Hoàn thiện quy trình nhân giống cây hoa đồng tiền bằng kĩ thuật nuôi cấy mô tế bào thực vật

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA SINH – KTNN --- TRẦN PHƯƠNG THẢO HOÀN THIỆN QUY TRÌNH NHÂN GIỐNG CÂY HOA ĐỒNG TIỀN BẰNG KĨ THUẬT NUÔI CẤY MÔ TẾ BÀO THỰC VẬT KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA SINH – KTNN -

TRẦN PHƯƠNG THẢO

HOÀN THIỆN QUY TRÌNH NHÂN GIỐNG CÂY HOA ĐỒNG TIỀN BẰNG KĨ THUẬT NUÔI CẤY MÔ TẾ BÀO THỰC VẬT

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Sinh lý học thực vật

Hà Nội, 2016

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA SINH – KTNN -

TRẦN PHƯƠNG THẢO

HOÀN THIỆN QUY TRÌNH NHÂN GIỐNG CÂY HOA ĐỒNG TIỀN BẰNG KĨ THUẬT NUÔI CẤY MÔ TẾ BÀO THỰC VẬT

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Sinh lý học thực vật

Người hướng dẫn khoa học PGS.TS NGUYỄN VĂN ĐÍNH

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Văn Đính –

Khoa Sinh KTNN Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã tận tình hướng dẫn,

giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài

Tôi xin cảm ơn tới các Ban Giám hiệu trường ĐHSP Hà Nội 2, Ban Chủ

nhiệm khoa Sinh – KTNN trường ĐHSP Hà Nội đã tạo mọi điều kiện để tôi

hoàn thành khóa luận này

Trong thời gian thực hiện đề tài tôi cũng nhận được sự giúp đỡ tận tình

của thầy TS La Việt Hồng – Khoa Sinh KTNN, cô Mai Thị Hồng – Phòng

thí nghiệm Sinh lý thực vật, đã giúp đỡ, đóng góp ý kiến để tôi hoàn thành đề

tài khóa luận, nhân đây tôi cũng xin gửi lời cảm ơn

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn tập thể cán bộ Phòng thí nghiệm Sinh lí

thực vật, Phòng thí nghiệm Thực vật- trường ĐHSP Hà Nội 2 đã tạo điều kiện

thuận lợi về thiết bị, phương tiện để tôi có thể hoàn thành khóa luận này

Cảm ơn gia đình và bạn bè đã luôn động viên, góp ý cho tôi trong quá

trình học tập và hoàn thành đề tài

Hà Nội, 28 tháng 04 năm 2016

Sinh viên

TRẦN PHƯƠNG THẢO

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong khóa luận là trung thực và chưa được ai công bố

Hà Nội, 28 tháng 04 năm 2016

Sinh viên

TRẦN PHƯƠNG THẢO

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2

3 Ý Nghĩa khoa học và thực tiễn 2

NỘI DUNG 3

Chương1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

1.1 Giới thiệu về cây hoa đồng tiền (Gerbera jamesoni Hook.f.1889) 3

1.1.1 Phân loại 3

1.1.2 Đặc điểm thực vật học 4

1.1.3 Nguồn gốc, phân bố 5

1.1.4 Giá trị sử dụng 6

1.1.5 Kĩ thuật trồng và thu hoạch 6

1.1.6 Tình hình sản xuất hoa đồng tiền 7

1.2 Kết quả nhân giống hoa đồng tiền bằng kĩ thuật nuôi cấy mô 9

1.2.1 Trên thế giới 9

1.2.2 Ở Việt Nam 11

Chương 2 VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 13

2.1 Vật liệu nghiên cứu 13

2.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu 13

2.3 Dụng cụ và thiết bị thí nghiệm 13

2.3.1 dụng cụ 13

2.3.2 Thiết bị 13

2.4 Môi trường nuôi cấy 13

2.5 Điều kiện nuôi cấy 13

2.6.1 Phương pháp bố trí thí nghiệm 14

2.6.2 Phương pháp nghiên cứu 14

2.6.3 Phương pháp xử lý số liệu 16

Chương 3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 17

3.1 Giai đoạn nhân nhanh chồi in vitro cây hoa đồng tiền 17

3.1.1 Ảnh hưởng của Kinetin tới quá trình nhân nhanh chồi in vitro của cây hoa đồng tiền 17

3.1.2 Ảnh hưởng của BAP tới quá trình nhân nhanh chồi in vitro của cây hoa đồng tiền 20

3.2 Giai đoạn ra rễ - tạo cây hoa đồng tiền in vitro hoàn chỉnh 23

3.3 Rèn luyện cây hoa đồng tiền in vitro thích nghi với điều kiện tự nhiên 24

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 26

PHỤ LỤC 27

TÀI LIỆU THAM KHẢO 29

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

NAA: Napthlacetic acid BAP: 6 - Benzyl amino purin IBA: Indol butyric acid

NXB: Nhà xuất bản 2,4 – D: 2,4 - Dichlorophenoxy acetic aicd Kinetin: 6-furfurylaminopurine

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ Kinetin đến quá trình

nhân nhanh chồi in vitro của cây hoa đồng tiền 14

Bảng 2.2 Nghiên cứu ảnh hưởng của BAP đến quá trình nhân nhanh

chồi in vitro của cây hoa đồng tiền 15

Bảng 2.3 Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ α - NAA đến quá trình ra

rễ của cây hoa đồng tiền in vitro 15

Bảng 2.4 Nghiên cứu ảnh hưởng của giá thể tới tỷ lệ sống của cây hoa

đồng tiền in vitro 16 Bảng 3.1 Ảnh hưởng của Kinetin đến quá trình nhân nhanh chồi in vitro

của cây hoa đồng tiền sau 30 ngày nuôi cấy 17

Bảng 3.2 Ảnh hưởng của BAP đến sự phát sinh chồi in vitro củacây hoa

đồng tiền sau 30 ngày nuôi cấy 20 Bảng 3.3 Ảnh hưởng của α -NAA đến quá trình ra rễ tạo cây hoa đồng

tiền in vitro hoàn chỉnh sau 30 ngày nuôi cấy 23

Bảng 3.4 Ảnh hưởng của giá thể tới tỷ lệ sống của cây hoa đồng tiền

in vitro sau 30 ngày 25

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 3.1 Cụm chồi in vitro hoa đồng tiền trong môi trường Kinetin sau

30 ngày nuôi cấy 19

Hình 3.2 Cụm chồi in vitro hoa đồng tiền trong môi trường BAP sau 30

ngày nuôi cấy 22

Hình 3.3 Rễ cây hoa đồng tiền in vitro sau 30 ngày nuôi cấy 24 Hình 3.4 Cây hoa đồng tiền in vitro cho ra ngoài tự nhiên 25

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Hoa đồng tiền có tên khoa học là Gerbera Jamesoni Hook.f.1889 (còn

gọi là hoa mặt trời hay hoa Phu Lăng) có nguồn gốc từ Nam Phi Đến nay, hoa đồng tiền được trồng ở nhiều nước trên thế giới điển hình là: Hà Lan, Mỹ, Đức, Nhật, Trung Quốc…[1]

Với vẻ đẹp của nó, hoa đồng tiền đã được xếp vào là một trong mười loại hoa đẹp nhất trên thế giới (sau hoa Hồng, hoa Cúc, hoa Lan, hoa Cẩm Chướng, hoa Lay Ơn) [19] Chúng thường được dùng làm bó hoa, lẵng hoa, cắm nghệ thuật hoặc được trồng vào chậu cây cảnh để trang trí Trong sản xuất, cây hoa đồng tiền là loài hoa có giá trị kinh tế cao

Hoa đồng tiền có thể nhân giống bằng phương pháp hữu tính và phương pháp nhân giống vô tính Nhưng hầu hết các giống trồng thương mại được sản xuất bằng nhân giống vô tính để duy trì tính đồng nhất và không lẫn tạp về mặt di truyền [20]

Trong các phương pháp nhân giống vô tính, nhân nhanh thông qua phân tách cụm chồi là phương pháp phổ biến nhất được sử dụng trong nhiều thập kỉ qua Ngoài ra, người ta còn sử dụng phương pháp cắt chồi đối với hoa đồng tiền [21]

Nhưng tất cả các phương pháp này đều tốn rất nhiều thời gian khi

áp dụng vào sản xuất đại trà, cây dễ nhiễm bệnh, độ đồng đều thấp và mau thoái hoá giống

Vì vậy, chúng ta phải tìm ra một phương pháp có thể áp dụng được trên quy mô lớn, nhanh hơn, dễ thực hiện hơn và đạt hiệu quả kinh tế cao Trong đó, kĩ thuật nuôi cấy mô đang được sử dụng thay thế cho các phương pháp nhân giống truyền thống Phương pháp này cho phép tăng

số lượng cây giống lên gấp hàng triệu lần mỗi năm [14] [6]

Với các lý do trên chúng tôi chọn đề tài "Hoàn thiện quy trình nhân

giống cây hoa đồng tiền bằng kĩ thuật nuôi cấy mô tế bào thực vật" nhằm

nhân nhanh một số lượng giống sạch bệnh, có chất lượng đưa vào sản xuất, đáp ứng nhu cầu thưởng thức hoa của con người

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu hoàn thiện quy trình nhân giống cây hoa đồng tiền bằng kĩ thuật nuôi cấy mô tế bào thực vật

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nhân nhanh chồi in vitro hoa đồng tiền

Ra rễ - tạo cây hoa đồng tiền in vitro hoàn chỉnh

Rèn luyện cây hoa đồng tiền in vitro thích nghi với điều kiện tự nhiên

3 Ý Nghĩa khoa học và thực tiễn

3.1 Ý nghĩa khoa học

Nhằm góp phần bổ sung vào nguồn tài liệu khoa học nghiên cứu kỹ

thuật nuôi cấy mô cây hoa đồng tiền bằng công nghệ nuôi cấy in vitro

3.2 Ý nghĩa thực tiễn

Hoàn thiện quy trình nhân giống cây hoa đồng tiền bằng kĩ thuật nuôi cấy

mô tế bào thực vật, nhằm cung cấp nguồn giống sạch bệnh, chất lượng cao

NỘI DUNG

Chương1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1 Giới thiệu về cây hoa đồng tiền (Gerbera jamesoni Hook.f.1889)

1.1.1 Phân loại

Cây hoa đồng tiền có tên khoa học là Gerbera jamesoni Hook.f.1889 có

nguồn gốc từ Nam Phi Theo hệ thống học thực vật mới nhất, cây hoa đồng tiền được phân loại như sau:

Tên Việt Nam: hoa Đồng tiền, hoa mặt trời Phu Lăng

Chi đồng tiền (Gerbera) có khoảng 40 loài [10] Các giống trồng hiện

nay là con lai giữa G viridifilia Schult Bip và G jamesonii với các giống lai

tự nhiên ở Nam Phi

Trong đó một số giống quan trọng của hoa đồng tiền là Cream Clementine, Maron Clementine, Delphi, Vesta, Uranus, Terraqueen, Dusty, Valentine, Diablo, Mariso and Pascal [13]

Năm 1889, hoa đồng tiền được Hook miêu tả lần đầu tiên trong tạp chí

tư vấn Curtis dưới tên gọi là Cúc Transrace hay Cúc barbetan

Theo Hà Tiểu Đệ và cộng sự (2000), cây hoa đồng tiền là cây thân thảo, rễ chùm, cao 50 – 50 cm Thân có lông, lá đứng, hình dạng lá thay đổi theo sự sinh trưởng từ dạng trứng đến trứng dài, lá dài từ 15 – 25 cm, rộng 5 –

8 cm hình xẻ thùy rộng và sâu, mặt dưới lá có lớp lông nhung [27]

Hoa đồng tiền có dạng cụm, hoa đầu lớn, cụm hoa dạng đầu bề ngoài là một bông hoa trên thực tế là một tập hợp nhiều bông hoa nhỏ riêng biệt Phía ngoài hoa hình lưỡi tương đối lớn mọc xếp thành một hoặc vài vòng Do sự thay đổi hình thái và màu sắc nên tâm hoa rất được chú ý trong chọn tạo giống mới Hoa đồng tiền nở theo thứ tự từ ngoài vào trong, hoa hình lưỡi nở trước, hoa hình tia nở sau theo từng vòng một

Hoa đồng tiền có khoảng 40 loài thuộc loại hoa lưu niên ra hoa quanh năm, độ bền hoa cắt cao, được coi là một loài hoa đẹp trong thế giới hoa Dựa vào hình thái hoa, người ta chia thành 3 nhóm: Hoa kép, hoa đơn và hoa đơn nhị kép [1]

Nhóm 1 – Đồng tiền đơn: Hoa chỉ có một hoặc 2 tầng cánh, xếp xen kẽ nhau tạo thành vòng tròn Hoa mỏng và yếu hơn hoa kép, màu sắc hoa ít hơn, điển hình là trắng, đỏ, tím, hồng

Nhóm 2 – Đồng tiền kép: Cánh hoa to gồm hơn 2 tầng, bông to, đường kính có thể đạt đến 12 – 15 cm, cánh hoa tụ lại thành bông nằm ở đầu trục chính, cuống dài 40 – 60 cm Màu sắc đa dạng như trắng, đỏ, vàng, hồng, gạch cua

Nhóm 3 – Hoa đơn nhị kép: Bên ngoài cùng cánh đơn, bên trong cánh kép dày đặc, thường màu trắng trong lớp cánh kép màu cánh sen nhưng nhóm này không đẹp bằng hoa kép

Như vậy, trong ba nhóm hoa trên, đồng tiền kép là nhóm hoa có giá trị cao, được ưa chuộng hơn cả và cũng là đối tượng của nuôi cấy mô tế bào thực vật

1.1.2 Đặc điểm thực vật học

Cây hoa đồng tiền thuộc loại cây thân thảo họ Cúc

- Thân, lá: Thân ngầm, không phân cành mà chỉ đẻ nhánh, lá và hoa phát triển từ thân Lá mọc chếch so với mặt đất một góc 15 - 45o, hình dáng lá

thay đổi theo giống và sự sinh trưởng của cây, từ hình trứng thuôn đến hình thuôn dài Lá dài từ 15 - 25 cm, rộng 5 - 8 cm, có hình lông chim, xẻ thuỳ nông hoặc sâu, mặt lưng lá có lớp lông nhung

- Rễ: rễ đồng tiền thuộc dạng rễ chùm, phát triển khoẻ, rễ hình ống, ăn ngang và nổi phía trên mặt luống, rễ thường vươn dài tương ứng với diện tích

lá toả ra

- Hoa: đồng tiền do hai loại hoa nhỏ hình lưỡi và hình ống tạo thành, là loại hoa tự đơn hình đầu Hoa hình lưỡi tương đối lớn mọc ở phía ngoài xếp thành vòng hoặc vài vòng nhỏ, do sự thay đổi hình thái và màu sắc nên được gọi là mắt hoa hoặc tâm hoa, rất được chú trọng Trong quá trình hoa nở, hoa hình lưỡi nở trước, hoa hình ống nở theo thứ tự ngoài vào theo từng vòng một

- Quả: quả đồng tiền thuộc dạng quả bế có lông, không có nội nhũ, hạt nhỏ, một gam hạt có khoảng 280 - 300 hạt [4]

1.1.3 Nguồn gốc, phân bố

Hoa đồng tiền có nguồn gốc ở nam Phi, năm 1697 Relomen phát hiện

thấy ở vùng phía Nam Châu Phi (Delansia) và ông đã đưa về vườn thực vật

nước Anh

Iwin Lych là người đầu tiên tiến hành lai tạo các giống đồng tiền với nhau Sau đó người Pháp và người Hà Lan cũng tiến hành lai tạo và dần dần hai nước này cũng trở thành trung tâm tạo giống cho đồng tiền thế giới

Hoa đồng tiền phân bố chủ yếu ở vùng ôn đới và miền núi Ở Ấn Độ chúng phân bố tại dãy Himalaya từ Kashmir đến Nepal ở độ cao 1,300 – 3,200m [11]

Ngày nay, hoa đồng tiền được trồng ở rất nhiều quốc gia trên thế giới như: Hà Lan, Nhật Bản, Mĩ, Đức, Trung Quốc, Việt Nam,…[4]

1.1.4 Giá trị sử dụng

Hoa đồng tiền là loài hoa có sản lượng và giá trị kinh tế cao Trong năm

2001, 70 triệu cành hoa đồng tiền được tiêu thụ tại Mĩ và thu về khoảng 220 triệu đôla [9]

Đồng tiền có hình dáng cân đối, hài hòa, hoa tươi lâu, giá trị thẩm mỹ cao, nên là loại hoa lý tưởng trong cắm hoa nghệ thuật cũng như trang trí khuôn viên, cắm trong nhà, [4]

Trong giáo dục và nghiên cứu khoa học, đây cũng là một loài hoa điển hình, nó được dùng như một mô hình sinh học giúp nghiên cứu về sự hình thành của hoa

Trong y học, hoa đồng tiền cũng được coi là một bài thuốc quý Trong Đông y Trung Quốc gọi là Nhật Quế hoa Hoa đồng tiền có tác dụng thanh nhiệt, tiêu đờm, làm ngưng cơn ho, dùng chữa trị rắn cắn hay bị thương, sưng đau

Ngoài ra, trong cây hoa đồng tiền có chứa các dẫn xuất của coumarin (thành phần của thuốc chống đông máu) nguồn gốc tự nhiên

Trong một số nghiên cứu của NASA (cơ quan hàng không và vũ trụ Mỹ), Đồng tiền được chứng minh là có tác dụng trong việc làm sạch không khí Theo kết quả báo cáo thì loài cây này có khả năng lọc các chất khí độc gây ô nhiễm như Trichloroethylene (thành phần có trong keo dán, chất tẩy sơn) và Benzene (thành phần có trong xăng dầu) rất hiệu quả

1.1.5 Kĩ thuật trồng và thu hoạch

Trồng đồng tiền chậu thích hợp nhất là ở vụ tháng 3 để thu hoạch vào dịp Tết Nguyên Đán, nên trồng đồng tiền trong nhà có mái che

Giá thể trồng đồng tiền chậu thích hợp nhất là hỗn hợp đất, xơ dừa và phân chuồng đã hoai mục, trước trồng giá thể phải được xử lý nấm bệnh

Cho giá thể vào chậu cách miệng chậu 3 - 5 cm Đặt cây ở chính giữa

và phải trồng nổi, cổ rễ cao bằng bề mặt giá thể Sau trồng tưới đẫm nước

Trong quá trình phát triển của cây phải thường xuyên theo dõi tình hình sâu bệnh để có hướng khắc phục sớm nhất

Thu hoạch thích hợp nhất khi cuống hoa đứng thẳng, các cánh hoa ngoài mở phẳng ra, và thường thu hoạch khi cây khoảng 1 – 2 năm tuổi [28]

1.1.6 Tình hình sản xuất hoa đồng tiền

1.1.6.1 Tình hình sản xuất hoa đồng tiền trên thế giới

Hiện nay, công tác nghiên cứu và sản xuất hoa ở nước ngoài rất phát triển Trình độ tạo giống sản xuất của các nước Hà Lan, Nhật Bản, Mỹ, Đức… rất cao như công ty Florist của Hà Lan là công ty dẫn đầu thế giới về tạo giống, nghiên cứu, sản xuất, buôn bán hoa đồng tiền Họ có lực lượng rất mạnh về nghiên cứu khoa học về thiết bị sản xuất đã tạo ra rất nhiều giống, sản lượng ngày càng nhiều, việc xử lý sau thu hoạch, bảo quản, đóng gói đều

ở trình độ rất cao

Ở Trung Quốc, ngay từ những năm 20 của thế kỷ XX đã có sản xuất hoa đồng tiền cắt cành Nhưng do giống thoái hóa nghiêm trọng nên không phát triển được Cho đến năm 1987, vận dụng kỹ thuật nuôi cấy mô và kỹ thuật nhân giống nhanh khắc phục được tình trạng thoái hóa giống, thì hoa đồng tiền mới khôi phục và phát triển Hiện nay, Thượng Hải là nơi có diện tích trồng lớn nhất 35 ha, trong đó trung tâm nhân giống hoa Hà Viên Nghê ở nông trường Đông Hải đứng đầu trong sản xuất và nhân giống hoa đồng tiền

Ở Giang Tô cũng là nơi phát triển mạnh về hoa đồng tiền Năm 1995 mới có trên 6.000m2, đến năm 1999 đã có tới 6 ha Viện nghiên cứu rau, Viện nghiên cứu khoa học nông nghiệp và nông trường Liên Vân… là những đơn vị có diện tích trồng lớn, kỹ thuật tương đối cao [4]

1.1.6.2 Tình hình sản xuất hoa đồng tiền ở Việt nam

Từ những năm 40 thế kỷ trước, hoa đồng tiền đơn đã được nhập vào Việt Nam lần đầu tiên Đặc điểm của giống hoa này là khả năng sinh trưởng

tốt, thích nghi cao với điều kiện môi trường, nhưng nhược điểm là hoa nhỏ, cánh đơn, màu sắc đơn điệu

Tới năm 1990, một số nhà trồng hoa và công ty hoa Việt Nam bắt đầu nhập nội các giống đồng tiền lai (hoa kép) từ Hà Lan, Trung Quốc, Đài Loan

về trồng Các giống hoa mới tỏ ra ưu điểm hơn hẳn như hoa to, cánh dày, nhiều tầng, màu sắc phong phú, hình dáng hoa cân đối, cho năng suất cao Chúng được nhân rộng rãi, phát triển mạnh mẽ khắp các vùng trong cả nước

Hiện nay, Việt Nam có một số vùng đã phát triển tập trung quy mô lớn

từ vài ha đến vài chục ha như Đà Lạt (Lâm Đồng), Thị xã Bắc Giang, Bắc Ninh, Hà Nội

Tuy nhiên, cây hoa đồng tiền kép ở Việt Nam mới chỉ được phát triển trong thời gian chưa dài, cần sự quan tâm, nghiên cứu của các nhà khoa học

để phát triển rộng rãi, có hiệu quả loại cây này Đây cũng là loại hoa rất nhanh thoái hóa giống và hay bị bệnh

* Những khó khăn trong sản xuất hoa đồng tiền ở Việt Nam:

Tính chuyên nghiệp và quy mô sản xuất chưa cao Rất ít có công ty chuyên sản xuất, quy mô sản xuất thường nhỏ nên không có sản phẩm đứng đầu, đủ sức cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế

Tổng diện tích sản xuất lớn nhưng sản lượng ít, chất lượng kém Diện tích trồng trọt được mở rộng nhưng phân tán, lực lượng kĩ thuật không tập trung lại thêm thiết bị sản xuất thấp, chất lượng kém, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả kinh tế

Trang thiết bị trồng trọt lạc hậu, hàm lượng kỹ thật cao ít Tỷ lệ thiết bị tiên tiến trong trồng trọt rất nhỏ, cách trồng cổ truyền vẫn chiếm ưu thế gây nên sản lượng thấp, chất lượng kém Mùa vụ sản xuất không phù hợp với nhu cầu, khả năng cung ứng hoa quanh năm không mạnh làm cho giá cả không ổn định, hiệu quả kinh tế thấp

Công tác chọn tạo giống mới chậm so với sản xuất Hiện nay, giống trong sản xuất rất ít Đa số là nhập giống từ nước ngoài, không tự sản xuất được Các giống trồng trong sản xuất đã lạc hậu Biểu hiện ở năng suất thấp, không tươi lâu, cây dễ nhiễm bệnh

Giá thành bao gói cao Thời gian bảo quản hoa đồng tiền có thể dài, nhưng cành giòn, dễ gãy Việc bao gói hiện nay vẫn đơn giản nên tỷ lệ tổn thất sau thu hoạch tương đối cao

1.2 Kết quả nhân giống hoa đồng tiền bằng kĩ thuật nuôi cấy mô

1.2.1 Trên thế giới

Theo Akter và cs (2012), giai đoạn tạo callus và tái sinh chồi sử dụng vật liệu là chồi hoa và nụ hoa cấy trong môi trường: MS + 5,0 mg/l BAP và 1,0 mg/l NAA Đến giai đoạn nhân nhanh, số lượng chồi nhiều nhất thu được ở mô sẹo có nguồn gốc nụ hoa với môi trường: MS + 2,0 mg/l BAP Giống hoa đồng tiền màu đỏ cho phản ứng tốt hơn so với giống hoa đồng tiền vàng và trắng Môi trường tốt nhất để tạo rễ cho chồi hoa đồng tiền là: ½ MS + 0,2 mg/l IBA [15]

Theo Naz và cs (2012), môi trường: MS + 10 mg/l BAP cảm ứng chồi tốt nhất thu được sau 8 ngày đối với mô phân sinh đỉnh Chồi sau khi đạt được kích thước 5,0 cm được chuyển cho môi trường ra rễ: MS + 10 mg/l NAA Giá thể thích hợp nhất cho cây con trong giai đoạn vườn ươm là trấu hun [23]

Năm 2012, Shabbir và cs đã nghiên cứu về nuôi cấy mô giống hoa đồng

tiền Gerbera jamesoni cv Sunglow và thu được kết quả như sau: Môi trường

MS bổ sung 1,5 mg/l 2,4 – D cho tỷ lệ 100% mô sẹo cảm ứng Môi trường bổ sung Kinetin không tạo mô sẹo Ở giai đoạn tái sinh chồi, môi trường bổ sung 3,0 mg/l có 76,67% chồi tái sinh, 4 chồi/mẫu và chiều cao chồi là 9 cm Trong khi cùng nồng độ đó, môi trường chứa Kinetin chỉ có 16,67% chồi tái sinh, 1,97 chồi/mẫu và chiều cao chồi là 5,167 cm Ở giai đoạn cảm ứng rễ, môi

trường bổ sung 1,5 mg/l IAA có tỷ lệ ra rễ là 97,67% Rễ có chất lượng tốt, dày với số rễ tối đa là 7,567 rễ/mẫu và chiều dài là 7,33cm Còn môi trường bổ sung NAA có cùng nồng độ cho tỷ lệ ra rễ tương đối ít là 60,67% Rễ mỏng hơn với số rễ tối đa là 3,567 rễ/mẫu và chiều dài là 4,667 cm [12]

Theo Paduchuri và cs (2010), vật liệu sử dụng cho giai đoạn tạo callus

là lá cây hoa đồng tiền Môi trường tái sinh tối ưu là: MS + 2 mg/l BAP +

1mg/l Kinetin + 2 mg/l NAA + 2,5 mg/l 2,4 - D Và môi trường ra rễ cho mô sẹo là: MS + IBA 5mg/l [18]

Kumar và cs (2006), tiến hành tạo mô sẹo thành công bằng cánh hoa

và lá cây trong môi trường bổ sung 2,4 – D Các mô sẹo có nguồn gốc từ lá cây ra rễ với môi trường bổ sung NAA Khi chuyển vào môi trường tái sinh chồi chứa 2 mg/l BAP và 0,5 mg/l IAA thì khoảng 53% mô sẹo có nguồn gốc cánh hoa phát triển thành 5 chồi mỗi mô sẹo Các chồi này ra rễ trong môi trường chứa 2000 mg/l IBA Khi cho ra cây, quan sát trong 30 ngày, tỷ lệ sống sót của cây là 50 – 60% [25]

Năm 2015, Hasbullah và cs đã nghiên cứu nuôi cấy mô trên giống cây

hoa đồng tiền Gerbera jamesoni Bolus từ vật liệu ban đầu là lá, cuống lá, thân

và rễ cây Sau 4 tuần, mô sẹo trắng hình thành với tỷ lệ 70% trong môi trường

MS bổ sung 2,4 – D Cụ thể là mô sẹo có nguồn gốc từ lá và cuống lá được hình thành trong môi trường MS bổ sung 0,1 mg/l – 2,0 mg/l 2,4 – D kết hợp với 3,0% sucrose và 0,8% agar Sau đó, mô sẹo được chuyển vào môi trường

MS bổ sung 1,0 mg/l 2,4 – D và 0,1 mg/l NAA trong 1 tháng Sự giảm bớt nồng độ 2,4 – D giúp cho sự cảm ứng và tăng trưởng của các tế bào soma [17]

Đối với giống hoa đồng tiền Gerbera jamesoni cv Cabana, theo Bhatia

và cs (2012), sử dụng cụm hoa ở giai đoạn chưa trưởng thành có kết quả tốt

hơn giai đoạn trưởng thành và được cấy trong môi trường MS + 10 mg/l BAP

và 1 mg/l IAA Sau đó, sử dụng các chất điều hòa sinh trưởng thuộc nhóm

cytokinin để kích thích sự phát triển của chồi Trong đó, môi trường bổ sung BAP cho chất lượng chồi tốt hơn so với môi trường bổ sung Kinetin Khi kết hợp 1 mg/l BAP và 0,1 mg/l IAA ta thu được số lượng và chất lượng chồi là tốt nhất Môi trường cảm ứng ra rễ là: ½ MS + 1mg/l IBA [7]

Năm 2013, Bhavya Bhargava và cs nghiên cứu tiến hành nhân giống

trên Gerbera jamesonii Bolus cv Harley Môi trường tạo mô sẹo tốt nhất là

MS + 4 mg/l BAP + 0,5 mg/l IAA Môi trường tối ưu cho giai đoạn nhân nhanh

là MS + 4 mg/l BAP và 2 mg/l Kinetin Giai đoạn ra rễ cần ½ MS + 2 mg/l IBA [8]

Theo Kumar và cs (2007), Hoa đồng tiền được tái sinh mô sẹo từ các tế bào lá Môi trường cảm ứng callus tốt nhất là môi trường: MS + 1,5 mg/l 2,4 – D và MS + 2,0 mg/l 2,4 - D Tỷ lệ bật chồi ở mô sẹo cao nhất trên môi trường MS + 1,0 mg/l BAP Ở môi trường MS + 1,5 mg/l 2,4 – D, mô sẹo rất

dễ vỡ vụn và có khả năng tái sinh thấp Sau đó, các mô sẹo được chọn lọc và đưa vào nghiên cứu dịch treo tế bào trong môi trường MS lỏng kết hợp với 1,5 mg/l 2,4 – D Mô sẹo bật chồi trên môi trường MS + 1 mg/l BAP Cây con được phát triển từ các chồi này có tỷ lệ sống là 70 – 80% [26]

Năm 2014, Shyam Ji Mishra và cs đã nghiên cứu nhân giống in vitro

các giống hoa đồng tiền Tamara và Panama Môi trường tái sinh tốt nhất là

MS bổ sung 2,0 mg/l BAP + 1,0 mg/l IAA với các chỉ số: số chồi/mẫu, số lá/mẫu, chiều cao chồi là cao nhất và tốn ít thời gian nhất [24]

1.2.2 Ở Việt Nam

Theo Đặng Văn Đông và cs, vật liệu vào mẫu là đế hoa non Môi trường nuôi cấy đời thứ nhất là: MS + BAP 4 mg/l + NAA 0,2 mg/l + IAA 0,2 mg/l Sau 4 tuần, mầm được chuyển vào môi trường: MS + Kinetin 5mg/l + IAA 1 mg/l nuôi cấy tiếp Đợi khi mầm cao 2 cm, cắt chuyển vào môi trường: ½ MS + NAA 0,1 mg/l cho ra rễ, sau khoảng 4 tuần sẽ ra rễ dài 2 –