Nghiên cứu mô hình chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp thương mại hàng tư liệu sản xuất tại quảng ninh

Việc lựa chọn một mô hình CLKD phù hợp sẽ giúp các DNTM hàng TLSX nói chung có các giải pháp và biện pháp chiến lược hiệu quả để có thể tận dụng được các cơ hội tốt nhất do thị trường ma

Công trình được hoàn thành tại:

KHOA KINH TẾ - TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỎ - ĐỊA CHẤT HÀ NỘI

Người hướng dẫn khoa học: TS Đặng Huy Thái

PGS TS Ngô Thế Bính

Phản biện 1: TS Nguyễn Duy Lạc

Phản biện 2: PGS.TS Nguyễn Thị Minh Nhàn

Phản biện 3: PGS.TS Nguyễn Xuân Quang

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng đánh giá luận án cấp Trường họp tại ………… vào hồi … giờ … ngày … tháng… năm…

Có thể tìm hiểu luận án tại:

Thư viện Quốc gia Hà Nội Thư viện Trường Đại học Mỏ - Địa chất

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Chiến lược kinh doanh (CLKD) là công cụ quản trị kinh doanh hiệu quả của các doanh nghiệp thương mại (DNTM) trong nền kinh tế thị trường Với vai trò định hướng dẫn dắt hoạt động kinh doanh, CLKD giúp các DNTM tăng sức cạnh tranh và hiệu quả kinh doanh Khi nền kinh tế thị trường hiện đại phát triển, xu hướng cạnh tranh chuyển từ cạnh tranh về giá sang cạnh tranh về chất lượng và khả năng doanh nghiệp đáp ứng nhu cầu của khách hàng Trong điều kiện kinh doanh đó, việc xây dựng CLKD của các DNTM hàng TLSX là tất yếu khách quan, là đòi hỏi cấp thiết giúp doanh nghiệp nhằm tận dụng tối đa những cơ hội từ thị trường và biến những lợi thế của mình thành sức mạnh cạnh tranh trên thị trường

Song, với mỗi nhóm/loại DNTM hàng TLSX ở nước ta hiện nay, do mục tiêu kinh doanh khác nhau, hoạt động trong môi trường, địa bàn kinh doanh với mức độ biến động và cạnh tranh khác nhau, với những điều kiện giới hạn về nguồn lực, quy mô và ngành nghề kinh doanh khác nhau, những nội dung cơ bản và các giải pháp CLKD sẽ có sự khác biệt và hình thành nên những mô hình CLKD tương ứng Việc lựa chọn một mô hình CLKD phù hợp sẽ giúp các DNTM hàng TLSX nói chung có các giải pháp và biện pháp chiến lược hiệu quả để

có thể tận dụng được các cơ hội tốt nhất do thị trường mang lại, chủ động với sự biến động của môi trường kinh doanh (MTKD), duy trì và phát triển thị phần, đáp ứng tối đa nhu cầu của khách hàng, từ đó, đạt được mục tiêu, phát triển ổn định, bền vững và sử dụng hiệu quả nhất nguồn lực của mình Thực tiễn đang đặt ra những đòi hỏi cấp thiết về lý luận mô hình CLKD của các DNTM hàng TLSX, nhất là các DNTM hàng TLSX quy mô nhỏ và vừa Quảng Ninh là một trọng điểm kinh tế, là cửa ngõ quan trọng của hành lang kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh Trong quá trình phát triển, kinh tế Quảng Ninh đang dịch chuyển theo hướng công nghiệp sản xuất hàng hóa với tốc độ tăng trưởng ổn định và bền vững, các chính sách của Tỉnh hướng tới thu hút các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài Do

đó, Quảng Ninh là môi trường vừa tạo ra cơ hội thuận lợi, vừa có những thách thức cạnh tranh gay gắt đối với hoạt động kinh doanh của các DNTM hàng TLSX trên địa bàn Tỉnh

Những năm vừa qua (2011 - 2015), hoạt động trong môi trường cạnh tranh gay gắt và đầy biến động, các DNTM hàng TLSX tại Quảng Ninh đã nhận thức được vai trò của CLKD,

đã chú trọng đến công tác hoạch định và thực thi CLKD Thực trạng hoạch định và thực thi CLKD của DNTM hàng TLSX tại Quảng Ninh cho thấy, hầu hết các DNTM bước đầu đã có CLKD, tuy nhiên CLKD còn chưa đầy đủ về nội dung Các giải pháp chiến lược chủ yếu là phản ứng lại với các diễn biến của thị trường, mang tính ngắn hạn trong khoảng thời gian từ một đến ba năm và mang tính định hướng, độc lập tương đối với các quyết định tác nghiệp Nguyên nhân chủ yếu là các DNTM hàng TLSX, nhất là các doanh nghiệp nhỏ và vừa còn lúng túng trong việc vận dụng các lý thuyết về CLKD vào thực tiễn của từng doanh nghiệp, như: xác định các nội dung cơ bản của một CLKD, các công cụ được sử dụng để phân tích và lựa chọn CLKD.v.v Thực tế đó đòi hỏi cần có một số mô hình CLKD làm khung tham chiếu cho các DNTM hàng TLSX, đặc biệt là các DNTM hàng TLSX có qui mô nhỏ và vừa có thể vận dụng các lý luận về quản trị chiến lược vào hoạch định, thực thi CLKD của riêng mình, đảm bảo tính đầy đủ về nội dung, phù hợp về các công cụ được sử dụng và phù hợp với điều kiện

kinh doanh của từng doanh nghiệp, giúp các DNTM hàng TLSX đạt hiệu quả trong quản trị chiến lược và hoạt động kinh doanh

Xuất phát từ thực tế đó, đề tài “Nghiên cứu mô hình chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp thương mại hàng tư liệu sản xuất tại Quảng Ninh” là vấn đề mang ý nghĩa cấp thiết

về lý luận và thực tiễn

2 Mục đích nghiên cứu

Làm rõ những vấn đề cơ bản về lý luận và thực tiễn mô hình CLKD của các DNTM hàng TLSX, trên cơ sở đó đề xuất một số mô hình CLKD của DNTM hàng TLSX nhỏ và vừa tại Quảng Ninh, giúp các doanh nghiệp có được công cụ hữu hiệu trong việc hoạch định và quản trị chiến lược kinh doanh khoa học, phù hợp và khả thi, đem lại hiệu quả kinh doanh

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

a Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của đề tài là mô hình CLKD của các

DNTM hàng TLSX

b Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về nội dung: Luận án nghiên cứu những vấn đề cơ bản về lý luận và thực tiễn

mô hình CLKD của các DNTM hàng TLSX nhỏ và vừa tại Quảng Ninh

- Phạm vi về không gian và thời gian

Về không gian: Tiến hành nghiên cứu thực tiễn khảo sát, điều tra, thu thập thông tin tại các

DNTM hàng TLSX tại Quảng Ninh, chủ yếu ở các doanh nghiệp nhỏ và vừa, với tỷ trọng doanh thu từ hàng TLSX từ 75% trở lên

Về thời gian: Các tư liệu thu thập, số liệu điều tra phục vụ nghiên cứu đề tài luận án được

thu thập trong giai đoạn 2011 - 2015

4 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

- Về lý luận: Luận án có những đóng góp mới về lý luận chiến lược kinh doanh: (1) Làm rõ

được những căn cứ khoa học mang tính ứng dụng của mô hình chiến lược kinh doanh của các

doanh nghiệp thương mại nói chung và thương mại hàng tư liệu sản xuất nói riêng (2) Hệ thống

hóa được các loại mô hình chiến lược kinh doanh phù hợp với đặc điểm của DNTM hàng TLSX

- Về thực tiễn: (1) Xác định các căn cứ cho đề xuất mô hình CLKD gắn với các nhóm DNTM hàng TLSX quy mô nhỏ và vừa tại Quảng Ninh trong giai đoạn 2016 - 2020 (2) Đề

xuất được một số mô hình CLKD phù hợp nhất với điều kiện kinh doanh thực tế của một nhóm

DNTM hàng TLSX quy mô nhỏ và vừa tại Quảng Ninh

5 Điểm mới của đề tài luận án

- Phân tích, luận giải làm rõ những vấn đề cơ bản về lý luận mô hình CLKD mang tính đặc thù của đối tượng nghiên cứu là DNTM hàng TLSX, trong đó nhấn mạnh vào những khác biệt về mục tiêu, phương pháp lựa chọn và các giải pháp, biện pháp chiến lược của các DNTM hàng TLSX nhỏ và vừa

- Đề xuất được một phân loại có tính hệ thống về các mô hình CLKD theo các tiêu thức phù hợp với đặc điểm của DNTM hàng TLSX và từ đó xây dựng cụ thể một số mô hình CLKD phù hợp với những điều kiện xác định của một số nhóm DNTM hàng TLSX nhỏ và vừa tại Quảng Ninh, làm căn cứ cho các doanh nghiệp tham khảo và áp dụng

6 Phương pháp nghiên cứu

- Để khái quát được cơ sở lý luận về mô hình CLKD của DNTM hàng TLSX, tác giả sử

dụng phương pháp tổng hợp lý luận về CLKD, mô hình CLKD

- Để rút ra những đánh giá khái quát về đặc điểm của thị trường hàng TLSX tại Quảng Ninh trong giai đoạn 2011-2015, tác giả sử dụng phương pháp thu thập số liệu thứ cấp tại Sở Công thương Quảng Ninh, Cục Thuế Quảng Ninh

- Để rút ra những đánh giá khái quát theo các khía cạnh về thực trạng hoạch định và thực thi CLKD, tác giả sử dụng phương pháp điều tra dữ liệu sơ cấp trên cơ sở ý kiến ban giám đốc của 62 DNTM hàng TLSX tại Quảng Ninh

- Để sáng tỏ nguyên nhân của thực trạng hoạch định và thực thi CLKD hàng TLSX của các DNTM tại Quảng Ninh, tác giả đã trao đổi trực tiếp với các chuyên gia

- Để xác định các yếu tố của mô hình CLKD, các phương pháp lựa chọn mô hình CLKD

đề xuất một số mô hình CLKD của các DNTM hàng TLSX tại Quảng Ninh, tác giả sử dụng phương pháp mô hình hóa, phương pháp so sánh, đối chiếu, phương pháp chuyên gia

6 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của luận án được chia thành 4 chương:

Chương 1 Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Chương 2 Cơ sở lý luận về mô hình chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp thương mại hàng tư liệu sản xuất

Chương 3 Thực trạng hoạch định và thực thi chiến lược kinh doanh của các doanh nghiệp thương mại hàng tư liệu sản xuất tại Quảng Ninh

Chương 4 Đề xuất mô hình chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp thương mại hàng

tư liệu sản xuất tại Quảng Ninh

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1.1 Tổng quan những nghiên cứu lý luận về mô hình CLKD của DNTM

1.1.1 Tổng quan những nghiên cứu về CLKD của DNTM

a Tổng quan những nghiên cứu về chiến lược kinh doanh

Thuật ngữ CLKD được tiếp cận từ các góc độ khác nhau như:

* Tiếp cận CLKD theo quan điểm truyền thống: quan điểm truyền thống về CLKD được đưa ra trong

giai đoạn 1960 – 1990, điển hình là Kenneth Andrews, Charles Hill, Gareth, Bruce Henderson, Theo quan điểm này, CLKD được coi là một bản kế hoạch thống nhất, toàn diện, dựa vào những lợi

thế cạnh tranh dài hạn của doanh nghiệp nhằm đảm bảo cho những mục tiêu cơ bản của doanh nghiệp được thực hiện Như vậy, CLKD không chỉ được coi là một bản kế hoạch đơn thuần và dựa

vào những lợi thế cạnh tranh dài hạn của doanh nghiệp mà nó là một bản kế hoạch dài hạn, giúp doanh nghiệp đạt được các mục tiêu dài hạn, phát triển các lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp trên

cơ sở tạo ra sự khác biệt cho doanh nghiệp Từ cách tiếp cận này, CLKD của một doanh nghiệp bao gồm: (1) Các mục tiêu dài hạn của doanh nghiệp; (2) Phân tích, dự báo về MTKD; (3) Các chương trình hành động/các phương án kinh doanh để đạt được mục tiêu

* Tiếp cận chiến lược kinh doanh theo quan điểm hệ thống

Trong giai đoạn sau năm 1990, nhận thức về mức độ phức tạp và đầy biến động, rủi ro của MTKD, khái niệm CLKD đã được mở rộng theo hướng hệ thống, theo đó, CLKD là sự kết hợp các nguồn lực, môi trường và các giá trị cần đạt được của doanh nghiệp Đại diện cho nhóm quan điểm này là G Johnson, K Scholes, R Whittington, Michael Porter với quan

điểm: Chiến lược kinh doanh là sự tạo ra vị thế độc đáo và có giá trị bao gồm sự khác biệt

hóa, sự lựa chọn mang tính đánh đổi nhằm tập trung nhất các nguồn lực để tạo ra ưu thế cho doanh nghiệp Như vậy, CLKD của doanh nghiệp bao gồm những mục tiêu dài hạn, những

đảm bảo về nguồn lực (tài nguyên) để đạt được những mục tiêu và những chính sách chủ yếu cần được tuân theo (cách thức hoặc tiến trình hành động) trong khi sử dụng những nguồn lực này Do đó, CLKD được hiểu là một kế hoạch hoặc sơ đồ tác nghiệp tổng quát, hướng doanh nghiệp đi đến mục tiêu mong muốn CLKD của doanh nghiệp bao gồm các hoạt động được hoạch định và các phản ứng cần thiết đối với các điều kiện không dự báo trước của MTKD

Ở Việt Nam, từ nửa cuối thập kỷ 90 của thế kỷ 20, thuật ngữ CLKD và quản trị/quản lý chiến lược của doanh nghiệp bắt đầu được nghiên cứu rộng rãi trong các sách lý luận và thực tiễn QTKD Theo các tác giả Nguyễn Khoa Khôi, Đồng Thị Thanh Phương, Đặng Huy Thái, Đoàn

Thị Hồng Vân, Phan Thị Ngọc Thuận, Nguyễn Mạnh Hùng, với quan điểm hệ thống, CLKD

của doanh nghiệp là một hệ thống bao gồm các mục tiêu dài hạn, các kết quả phân tích chiến lược, các chính sách, giải pháp liên quan đến phân bổ nguồn lực để đạt được mục tiêu dài hạn đó Như vậy, CLKD được hình thành từ các phân tích môi trường kinh doanh với các cơ

hội kinh doanh hấp dẫn và các phân tích về nguồn lực và năng lực bên trong của doanh nghiệp

Để triển khai CLKD, cần thiết kết hợp tối ưu các nguồn lực này cho các hoạt động kinh doanh tiềm năng nhất

* Tiếp cận chiến lược kinh doanh từ quy trình hoạch định CLKD của doanh nghiệp

Do các tiếp cận khác nhau về thuật ngữ CLKD do đó, quy trình hoạch định CLKD cũng được các tác giả trình bày với các giai đoạn/các bước khác nhau, từ đó nội dung của CLKD

cũng có sự khác biệt nhất định

- Quy trình hoạch định chiến lược kinh doanh theo 3 giai đoạn với tác giả đại diện là

David, F.R., CLKD của doanh nghiệp bao gồm hệ thống mục tiêu dài hạn, các phân tích và các

GPCL để đạt được mục tiêu của doanh nghiệp Về phạm vi thời gian, CLKD của doanh nghiệp

chỉ liên quan đến giai đoạn hoạch định chiến lược trong quá trình quản trị chiến lược

- Quy trình hoạch định chiến lược kinh doanh theo 5 bước với đại diện cho quan điểm

này là Nguyễn Ngọc Sơn, theo đó, CLKD được phản ánh trong 2 giai đoạn hoạch định chiến

lược và tổ chức thực hiện chiến lược Như vậy, nội dung của CLKD không chỉ dừng lại ở các

mục tiêu dài hạn, các kết quả phân tích và các GPCL mà doanh nghiệp cần xác định các mục tiêu chiến lược, các triết lý kinh doanh, các phương án huy động và phân bổ nguồn lực, các

kế hoạch kinh doanh ngắn hạn để triển khai thực hiện chiến lược đã được xây dựng

- Quy trình hoạch định chiến lược kinh doanh theo 9 bước với đại diện là Nguyễn Khoa

Khôi Theo quan điểm này, CLKD là một quá trình liên quan đến giai đoạn hoạch định chiến

lược, triển khai thực thi chiến lược và đánh giá, điều chỉnh chiến lược, theo đó, nội dung của

CLKD cũng được mở rộng ra bao gồm triết lý kinh doanh, mục tiêu chiến lược, các kết quả phân tích MTKD và nội bộ doanh nghiệp, các phương án chiến lược, các biện pháp và chính

sách phân bổ nguồn lực, các nội dung đánh giá và điều chỉnh CLKD

Như vậy, nếu tiếp cận từ khía cạnh qui trình hoạch định chiến lược cho thấy đang tồn tại các quan điểm khác nhau về khái niệm và nội dung của CLKD Mặc dù các tác giả đều thống nhất cho rằng, CLKD của doanh nghiệp là tổng thể các vấn đề như triết lý kinh doanh của doanh nghiệp trong tương lai; mục tiêu kinh doanh dài hạn của doanh nghiệp, các chính sách kinh

doanh và phân bổ nguồn lực để đạt được các mục tiêu đã xác định trong điều kiện MTKD biến động Tuy nhiên, theo mỗi quan điểm, khái niệm và nội dung của CLKD sẽ rộng hơn hoặc hẹp hơn, có thể chỉ là các phương án chiến lược được lựa chọn hay rộng hơn thêm các giải pháp kinh doanh và chính sách phân bổ nguồn lực để thực thi các phương án đã được lựa chọn, hay rộng hơn nữa là các kết quả phân tích và các giải pháp điều chỉnh chiến lược cho phù hợp với những thay đổi của MTKD và đảm bảo thực hiện mục tiêu chiến lược

b.Tổng quan những nghiên cứu về chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp thương mại

Ở Việt Nam, trong giáo trình “chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp thương mại”, tác giả Nguyễn Thừa Lộc, Trần Văn Bão đưa ra khái niệm: “Chiến lược kinh doanh của doanh

nghiệp thương mại là định hướng hoạt động kinh doanh có mục tiêu trong một thời gian dài cùng với hệ thống chính sách, biện pháp và cách thức phân bổ nguồn lực để thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp trong khoảng thời gian tương ứng”

Trong luận án tiến sĩ của mình, tác giả Phạm Thuyên (1994) cũng đưa ra khái niệm:

“Chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp thương mại là định hướng hoạt động có mục tiêu

dài hạn của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định và hệ thống các giải pháp để thực hiện mục tiêu đề ra” [38]

Từ quan điểm của các tác giả về CLKD nói chung và CLKD của DNTM nói riêng thì CLKD có ý nghĩa giúp doanh nghiệp tăng cường vị thế cạnh tranh dài hạn Vì vậy, theo quan

điểm của tác giả, CLKD của DNTM là một chương trình hành động tổng quát gồm mục tiêu

chiến lược, các phương án, GPCL, kế hoạch, biện pháp thực thiện kế hoạch và các đánh giá, điều chỉnh chiến lược nhằm phối hợp và sử dụng hợp lý nguồn lực trong điều kiện MTKD xác định, đảm bảo doanh nghiệp thương mại có thể khai thác các cơ hội kinh doanh, tạo ra lợi thế cạnh tranh để thực hiện mục tiêu kinh doanh dài hạn

1.1.2 Tổng quan những nghiên cứu lý luận về mô hình chiến lược kinh doanh theo các tiêu thức phân loại mô hình chiến lược kinh doanh

a Mô hình chiến lược kinh doanh theo lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp

Trong các tài liệu về chiến lược và quản trị chiến lược của tác giả Ngô Thị Kim Thanh, Đặng Huy Thái, Nguyễn Khoa Khôi, hoặc trong “Bản đồ chiến lược” của Robert S Kaplan, David P Norton hay Robert E Hoskisson., Michael A Hitt, Ireland R Duane trong

“Business Strategy - Theory and Caces”, Chales W L Hill và các cộng sự trong “Strategic Management - Theory and Caces”, Michael Porter trong “What is business strategy”, các mô hình CLKD theo lợi thế cạnh tranh được coi là những mô hình cơ bản của chiến lược kinh

doanh của doanh nghiệp: Mô hình chiến lược kinh doanh chi phí thấp; Mô hình chiến lược kinh doanh khác biệt hoá sản phẩm; Mô hình chiến lược kinh doanh tập trung

b Mô hình chiến lược kinh doanh tiếp cận từ hoạt động chủ đạo của quản trị chiến lược

Theo quan điểm của Ellen Earle Chaffee trong “Three Business Strategy Models”, Chales

W L Hill và các cộng sự trong “Strategic Management - An Intergrated Approach, CLKD của doanh nghiệp được chia thành 3 nhóm tùy thuộc vào hoạt động chủ đạo của quản trị chiến lược:

Mô hình CLKD tuyến tính, mô hình CLKD thích ứng và mô hình CLKD diễn giải

c Mô hình chiến lược kinh doanh tiếp cận từ chu kỳ sống của sản phẩm

Xuất phát từ quan điểm: chiến lược kinh doanh gắn với sản phẩm và thị trường nhất định của doanh nghiệp Tương ứng với mỗi giai đoạn cụ thể của chu kỳ sống của sản phẩm,

doanh nghiệp cần hoạch định CLKD phù hợp, tác giả Nguyễn Thừa Lộc, Trần Văn Bão giới thiệu bốn mô hình chiến lược tương ứng với bốn giai đoạn trong chu kỳ sống của sản phẩm:

mô hình chiến lược kinh doanh trong giai đoạn giới thiệu sản phẩm; mô hình chiến lược kinh doanh trong giai đoạn tăng trưởng; mô hình chiến lược kinh doanh trong giai đoạn bão hòa của sản phẩm; mô hình chiến lược kinh doanh trong giai đoạn suy thoái

d Mô hình chiến lược kinh doanh theo mục tiêu phát triển quy mô của doanh nghiệp

Theo mục tiêu phát triển của doanh nghiệp, các loại mô hình CLKD được tác giả Nguyễn Thừa Lộc, tác giả Đặng Huy Thái, đề cập bao gồm: mô hình CLKD tăng trường, mô hình CLKD ổn định, mô hình CLKD suy giảm Như vậy, tồn tại nhiều mô hình CLKD tương ứng với các tiêu thức phân loại khác nhau làm căn cứ để các doanh nghiệp lựa chọn và vận dụng Tuy nhiên, các mô hình CLKD này đều được các tác giả trình bày và phân tích tình huống với các loại hình doanh nghiệp sản xuất và DNTM hàng tiêu dùng Với các DNTM hàng TLSX cùng các đặc điểm riêng về quy mô, về nhu cầu và khả năng thay đổi nhu cầu của khách hàng, về đặc điểm về sản phẩm, cần đề xuất một số mô hình CLKD giúp DNTM hàng TLSX có thể lựa chọn và vận dụng trong hoạch định và quản trị CLKD phù hợp với các đặc điểm cơ bản về loại sản phẩm, đặc điểm về hoạt động kinh doanh, đặc điểm về nhu cầu của khách hàng của doanh nghiệp

1.1.3 Tổng quan những nghiên cứu lý luận về mô hình CLKD theo nội dung của mô hình

Khi giới thiệu về các mô hình chiến lược cạnh tranh tổng quát, Michael Porter đã đề xuất các nội dung cơ bản của mô hình CLKD bao gồm: mục tiêu CLKD, điều kiện vận dụng, các định hướng GPCL, ưu điểm, hạn chế và các rủi ro khi vận dụng mô hình Trong giáo trình Quản trị chiến lược kinh doanh công nghiệp, tác giả Đặng Huy Thái có giới thiệu một số mô hình CLKD với các nội dung như: trọng tâm của chiến lược, phạm vi thị trường, đặc điểm của sản phẩm, độ co giãn của cầu thị trường, chính sách giá….Tác giả Ellen Earle Chaffee (1998) đã giới thiệu ba mô hình chiến lược với các yếu tố cơ bản như: phạm vi CLKD, bản chất của CLKD, trọng tâm của CLKD; mục tiêu CLKD; nội dung của CLKD; tiêu chí đánh giá CLKD Như vậy, tồn tại nhiều quan điểm khác nhau về nội dung của mô hình CLKD Điều này sẽ gây khó khăn cho các DNTM hàng TLSX trong việc vận dụng lý thuyết về CLKD vào thực tiễn quản trị chiến lược cũng như đánh giá và lựa chọn một mô hình CLKD phù hợp nhất với mục tiêu và điều kiện kinh doanh cụ thể Vì vậy, cần xác định những nội dung cơ bản của một số mô hình CLKD được đề xuất cho các DNTM hàng TLSX, phương pháp được

sử dụng và các căn cứ cho việc xác định các nội dung đó, giúp các DNTM có thể phân tích

và lựa chọn để hoạch định và thực thi CLKD một cách hiệu quả

1.2 Tổng quan những nghiên cứu thực tiễn về mô hình CLKD của doanh nghiệp

1.2.1 Tổng quan những nghiên cứu thực tiễn theo lĩnh vực vận dụng mô hình CLKD

Nghiên cứu thực tiễn về mô hình CLKD của doanh nghiệp đã được các tác giả trong và ngoài nước nghiên cứu trong các công trình nghiên cứu như: các luận án tiễn sĩ, luận văn thạc sĩ, các đề tài nghiên cứu khoa học, các bài báo… tuy nhiên, các nghiên cứu chủ yếu hướng tới các doanh nghiệp sản xuất như CLKD của các doanh nghiệp công nghiệp nói chung Các tác giả nước ngoài như: Ellen Earle Chaffee với Three Models of Strategy, Robert E Hoskisson &

Michael A Hitt& R Duane Ireland với Business strategy - Theory and caces, Rowe & Mason

& K Dick.el & R Mockler với Strategic Management: A Methodological Approach đã chỉ

ra các tình huống (cases) và phân tích về mô hình CLKD chủ yếu tập trung vào các doanh nghiệp sản xuất (Coca Cola, The Gap), doanh nghiệp cung cấp dịch vụ hàng không (Southwest Airline) và DNTM hàng tiêu dùng

Ở trong nước, liên quan đến CLKD của DNTM có tác giả Phạm Thuyên (1994) trong luận án tiến sỹ của mình đã bàn về mô hình CLKD cho Công ty Vật tư tổng hợp Hải Phòng Nguyễn Hoàng Việt (2010), trong luận án tiến sĩ bàn về luận cứ khoa học nhằm phát triển chiến lược tiêu thụ sản phẩm của các doanh nghiệp công nghiệp thuộc ngành may Việt Nam Tác giả Lê Xuân Thành đã đề cập đến một số giải pháp hoàn thiện hoạt động xây dựng và thực hiện một chiến lược chức năng của CLKD của DNTM, đó là chiến lược tiếp thị của các DNTM ở nước ta Các DNTM được tác giả nghiên cứu chủ yếu là các DNTM hàng tiêu dùng Như vậy, về lĩnh vực nghiên cứu thực tiễn, cho tới nay chưa có công trình nghiên cứu thực tiễn nào về mô hình CLKD của DNTM nói chung mà chủ yếu hướng tới CLKD của một doanh nghiệp cụ thể Hay nói cách khác, mô hình CLKD của DNTM hàng TLSX tại Quảng Ninh chưa được đề cập trong các nghiên cứu thực tiễn

1.2.2 Tổng quan những nghiên cứu thực tiễn theo nội dung của mô hình CLKD

Ở Việt Nam, khi nghiên cứu thực tiễn về mô hình CLKD của các tác giả đều tiếp cận theo góc độ hoạch định CLKD, hoặc phát triển CLKD thương mại của DNSX công nghiệp,

từ đó, nội dung của của các công trình này cũng được giải quyết theo hướng tương ứng Trong luận án tiến sĩ của Phạm Thuyên, mới dừng lại ở việc xây dựng qui trình hoạch định chiến lược và giới thiệu một số mô hình toán học có thể được sử dụng trong hoạch định chiến lược như phân tích MTKD, dự báo và xác định mục tiêu kinh doanh của DNTM Các chiến lược chức năng, các GPCL, hay dự báo rủi ro chưa được tác giả đề cập cả về lý luận và thực tiễn Tác giả Nguyễn Hoàng Việt đã đề xuất mô hình phát triển CLKD thương mại của doanh nghiệp với với các giải pháp chủ yếu nhằm tái cấu trúc chiến lược tiêu thụ hiện tại của doanh nghiệp cho phù hợp với MTKD Như vậy, CLKD của DNTM hàng TLSX được tiếp cận theo hướng là một quá trình bao gồm cả giai đoạn hoạch định, thực thi và phát triển CLKD, làm căn cứ đề xuất một số mô hình CLKD gắn với các đặc trưng cụ thể của hàng hóa là TLSX và của một nhóm DNTM, giúp các DNTM có thể vận dụng trong hoạch định, thực thi và quản

lý CLKD chưa được các tác giả đề cập

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH CHIẾN LƯỢC KINH DOANH CỦA

DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI HÀNG TƯ LIỆU SẢN XUẤT

2.1 Khái niệm CLKD của doanh nghiệp thương mại hàng tư liệu sản xuất

2.1.1 Khái niệm và đặc điểm của doanh nghiệp thương mại hàng tư liệu sản xuất

a Khái niệm doanh nghiệp thương mại hàng tư liệu sản xuất

Hiện nay, khái niệm DNTM đã được trình bày ở giáo trình Quản trị doanh nghiệp

thương mại của tác giả Hoàng Minh Đường và Nguyễn Thừa Lộc (5), trong điều 3 và điều 6

của Luật Thương mại ngày 14.5.2005, theo đó, khái niện DNTM là: “Các tổ chức kinh tế được

thành lập hợp pháp, có đăng ký kinh doanh, thực hiện các hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại và các hoạt động khác một cách độc lập, thường xuyên nhằm mục đích sinh lợi”

Hàng TLSX là những hàng hóa được các doanh nghiệp mua về nhằm phục vụ cho hoạt động sản xuất và chế biến của các doanh nghiệp thành các sản phẩm khác theo chức năng

sản xuất của mình Biểu hiện cụ thế của TLSX là các loại nguyên vật liệu, nhiên liệu, máy

móc, thiết bị, phụ tùng thay thế.v.v

Kết hợp giữa khái niệm DNTM được quy định trong Luật Thương mại và khái niệm

hàng TLSX, hiểu DNTM hàng TLSX như sau: Doanh nghiệp thương mại hàng tư liệu sản

xuất là một loại hình DNTM, thực hiện các hoạt động chủ yếu là mua bán một cách độc lập, thường xuyên những hàng hóa phục vụ cho hoạt động sản xuất và chế biến của các doanh nghiệp khác nhằm mục đích sinh lợi

b Đặc điểm của doanh nghiệp thương mại hàng tư liệu sản xuất

Ngoài những đặc điểm của các DNTM hàng TLSX nói chung, DNTM hàng TLSX quy

mô nhỏ và vừa còn có những đặc điểm riêng như sau:

- Khả năng thích nghi với những thay đổi của thị trường tương đối cao:

- Phụ thuộc vào khách hàngvà khu vực kinh doanh:

- Chịu sự cạnh tranh khốc liệt của các công ty, tập đoàn lớn và từ chính các doanh nghiệp với nhau

2.1.2 Chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp thương mại hàng tư liệu sản xuất

Từ cách tiếp cận CLKD đã phân tích ở trên, theo quan điểm của tác giả, Chiến lược

kinh doanh của DNTM hàng TLSX được hiểu là một chương trình hành động tổng quát gồm

mục tiêu chiến lược, các giải pháp, biện pháp thực thi CLKD và các đánh giá, điều chỉnh CLKD nhằm phối hợp và sử dụng hợp lý nguồn lực DNTM hàng TLSX trong điều kiện MTKD xác định, đảm bảo khai thác các cơ hội kinh doanh, tạo ra lợi thế cạnh tranh để thực hiện

mục tiêu kinh doanh dài hạn

CLKD của DNTM hàng TLSX chủ yếu được hoạch định bởi các cấp quản lý và được

cụ thể hóa thành các kế hoạch, biện pháp, được phổ biến tới các bộ phận trong doanh nghiệp

để cùng thực thi các quyết định chiến lược đó CLKD của DNTM hàng TLSX bao trùm mọi khía cạnh trong hoạt động kinh doanh và không chỉ có ý nghĩa dẫn dắt DNTM hàng TLSX thực hiện các hoạt động kinh doanh trong MTKD đầy biến động mà còn giúp DNTM hàng TLSX đạt được mục tiêu kinh doanh dài hạn đã được xác định Ngoài ra, CLKD của DNTM hàng TLSX giúp DNTM hàng TLSX có thể tạo ra và nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên cơ sở các nguồn lực hiện tại và tiềm năng Chính vì vậy, CLKD của DNTM hàng TLSX bao gồm mục tiêu kinh doanh dài hạn, các quyết định chiến lược về lựa chọn sản phẩm, đáp ứng nhu cầu khách hàng, giành lợi thế cạnh tranh so với các đối thủ, các GPCL trong việc phân phối và sử dụng tối ưu các nguồn lực, khai thác và tạo ra được các cơ hội mới, các quyết định điều chỉnh CLKD khi MTKD thay đổi

2.1.3 Vai trò của chiến lược kinh doanh đối với hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp thương mại hàng tư liệu sản xuất

- Tạo điều kiện cho DNTM hàng TLSX đạt được hiệu quả kinh doanh trong dài hạn

- Tạo được tính nhất quán và sự tập trung cao độ trong đường lối kinh doanh của DNTM hàng TLSX

- Giúp DNTM hàng TLSX dự báo được những rủi ro, đảm bảo ổn định kinh doanh

- Là cơ sở để DNTM hàng TLSX xây dựng cơ cấu tổ chức hợp lý hướng tới các mục tiêu chiến lược đặt ra

2.2 Mô hình chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp thương mại hàng tư liệu sản xuất

2.2.1 Khái niệm mô hình CLKD của doanh nghiệp thương mại hàng tư liệu sản xuất

Mô hình chiến lược kinh doanh của DNTM hàng TLSX được hiểu là dạng thức biểu hiện của CLKD cùng với những điều kiện vận dụng được xây dựng cho những nhóm/loại doanh nghiệp thương mại hàng TLSX theo những tiêu thức nhất định nhằm nghiên cứu hoặc vận dụng trong xây dựng và quản trị CLKD của các doanh nghiệp

Với quan điểm về mô hình CLKD của DNTM hàng TLSX nêu trên, CLKD của DNTM hàng TLSX được tiếp cận theo quan điểm hệ thống với các nội dung liên quan đến cả giai đoạn hoạch định, thực thi và dánh giá điều chỉnh chiến lược nhằm mang lại hiệu quả cao cho hoạt động hoạch định, thực thi và quản trị chiến lược của DNTM hàng TLSX Như vậy, mô hình CLKD của DNTM hàng TLSX được hiểu là sự biểu hiện về hình thái, nội dung của CLKD và những công cụ triển khai thực thi CLKD sao cho có thể định dạng và huy động tối

đa nguồn lực nhằm đạt được mục tiêu dài hạn của DNTM trước sự biến động của MTKD

Về nội dung, mô hình CLKD sẽ bao gồm các yếu tố: mục tiêu chiến lược, căn cứ lựa chọn mô hình CLKD, các giải pháp CLKD, các giải pháp và biện pháp thực thi CLKD Với mỗi nhóm/loại DNTM hàng TLSX, quy mô, điều kiện kinh doanh và điều kiện nội bộ của doanh nghiệp khác nhau thì sẽ khác nhau cơ bản ở mục tiêu chiến lược, căn cứ lựa chọn mô hình CLKD, các giải pháp CLKD và các giải pháp và biện pháp thực thi CLKD Bên cạnh

đó, cũng cần đề xuất những công cụ và phương pháp xác định các giải pháp, biện pháp thực thi, đánh giá và điều chỉnh CLKD để các doanh nghiệp có thể dựa vào đó để nghiên cứu và lựa chọn Trong mô hình CLKD, hệ thống giải pháp và biện pháp thực thi CLKD sẽ được trình bày phù hợp với công cụ và phương pháp đã đề xuất

Về bản chất, mô hình CLKD khác với CLKD, nó không gắn với điều kiện cụ thể của một doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định mà nó cung cấp những sự lựa chọn về loại mô hình và hệ thống các giải pháp và biện pháp thực thi CLKD cho các nhóm DNTM hàng TLSX

có điều kiện tương đồng Hệ thống giải pháp, biện pháp thực thi CLKD được xác định vừa đảm bảo để các DNTM hàng TLSX có thể lựa chọn, vận dụng khi hoạch định và thực thi CLKD, vừa đảm bảo doanh nghiệp có thể bổ sung và phát triên CLKD cho phù hợp với những đặc điểm riêng của từng doanh nghiệp

Về ý nghĩa, mô hình CLKD của DNTM hàng TLSX được xây dựng trên cơ sở vận dụng

cơ sở lý luận về CLKD kết hợp với những đặc điểm về thị trường, quy mô, loại sản phẩm, khách hàng và các nguồn lực trọng yếu của DNTM hàng TLXS Mô hình CLKD của DNTM hàng TLSX được coilà khung tham chiếu cho các văn bản CLKD của mỗi doanh nghiệp gắn với điều kiện cụ thể về MTKD, về nguồn lực, khách hàng, khả năng cạnh tranh, đồng thời,

nó như văn bản hướng dẫn doanh nghiệp trong hoạch định, thực thi chiến lược và quản trị chiến lược một cách khoa học, hệ thống và toàn diện

2.2.2 Các yếu tố của mô hình CLKD của DNTM hàng tư liệu sản xuất

* Căn cứ lựa chọn chiến lược kinh doanh

Căn cứ lựa chọn CLKD là các tiêu thức được DNTM hàng TLSX sử dụng để lựa chọn một

mô hình CLKD phù hợp với các đặc điểm cụ thể của doanh nghiệp về quy mô, lợi thế cạnh tranh, mức độ phát triển của thị trường, khách hàng và hàng hóa kinh doanh, có thể bao gồm: Mục tiêu

chiến lược, lợi thế cạnh tranh, chu kỳ sống của sản phẩm hay loại hàng hóa kinh doanh của của DNTM hàng TLSX

* Mục tiêu chiến lược: mục tiêu chiến lược là những trạng thái, cột mốc, con số thể hiện trạng thái của doanh nghiệp, mức độ tăng trưởng về doanh thu, lợi nhuận, thị phần, chi phí, sản phẩm mà doanh nghiệp muốn đạt được trong một tương lai xác định Để đảm bảo doanh nghiệp phát triển ổn định, bền vững và cân bằng, mục tiêu chiến lược của doanh nghiệp, bao gồm cả mục tiêu tài chính và mục tiêu phi tài chính, cần được xác định cho dài hạn, trung hạn

và ngắn hạn

* Giải pháp chiến lược tổng quát: sau khi lựa chọn được mô hình CLKD, doanh nghiệp xác định các giải pháp CLKD tổng quát để đạt mục tiêu dài hạn theo các khía cạnh của hoạt động kinh doanh: tài chính; khách hàng; quy trình nội bộ; đào tạo và phát triển Các GPCL tổng quát cũng có thể được hoạch định theo các khía cạnh chức năng của hoạt động kinh doanh của DNTM hàng TLSX như sản phẩm; thị trường; marketing;

* Các giải pháp và biện pháp thực thi chiến lược

- Giải pháp chiến lược kinh doanh: để tạo thuận lợi cho việc quản trị CLKD, diễn giải CLKD của DNTM hàng TLSX trong từng giai đoạn tương ứng với các mục tiêu trung hạn từ 2-3 năm và xây dựng các biện pháp thực hiện các kế hoạch ngắn hạn, công cụ hiệu quả và phù hợp đối với các DNTM hàng TLSX nhỏ và vừa khi đề xuất và diễn giải các giải pháp CLKD là bản đồ chiến lược

Bản đồ chiến lược được đề xuất bởi hai chiến lược gia Robert S Kaplan và David P Norton

(2015) nhằm giúp các doanh nghiệp có thể hoạch định và triển khai CLKD một cách dễ dàng và hiệu quả [13] Bản đồ chiến lược của DNTM hàng TLSX nhỏ và vừa được xây dựng theo phương pháp tư duy logic Từ mục tiêu trung hạn đã xác định, DNTM nhỏ và vừa xác định

hệ thống giải pháp nhằm đạt được mục tiêu đã xác định Sau khi xác định được hệ thống các giải pháp, DNTM tiến hành so sánh, đối chiếu giữa các GPCL và các kết luận phân tích trong

ma trận SWOT, từ đó lựa chọn những giải pháp có thể thực hiện được do có cơ hội từ thị trường đem lại và tận dụng được điểm mạnh của DNTM cũng như né tránh được các nguy

cơ, khắc phục được điểm yếu của doanh nghiệp Các giải pháp CLKD trong bản đồ chiến lược được chia thành 4 nhóm có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Bản đồ chiến lược được minh họa trong hình 4.1

+ Giải pháp tài chính: Bao gồm những giải pháp về tài chính để đạt được mục tiêu đã xác định

như: doanh thu, hiệu suất sử dụng các yếu tố đầu vào, lợi nhuận…

+ Giải pháp khách hàng: Nhóm giải pháp khách hàng được xác định trên cơ sở nhóm giải

pháp tài chính, đồng thời, là cơ sở thúc đấy việc thực hiện nhóm giải pháp tài chính

+ Giải pháp quy trình nội bộ: Các giải pháp về quy trình nội bộ liên quan đến việc sử dụng

nguồn lực và tổ chức sản xuất, tổ chức lao động… sao cho thực hiện được những giải pháp tài chính và khách hàng đã xác định

+ Giải pháp đào tạo và phát triển: bao gồm các giải pháp liên quan đến đào tạo để nâng cao

năng lực của tổ chức và của nguồn nhân lực Các giải pháp đào tạo và phát triển được đề xuất trên cơ sở các giải pháp quy trình nội bộ và có vai trò đảm bảo các giải pháp quy trình nội bộ được thực hiện

Trong mô hình bản đồ chiến lược, các mũi tên đi từ dưới lên biểu thị mối quan hệ giữa các nhóm giải pháp CLKD Các giải pháp đào tạo và phát triển là cơ sở thúc đẩy thực hiện

nhóm giải pháp quy trình nội bộ, từ đó thúc đẩy thực hiện nhóm giải pháp khách hàng và cùng với nhóm giải pháp khách hàng đảm bảo thực hiện các giải pháp tài chính và đảm bảo đạt được mục tiêu kinh doanh

- Biện pháp thực thi chiến lược kinh doanh: các biện pháp thực thi CLKD được xây dựng trên cơ sở mục tiêu ngắn hạn của DNTM hàng TLSX Với DNTM nhỏ và vừa, công cụ hợp lý được đề xuất cho quản trị chiến lược, xác định mục tiêu và các giải pháp ngắn hạn và là công cụ đánh giá thực hiện chiến lược là công cụ thẻ

điểm cân bằng (BSC) Thẻ điểm Cân bằng là một công cụ hữu hiệu được sử dụng trong giai đoạn triển khai

thực thi CLKD, được đề xuất bởi hai chiến lược gia Robert S Kaplan và David P Norton (2015) nhằm giúp các doanh nghiệp có thể triển khai thực thi CLKD một cách dễ dàng và hiệu quả Mô hình thẻ điểm cân bằng được minh hoạc trong bảng 4.4

Từ “cân bằng” (balanced) trong BSC nghĩa là để phát triển bền vững, hệ thống thẻ điểm cần được xây dựng cho hệ thống chỉ tiêu liên quan đến bốn khía cạnh kinh doanh cơ bản của doanh nghiệp có mối liên hệ mật thiết với nhau là tài chính, khách hàng, quy trình nội bộ, đào tạo và phát triển với tối thiểu 4 nội dung chính:

(1) mục tiêu doanh nghiệp/bộ phận mong muốn đạt được; (2) thước đo các kết quả; (3) chỉ tiêu biểu thị kết quả; (4) kế hoạch và biện pháp đạt được các chỉ tiêu Thông qua việc sử dụng thẻ điểm cân bằng, DNTM có thể kiếm soát được mục tiêu chiến lược, gắn kết được mục tiêu của doanh nghiệp với mục tiêu của bộ phận và mục tiêu của các cá nhân, đánh giá được mức

độ hoàn thành mục tiêu của doanh nghiệp và mỗi bộ phận để có biện pháp điều chỉnh kịp thời

2.2.3 Các loại mô hình CLKD của doanh nghiệp thương mại hàng tư liệu sản xuất

Trên cơ sở các mô hình CLKD được đề xuất đã được trình bày trong chương 1, bao gồm: mô hình CLKD chi phí thấp, mô hình CLKD khác biệt hóa, mô hình CLKD tập trung, mô hình CLKD tăng trưởng, mô hình CLKD ổn đinh… tác giả phát triển các mô hình CLKD với các GPCL cụ thể, phù hợp với đặc điểm về hoạt động kinh dđoanh, nguồn lực, quy mô và sản phẩm của các DNTM hàng TLSX Ví dụ cho mô hình chiến lược kinh doanh chi phí thấp: mô hình CLKD chi phí thấp được vận dụng khi DNTM hàng TLSX có lợi thế vượt trội về chi phí kinh doanh, từ đó có thể đặt mức giá thấp hơn các đối thủ cạnh tranh, từ đó mở rộng thị trường và tăng doanh thu Mô hình CLKD này cũng có thể vận dụng đối với DNTM hàng TLSX có tiềm lực tài chính lớn, có thể cạnh tranh bằng chi phí, mục tiêu chiến lược là mở rộng thị trường, tăng lợi nhuận

Các giải pháp chiến lược:

- Nguồn lực được tập trung vào việc tạo lợi thế cạnh tranh về chi phí Không chú trọng tạo sự khác biệt về sản phẩm và chỉ tạo sự khác biệt hoá khi khách hàng có nhu cầu

- Giải pháp về sản phẩm, giá bán chủ yếu tập trung vào phân khúc thị trường phổ biến của thị trường, thường là các nhóm khách hàng có khả năng mua không cao và quan tâm đến giá hàng hóa

- Phát triển những sản phẩm/nhóm sản phẩm doanh nghiệp có lợi thế về chi phí, phát triển những năng lực mà cho phép doanh nghiệp tăng hiệu quả và giảm chi phí so với các đối thủ cạnh tranh, đặc biệt là phát triển năng lực khác biệt trong quản lý sản xuất và nguồn hàng

là vấn đề cốt lõi để đạt được mục tiêu này

- Phát triển kỹ năng bán hàng và hoàn thiện quy trình bàn hàng cũng như đào tạo nhân lực, phát triển năng lực, thu hút được nhiều và ổn định đơn đặt hàng của khách hàng

- Hoàn thiện các chức năng quản lý nhân lực, tập trung vào các chương trình đào tạo và hoàn thiện hệ thống lương thưởng để làm giảm chi phí do nâng cao năng suất lao động

2.3 Các căn cứ lựa chọn mô hình chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp thương mại hàng tư liệu sản xuất

2.3.1 Đặc điểm về sản phẩm của doanh nghiệp thương mại

Với mỗi nhóm hàng hóa khác nhau, đặc điểm về phương thức tiêu dùng, thời gian tiêu dùng của khách hàng khác nhau, cơ chế mua sắm hàng hóa của khách hàng khác nhau… đòi hỏi mục tiêu và các GPCL các biện pháp thực thi CLKD cũng được xác định tương ứng

2.3.2 Kết quả phân tích môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh

Năng lực cạnh tranh của DNTM hàng TLSX sẽ giúp doanh nghiệp lựa chọn mô hình CLKD với các giải pháp nhằm mang lại lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp, giúp DNTM phát huy được những điểm mạnh và hạn chế được những điểm yếu trong hoạt động kinh doanh nhằm đạt mục tiêu chiến lược trong từng thời kỳ

2.3.3 Điều kiện nhân lực của doanh nghiệp

Điều kiện nhân lực của DNTM hàng TLSX ảnh hưởng đến khả năng lựa chọn mục tiêu

và lựa chọn các GPCL của doanh nghiệp Ngoài ra, chất lượng của nguồn nhân lực còn ảnh hưởng đến khả năng dự báo về những biến động của thị trường, xác định mục tiêu chiến lược từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả của CLKD

2.3.4 Sức mạnh của ngành và của doanh nghiệp thương mại hàng tư liệu sản xuất

Việc đánh giá sức mạnh của ngành và của DNTM chỉ cần được thực hiện trên một/một

số tiêu chí cơ bản như: khả năng mở rộng thị trường, khả năng phát triển về qui mô ngành, khả năng tăng doanh thu, tăng thị phần của DNTM Từ kết quả tính toán, DNTM sẽ lựa chọn

3.1.1 Tình hình phát triển kinh tế của tỉnh Quảng Ninh

Theo số liệu thu thập được từ Sở Công thương Quảng Ninh, kết quả sản xuất của một

số ngành công nghiệp chủ yếu tại Quảng Ninh trong giai đoạn 2011 - 2015 có xu hướng tăng theo thời gian, đặc biệt là trong giai đoạn 2011-2013 Sự gia tăng về kết quả sản xuất công nghiệp của Tỉnh cho thấy quy mô thị trường hàng tư liệu sản xuất đang không ngừng gia tăng, tạo cơ hội cho các DNTM hàng TLSX tại Tỉnh và các khu vực lân cận mở rộng/phát triển hoạt động kinh doanh Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội, môi trường kinh doanh sẽ trở nên gay gắt hơn, đòi hỏi các DNTM hàng TLSX tại Quảng Ninh luôn cố gắng, tận dụng các nguồn lưc để tăng khả năng cạnh tranh Kết quả phân tích cũng chỉ ra sự thay đổi trong cơ cấu sản xuất công nghiệp: ngành than và ngành đóng tàu đang có xu hướng dần thu hẹp, đổi lại là sự phát triển của các ngành công nghiệp gạch nung, gạch không nung và các ngành công nghiệp chế biến Đây cũng là tín hiệu cho các DNTM hàng TLSX có những định hướng điều chỉnh chiến lược trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp

3.1.2 Thị trường tư liệu sản xuất tại Quảng Ninh

- Đặc điểm về chủng loại hàng hóa: Hàng hóa trên thị trường TLSX tại Quảng Ninh chủ yếu