Xuất phát từ những lý do trên, là người trực tiếp giảng dạy bộ môn giáo dục công dân lớp cuối cấp, tôi mạnh dạn tiến hành tổ chức dạy học tích hợp nội dung “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” năm 2015 trong dạy, học bài “ Chí công vô tư” ở lớp 9 trường THCS Nga Thanh, Nga Sơn làm đề tài sáng kiến kinh nghiệm (SKKN) của mình trong năm học 2015 2016 này
Trang 1A MỞ ĐẦU.
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
Thực hiện Chỉ thị số 03- CT/TW ngày 14 tháng 5 năm 2011 của Bộ Chính trị (khóa XI) về tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh và kế hoạch số 03 – KH/TW ngày 1 tháng 7 năm 2011 của Ban bí thư (khóa XI) về triển khai thực hiện Chỉ thị 03- CT/TW, toàn Đảng, toàn dân
và toàn quân trong cả nước đã và đang đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
Qua hơn 5 năm thực hiện, “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” đã và đang trở thành cuộc vận động cách mạng sâu rộng, có sức lan tỏa và ảnh hưởng mạnh mẽ đến các thế hệ Việt Nam ở khắp nơi trên thế giới, đặc biệt là thế hệ trẻ
Từ hiệu quả to lớn, thiết thực, cụ thể của cuộc vận động đòi hỏi mỗi người Việt Nam dù ở cương vị nào, bao nhiêu tuổi, làm công việc gì đều phải có trách nhiệm góp sức mình thúc đẩy mạnh hơn nữa, nhanh hơn nữa phong trào thi đua sôi nổi này
Học sinh lớp 9, lứa tuổi tập làm người lớn, những chủ nhân tương lai của đất nước hơn ai hết phải được hiểu rõ về cuộc vận động, được thực hành trong những chuẩn mực đạo đức cụ thể Chủ đề “học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” năm 2015 về “trung thực, trách nhiệm, gắn bó với nhân dân, đoàn kết xây dựng đảng trong sạch vững mạnh” có nhiều nét tương đồng với chuẩn mực đạo đức trong bài “chí công vô tư” Hơn nữa đây là bài đầu tiên trong chương trình bộ môn giáo dục công dân 9 Vì vậy, chọn bài “chí công vô tư” được coi là lựa chọn khôn ngoan để mở đầu cho quá trình dạy học tích hợp các bài tiếp theo, giúp học sinh hình dung đầy đủ, cụ thể về chủ trương của Đảng và nhà nước ta
Thực tế những năm gần đây, cùng với những đổi mới, cải cách trong giáo dục, các vấn đề giáo dục kỹ năng sống, đổi mới phương pháp dạy học, vận dụng các kỹ thuật dạy học tích cực, phương tiện dạy học đang được giới chuyên môn quan tâm, đầu tư nghiên cứu Tuy nhiên khái niệm dạy học tích hợp, tổ chức dạy học tích hợp như thế nào cho có hiệu quả vẫn còn là một vấn đề khó
Khi thực hiện các chuyên đề, người ta nói nhiều đến tích hợp, nhưng trên thực tế, nhiều giáo viên vẫn còn chưa hiểu rõ về việc dạy học tích hợp Nguyên nhân chính là do hiện nay chưa có sách giáo khoa cụ thể mang tính tích hợp, giáo viên hầu hết không được đào tạo các phương pháp dạy học tích hợp nên không tổ chức thực hiện hoặc hiệu quả chưa cao
Khi xây dựng chương trình giáo dục phổ thông, xu hướng của các nước trên thế giới nói chung và của Việt Nam nói riêng đó là tăng cường tích hợp, đặc biệt là ở cấp tiểu học và trung học cơ sở (THCS) Một nghiên cứu mới đây của Viện khoa học giáo dục Việt Nam về chương trình giáo dục phổ thông 20 nước cho thấy 100% các nước đều xây dựng chương trình theo hướng tích hợp Tuy nhiên, hiện nay việc xây dựng chương trình ở tiểu học về cơ bản đã quán triệt tinh thần tích hợp Còn ở THCS vẫn chưa rõ ràng, nên việc nghiên cứu, vận
Trang 2dụng, tổ chức dạy học theo hướng tích hợp ở các bài học cụ thể vẫn là một giải pháp “tình thế” có ý nghĩa cực kỳ quan trọng
Tổ chức dạy học tích hợp nội dung “học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” trong dạy học bài “chí công vô tư” chính là đảm bảo “nguyên tắc vàng” trong dạy học giáo dục công dân: “dạy học phải gắn bó chặt chẽ với cuộc sống thực tiễn” và việc tiến hành cụ thể như thế nào vẫn còn là vấn đề khó khăn
Xuất phát từ những lý do trên, là người trực tiếp giảng dạy bộ môn giáo dục công dân lớp cuối cấp, tôi mạnh dạn tiến hành tổ chức dạy học tích hợp nội dung “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” năm 2015 trong dạy, học bài “ Chí công vô tư” ở lớp 9 trường THCS Nga Thanh, Nga Sơn làm
đề tài sáng kiến kinh nghiệm (SKKN) của mình trong năm học 2015- 2016 này
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.
SKKN mong muốn tìm ra hướng tổ chức dạy học tích hợp trong một tiết giáo dục công dân, cụ thể là tích hợp bài dạy học với các vấn đề thời sự, vấn đề chính trị có ý nghĩa thời sự…để giúp học sinh được thực hiện các hoạt động thiết thực, các em được hòa nhập vào thế giới cuộc sống Từ đó hình thành những phẩm chất đạo đức cần thiết của một công dân Việt Nam có trách nhiệm với bản thân, gia đình và cộng đồng
Nhân rộng, triển khai, phổ biến ở các bài dạy khác của bộ môn giáo dục công dân, các bài học ở các bộ môn khác, góp phần xây dựng nền tảng cho việc
tổ chức thực hiện chương trình nội dung tích hợp sẽ được Bộ Giáo dục và Đào tạo thống nhất thực hiện vào năm 2018
SKKN cũng mong muốn giúp học sinh hiểu sâu hơn, cụ thể hơn về tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, từ đó có cách vận dụng và học tập trong rèn luyện đạo đức, trở thành những công dân có ích trong tương lai
III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.
Chủ đề học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh năm 2015: trung thực, trách nhiệm, gắn bó với nhân dân, đoàn kết xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh
Bài “ Chí công vô tư ”(sách giáo khoa giáo dục công dân 9) Phẩm chất chí công vô tư Những biểu hiện của chí công vô tư ở con người Hồ Chí Minh
Những kinh nghiệm, nhận thức, hành vi, thói quen của học sinh khối lớp 9 tại trường THCS Nga Thanh, Nga Sơn sau khi được dạy học tích hợp bài “Chí công vô tư” với “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” năm
2015
Những phương pháp, biện pháp, kỹ thuật dạy học tích hợp thành công trong một bài dạy học bộ môn giáo dục công dân lớp 9
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
Tổ chức thực hiện giảng dạy trực tiếp trên hai lớp 9 với các phương pháp dạy học truyền thống: diễn giảng, đàm thoại, kể chuyện, nêu gương kết hợp với các phương pháp dạy học hiện đại như: thảo luận nhóm, sắm vai, giải quyết vấn
đề, xử lý tình huống
Trang 3Phương pháp điều tra, khảo sát nắm bắt mức độ tiếp thu kiến thức và hình thành kỹ năng của học sinh trước và sau khi tổ chức dạy học xong bài để kết luận về ưu điểm, nhược điểm cũng như có thể khẳng định thành công của SKKN
Sử dụng phương pháp quan sát, thống kê, so sánh, phân tích, xử lý số liệu thu thập được để nhận xét kết quả, kết luận chính xác về hiệu quả và khả năng
áp dụng của SKKN trong các bài dạy khác, môn học khác ở khối lớp khác…
B NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
I CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
1 Quan điểm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, của Ngành Giáo dục và Đào tạo về tích hợp.
Nghị quyết hội nghị trung ương 8 khóa XI về “đổi mới căn bản, toàn diện
giáo dục và đào tạo” đã xác định rõ một trong những mục tiêu của giáo dục phổ
thông là: “Xây dựng và chuẩn hóa nội dung giáo dục phổ thông theo hướng hiện đại, tinh gọn, bảo đảm chất lượng, tích hợp cao ở các lớp học dưới ”
Dự thảo khung chương trình giáo dục phổ thông mới (dự kiến áp dụng vào năm 2018) do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, dạy học sẽ theo hướng tích hợp mạnh ở các lớp học dưới và phân hoá dần ở các lớp học trên Như vậy nghiên cứu, thử nghiệm và ứng dụng có hiệu quả các bài dạy học theo hướng tích hợp ở thời điểm hiện nay chính là bước “dọn đường” có ý nghĩa thực tiễn để rút kinh nghiệm và tiến hành tốt hơn trong thực tế khi bắt đầu thực hiện chương trình tích hợp do Bộ giáo dục và Đào tạo biên soạn
Mục tiêu môn giáo dục công dân ở trường THCS nhằm giáo dục cho học sinh những chuẩn mực đạo đức và pháp luật của người công dân phù hợp với lứa tuổi, trên cơ sở đó góp phần hình thành những phẩm chất nhân cách con người Việt Nam trong giai đoạn hiện nay, phù hợp với xu thế phát triển của thời đại
Nội dung bài “chí công vô tư” thể hiện đúng, rõ nét vai trò của công dân trong các quan hệ xã hội, quan hệ với công việc, quan hệ với môi trường sống và
lý tưởng của đảng, của dân tộc nên tích hợp với cuộc vận động “học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” là hoàn toàn hợp lý Hiệu quả của việc làm này có ý nghĩa cực kỳ quan trọng trong xây dựng nền tảng tinh thần, tư tưởng, lý tưởng sống cho các em học sinh lớp 9
Hơn nữa, một trong những nguyên tắc của dạy học môn giáo dục công dân là phải gắn bó chặt chẽ với cuộc sống thực tiễn, tức là học sinh liên hệ giữa bài học giáo dục công dân với đời sống đạo đức, pháp luật của cá nhân, tập thể, địa phương Điều đó hoàn toàn phù hợp với cuộc vận động chính trị sâu rộng đang được toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta hưởng ứng mạnh mẽ và có hiệu quả tương đối rõ nét, tạo sự chuyển biến quan trọng trong đời sống tinh thần, tư tưởng của toàn dân
Trang 42 Khái niệm về dạy học tích hợp.
Theo từ điển tiếng Việt, tích hợp là sự kết hợp những hoạt động, chương trình hoặc các thành phần khác nhau thành một khối chức năng Tích hợp có nghĩa là sự thống nhất, sự hòa hợp, sự kết hợp
Dạy học tích hợp là định hướng dạy học trong đó giáo viên tổ chức hướng dẫn để học sinh biết huy động tổng hợp kiến thức, kỹ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm giải quyết các nhiệm vụ học tập, đời sống; thông qua đó hình thành những kiến thức kỹ năng mới; phát triển được các năng lực cần thiết, nhất
là năng lực giải quyết vấn đề trong học tập và trong thực tiễn cuộc sống Bàn đến tích hợp là bàn về vấn đề nội dung chứ không phải là phương pháp dạy học Tuy nhiên để đạt được mục tiêu tích hợp trong quá trình dạy học, người tổ chức phải vận dụng được các phương pháp dạy học tối ưu để có thể chuyển tải hết các nội dung cần thiết
Tích hợp có thể được vận dụng ở nhiều môn học, nhiều nội dung trong một môn học và lồng ghép các nội dung cần thiết vào một môn học Tích hợp có thể tiến hành ở các cấp độ khác nhau: tích hợp toàn phần, tích hợp bộ phận, tích hợp liên hệ
3 Các chủ đề có thể tích hợp “học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” trong giảng dạy giáo dục công dân ở bậc trung học cơ sở:
“Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” trong dạy học giáo dục công dân có thể tích hợp theo những nội dung chủ yếu sau:
Nền đạo đức mà Chủ tịch Hồ Chí Minh dày công vun đắp là sự thống nhất giữa chủ nghĩa yêu nước nồng nàn với tinh thần quốc tế vô sản chân chính
và trong sáng
Tấm gương kiên trì, rèn luyện tự hoàn thiện bản thân, kiên trì phấn đấu
để đạt được mục đích ích quốc, lợi dân
Tấm gương về một con người yêu quê hương, đất nước, thiết tha cống hiến trọn đời mình vì đất nước
Tấm gương tuyệt đối tin tưởng vào sức mạnh của nhân dân, kính trọng nhân dân, hết lòng hết sức phục vụ nhân dân
Tấm gương của một con người nhân ái, vị tha, khoan dung, nhân hậu hết mực vì con người
Tấm gương cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư, đời riêng trong sáng, nếp sống giản dị và đức khiêm tốn phi thường
Tấm gương tôn trọng kỉ luật và pháp luật, không dành cho mình bất cứ đặc quyền, đặc lợi nào
Với phạm vi của SKKN này, tôi đi sâu tích hợp với nội dung thứ 6 trong các nội dung trên để nghiên cứu vận dụng
Trang 5II THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
1 Thực trạng về phía giáo viên.
1.1 Thuận lợi:
Trong quá trình học ở trường sư phạm, giáo viên nói chung và giáo viên dạy môn giáo dục công dân thường được đào tạo liên môn nên có sự am hiểu nhất định về kiến thức các môn học Do vậy việc dạy học tích hợp tương đối dễ thực hiện, thậm chí nhiều giáo viên đã tiến hành nhưng chưa đi sâu và chưa gọi thành tên cụ thể mà thôi
Sự phát triển của công nghệ thông tin giúp giáo viên có cơ hội tốt để triển khai dạy học tích hợp
Bản thân giáo viên là đảng viên, nên việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Bác, việc nắm bắt các chủ đề học tập và làm theo Bác qua từng năm khá đơn giản Thực hiện nhiệm vụ tích hợp này chính là cách giáo viên đang thực hiện nhiệm vụ của người đảng viên trong chi bộ, đưa chủ trương, cuộc vận động của Đảng gần hơn, thực tế hơn với học sinh
1.2 Khó khăn.
Chưa có tài liệu hướng dẫn cụ thể về cách thức tiến hành một bài dạy học môn giáo dục công dân theo hướng tích hợp
Để tổ chức thành công bài dạy học đòi hỏi giáo viên phải tìm hiểu sâu hơn
về bài học bộ môn cũng như phải mất dày công thiết kế giáo án, chuẩn bị các điều kiện để tiến hành một bài dạy học đạt hiệu quả
2 Thực trạng về phía học sinh.
2.1 Thuận lợi.
Học sinh lớp 9, nên việc thực hiện dạy học tích hợp có những thuận lợi nhất định do các em đã có vốn kiến thức cơ bản
Các em học sinh lớp 9 đã được biết đến cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” ngay từ khi bước vào năm học đầu cấp, nên tích hợp nội dung này trong một bài học cụ thể cũng có những thuận lợi nhất định
2.2 Khó khăn.
Dạy học tích hợp là một quá trình từ tiểu học lên đến trung học phổ thông nên giai đoạn đầu này, đặc biệt là thế hệ học sinh hiện tại đang quen lối mòn cũ nên thấy lạ lẫm và khó nắm bắt kịp
Do xu thế chọn ngành nghề hiện nay và quy định các môn thi trong các kỳ tuyển sinh nên đa số phụ huynh và học sinh kém mặn mà với môn giáo dục công dân do vậy việc yêu cầu học sinh thực hiện các bước chuẩn bị cho một tiết dạy học thành công cũng gặp những khó khăn nhất định
3.Thực trạng kỹ năng, hiểu biết của học sinh về vấn đề giáo viên định tích hợp.
Qua phiếu khảo sát, chúng tôi nắm bắt thực tế việc hiểu biết của học sinh
về cuộc vận động “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, chủ đề học tập và làm theo Bác năm 2015 như sau:
Trang 6biết
của
học
sinh
Số
em
dự khảo
sát
Về
cuộc
vận
động…
Về chủ
đề năm
2015
Thực tế kỹ năng học tập tích hợp ở học sinh cũng rất yếu Cụ thể như sau:
Kỹ
năng
Số
em
dự
khảo
sát
Học
tập
tích
hợp
Từ kết quả trên, chúng tôi thấy rằng, cần thiết phải tổ chức dạy học tích hợp nội dung “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” năm 2015 trong dạy học môn giáo dục công dân nói chung cũng như bài “Chí công vô tư” nói riêng để học sinh có hiểu biết cơ bản hơn về một chủ trương lớn của Đảng
ta, về một cuộc vận động cách mạng mà toàn dân đang ra sức phấn đấu Cũng là dịp để học sinh rèn luyện, trau dồi phẩm chất, hướng tới những giá trị đạo đức trong sáng như tấm gương của Người
III CÁC GIẢI PHÁP ĐÃ SỬ DỤNG ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Giáo viên thường xuyên tự học, tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp
vụ và thực sự là tấm gương sáng “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh” cho học sinh noi theo.
Sinh thời Hồ Chí Minh thường nói, một việc làm tốt, một người tốt có ý nghĩa hơn trăm bài thuyết giảng đạo đức Với việc dạy học môn giáo dục công dân, lời dạy trên đúng hơn bao giờ hết cả về ý nghĩa thực tiễn và phương pháp dạy học Giáo viên dạy giáo dục công dân, môn học làm người, hơn bao giờ hết phải ý thức được trách nhiệm của mình, phải là tấm gương về đạo đức, về ý thức
“học tập” và “làm theo” Bác Đó là bài học cụ thể và có ý nghĩa nhất mà người dạy truyền thụ cho học trò của mình
2 Hướng dẫn học sinh chuẩn bị chu đáo cho tiết dạy học tích hợp.
Đây là khâu đầu tiên, khá quan trọng nhưng thường không được cả giáo viên và học sinh chú ý, nhất là khi tiết học đó không phải là tiết dạy học tích
Trang 7hợp Do tâm lý chủ quan, cho rằng là môn học phụ, đọc qua là hiểu dẫn đến thói quen học sinh chỉ cần cố gắng học thuộc lòng bài học cũ, việc chuẩn bị bài mới bị xem nhẹ nếu không muốn nói là bỏ qua Do vậy, để chuẩn bị cho tiết dạy học thành công, giáo viên phải có yêu cầu cụ thể để đạt được sự chuẩn bị bài chu đáo của học sinh Vì đây là bài đầu tiên của chương trình môn học, việc dặn
dò và hướng dẫn học sinh chuẩn bị phải được giáo viên thực hiện cụ thể và cẩn thận hơn
2.1.Yêu cầu học sinh đọc và trả lời các câu hỏi sách giáo khoa.
Đây là yêu cầu tối thiểu cho sự chuẩn bị bài mới ở bất kỳ một môn học nào Trong tiết dạy học có tích hợp yêu cầu này càng trở nên cần thiết, tạo cho học sinh thói quen chuẩn bị trước để huy động những kiến thức, kỹ năng có liên quan từ đó tiếp thu tốt nhất bài học và những nội dung tích hợp
2.2.Yêu cầu học sinh tìm, đọc những câu chuyện về phẩm chất chí công vô tư.
Đây là một yêu cầu khá khó vì các em học sinh ngày nay ít có thói quen đọc sách, nhất là đọc theo yêu cầu giáo viên Để giúp học sinh thực hiện đúng yêu cầu này, đòi hỏi giáo viên phải giới thiệu các đầu sách hiện có tại thư viện nhà trường để các em tìm đọc Cũng nhờ việc làm này, những học sinh học lực trung bình trở lên có thể hình dung và huy động trong vốn hiểu biết của mình về những tấm gương chí công vô tư trong cuộc sống và trong văn học để phục vụ tốt nhất cho tiết học
2.3.Yêu cầu học sinh tìm, đọc những mẩu chuyện về Bác Hồ, những tấm gương tốt trong thực tế.
Giáo viên có thể giới thiệu cho học sinh tìm đọc những mẩu chuyện về Bác Hồ như sau:
Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh về trung thực, trách nhiệm; gắn bó với nhân dân; đoàn kết xây dựng Đảng trong sạch, vững
mạnh, NXB Chính trị Quốc gia.
Từ làng Sen, tác giả Lê Lam, Sơn Tùng.
Búp sen xanh, tác giả Sơn Tùng.
Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người, tác giả Anh Chi và Ban biên tập Kỹ,
Mỹ thuật
Những vì sao đất nước, NXB Kim Đồng, Hà Nội…
Trang 82.4 Yêu cầu học sinh chuẩn bị các phương tiện cho trò chơi sắm vai.
Tổ chức trò chơi sắm vai trong môn giáo dục công dân được coi là một phương pháp dạy học có ý nghĩa thực tiễn và hiệu quả giáo dục cao Học sinh được thực hành cụ thể trong các câu chuyện, các sự việc, các tình huống cụ thể
để đưa ra các biện pháp, các cách thức giải quyết và xử lý khác nhau Từ đó các học sinh khác có thể nhận xét, đánh giá, hình thành kỹ năng đạo đức, kỹ năng xử
lý các tình huống
Với tiết dạy học tích hợp nội dung cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” trong bài “Chí công vô tư” này, giáo viên nên hướng cho học sinh chuẩn bị sắm vai câu chuyện ngay trong thực tế lớp học
Ví dụ: Thành và An là hai bạn thân lại là láng giềng của nhau Thành
làm lớp trưởng, còn An chỉ là một “thường dân”, thậm chí còn có lúc còn nghịch ngợm…Trong giờ sinh hoạt lớp hôm ấy, Thành đánh giá rất cụ thể, chi tiết, khách quan ưu nhược điểm của từng tổ, từng thành viên Còn với An, Thành…
2.5 Yêu cầu học sinh tìm hiểu, nắm vững các nội dung của chủ đề
“Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” năm 2015.
Với học sinh ở một xã thuần nông như Nga Thanh, đây là yêu cầu khó, vì nhiều gia đình không có máy tính, các em không thể truy cập mạng Internet để tìm hiểu về vấn đề này Do vậy cách đơn giản nhất mà chúng tôi làm là poto tài Học sinh tìm đọc sách báo tại thư viện trường lấy tư liệu cho tiết học học
Trang 9liệu phát cho học sinh, yêu cầu các em đọc, tóm tắt và giáo viên sẽ kiểm tra trong quá trình tổ chức bài dạy học
Đây được coi là một bước quan trọng để học sinh tiếp cận gần hơn với cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, với chủ
đề của năm 2015 Bởi chúng tôi thấy rằng, ngoài các cách truyền thống như tuyên truyền trên bảng tin, trên loa truyền thanh, tổ chức thành cuộc thi thì việc giáo viên phát tài liệu yêu cầu học sinh đọc, hiểu, trả lời, kiểm tra cụ thể có tác dụng hơn hẳn các biện pháp khác
Như vậy, ngay trong yêu cầu chuẩn bị bài mới của giáo viên đối với học sinh đã thể hiện tinh thần tích hợp
3 Giáo viên chuẩn bị chu đáo cho tiết dạy học tích hợp.
3.1 Xác định nội dung và lượng kiến thức cần tích hợp
Trên cơ sở mục tiêu và khối lượng kiến thức của bài học giáo viên sẽ có căn cứ để xác định nội dung và lượng kiến thức tích hợp phù hợp với bài học một cách hợp lí, khoa học, vừa đảm bảo được mục tiêu của bài học, vừa đảm bảo mục tiêu tích hợp Bởi nếu giáo viên xác định nội dung kiến thức tích hợp không phù hợp với bài dẫn đến phá vỡ mục tiêu bài học cũng như tính lôgic và tính hệ thống Còn nếu lượng kiến thức lớn sẽ quá sức tiếp thu của học sinh do vậy không đảm bảo được thời lượng và mục tiêu của bài học Hoặc nếu lượng kiến thức tích hợp quá ít sẽ không thực hiện được mục tiêu tích hợp…
3.2 Xác định trọng tâm kiến thức của bài học và trọng tâm tích hợp
Việc xác định kiến thức trọng tâm của bài học và trọng tâm tích hợp là rất quan trọng, nó quyết định đến hiệu quả và chất lượng của giờ học, bài học Nếu không xác định hoặc xác định không đúng kiến thức trọng tâm của bài học và trọng tâm tích hợp sẽ không thể phân chia thời gian hợp lí cho từng nội dung kiến thức để làm nổi bật được yêu cầu của bài học
3.3 Lựa chọn phương án, phương pháp tích hợp; nội dung tích hợp; thời điểm tích hợp.
SKKN này tôi lựa chọn phương án tích hợp bộ phận, phương pháp, nội dung và thời điểm tích hợp cụ thể như sau:
3.3.1 Sử dụng phương pháp thuyết trình và nêu vấn đề để tích hợp trong phần giới thiệu bài.
Ở phần giới thiệu bài mới, để tiến hành tích hợp nội dung cuộc vận động
“Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” tôi tiến hành như sau: Đây là tiết học đầu tiên của môn giáo dục công dân 9, cho nên tôi không kiểm tra bài cũ Sau khi ổn định lớp học, để giới thiệu bài, tôi sử dụng câu hỏi nêu vấn đề cho học sinh suy nghĩ:
- Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”
do ai phát động, từ khi nào?
- Chủ đề “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” năm
2015 là gì?
- Giữa chủ đề cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” năm 2015 với bài học hôm nay có điểm gì chung?
Trang 10Sau khi lắng lại để học sinh nghe, nhớ câu hỏi, tôi nói tiếp: “ Các em thân mến, cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” đã và đang có những tác dụng mạnh mẽ làm chuyển biến nhận thức tư tưởng, hành động của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta Tấm gương đạo đức sáng ngời của Bác là hội tụ của tinh hoa văn hoá Việt Nam và nhân loại Cuộc đời của Người là biểu hiện rõ nét nhất của sự hy sinh vĩ đại, hết lòng vì dân tộc,
vì nhân dân Phẩm chất chí công vô tư được thể hiện rõ nét hơn bao giờ hết ở con người Hồ Chí Minh và một số tấm gương tiêu biểu khác Trong bài dạy học hôm nay cô và trò chúng ta cùng tìm hiểu phẩm chất chí công vô tư là gì? Những biểu hiện của phẩm chất chí công vô tư ở con người Hồ Chí Minh mà chúng ta đang cần học tập và làm theo có ý nghĩa như thế nào trong cuộc sống?
Rõ ràng qua phần giới thiệu bài này, giáo viên đã nêu lên được 3 vấn đề
đề học sinh phải suy nghĩ Học sinh sẽ có sự liên hệ sâu chuỗi các vấn đề theo một logic hợp lý trong suốt tiết học Đó chính là tích hợp
3.3.2 Sử dụng phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình, thảo luận nhóm, thuyết trình, đàm thoại, sắm vai để tiến hành tích hợp trong phần tìm hiểu bài.
Ở phần tìm hiểu bài, tôi tích hợp nội dung cuộc vận động trong phần thảo luận nhóm khi học sinh tìm hiểu mẩu chuyện thứ 2 “điều mong muốn của Bác Hồ”
Vì đã yêu cầu cho học sinh chuẩn bị bài ở nhà nên ở phần này, tôi đưa nội dung tích hợp vào hoạt động thảo luận nhóm của học sinh Câu hỏi thảo luận
như sau: “Qua tìm hiểu truyện đọc sách giáo khoa và những câu chuyện em biết, hãy lý giải tại sao chúng ta phải học tập và làm theo Bác?” thay cho câu
hỏi thứ 2 sách giáo khoa
Để trả lời cho câu hỏi này, học sinh phải nêu được:
Thực tế hiện nay, những hậu quả nặng nề của các vấn nạn xã hội do thiếu
vô tư công bằng mà ra như tham nhũng, vụ lợi, hối lộ, lối sống cá nhân, ích kỷ.
Tấm gương trong sáng tuyệt vời của Hồ Chí Minh đã dành trọn cuộc đời
và sự nghiệp của mình cho dân tộc, cho nhân dân.
Để học sinh trả lời đúng được câu hỏi, bản thân các em phải biết về cuộc vận động, phải huy động kiến thức, hiểu biết của mình về Bác, về thực tế cuộc sống xã hội hiện tại và đó chính là mục đích của SKKN, đó chính là tích hợp Còn nếu đơn giản hỏi theo câu hỏi sách giáo khoa, học sinh trả lời đơn thuần bằng kiến thức ngay từ truyện đọc “Điều mong muốn của Bác Hồ” mà không cần phải huy động kiến thức tích hợp ở các truyện khác, ở cuộc sống hiện tại Sẽ
“nhàn” cho học sinh, “nhàn” cho cả giáo viên, nhưng rõ ràng hiểu biết và kỹ năng của học sinh cũng sẽ ít đi như một hệ quả tất yếu
Ở phần này tôi tiến hành tích hợp thêm thông qua câu hỏi liên hệ thực tế
như sau: Em hãy kể một ví dụ về việc làm thể hiện phẩm chất chí công vô tư của một bạn, một thầy cô giáo hoặc của những người xung quanh mà em biết?