này đối với họcsinh trung học cơ sở Vì vậy, việc đánh giá và đề xuất các giải pháp nhằm nângcao nhận thức về giá trị sống trách nhiệm của các học sinh khối trung học cơ sở,đặc biệt là các học sinh khối trung học cơ sở của Trường THCS và THPTNguyễn Tất Thành rất cần thiết.

2 Mục tiêu và đối tượng nghiên cứu

Mục tiêu chung của nghiên cứu là gia tăng hiểu biết về giá trị sống “tráchnhiệm” Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao tính trách nhiệmcủa các học sinh khối trung học cơ sở tại Trường THCS và THPT Nguyễn TấtThành, đặc biệt tập trung vào khối 6, 7 và 8 của trường

Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là: (i) Làm rõ khái niệm về trách nhiệm;(ii) Làm rõ trách nhiệm của bản thân, trách nhiệm ở gia đình, trách nhiệm ởtrường học, trách nhiệm đối với xã hội và toàn cầu; (iii) Điều tra khảo sát và xâydựng báo cáo đánh giá thực trạng hiểu biết về giá trị sống trách nhiệm của cáchọc sinh trung học cơ sở tại Trường THCS và THPT Nguyễn Tất Thành; và (iv)

Đề xuất các giải pháp cụ thể và khả thi nhằm nâng cao nhận thức về giá trị sốngtrách nhiệm của các học sinh trung học cơ sở tại Trường THCS và THPTNguyễn Tất Thành

Đối tượng nghiên cứu là các học sinh trung học cơ sở khối lớp 6, 7 và 8tại Trường THCS và THPT Nguyễn Tất Thành

3 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng các phương pháp chủ yếu sau:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp phỏng vấn.

- Phương pháp xin ý kiến của chuyên gia

- Phương pháp phân tích dữ liệu

4 Kết cấu của báo cáo

Báo cáo được xây dựng thành 3 chương và hai phần mở đầu, kết luận; cụthể như sau:

Phần mở đầu: tập trung nêu về sự cần thiết phải nghiên cứu, mục tiêu, đốitượng, phương pháp nghiên cứu

Chương I - Tổng quan về giáo dục giá trị sống trách nhiệm đối với việchình thành nhân cách của trẻ, đặc biệt đối với trẻ ở độ tuổi thiếu niên

Chương II - Đánh giá thực trạng nhận thức về giá trị sống trách nhiệmcủa các học sinh trung học cơ sở tại Trường THCS và THPT Nguyễn TấtThành

Chương III - Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao nhận thức về giá trịsống trách nhiệm của các học sinh trung học cơ sở tại Trường THCS và THPTNguyễn Tất Thành

Phần Kết luận

Chương I Tổng quan về giáo dục giá trị sống Trách nhiệm đối với việc hình hành nhân cách của học sinh trẻ, đặc biệt đối với trẻ ở độ tuổi thiếu niên

1 Khái niệm về giá trị sống Trách nhiệm

Từ “giáo dục”, theo nghĩa gốc Latin, có nghĩa là khơi dậy những gì đã cósẵn ở mỗi người

Giá trị là những cái được thừa nhận là có ý nghĩa tích cực đối với cuộcsống của con người

Giá trị sống (hay còn gọi là “giá trị cuộc sống”, “giá trị của cuộc sống”)

là những điều mà một con người cho là tốt, là quan trọng, phải có cho bằngđược Vì thế, giá trị sống là cơ sở của hành động sống, nó chi phối hành vihướng thiện của con người

Mỗi người là một cá thể riêng biệt, vì thế giá trị sống cũng mang tính cánhân Tuy nhiên, có 12 giá trị sống căn bản hướng con người đến một cuộc sốngtốt đẹp hơn Các giá trị sống cốt lõi cụ thể như sau: hòa bình, tôn trọng, yêu

thương, khoan dung, hạnh phúc, trách nhiệm, hợp tác, khiêm tốn, trung thực,giản dị, tự do, đoàn kết Trong đó: hòa bình và tự do là hai giá trị sống chung;khoan dung, khiêm tốn, giản dị, trung thực, yêu thương, hạnh phúc là sáu giá trịsống thuộc phẩm cách của mỗi cá nhân; tôn trọng, hợp tác, đoàn kết, tráchnhiệm là bốn giá trị quan hệ liên nhân cách.

Theo Từ điển tiếng Việt căn bản, trách nhiệm là điều phải làm, phải gánhvác hoặc phải nhận lấy về mình

Trách nhiệm nói lên một đặc trưng của nhân cách trong việc thực hiệnnghĩa vụ do xã hội đề ra Nếu nghĩa vụ đặt ra cho con người vấn đề nhận thức

và thực hiện những yêu cầu của xã hội, thì trách nhiệm thể hiện con người hoànthành và hoàn thành đến mức nào hoặc không hoàn thành những yêu cầu của xãhội Trách nhiệm là sự tương xứng giữa hoạt động với nghĩa vụ, là hệ quả của

tự do ý chí của con người, là đặc trưng cho hoạt động có ý thức của con người

Về mặt pháp lí, việc xem xét trách nhiệm cá nhân phải thống nhất giữa quyền và

Theo Dianne Tillmen, trách nhiệm là chấp nhận những đòi hỏi và thựchiện nhiệm vụ với khả năng tốt nhất của mình Người có trách nhiệm là ngườiluôn thực hiện nhiệm vụ được giao đúng theo mục tiêu đề ra và tiến hành nhiệm

Theo nhà giáo dục Gene Bedley (1988), trách nhiệm có nghĩa là sự chấpnhận của cá nhân, là trên thực tế mọi người đều phải tự chịu trách nhiệm chohành vi của bản thân, bao gồm ý nghĩ, sự lựa chọn, quyết định, lời nói và hànhđộng Trách nhiệm có nghĩa là chúng ta biết về nguyên nhân và kết quả do chúng

ta tạo ra

Vì vậy, giá trị sống trách nhiệm được coi là xương sống trong phát triểnnhân cách của học sinh để có thể trở thành những công dân tốt và có trách nhiệmtrong tương lai.

2 Vai trò và mục tiêu giáo dục giá trị sống cho học sinh trung học cơ sở, đặc biệt giá trị sống Trách nhiệm

2.1 Đặc điểm tâm lí tuổi thiếu niên

Lứa tuổi học sinh trung học cơ sở còn gọi là lứa tuổi thiếu niên và nó cómột vị trí đặc biệt trong thời kỳ phát triển của trẻ em, là lứa tuổi không còn làtrẻ em nhưng chưa hẳn là người lớn Sự phát triển đột biến về cơ thể, với đặctrưng là sự dậy thì là yếu tố chi phối mạnh mẽ sự phát triển tâm lí tuổi thiếuniên Đây là giai đoạn trẻ bứt phá lần thứ hai trong cuộc đời của mỗi cá nhânvới sự phát triển mạnh mẽ, thiếu cân đối về các mặt trí tuệ, đạo đức

Sự thay đổi vị thế của trẻ trong gia đình và xã hội đã tạo ra hoàn cảnh đặcbiệt trong sự phát triển tâm lí của trẻ em tuổi thiếu niên: “Hoàn cảnh không xácđịnh” Đây là giai đoạn trẻ bộc lộ nhu cầu phát triển nhân cách như là tính tích cực

xã hội mạnh mẽ của bản thân nhằm lĩnh hội những giá trị, những chuẩn mực nhấtđịnh, nhằm xây dựng những quan hệ thỏa đáng với người lớn, bạn bè và cuối cùngnhằm vào bản thân, thiết kế nhân cách của mình, thiết kế tương lai của mình với ý

Phương hướng phát triển tính người lớn ở lứa tuổi này có thể xảy ra theocác hướng: (i) Đối với một số em, trí thức sách vở làm cho các em hiểu biếtnhiều, còn các mặt khác của đời sống thì các em hiểu biết rất ít; (ii) Một số em

ít quan tâm đến học tập ở nhà trường, chỉ quan tâm đến những vấn đề làm thếnào cho phù hợp với mốt, coi trọng việc giao tiếp với người lớn để tỏ ra mình làngười lớn; (iii) Một số không biểu hiện tính người lớn nhưng thực tế đang rènluyện mình có những đức tính ở người lớn như trách nhiệm, độc lập,…

học Quốc gia Hà Nội Năm 2001.

Ở trong gia đình, địa vị của các em được thay đổi Các em được thừa nhậnnhư một thành viên tích cực, được giao những nhiệm vụ cụ thể, được tham giabàn bạc về định hướng phát triển của bản thân trong tương lai,…Những thay đổi

đó động viên, kích thích giá trị sống trách nhiệm của học sinh trung học cơ sởphát triển

2.2 Vai trò, mục tiêu và tác động của giáo dục giá trị sống, đặc biệt là giá trị sống Trách nhiệm

Học sinh trung học cơ sở là lứa tuổi ham tìm tòi, ham khám phá, hamthực hành Đây là điều kiện thuận lợi để giáo viên gợi mở, hướng dẫn các emứng dụng những hành vi trên nền tảng giá trị sống vào cuộc sống của bản thân,chia sẻ chúng với gia đình, xã hội

Có nền tảng giá trị sống vững chắc, học sinh trung học cơ sở không sa đàvào những thú chơi vật chất tầm thường mà biết cách tôn trọng bản thân và ngườikhác, biết cách hợp tác,…, định hướng đến một mục đích sống với những giá trịnhân văn cao cả, tự cảm thấy bản thân có trách nhiệm, có đủ khả năng tạo dựngmột cuộc sống cho bản thân mình và thế giới xung quanh trở nên tốt đẹp hơn

Giáo dục giá trị sống cho học sinh trung học cơ sở có giá trị như sau: (i)Cung cấp kiến thức, rèn luyện kĩ năng để phát triển và hoàn thiện học sinh mộtcách toàn diện, bao gồm thể chất, tinh thần, cảm xúc và vai trò xã hội; (ii) Tạođộng cơ, xây dựng tinh thần trách nhiệm cho học sinh trước những lựa chọn giátrị theo hướng tích cực cho bản thân và xã hội; (iii) Khuyến khích, truyền cảmhứng cho học sinh thực hiện lựa chọn giá trị theo hướng tích cực của bản thânđem lại những lợi ích cho bản thân và xã hội

Giáo dục giá trị sống cho học sinh trung học cơ sở có mục tiêu như sau:Thứ nhất, về mặt kiến thức: (i) Hướng dẫn học sinh tìm hiểu nội dung củagiá trị sống, tạo hứng thú trong việc khám phá các giá trị theo nhiều hình thứckhác nhau; (ii) Giúp học sinh nhận biết các giá trị của bản thân, của mọi người

và của thế giới; (iii) Giúp học sinh nhận biết tác động của những hành vi, ứng

xử tiêu cực và tích cực trong các hành vi giao tiếp

Thứ hai, về kĩ năng: (i) Biết đánh giá những hành vi ứng xử và những giá trịtích cực cũng như tiêu cực; (ii) Ứng xử theo các giá trị đã được khám phá trong quátrình giao tiếp; (iii) Phát triển kĩ năng ra quyết định chọn lựa các giá trị tích cực; (iv)Biết thể hiện một cách sáng tạo, cảm nhận các giá trị qua nhiều hình thức khác nhau;(v) Áp dụng các phương pháp tích cực giải quyết các mâu thuẫn, bất đồng

Thứ ba, về thái độ: (i) Nâng cao lòng tự trọng, tự tin khẳng định nhữnggiá trị tích cực của bản thân và tôn trọng các giá trị của ngươi khác; (ii) Mởrộng lòng khoan dung, phát triển khả năng cảm nhận và trân trọng người khác

và các nền văn hóa khác; (iii) Thể hiện tinh thần trách nhiệm của bản thân với

Theo Donald R.Grossnickle, giáo dục giá trị sống trách nhiệm giúp cho:(i) có trách nhiệm đối với hành động hay ứng xử của bản thân; (ii) các quyếtđịnh có trách nhiệm trên cơ sở các suy nghĩ cân nhắc về hậu quả cũng như giátrị của các quyết định đó; (iii) người có trách nhiệm không dựa vào người khác

để mưu cầu hạnh phúc hoặc không kết tội người khác khi thất bại; (iv) người cótrách nhiệm học cách người khác thành công và thất bại Tất cả các kinh nghiệm

Việc giáo dục và thực hành các bài học về giá trị sống trách nhiệm, họcsinh sẽ phát triển khả năng về tự chủ, tự lực, hợp tác, tự quyết định, theo đuổimục tiêu, kỷ luật, tôn trọng, sự bền vững, lòng tự trọng, hiệu quả và tự kiểmsoát Ví dụ, khi thiếu niên hiểu và áp dụng được bài học “tôi cố gắng hết sức đểlàm được cái mà tôi có thể làm cho bản thân”, nghĩa là đã học được tính tự chủ.Nếu bố mẹ và mọi người xung quanh không hiểu giá trị của bải học này, vẫntiếp tục “làm mọi việc cho trẻ” thì trẻ sẽ phát triển một cách phụ thuộc Hoặc

Mỹ.

với bài học “tôi làm việc tốt với mọi người, tôi tin tưởng vào nhóm của mình”thì trẻ sẽ phát triển được khả năng hợp tác và thân thiện với mọi người.

chứng để đánh giá tác động của giáo dục giá trị sống đã kết luận rằng; việc cácnhà trường xây dựng các môn học tích hợp với chương trình giáo dục giá trịsống đã làm cho các học sinh trở nên siêng năng hơn, không khí trường học trởnên bình yên hơn, mối quan hệ giữa thầy cô và học sinh chặt chẽ hơn, học sinh

và giáo viên hạnh phúc hơn, bố mẹ tin tưởng hơn vào giáo viên và nhà trường.Việc dạy dỗ kỹ lưỡng về giá trị sống cung cấp nền tảng đạo đức căn bản cho cáchành vi ứng xử của cá nhân Nó cũng tạo thành thói quen ứng xử Một trongnhững kết quả quan trọng là khuyến khích cải thiện chất lượng giảng dạy và chophép giáo viên tăng dự đoán về kết quả học tập của học sinh

Theo Jere Brophy (1986), trẻ em cần được học để biết đánh giá quá trìnhthực hiện mục tiêu cá nhân trở thành người có trách nhiệm Việc đánh giá nàyđược thực hiện trên cơ sở các học sinh tự trả lời các câu hỏi liên quan đến 13đặc điểm của giá trị sống trách nhiệm Gia đình và nhà trường cần hợp tác đểgiáo dục giá trị sống trách nhiệm ở nhà và tại trường học

ambience, University of Newcastle, Australia.

Mỹ.

4 Tôi có chiến lược khi đưa ra lựa chọn,

ra quyết định và giải quyết vấn đề

Tính quyết định

lý hiệu quả thời gian của bản thân

Tính mục đích

định cho bản thân trong việc hoànthành các công việc

bản thân và cố gắng cải thiện nó

Hạnh phúc

và năng lực bản thân để đạt mục tiêucủa bản thân

Động lực

hiệu cá nhân và kỹ năng của bản thân

Ảnh hưởng cá nhân

nhiệm về các hành động của mình vàkhông đổ lỗi cho bất kỳ ai

Tự kiểm soát

chăm sóc bản thân và người khác

Giá trị cá nhân và xã hội

3 Chương trình giáo dục giá trị sống

dụng tại một số trường học bắt đầu từ năm 2000 Đây là một chương trình giáodục toàn diện, do Hội Giáo dục quốc tế, một hiệp hội phi lợi nhuận soạn thảo từ

đề án vì một thế giới tốt đẹp hơn Chương trình được UNESCO ủng hộ và được

Tổ chức Hành tinh, Tổ chức Brahma Kumaris bảo trợ với sự cố vấn của nhómchuyên gia Giáo dục UNICEF (NewYork) Chương trình giáo dục được triểnkhai từ năm 1995 nhằm kêu gọi sự chia sẻ các giá trị cho một thế giới tốt đẹphơn Chương trình này tập trung vào 12 giá trị mang tính phổ quát của conngười, bao gồm: hòa bình, tôn trọng, yêu thương, khoan dung, trung thực,khiêm tốn, hợp tác, hạnh phúc, trách nhiệm, giản dị, tự do, đoàn kết

Sơ đồ phát triển các giá trị sử dụng trong Giáo dục giá trị sống

Phương pháp dạy và học của chương trình giáo dục này cũng là một điểmmạnh trong bối cảnh Việt Nam là khuyến khích các giáo viên thay đổi cácphương pháp giảng dạy Các hoạt động trong chương trình học chủ yếu là suynghĩ nhanh, làm việc nhóm, đóng vai, diễn kịch… khiến người học rất hàohứng Điều quan trọng nhất là các giá trị sống sẽ được chính người học tự cảmnhận ra qua sự trải nghiệm của chính bản thân nên rất thấm thía và có hiệu quảtác động rất lớn

Tại Mỹ, chương trình giáo dục để phát triển giá trị sống trách nhiệm đượcthiết lập tại các trường học từ mẫu giáo đến lớp 12 từ cuối những năm 1980

Chẳng hạn đối với các học sinh lớp 6,7 và 8, mục tiêu của chương trình giáo

# 1 Mục tiêu cụ thể Mục tiêu cụ thể Mục tiêu cụ thể

Phát triển khả năng

biết và hiểu sự thật. Phát hiện điểmgiống nhau và khác

nhau của mọi người.

Nhận thức sự thay đổi về cơ thể, cảm xúc và xã hội của tuổi thiếu niên.

Nhận thức lợi ích của mối quan hệ tích cực với giáo viên và người trưởng thành.

Phát hiện phẩm chất tích cực của các bạn cùng trang lứa.

Nhận thức được sự khác nhau về văn hóa của mỗi người.

Nhận thức các phẩm chất tích cực của bản thân và người khác.

Hiểu sự thay đổi về

Nhận thức được sự khác nhau về văn hóa của mỗi người.

Tôn trọng phẩm chất của bản thân

và người khác Chấp nhận sự thay đổi về cơ thể, cảm xúc và xã hội của tuổi thiếu niên Đánh giá cao mối quan hệ tích cực với người khác Trân trọng sự khác nhau về văn hóa của mỗi người.

Chấp nhận chịu trách nhiệm cho hành vi của mình.

Nhận thức hành vi được khuyến khích

và không được khuyến khích.

Biết được cảm xúc

và thái độ ảnh hưởng đến hành vi.

Phát triển các chiến lược để điều chỉnh hành vi không được khuyến khích.

Nhận thức được các hành vi cần phải thay đổi.

Chấp nhận cảm xúc

và thái độ ảnh hưởng đến hành vi Biết được hành vi của ai đó sẽ ảnh hưởng đến cảm xúc

và hành động của người khác.

# 3

Cải thiện kỹ năng

tự ra quyết định và

Nhận thức được các hậu quả của các hành vi tích cực và

Biết về ảnh hưởng của các bạn cùng lứa đến khả năng ra

Biết vấn đề và sử dụng chiến lược để giải quyết vấn đề

Mỹ.

giải quyết vấn đề tiêu cực.

Nhận thức các quyết định của lứa tuổi thanh thiếu niên.

Hiểu cảm giác và thái độ ảnh hưởng đến quá trình ra quyết định.

Hiểu các chiến lược được sử dụng khi thực hiện các lựa chọn khó khăn và giải quyết các vấn đề.

quyết định của bản thân.

Biết các vấn đề của lứa tuổi thanh thiếu niên.

Giải thích các hậu quả của hành vi rủi ro.

Đưa ra các chiến lược có thể sử dụng khi thực hiện các lựa chọn khó khăn

và giải quyết các vấn đề

cụ thể.

Hiểu các hậu quả của hành vi rủi ro Nhận thức sự khó khăn khi bạn cùng lứa gây áp lực ra quyết định, nhưng trái với hệ thống giá trị của bản thân Tập trung để hiểu chiến lược có thể

sử dụng khi lựa chọn cho dù bị gây sức ép.

Hiểu sự cần thiết của kỹ năng giao tiếp hiệu quả.

Hiểu giá trị của kỹ năng nghe chủ động.

Phát triển kỹ năng nói “Không” với sức ép của các bạn cùng lứa.

Giải thích vì sao giao tiếp là quan trọng trong việc xây dựng mối quan

hệ bền vững.

Mở rộng kỹ năng giao tiếp hiệu quả.

Nhận thức nghe là quan trọng cho giao tiếp hai phía.

Tập trung phát triển

kỹ năng giao tiếp hiệu quả như là phương tiện để biểu đạt quan điểm Giải thích vì sao trả lời quả quyết là hiệu quả nhất khi bảo vệ quyền lợi của bản thân.

Giải thích làm như thế nào năng lực của bản thân tác động đến mối quan

hệ với người khác thông qua giao tiếp.

Nhận thức được mức độ khác nhau của các chất gây nghiện.

Giải thích vì sao áp

Định nghĩa được các chất gây nghiện

và tác hại của nó.

Phát triển các kỹ năng nói “Không”

với sức ép sử dụng chất gây nghiện nguy hiểm.

Xác định tương quan giữa chất gây nghiện và tác hại của nó.

Phát triển các kỹ năng riêng nói

“Không” với sức ép

sử dụng chất gây

dụng lập trường

“Không sử dụng”

đối với lạm dụng chất gây nghiện là lựa chọn duy nhất.

Nhận thức được hậu quả của việc sử dụng các chất gây nghiện.

Hiểu việc sử dụng chất gây nghiện liên tục (thử, dùng vài lần, dùng thường xuyên và phụ thuộc).

Hiểu được hậu quả tức thời và lâu dài của việc sử dụng chất gây nghiện.

nghiện nguy hiểm.

Mô tả được mức độ

sử dụng chất gây nghiện từ dùng thử đến phụ thuộc Hiểu được rủi ro cao nhất của việc dung chất gây nghiện nguy hiểm

Tóm lại, giá trị sống trách nhiệm là một phẩm chất đáng quý Phẩm chấttrách nhiệm giúp con người trở thành con người chịu trách nhiệm, độc lập và đángtin cậy Đây là cơ sở để cho các phẩm chất khác được nuôi dưỡng, như: tôn trọng,hòa bình, hợp tác và chia sẻ Giá trị sống trách nhiệm là xương sống giúp trở thànhngười công dân có ích, nâng cao khả năng được tuyển dụng khi xin việc, phát triểntình bạn và khả năng tự lực Nó là yếu tố sống còn quyết định thành công trong giađình, trường học, hàng xóm, nơi làm việc và trên thế giới

Việc lựa chọn phong cách sống theo định hướng trách nhiệm sẽ mang lạilợi ích cho cộng đồng bởi vì mỗi cá nhân có quan điểm sống, giá trị sống cóchất lượng, hạnh phúc và quan tâm đến người khác Khi các thành viên tronggia đình, nhà trường, công việc, tổ chức và cộng đồng đề cao giá trị sống tráchnhiệm của cá nhân và xã hội thì chất lượng cuộc sống được cải thiện và bạo lực

sẽ giảm

Chương II Đánh giá thực trạng nhận thức về giá trị sống trách nhiệm của các học sinh

trung học cơ sở tại Trường THCS và THPT Nguyễn Tất Thành

3.1 Chương trình giáo dục giá trị sống tại Trường THCS và THPT Nguyễn Tất Thành

Trường Nguyễn Tất Thành trong nhiều năm gần đây đã liên kết với một

số trung tâm chuyên giáo dục kĩ năng sống như tổ chức Sinh viên - Học sinh vìnếp sống lành mạnh (IOGT – VN) ở Sóc Sơn, trường học Xanh Sơn Nam ởHưng Yên, mong muốn trang bị phần thiếu hụt ấy cho học sinh của mình

Tuy nhiên, vì thời lượng học về kĩ năng sống của các học sinh còn quáhạn chế, nhà trường đã áp dụng chương trình Giáo dục các giá trị sống vào dạycho học sinh trong các giờ Sinh hoạt lớp và các buổi sinh hoạt ngoại khóa Nhậnthức được tầm quan trọng của giáo dục giá trị sống chính là gốc rễ bền vững của

giá trị sống vào dạy tại trường

Bắt đầu từ năm 2012, với sự quyết tâm của Ban giám hiệu nhà trường,nhà trường, sau những khóa tập huấn cho giáo viên, đã bắt đầu được giảng dạygiá trị sống ở trường Đó là việc đưa các giá trị sống vào trong các buổi chào cờđầu tuần với các hình thức: đóng kịch, hát, đưa ra các câu hỏi, trò chơi,…nhằmgiúp học sinh nhận thức và hiểu về giá trị sống

Ngoài ra, Trường Nguyễn Tất Thành còn thường xuyên tổ chức các hoạtđộng thiện nguyện giúp các bạn học sinh có hoàn cảnh khó khăn ở các vùngmiền núi phía Bắc

Như vậy, chương trình giáo dục giá trị sống của Trường THCS và THPTNguyễn Tất Thành được thực hiện hết sức bài bản và liên tục trong những nămgần đây

2 Kết quả điều tra về nhận thức giá trị sống trách nhiệm tại Trường THCS

Số lượng Bảng câu hỏi được phát ra là 380 phiếu, thu về 316 phiếu, đạt tỷ lệ

là 83% Tỷ lệ nam và nữ trả lời tương đương nhau (158 nam/ 158 nữ) Số lượnghọc sinh được hỏi đạt tỷ lệ khoảng 50% tổng số lượng học sinh thuộc đối tượngnghiên cứu Số lượng Bảng câu hỏi được chia đều cho 3 khối Đối tượng học sinhlớp 8 là đối tượng mà nhóm nghiên cứu đánh giá là nhóm nhạy cảm nhất khi đượchỏi về tính cách, hành vi ứng xử và giá trị sống Tuy nhiên, trên thực tế, các họcsinh lớp 8 tham gia trả lời Bảng câu hỏi rất thoải mái và hợp tác

Việc phỏng vấn lấy số liệu điền vào Bảng câu hỏi được thực hiện theophương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên

Bảng câu hỏi được thiết lập với 5 nội dung chính, bao gồm: (i) thứ nhất làquan điểm về giá trị sống trách nhiệm phù hợp với suy nghĩ của bạn, gồm 6 câuhỏi; (ii) thứ hai là trách nhiệm đối với bản thân gồm 11 câu hỏi; (iii) tráchnhiệm đối với học tập và trường học gồm 9 câu hỏi; (iv) thứ tư là trách nhiệmđối với gia đình và người xung quanh gồm 7 câu hỏi; (v) cuối cùng là tráchnhiệm đối với xã hội gồm 4 câu hỏi Các câu hỏi này được đánh giá theo mứcđộ: Không chút nào (1 điểm)- Một chút (2) – Khá nhiều (3) – Nhiều (4) –Thường xuyên (5) Đồng thời, sau khi trả lời các câu hỏi đóng, nhóm nghiêncứu cũng hỏi các đối tượng được hỏi một câu hỏi mở là kể ra ít nhất 3 việc sẽlàm để thể hiện mình là người có trách nhiệm Với yêu cầu này, nhóm nghiêncứu muốn tìm hiểu xem các đối tượng nghiên cứu thực sự quan tâm đến yếu tố

gì để tạo nên một con người có trách nhiệm

2.2 Xử lý số liệu

Toàn bộ số liệu của các Bảng câu hỏi, sau khi đã điền đầy đủ thông tintheo yêu cầu, được nhập vào máy tính theo từng lớp ở trên bảng tính củaMicrosoft Excel Tiếp đó, dữ liệu được tổng hợp theo từng khối và toàn bộ sốliệu của cả ba khối Số liệu được nhập vào máy được xử lý thống nhất theo cấutrúc của Bảng câu hỏi đã phát ra để lấy thông tin