Người xa lạ của A.Camus trong Phía sau vụ án Người xa lạ của K.Daoud

Hai cây bút nổi tiếng nhất và cũng là cánh chim đầu của chủnghĩa hiện sinh thời bấy giờlà Albert Camus 1913 -1960 và Jean Paul Sartre 1905 -1980.Họlà nhà văn, nhà triết học, đồng thời cũ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘITRƯỜNG ĐẠI HỌC

KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

MỞĐẦU 31.Lí do chọn

1.2.Nhại lại hệthống nhân vật của Camus trong Phía sau vụán Người xa lạError! Bookmark not defined

1.3.Liên văn bản với những tác phẩm khác Error! Bookmark not defined

TIỂU KẾT Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2 NGƯỜI KỂCHUYỆN TRONG PHÍA SAU VỤÁN NGƯỜI XA LẠ Error! Bookmark not

TIỂU KẾT Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 3 GIẢI TRUNG TÂM DIỄN NGÔN CỦA A.CAMUS TRONG PHÍA SAU VỤÁN NGƯỜI XA LẠ Error! Bookmark not defined.3.1 Diễn ngôn bá quyền trong Người xa lạcủa A.Camus Error! Bookmark not defined

3.2 Giải trung tâm diễn ngôn tư tưởng của A.Camus Error! Bookmark not defined

3.3 Giải trung tâm diễn ngôn thực dân của A Camus Error! Bookmark not defined

TIỂU KẾT Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined.3TÀI LIỆU THAM KHẢO 26

MỞ ĐẦU

1.Lí do chọn đề tàiSau chiến tranh thếgiới thứhai Châu Âu rơi vào một cuộc khủng hoảng niềm tin, đó cũng là tình trạng chungcủa tất cảcác quốc gia thời hậu chiến Con người bắt đầu đặt ra những câu hỏi vềmối liên hệvà xung đột giữa cộng đồng và cá nhân, câu hỏi vềthiện và ác, đặt ra những câu hỏi vềlương tâm của loài người Liệu guồng máy này sẽđưa nhân loại vềđâu?Nỗi thất vọng bao trùm khắp Châu Âu.Riêng ởnước Pháp chủnghĩa đếquốc sụp đổ, liền sau đó là sựthất bại nhanh chóng trước sựđổbộcủa người Đức là một tổn thương to lớn với người Pháp, một dân tộc đầy kiêu hãnh Đâylà tiền đềđểchủnghĩa hiện sinh trởthành một phong trào triết học lớn mạnh, không chỉởPháp hay Châu Âu mà còn ảnh hưởng to lớn đến thếgiới, trong đócómiền Nam Việt Nam Hai cây bút nổi tiếng nhất và cũng là cánh chim đầu của chủnghĩa hiện sinh thời bấy giờlà Albert Camus (1913

-1960) và Jean Paul Sartre (1905 -1980).Họlà nhà văn, nhà triết học, đồng thời cũng là hai người bạn thân.Tác phẩm của J.Sartre nghiêng vềphía triết học hơn còn tác phẩm A.Camus nghiêng vềphía văn học hơn.Albert Camus mất ởtuổi 47, không đểlại quá nhiều tácphẩm nhưng những tác phẩm của ông vô cùng giá trịvà

có tầm ảnh hưởng lớn laotrênphạm vi quốc tế Các tác phẩm chính của

Camus thường được nhắc đến như: Người xa lạ(L'Etranger -1942); Dịch hạch(La Peste-1947); Sa đọa(La Chute, 1956); Cái

4chết hạnh phúc (La Mort heureuse-văn bản ban đầu của Kẻxa lạ, in sau khi ông mất, 1970); Người đầu tiên (Le premier homme, in năm 1995).Cuốn tiểu

thuyếtNgười xa lạnhanh chóng trởnên nổi tiếng và gây ra nhiều cuộc tranh cãi vềcái nhìn của nhân vật vềthếgiới, con người.Cuốn tiểu thuyết đã trởthành đềtài ởnhiều cấp nghiên cứu cho mãi đến tận ngày nay Trong đó có vấn đềvềnhân vật trung tâm của tác phẩm : Meursault Năm 2013, 71 năm sau ngày xuất bản đầu tiên tác phẩm Người xa lạ, cuốn tiểu thuyết Phía sau vụán Người xa lạcủa Kamel

Daoud ra đời, trởlại với lai lịch của “tên ẢRập” bịMeursault giết trên bãi biển năm nào Phía sau vụán Người xa lạ, tên gốclàMeursault, contre-enquête(dịch sát nghĩa

là Meursault, lật lại cuộc điều tra) sau khi xuất bản cũng vẫn nhận được rất nhiều

luồng ý kiến trái chiều, thậm chí dữdội đến nỗi gây ra nguy hiểm cho tính mạng của tác giả Khi xuất bản lần đầu tiên ởPháp, cuốn tiểu thuyết đã nhận được nhiều lời khen từđộc giảvà các chuyên gia nhưng ởquê nhà Algéria tác phẩm không được đón nhận như thế.Phía sau vụán Người xa lạđã giành giải thưởng Goncourt năm 2015 cho tác phẩm đầu tay, đã càng khẳng định giá trịcủa mình Hai cuốn tiểu thuyết là hai cuộc đối thoại vềnhững thân phận con người ởhai thời đại khác nhau, hai luồng tư tưởng khác nhau, hai quốc gia khác nhau, đã tạo ra những khía cạnh mới cần được đầu tư tìm hiểu sâu hơn Bên cạnh đó, tác phẩm Phía sau vụán Người xa lạcòn là một tác phẩm mới, chưa có công trình nghiên cứu nào trong nước nên chúng tôi đã chọn đềtài “Kĩ thuậtviết lại Người xa lạtrong Phía sau vụán Người xa lạcủa Kamel Daoud” làm đềtài nghiên cứu với mong muốn làm

rõ hơn sựtương tác giữa hai tác phẩm, cũng như những giá trịnội dung và

nghệthuật mà cuốn tiểu thuyết Phía sau vụán Người xa lạmang lại

52.Lịch sử nghiên cứu vấn đề2.1 Lịch sửcác công trình nghiên cứu trong

nướcHiện nay, các nghiên cứu trong nước vềAlbert Camus khá nhiều so với các tác giảkhác nhưng những công trình nghiên cứu tỉmỉvà có khối lượng lớn vẫn chưa thểgọi là đầy đủ Tác phẩm của Albert Camus được xuất bản khá sớm ởViệt Nam, từcuối những năm 1960 các bản dịch tác phẩm của Camus đã được giới thiệu và có tác động mạnh mẽvào đời sống văn chương ởmiền Nam Việt Nam và dần dần đến với bạn đọc cảnước Riêng vềtác phẩm Người xa lạ(L’étranger) đã có năm bản dịch khác nhau, ởViệt Nam khôngcó nhiều tác phẩm được dịch đi dịch lại năm lần, điều này cho thấy giá trịvà tầm ảnh hưởng của Người xa lạ.Công trình nghiên cứu đáng chú ý nhất vềAlbert Camus tại Việt Nam có lẽlà chuyên luận Tiểu thuyết Albert Camus trong bối cảnh tiểu thuyết Pháp thếkỉXX của tác giảTrần Hinh Ởđây tác giảtập trung khai thác mối liên hệcủa kĩ thuật trần thuật và câu chuyện được trần thuật khi khảo sát ba tác phẩm Người xa lạ, Dịch hạch và Sa đọa Xét riêng vềtác phẩm Người xa lạ, tác giảđã làm rõ cấu trúc của cốt truyện theo lối lưỡng phân,đó là sựdồn nén các tình tiết trong một mạch truyện nhanh đã thúc đẩy người đọc đào sâu suy nghĩ vềnhân vật Nhân vật Meursault ởđây là một nhân vật nước đôi không tốt cũng không xấu, không đạo đức và cũng không không đạo đức Chính tính nước đôi này đã làm dấy lên nhiều cuộc tranh cãi xung quanh tác phẩm

và đó cũng chính là sức sống của tác phẩm khiến Người xa lạvẫn thu hút các nhà nghiên cứu cho đến tận ngày nay Hiện nay ởViệt Nam cũng chưa có tập chuyên luận nào khác khảo sát riêng biệt các tác phẩm của Albert Camus được xuất bản Các sáng tác của Camus được phân tích trong một phần các công trình như Văn học phi lí của Nguyễn Văn Dân, Tiểu thuyết pháp thếkỉXX –Truyền thống và cách tân của Lộc Phương Thủy, Tiểu

6thuyết Pháp hiện đại –những tìm tòi đổi mới của Phùng Văn Tửu, Đổi mới

nghệthuật tiểu thuyết phương Tây hiện đại của Đặng Anh Đào, Lịch sửvăn học Pháp thếkỉXX do nhiều tác giảbiên soạn và Văn học phương Tây do nhiều tác giảbiên soạn Các công trìnhtrênđã có nhắc đến Albert Camus như một tác giảquan trọng của văn chương Pháp, đặc biệt là vịchủsoái của phong trào hiện sinh cùng với J.P.Sartre Tác phẩm Người xa lạđặc biệt được đềcập đến nhiều lần, nổi bật là ởtính phi lí, đặt ra câu hỏi và giải đáp vềtính phi lí ấy, phi lí trong đời sống, phi lí trong bản thân nhân vật Meursault và lí giải hành động của nhân vật đểphản kháng lại sựphi lí đó Bên cạnh những công trình được xuất bản là những bài viết trên các tạp chí chuyên ngành, các báo và một sốbài nghiên cứu đã được đăng trên mạng internet.Có một sốluận văn ởĐại học Sư phạm đã thực hiện các đềtài vềtác phẩm của Camus hoặc so sánh lối viết của ông với nhà văn Việt Nam: “Con người cô đơn trongNgười xa lạcủa Albert Camus” (2010)của học viên Đặng

ThịThảo; “Nghệthuật kểchuyện trong Người xa lạcủa Albert Camus” (2011) của học viênAn ThịNgọc Lý; “So sánh lối viết truyện của Albert Camus và

Nguyễn Huy Thiệp” (2013) của học viênHồHải Duyên; “Thời gian trongDịch hạch của Albert Camus” (2014) của học viênNguyễn ThịDiễm Tuy không liên quan trực tiếp đến đềtài, nhưng vẫn có nhiều gợi ý trong cách tiến hành triển khai luận văn của chúng tôi.Bài viết nghiên cứu bằng tiếng Pháp được biết đến và được dịch ra nhiều thứtiếng nhất có lẽlà bài viết Cắt nghĩa Người xa lạ(Explication de l’étranger) được Trần Hinh và Nguyễn Thụy Phương dịch Bài viết của Sartre đã soi chiếu tác phẩm Người xa lạvới Thần thoại Sisyphus đểlàm rõ Meursault là một nhân vật phi lí, cắt nghĩa ý nghĩabản chất và những biểu hiện của sựphi lí đểthấy việc chống lại cái phi lí của nhân vật chính Trong bài viết Sartre cũng có so sánh sáng tác của Camus với các tác phẩm của các tác giảkhác như Kafka, Gide, Hemingway đểlàm

7sáng tỏluận điểm của mình Các công trình của nước ngoài mà chúng tôi tham khảo được đã nghiên cứu sâu vềnhiều khía cạnh trong tác phẩm Nhìn

chungNgười xa lạlà cuốn tiểu thuyết của Albert Camus nhận được nhiều sựquan tâm nhất từgiới nghiên cứu và vẫn được nghiên cứu rất nhiều đến tận ngày nay và chắc sẽvẫn còn trong tương lai.Không như tác phẩm Người xa lạ, cuốn tiểu thuyết Phía sau vụán Người xa lạvà tác giảKamel Daoud chưa được nhiều người biết đến ởViệt Nam.Tháng 6 năm 2015, tác giảKamel Daoud đã đến Việt Nam nhân dịp ra mắt tác phẩm Phía sau vụán Người xa lạ Ông đã có cuộc gặp gỡvà trao đổi với độc

giảtại Trung tâm Văn hóa Pháp –L’espace, cuộc tọa đàm kéo dài một giờđồng hồ.Trong cuộc tọa đàm Kamel Daoud đã nói vềnhững trăn trởcủa ông khi đọc tác phẩm Người xa lạ, những thôi thúc bên trong khiến ông muốn viết tiếp và cho “tên ẢRập” trên bãi biển ngày hôm ấy một cái tên,cũng như những câu chuyện khi tác phẩmPhía sau vụánNgười xa lạđược xuất bản tại Pháp và tại quê nhà của ông Trong buổi tọa đàm, Kamel Daoud cũng đã giao lưu và trảlời những câu hỏi của độc giả Ngoài buổi tọa đàm tại Trung tâm Văn hóa Pháp, ởViệt Nam chưa có bài viết sâu nào vềtác phẩm Phía sau vụán Người xa lạ Hiện nay chúng ta mới chỉcó rải rác vài bài báo đểgiới thiệu vềtác giảvà tác phẩm chứchưa có một bài viết chuyên ngành nào liên quan đến cuốn tiểu thuyết Phía sau vụán Người xa lạ Đây

là một tác phẩm mới và chưa có một công trình khoa học nào được phổbiến công khai liên quan đến tác phẩm.Các bài viết của nước ngoài mà chúng tôi tiếp cận được đã có cái nhìn sâu hơn vềtác phẩm nhưng cũng chỉdừng lại ởmức giới thiệu

và phân tích sâu hơn so với các bài viết bằng tiếng Việt.Các tác giảtập trung vào người kểchuyện và việc nhìn lại lịch sử, cũng như là cái nhìn và thái độvềlịch sửcủa nhân vật chính qua đó cho người đọc thấy nhân vật không muốn trảthù mà muốn tìm kiếm công lí

8Từnhững tư liệu ít ỏi trên, có thểthấy tác phẩm Phía sau vụán Người xa lạvẫn chưa nhận được sựquan tâm đúng mức Tác phẩm được xuất bản tại Việt Nam lần đầu vào năm 2015, in 500 bản và hiện nay vẫn chưa được tái bản, điều này cho thấy không nhiều độc giảtiếp cận được với tác phẩm Với luận văn “Kĩ thuật viết lạiNgười xa lạtrongPhía sau vụán người xa lạcủa Kamel Daoud”, chúng tôi mong muốn sẽmang lại những nghiên cứu đầu tiên vềtác phẩm này ởViệt Nam và làm tư liệu đểchúng tôi tiếp tục phát triển đềtài trong tương lai.2.2 Vài nét vềtác giả, tác phẩm2.2.1 Tác giảAlbert Camus và tác phẩm Người xa lạAlbert Camus (1913-1960) là nhà văn, nhà triết học quen thuộc người Pháp.Ông được xem như một trong những chủsoái của phong trào triết học hiện sinh.Albert Camus nhận giải Nobel văn học năm 1957 khi tuổi đời ông còn rất trẻso với lịch sửcủa giải thưởng này.Ông là một nhà văn có quan hệrất gắn bó với vùng đất Algeria vì ông được sinh ra ởAlgeria và trải qua tuổi thơ lẫn tuổi trẻởvùng đất này Cha ông, Lucien Camus là một công nhân sản xuất rượu nho, được động viên đi lính và qua đời khi Camus chỉmới một tuổi Mẹông là Catherine Heslene Sintes, người gốc Tây Ban Nha, bà bịmắc bệnh điếc nên hai mẹcon ít trò chuyện cùng nhau Camus

đã trải qua một tuổi thơ nghèo đói và bệnh tật Khi trưởng thành ông được học bổng và theo học Triết học tại trường Đại học Algiers Sau khi tốt nghiệp, ông làm việc như một kí giả Năm 1942 ông sang Paris làm việc cho tờbáo Paris-Soir Cũng trong năm đó, ông cho xuất bản quyển tiểu thuyết Người xa lạvà tiểu

luận triết học Huyền thoại Sisyphe.Từđó ông cho xuất bản tiếp những quyển tiểu thuyết, tiểu luận và kịch bản của mình.Tại Paris ông cũng gặp gỡnhiều nhà văn, nhà triết học, trong đó có Jean-Paul Sartre.Camus mất năm 1960 trong một tai nạn giao thông khi sựnghiệp còn nhiều điều dang dở

9Tác phẩm Người xa lạđược sáng tác trong buổi đầu sựnghiệp của ông, đây là một quyển sách có dung lượng nhỏ, nội dung đơn giản nhưng cũng là tác phẩm đánh dấu tên tuổi của Camus Nội dung tác phẩm xoay quanh nhân vật chính Mersault, một nhân viên văn phòng độc thân sống tại Alger, thủđô của Algeria Khi nghe tin mẹmất, anh chuyến xe dài vềtrạm dưỡng lão đểđưa tang mẹ Anh đưa tang bằng một thái độthờơ khó hiểu và mau chóng quay lại thành phố Tại đây, anh gặp

cô tình nhân Marie của mình, cảhai cùngđitắmhồbơivàđixem phim.Meursaultsau đótình cờgiúp đỡmột người hàng xóm trong vụcãi cọvới tình nhân của hắn,

họnhanh chóng thân thiết với nhau.Đểtrảơn của Meursault, Raymond, người hàng xóm đã rủanh và Marie đi tắm biển vào chủnhật Khi lên đường họphát hiện có một nhóm người ẢRập đang theo dõi mình Meursault và những người bạn đã có một cuộc đụng độẩu đảvới nhóm người ẢRập tại bãi biển Meursault sau đó đã giết chết một người vì lí do say nắng Sau khi giết người, Meursault bịbắt.Trong phiên tòa định tội, kì lạlà mọi người không quan tâm đến tội giết người của anh mà

chỉchủtâm vào việc anh đã không khóc trong lễtang mẹ.Cuối cùng Meursault

bịkhép tội tựhình.2.2.2 Tác giảKamel Daoud và tác phẩm Phía sau vụán Người xa lạKamel Daoud, sinh năm 1970 cũng tại Algeria như Albert Camus nhưng ông là người Algeria Daoud theohọc chuyên ngành toán nhưng sau khi tốt nghiệp ông làm việc trong lĩnh vực báo chí Cũng như Camus, Daoud có nhiều năm làm việc trong môi trường báo chí, ông là tổng biên tập tờNhật báo Oran, tờbáo tiếng Pháp lớn nhất ởAlgeria, giữchuyên mục sựviệc hằng ngày trong 17 năm qua Hiện ông vẫn đang sinh sống và làm việc tại Algeria.Phía sau vụán Người xa lạlà quyển tiểu thuyết đầu tay của ông, được xuất bản vào tháng 10 năm 2013 tại Pháp và Algeria Quyển tiểu thuyết sau khi ra đời, lập tức trởthành hiện tượng xuất bản tại Pháp bởi, hiển nhiên, đầu tiên là vì danh tiếng

10của Người xa lạvà Albert Camus.Nhưng tác phẩm cũng nhanh chóng thểhiện được chất lượng của mình khi ngay lập tức có mặt trong đềcửGoncourt năm 2014, tác phẩm vềthứnhì trong lượt bỏphiếu cuối cùng, nhường lại danh hiệu này cho tiểu thuyết Không khóccủa Lydie Salvayre.Năm 2015, Phía sau vụán Người xa lạđoạt giải Goncourt cho tác phẩm đầu tay Đồng thời quyển tiểu thuyết cũng nhận giải Francois-Mauriac của Viện Hàn lâm Pháp và giảiNăm châu lục của Cộng đồng Pháp ngữ(OIF).Thậm chí, thủtướng Pháp khi ấy, Manuel Valls đã gọi điện riêng

cho nhà văn đểbày tỏsựngưỡng mộđối với quyển sách.Tác phẩm đến nay đã được bán bản quyền sang 13 quốc gia Tác phẩm cũng được chuyển thểthành kịch độc thoại và diễn tại Festival d’Avignon.Thành công của tác phẩm mang đến danh tiếng choDaoud, đồng thời cũngkhiến ônggặp phải nhiều rắc rối do làn sóng phản đối từquê hương Algeria Cuối năm 2014, người đứng đầu nhóm Hồi giáo Salafi ởAlgeria kêugọi xửtửDaoud vì ông dám viết sách báng bổthánh Allad và Hồi

giáo.Giới nghệsĩ ởAlgeria và trên thếgiới đã cùng đồng hành yêu cầu chính

phủAlgeria bảo vệmạng sống cho nhà văn Daoud cũng bày tỏlo lắng vềviệc bịsát hại nhưng tuyên bốkiên quyết không rời bỏAlgeria và sẽtiếp tục công việc sáng tác của mình Nội dung của Phía sau vụán Người xa lạxoay quanh lời kểcủa Harun, một cụgià ngồi trong quán rượu Harun kểlại tuổi thơ tăm tối của mình khi người anh trai Moussa bịMeursault giết chết trên bãi biển năm đó.Harun sống cùng mẹ, bốông đã mất tích từkhi ông còn rất nhỏ Cái chết vô lí của người anh là nỗi ám ảnh của hai mẹcon Harun Sau ngày Độc lập ởAlgeria, Harun đã bắn chết một người Pháp lẻn vào căn hộhai mẹcon đang chiếm giữđểtrảthù cho anh trai mình Sau đó, Harun bịgiam giữnhưng mau chóng được thả.Harun gặp Meriem, người bạn gái của mình trong lần cô gõ cửa nhà ông đểtìm hiểu vềcái chết của

Moussa.Sau đó Meriem bỏđi không lời từbiệt Harun sống đơn độc như thếvà ngồi kểlại câu

chuyện của mình cho một vịkhách phương Tây không quen biết trong quán rượu nghe 3 Mục đích, đối tƣợng, phạm vi3.1 Mục đích-Trong khuôn khổluận văn vềđềtài “Kĩ thuậtviết lại Người xa lạtrong Phía sau vụán người xa lạcủa Kamel Daoud”chúng tôi hy vọng sẽcó những kiến giải vềvấn đềlí thuyết cùng cái nhìn tổng quát vềtác giảvà tác phẩm -Bên cạnh đó và quan trọng hơn là làm rõ kĩ thuật

viết lại của Kamel Daoud dựa trên trước tác của Albert Camus vềcảmặt nội dung lẫn nghệthuật nhằm mang đến một cái nhìn khoa học hơn cho tác phẩm còn nhiều mới mẻnày -Đồng thời, chúng tôi cũng mong muốn có thêm kinh nghiệm và kiến thức đểcó thểphát triển thêm vềđềtài này trong tương lai.3.2 Đối tượngĐối tượng của đềtài là kĩ thuật viết lại trong tác phẩm Phía sau vụán Người xa lạcủa

K.Daoud.3.3 Phạm viPhạm vinghiên cứu chính của chúng tôi là hai tác phẩm

Người xa lạcủa Albert Camus và Phía sau vụán người xa lạcủa Kamel Daoud.Đối với tác phẩm Người xa lạ(L’étranger) chúng tôi khảo sát trên bản dịch Người xa lạcủa Võ Lang năm 1965 là chính, bên cạnh đó chúng tôi còn tham khảo đối chiếu thêm một sốbản dịch khác.-Kẻxa lạ, Lê Thanh Hoàng Dân và Mai Vi Phúc dịch năm 1973-Người dưng, Dương Tường dịch năm 1995-Kẻxa lạ, Nguyễn Văn Dân dịch năm 2002

12Đối với tác phẩm Phía sau vụán người xa lạ(Meursault,

contre-enquête)chúng tôi khảo sát trên bản dịch Phía sau vụán người xa lạcủa Đường Công Minh và Trần Văn Công, nhà xuất bản văn học năm 2015.Đểthực hiện luận văn chúng tôi chủyếu khảo sát tiểu thuyết Phía sau vụán người xa lạcủa Kamel Daoud và Người xa lạcủa Albert Camus, đồng thời cũng liên hệvới một sốtiểu thuyết khác trong mối quan hệđồng đại và lịch đại đểtiện việc so sánh, đối

chiếunhằm lại rõ vấn đềtrong cần chứng minh.4 Phương pháp nghiên cứu4.1 Lý thuyếtvềthuật ngữviết lạiThuật ngữ“Viết lại” (Rewrite) có thểđược xem xét ởnhiều phương diện khác nhau, như: 1.Chỉnh sửa / cải biên(the correction/ improvement): Phục hồi lại từmột bản thảo, hoặc đểcải thiện nội dung cơ bản, hoặc đểsửa chữa hay kiểm tra cú pháp hoặc phong cách Cần phải lưu ý đến sựkhác nhau quan trọng vềngữnghĩa tồn tại giữa cải thiện và sửa chữa.2.Liên văn

bản(intertextuality)mối liên hệthông qua độc giảgiữa văn bản đã được đọc với văn bản khác) gồm những thao tác sau: a dẫn/trích(citation): “dẫn” là sựtái hiện một trích đoạn ngắn từmột lời nói hoặc một văn bản trước đó trong một văn bản viết hoặc nói “Dẫn” có thểlà đạo văn, ámchỉ, siêu văn bản và tài liệu tham khảo

“Dẫn” là một trong những hình thức của hiện tượng liên văn bản: văn bản gốc và văn bản “dẫn” Lời “dẫn” được đặt trong ngoặc kép hoặc in nghiêng.b ám

chỉ(allusion) trong văn học: tham khảo ngầm hay không ởmột tác phẩm văn học khác

13c biến tấu(variation): đó là một hiện tượng của chuyển vị(thực hiện sựquy chiếu tới một văn bản khác bằng những ngữđiệu có thểnhận diện được theo những khảnăng vềvăn hóa/văn học của các độc giả) d đạo văn(plagiarism): lấylại huyền thoại (mythe).3 Bắt chước (imitation): a nhại(parody): lấy lại mang tính

chất biếm họa và hài hước; b mô phỏng(pastiche): bắt chước phong cách của một tác giả.4 Chuyển dịch (translation):a.dịch(translation): từngôn ngữnày sang

ngônngữkhác; b phóng tác(adaptation): từthểloại này sang thểloại khác; c chuyển thể(transcription): chuyển từmột cách biên soạn của ngôn ngữnày sang ngôn

ngữkhác.5.Viết lại(rewrite)cònmang tính chất báo chí và biên tập: chỉnh sửa lại một bài báo, một tác phẩm văn học trước khi đem in Công việc này đòi hỏi làm chủkĩ thuật vềkĩ thuật viết (writing techniques).Thực chất là sửa chữa, viết lại của chính mình.4.2 Các phương pháp, thao tác khoa họcThực hiện luận văn này, chúng tôi sẽáp dụng tổng hợp các phương pháp luận nghiên cứu văn học đểlàm rõ được vấn đềcần khảo sát.Phương pháp mỹhọc tiếp nhận: Phương pháp mỹhọc tiếp nhận hay còn gọi là phương pháp tâm lý học tiếp nhận sẽđi sâu vào tìm hiểu cơ chếcảm xúc tâm lí của độc giảđối với tác phẩm văn học nghệthuật Trong luận văn này, chúng tôi sẽxem xét đến phản ứng của độc giảđối với hai tác phẩm Người xa lạcủa Albert Camus và Phía sau vụán người xa lạcủa Kamel Daoud Đặc biệt xét đến trường hợp Kamel Daoud cũng là một độc giảđặc biệt của Albert Camus với một tác phẩm

14được sáng tạo dựa trên nền tác phẩm cũ, tạo thành một hệthống tác giả-tác phẩm –độc giả-tác giả-tác phẩm –độc giả.Phương pháp lịch sử-xã hội: Áp dụng phương pháp này chúng tôi sẽđi theo hai cấp độ, cấp độthứnhất dựa trên góc nhìn xã hội và cấp độthứhai là lịch sử-xã hội Ởcấp độthứnhất chúng tôi sẽnghiên cứu sựtác động của xã hội cụthểtác động đến sáng tác văn học bởi người sáng tác xét cho cùng cũng là một sản phẩm của xã hội Ởđây chúng tôi sẽnghiên cứu mỗi cá nhân mà cụthểlà tác giảvà nhân vật đúng ởphạm vi và đẳng cấp của mình đã bịhoàn cảnh

xã hội quyết định và phản kháng lại như thếnào Ởcấp độlịch sử-xã hội chúng tôi sẽđặt hai tác phẩm và dòng lịch sửđểtránh việc phân tích cứng nhắc thiếu tính tổng quát.Phương pháp tiểu sử: Đây là phương pháp chú ý đến tiểu sửcủa nhà văn, nghiên cứu và phân tích hoàn cảnh cụthểđã ảnh hưởng thếnào đến chủthểsáng tác, thông qua đó nghiên cứu dấu vết của hoàn cảnh ấy được thểhiện bên trong tác phẩm.Phương pháp so sánh: Chúng tôi sửdụng phương pháp so sánh đểcó thểnhìn

rõ hơn mối tương quan giữa hay tác phẩm Điều này đặc biệt quan trọng trong một tác phẩm được viết lại dựa trên một tác phẩm khác.Việc so sánh được thực hiện trên hai bình diện.Thứnhất là bình diện tác phẩm, chúng tôi sẽso sánh vềnội dung

và cấu trúc nghệthuật.Thứhai là bình diện xã hội, đểcó cái nhìn so sánh rộng lớn và bao quát hơn.Phương pháp tựsựhọc:Phương pháp nghiên cứu văn học dưới góc tựsự, chú trọng đến các hình thức kểchuyện, tập trung nghiên cứu những vấn đềnội tại tồn tại bên trong văn bản Ởđây chúng tôi sửdụng phương pháp này nhằm làm

rõ cách kểchuyện và ý nghĩa của việc sửdụng nhữngcách kểchuyện ấy trong tác

phẩm.Phương pháp phê bình hậu thực dân: Ra đời từđầu thập niên 1990, đây là một phương pháp còn khá mới so với các phương pháp khác và hệthống lý thuyết vẫn đang được hoàn thiện nhưng là một phương pháp rất phổbiến đểnghiên cứu các

15tác phẩm của các quốc gia từng là thuộc địa Vấn đềhậu thực dân là một vấn đềnổi cộm trong tiểu thuyết của Kamel Daoud vì thếcần có cái nhìn khoa học đểphân tích làm rõ.5 Cấu trúc luận vănChương 1: Liên văn bản trong Phía sau vụánNgười xa lạ1.1 Trích dẫn, giễu nhại lại motif và câu văn của Camus trong Phía sau vụán Người xa lạ1.2 Nhại lại hệthống nhân vật của Camus trong Phía sau vụán Người xa lạ1.3 Liên văn bản với những tác phẩm khácTiểu kếtChương 2: Người kểchuyện trong Phía sau vụán Người xa lạ2.1 Người kểchuyện đối thoại và độc thoại2.2 Sựnhập nhằng giữa người kểchuyện –tác giảtrong Phía sau vụán Người xa lạ2.3 Người kểchuyện không đáng tin cậyTiểu kếtChương 3: Giải

trungtâm diễn ngôn của A.Camus trong Phía sau vụán Người xa lạ3.1 Diễn ngôn

bá quyền trong Người xa lạcủa A.Camus3.2 Giải trung tâm diễn ngôn tư tưởng của A.Camus

3.3 Giải trung tâm diễn ngôn thực dâncủa A.CamusTiểu kếtCHƯƠNG 1.LIÊN VĂN BẢN TRONG PHÍA SAU VỤÁN NGƯỜI XA LẠ

17Năm 1968, R.Barthes viết Cái chết của tác giảđã đềxuất một quan niệm mới, là lời cáo chung cho sựtoàn năng của tác giảlên tác phẩm của mình Từđó ông cũng đềxuất một cái nhìn liên văn bản cho các tác phẩm, tác phẩm không còn là một văn bản đơn lẻmà là một chuỗi những đan bện của nhiều văn bản khác nhau, tiếp nối lẫn nhau Văn bản tác động lên tác giảrồi tác giảtạo ra văn bản, chính văn bản nhào nặn nên chuỗi những văn bản tiếp theo, “mỗi văn bản đều là liên văn bản”