Ở Việt Nam chương trình Giáo dục môi trường cũng được quan tâm trên diện rộng đặc biệt trong chương trình giáo dục phổ thông ở các cấp bậc học. Với tư cách là một giáo viên, một công dân đang sinh sống và giảng dạy dưới mái trường của một nước xã hội chủ nghĩa bản thân luôn băn khoăn và nhận thức sâu sắc về trách nhiệm của mình về vấn đề nói trên.
Trang 1MỤC LỤC
1 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài
1.2 Mục đích nghiên cứu
1.3 Đối tượng nghiên cứu
1.4 Phương pháp nghiên cứu
2
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 5- 7 2.3.Các giải pháp đã sử dụng để giái quyết vấn đề
2.3.1 Lập bảng địa chỉ tích hợp
2.3.2 Các phương pháp dạy học tích hợp môi trường 7-11
2.4.Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,với
Trang 21 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài
Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của kinh tế xã hội, môi trường sống của chúng ta đang ngày càng bị ô nhiễm trầm trọng Mỗi người chúng
ta đang ngày càng cảm thấy áp lực của sự ô nhiễm môi trường đè nặng lên chính mình Đó chính là hậu quả của những hành động thiếu hiểu biết của mỗi người nói riêng và của từng bộ phận trong cộng đồng nói chung Việc bảo vệ môi trường trong thời đại ngày nay đòi hỏi rất cấp bách, là vấn đề nóng bỏng không phải của riêng Việt Nam mà là mối quan tâm của toàn cầu Học sinh hôm nay sẽ là những công dân, những chủ chủ nhân tương lai của đất nước mai sau Đứng trước thực trạng ô nhiễm môi trường như ngày nay, việc giáo dục, rèn luyện các em cùng nhau tham gia bảo vệ môi trường là điều rất quan trọng và cần thiết Với mong muốn có một môi trường xanh- sạch- đẹp, Bộ giáo dục- Đào tạo đã tiến hành chỉ đạo việc tích hợp bảo vệ môi trường vào một số môn học Trong đó môn Địa lí, nhất là môn Địa lí lớp 7 có rất nhiều thuận lợi cho việc tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường Tuy nhiên, qua một thời gian công tác tại trường trung học cơ sở tôi đã nhận thấy ý thức bảo vệ môi trường của đa số học sinh chưa cao Bên cạnh đó còn có tình trạng học sinh cho rằng bảo vệ môi trường là trách nhiệm của chính quyền hoặc của người lớn Đó là những nhận thức, quan điểm chưa đúng đắn đòi hỏi cần phải giáo dục để các em thấy được bảo vệ môi trường là trách nhiệm của tất cả mọi người và các em không phải là ngoại lệ
Giữa môi trường và con người chúng ta có mối quan hệ mật thiết với nhau
từ khi con người sinh ra đó là mối quan hệ hòa thuận Cùng với sự tiến bộ của xã hội loài người và theo thời gian dân số ngày một tăng lên, nhu cầu của con người ngày càng phức tạp hơn sự hiểu biết về môi trường không đầy đủ khiến cho mối quan hệ trở nên “mâu thuẫn”, nhận thức đó đã dấn đến một loạt các sự cố về môi trường (Hiệu ứng nhà kính, lỗ thủng tầng ôzôn, trái đất nóng lên, ô nhiễm môi trường ) Tình hình đó đã đặt ra cho toàn nhân loại một thảm họa, để khắc phục thảm họa đó các cuộc hội thảo, hội nghị ở tầm cỡ quốc tế đã diễn ra:
- Từ ngày mồng 5 đến ngày 16 tháng 6 năm 1972 hội nghi quốc tế về môi trường và con người được tổ chức tại Stốc khôm(Thụy Điển )
- Từ ngày 13 đến ngày 22 tháng 10 năm 1975, IEEP đã tổ chức hội thảo hội thảo quốc tế về giáo dục môi trường ( GDMT ) tại Bêôgrat
- Tháng 11 – 1976 hội thảo môi trường ở châu Á được tổ chức tại Băng Cốc (Thái Lan )
- Ngày 14 đến ngày 26 tháng 10 năm 1977 hội nghị quốc tế về GDMT được
tổ chức tại Tbilisi ( Gru dia )
- Từ ngày 17 đến ngày 21 tháng 8 năm 1987 UNESCO và UNEP tổ chức hội nghị quốc tế về GDMT tại Matxcơva
Trang 3Tất cả những kì hội nghị, hội thảo trên mặc dù diễn ra trong khoảng thời gian khác nhau nhưng đều có một điểm chung là nhấn mạnh mối quan hệ giữa con người và sinh quyển trong mọi lĩnh vực kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục Giáo dục môi trường đã vượt ra khỏi biên giới chính trị, tư tưởng của các quốc gia trên thế giới
Ở Việt Nam chương trình Giáo dục môi trường cũng được quan tâm trên diện rộng đặc biệt trong chương trình giáo dục phổ thông ở các cấp bậc học Với tư cách là một giáo viên, một công dân đang sinh sống và giảng dạy dưới mái trường của một nước xã hội chủ nghĩa bản thân luôn băn khoăn và nhận thức sâu sắc về trách nhiệm của mình về vấn đề nói trên
Xuất phát từ những lí do trên, việc giáo dục môi trường cho các em học sinh
là cần thiết Vì vậy tôi mạnh dạn chọn đề tài “Tích hợp giáo dục môi trường nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh khi học Địa lí lớp 7 ở trường THCS Nga Yên- Nga Sơn”
1.2 Mục đích nghiên cứu
- Nâng cao ý thức, trách nhiệm bảo vệ môi trường cho học sinh
- Đổi mới phương pháp, nội dung dạy học
- Phát huy tính chủ động, sáng tạo, tích cực của học sinh
- Hình thành cho học sinh niềm tin dựa trên cơ sở khoa học
- Làm cho nội dung học tập sinh động, hấp dẫn hơn
- Tránh sự trùng lặp, chồng chéo giữa các môn học giúp tiết kiệm thời gian, tránh nhàm chán trong học tập của học sinh
- Giúp học sinh nhận thức thế giới một cách tổng thể và toàn diện hơn.
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Phương pháp tích hợp giáo dục môi trường trong một số bài học Địa lí lớp 7
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế
- Phương pháp thu thập thông tin
- Phương pháp thống kê, xử lí số liệu
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
“Môi trường” là một khái niệm phức tạp có phạm vi rộng lớn Theo nghĩa rộng
nhất thì: “Môi trường là tổng hợp các điều kiện bên ngoài có ảnh hưởng tới một vật thể hay một sự kiện” Theo nghĩa đen: “Môi trường là một vùng vật lí và sinh học xung quanh loài người có mối quan hệ chặt chẽ với con người” Có các loại môi trường: môi trường khí quyển, môi trường nước, môi trường đất, môi trường sinh học, môi trường đô thị
Trang 4Một trong những mối quan tâm lớn của toàn cầu là vấn đề ô nhiễm môi trường Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người có ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người
và sinh vật Môi trường có vai trò vô cùng quan trọng đối với đời sống con người Môi trường không chỉ là nơi tồn tại, sinh trưởng và phát triển mà còn là nơi lao động và nghỉ ngơi, hưởng thụ và trau dồi nét đẹp văn hóa… của loài người
Ở nước ta, bảo vệ môi trường cũng đang là một vấn đề lớn được quan tâm sâu sắc Ngày 17 tháng 10 năm 2001 thủ tướng chính phủ ra quyết định số 1363/QĐ-TTg về việc phê duyệt đề án “đưa các nội dung bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục quốc dân” Đồng thời Thủ tướng chính phủ cũng đã phê duyệt chiến lược bảo vệ môi trường quốc gia đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020 đã tạo cơ sở pháp lí vững chắc cho những nỗ lực và quyết tâm bảo vệ môi trường theo định hướng phát triển một tương lai vững bền của đất nước
Ngày 31/1/2005, Bộ trưởng Bộ giáo dục và Đào tạo đã ra chỉ thị về việc tăng cường công tác giáo dục bảo vệ môi trường, xác định nhiệm vụ trọng tâm cho giáo dục phổ thông là trang bị cho học sinh kiến thức, kĩ năng về môi trường và bảo vệ môi trường bằng hình thức phù hợp trong các môn học, xây dựng mô hình nhà trrường: Xanh - Sạch - Đẹp
Các nhà khoa học và quản lí đã xác định một trong những nguyên nhân cơ bản gây suy thoái môi trường là do sự thiếu hiểu biết, thiếu ý thức của con người
Vì vậy, giáo dục bảo vệ môi trường là một trong những biện pháp hữu hiệu nhất, kinh tế nhất và có tính bền vững trong các biện pháp để thực hiện mục tiêu bảo vệ môi trường và phát triển bền vững đất nước Thông qua giáo dục, từng người và cộng đồng được trang bị kiến thức về môi trường, ý thức bảo vệ môi trường, năng lực phát hiện và xử lí vấn đề môi trường
Giáo dục bảo vệ môi trường là một lĩnh vực giáo dục liên ngành, vì vậy được triển khai theo phương pháp tích hợp Nội dung giáo dục bảo vệ môi trường được tích hợp trong các môn học thông qua các chương, bài cụ thể Tuy nhiên khi soạn giáo án, giáo viên cần xem xét, nghiên cứu và chọn lọc nội dung giáo dục môi trường phù hợp để đưa vào nội dung bài giảng dưới dạng lồng ghép toàn phần, lồng ghép một phần hoặc liên hệ
Có rất nhiều phương pháp dạy học mà có thể tích hợp được giáo dục môi trường trong môn địa lí lớp7:
- Phương pháp giảng thuật
- Phương pháp giảng giải
- Phương pháp đàm thoại
- Phương pháp sử dụng các phương tiện trực quan
- Phương pháp thí nghiệm
- Phương pháp gạn lọc các giá trị
- Phương pháp thảo luận
Trang 5- Phương pháp đóng vai
- Phương pháp nghiên cứu tình huống
- Phương pháp thực địa
- Phương pháp động não
Dù là phương pháp nào thì mục đích cưối cùng là giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh không chỉ làm các em hiểu rõ sự cần thiết phải bảo vệ môi trường mà quan trọng phải hình thành cho các em thói quen, hành vi ứng xử văn minh, lịch sự với môi trường Vì vậy trong sáng kiến kinh nghiệm này tôi đề cập đến “Tích hợp giáo dục môi trường nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh khi học Địa lí lớp 7 ở trường THCS Nga Yên- Nga Sơn”
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
a Khái quát về đơn vị trường THCS Nga Yên
- Thuận lợi:
+ Về phía học sinh: học sinh lớp 7 trường THCS Nga Yên năm học
2015-2016 có 51 em và được xếp thành 2 lớp, bình quân 25,5 học sinh/lớp Điều đó có thuận lợi trong quá trình học tập, nhất là trong việc giáo viên hướng dẫn học sinh học theo nhóm, hay thực hiện theo phương pháp tự nghiên cứu
+ Về phía giáo viên: Giáo viên môn địa lí có đủ về số lượng, trình độ được đào tạo trên chuẩn, giáo viên được tham gia các chuyên đề về đổi mới phương pháp dạy học, các chuyên đề về tích hợp giáo dục …
+ Thiết bị, đồ dùng dạy học: Được cấp 100 % Các thiết bị môn địa lí hầu như đầy đủ
+ BGH nhà trường rất quan tâm tới công tác chuyên môn, hàng năm có trang bị thêm những thiết bị, vật tư, tranh ảnh, tài liệu… phục vụ cho nhiệm vụ Dạy – Học
- Khó khăn:
+ Nga Yên là xã sát trung tâm huyện Nga Sơn, vì thế có ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng đầu vào (do đa số học sinh có tố chất ở lớp cuối cấp tiểu học đều tham gia đăng tuyển vào trường THCS Chu Văn An – Trường trọng điểm của huyện Nga Sơn) Hàng năm số học sinh đăng tuyển vào THCS Nga Yên đa phần
có tố chất thấp Điều đó gây khó khăn trong quá trình học tập của học sinh và dạy học của giáo viên
+ Nhiều em chưa thật sự tích cực trong học tập, chưa có kỹ năng hoạt động hợp tác theo nhóm, chưa có những hiểu biết sâu sắc về môi trường, ý thức về môi trường của các em còn ở mức độ mơ hồ Chẳng hạn như “Không vào rừng chặt phá bừa bãi những cây gỗ lớn” là đã bảo vệ môi trường, nhưng bên cạnh đó còn có rất nhiều vấn đề gần gũi như bảo vệ khuôn viên trường học, đường làng ngõ xóm,
Trang 6trồng nhiều cây xanh đó là chưa kể nhìn ở góc độ xa hơn là thực trạng đốt rừng tự nhiên lấy đất trồng hoa màu mà không đi đôi với công tác bảo vệ rừng và trồng thêm nhiều rừng mới Như vậy, nhìn từ phía học sinh nguyên nhân là do các em chưa hiểu được là phải làm gì để bảo vệ môi trường, còn mơ hồ trong nhận thức, còn thờ ơ trước những thay đổi theo chiều hướng tiêu cực của môi trường và quá quen với những phong tục tập quán lạc hậu đã có từ lâu, dẫn đến ý thức về bảo vệ môi trường còn hạn chế
Trong chương trình môn địa lí lớp 7, có nhiều phần học, bài học có kiến thức
về môi trường Vì vậy việc tích hợp giáo dục môi trường trong dạy học địa lí lớp 7
là rất cần thiết nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và tạo hứng thú học tập cho học sinh Để làm được điều đó đòi hỏi người giáo viên cũng phải có tâm huyết, phải đầu tư thời gian để nghiên cứu sách vở, tài liệu để có thể hướng dẫn học sinh lĩnh hội kiến thức
b Giải pháp, biện pháp trước khi làm đề tài
- Trước khi thực hiện đề tài này, trong quá trình giảng dạy môn địa lí lớp 7 tôi cũng đã quan tâm đến việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường ở các bài học Tuy nhiên việc giáo dục ý thức về môi trường đó chỉ thông qua những câu hỏi đơn giản liên quan đến nội dung kiến thức trong bài học (phương pháp hỏi-đáp)
- Thành công của phương pháp này là đã phần nào làm cho các em học sinh hiểu được thực trạng, nguyên nhân của vấn đề môi trường hiện nay cũng như những việc các em cần phải làm để bảo vệ môi trường
- Tuy nhiên điều chưa thành công ở phương pháp này là chỉ có một bộ phận học sinh chăm ngoan, có ý thức tốt mới nhận thức được vấn đề và có hứng thú học tập Còn lại rất nhiều học sinh còn mơ hồ, chưa nắm được vấn đề và cảm thấy không hứng thú học tập
Thực trạng trên thể hiện rõ qua kết quả khảo sát mức độ hứng thú với môn địa lí và kết quả bộ môn địa lí lớp 7 đầu năm học 2015 – 2016 tại trường THCS Nga Yên, Nga Sơn như sau:
Lớp
Rất hứng thú Hứng thú Ít hứng thú
Không hứng thú
7A (Số học
7B (Số học
Trang 7- Kết quả bộ môn (qua bài kiểm tra viết 1 tiết – tiết 13)
7A
(Số học
sinh: 29)
7B
Số học
sinh: 22)
Kết quả khảo sát trên cho thấy hứng thú học tập, chất lượng bộ môn địa lí cũng như nhận thức về môi trường của các em chưa cao
Qua tìm tòi, nghiên cứu, trao đổi với đồng nghiệp, bản thân tôi đã đúc rút được một vài kinh nghiệm nhỏ góp phần nâng cao hứng thú học tập và ý thức bảo
vệ môi trường cho các em học sinh
Đề tài ứng dụng ở lớp 7A (với 29 học sinh), lớp 7B làm đối chứng (với 22 học sinh)
(Theo nhận định của nhà trường lực học của hai lớp 7A và 7B tương đương nhau)
- Lớp 7A: Thực nghiệm – Giáo viên hướng dẫn học sinh học tập theo phương pháp tích hợp giáo dục môi trường
- Lớp 7B: Đối chứng- Giáo viên tổ chức dạy học theo các phương pháp truyền thống
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1 Lập bảng địa chỉ tích hợp
Để thuận lợi cho việc tích hợp giáo dục môi trường trong dạy học địa lí lớp
7, trước hết giáo viên cần phải lập được một bảng thống kê “ địa chỉ tích hợp” như dưới đây:
trong thế kỷ 19 và 20 -Mục 3: Sự bùng nổ dân số
2 Bài 3: Quần cư, đô thị hóa -Mục 2: Đô thị hóa các khu đô thị
3 Bài 6: Môi trường nhiệt đới -Mục 2: Các đặc điểm khác của
môi trường
4 Bài 10: Dân số và sức ép dân số tới tài
nguyên môi trường ở đới nóng
-Mục 1: Dân số -Mục 2: Sức ép của dân số tới tài nguyên môi trường
5 Bài 11: Di dân và sự bùng nổ đô thị ở
đới nóng
-Mục 1: Sự di dân -Mục 2: Đô thị hóa
Trang 8STT Tên bài Địa chỉ tích hợp
6 Bài 14: Hoạt động nông nghiệp ở đới
ôn hòa
-Mục 1: Nền nông nghiệp tiên tiến
7 Bài 15: Hoạt động công nghiệp ở đới
ôn hòa
-Mục 1: Nền công nghiệp hiện đại
có cơ cấu đa dạng -Mục 2: Cảnh quan công nghiệp
8 Bài 16: Đô thị hóa ở đới ôn hòa -Mục 1: Đô thị hóa ở mức độ cao
-Mục 2: Các vấn đề của đô thị
9 Bài 18: Thực hành: Nhận biết đặc
điểm môi trường đới ôn hòa
Bài tập 3
10 Bài 20: Hoạt động kinh tế của con
người ở hoang mạc
-Mục 2: Hoang mạc đang ngỳa càng mở rộng
11 Bài 22: Hoạt động kinh tế của con
người ở đới lạnh
-Mục 2: Việc nghiên cứu và khai thác môi trường
12 Bài 24: Hoạt động kinh tế của con
người ở vùng núi
-Mục 2: Sự thay đổi kinh tế xã hội
13 Bài 30: kinh tế Châu Phi -Mục 1: Nông nghiệp
-Mục 2: Công nghiệp
14 Bài 38: Kinh tế Bắc Mỹ -Mục 1: Nền nông nghiệp tiên tiến
15 Bài 45: Kinh tế Trung và Nam Mỹ -Mục 3: Vấn đề khai thác rừng
Ama zôn
16 Bài 47: Châu Nam Cực- Châu lục lạnh
nhất thế giới
-Mục 1: Khí hậu
17 Bài 55: Kinh tế Châu Âu -Mục 1: Nông nghiệp
-Mục 2: Công nghiệp
18 Bài 56: Khu vực Bắc Âu -Mục 2: Kinh tế
2.3.2 Cách thức tiến hành
Khi dạy đến bài nào có nội dung tích hợp giáo dục môi trường, giáo viên lựa chọn các phương pháp dạy học thích hợp để truyền tải nội dung làm cho học sinh lĩnh hội kiến thức một cách chủ động và tốt nhất Sau đây là một số phương pháp
mà tôi đã lựa chọn để giảng dạy tích hợp môi trường trong môn địa lí lớp 7:
a Phương pháp đàm thoại
Đàm thoại là phương pháp dạy học có lịch sử lâu đời và được sử dụng thường xuyên trong dạy học địa lý ở trường phổ thông từ trước đến nay Đàm thoại
là phương pháp dạy học mà thực chất giáo viên sử dụng hệ thống câu hỏi để dẫn dắt, chỉ đạo học sinh tìm hiểu và lĩnh hội nội dung bài học Như vậy hệ thống câu hỏi là cốt lõi của phương pháp này
Trang 9Ví dụ: Bài 3: Quần cư Đô thị hóa
Mục 2: Đô thị hóa, siêu đô thị
Giáo viên có thể đưa ra câu hỏi có nội dung tích hợp giáo dục môi trường:
- Quá trình phát triển tự phát của các siêu đô thị đã gây nên những hậu quả xấu gì cho môi trường?
- Giáo viên cho học sinh trả lời, tổng hợp ý kiến và kết luận
Từ đó học sinh thấy được quá trình đô thị hóa tự phát đã có những tác động xấu đến môi trường, làm cho môi trường ngày càng bị ô nhiễm trầm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe, cuộc sống của con người
b Phương pháp sử dụng tranh ảnh địa lý
Việc sử dụng tranh ảnh có nội dung về môi trường giúp học sinh có thể dễ dàng nhận biết được những vấn đề của môi trường như hiện tượng ô nhiễm không khí, ô nhiễm nước, xói mòn ở những vùng đất trống đồi trọc… Cùng với những bức tranh trong sách giáo khoa, giáo viên nên sưu tầm và sử dụng những ảnh minh họa
có nội dung phù hợp và sắp xếp theo từng chủ đề
Khi hướng dẫn học sinh quan sát, trước hết giáo viên cần xác định mục đích, yêu cầu của việc quan sát tranh Sau đó yêu cầu học sinh nêu tên bức tranh để xác định xem bức tranh đó thể hiện hiện tượng gì, vấn đề gì, ở đâu và mô tả hiện tượng Cuối cùng gợi ý cho học sinh nêu nguyên nhân và hậu quả của hiện tượng
Ví dụ: Bài 17: Ô nhiễm môi trường ở đới ôn hòa
Khi dạy mục 1: Ô nhiễm không khí
Giáo viên hướng dẫn cho học sinh khai thác hình 17.2: Cây cối bị chết khô vì mưa
a xít bằng cách nêu câu hỏi:
- Hình17.2 gợi cho em suy nghĩ gì về vấn đề ô nhiễm không khí ?
- Nêu hậu quả của hiện tượng mưa a xít ?
Học sinh suy nghĩ trả lời, giáo viên nhận xét, tổng hợp kiến thức và kết luận
Qua đây học sinh phải thấy được sự phát triển công nghiệp và phương tiện giao thông ở đới ôn hòa làm cho bầu khí quyển bị ô nhiễm nặng nề Hậu quả là làm nên những trận mưa a xít làm chết cây cối, ăn mòn các công trình xây dựng và gây
ra các bệnh về đường hô hấp cho con người
Trong dạy học địa lí, giáo viên triệt để sử dụng những tranh ảnh minh họa trong sách giáo khoa, bởi đây là những phương tiện minh họa đã được chọn loc để thể hiện các hiện tượng một cách cụ thể, điển hình nhất
Ví dụ: Bài 17- Ô nhiễm môi trường ở đới ôn hòa
Khi dạy mục 2: Ô nhiễm nước
Giáo viên cho học sinh quan sát 2 hình ảnh 17.3 và 17.4
- Yêu cầu học sinh cho biết nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước các sông
và biển?
- Cách triển khai tốt mục này là cho học sinh trao đổi nhóm, sau đó cho học sinh trình bày ý kiến của nhóm, cuối cùng giáo viên tổng hợp, bổ sung kiến thức và
Trang 10hoàn chỉnh kiến thức cho học sinh Nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước sông và biển là việc tập trung quá nhiều các siêu đô thị ở ven biển, tai nạn tàu chở dầu, hóa chất thải từ các nhà máy, lượng phân hóa học, thuốc trừ sâu dư thừa
Khi sử dụng tranh ảnh giáo viên cần chuẩn bị những câu hỏi hướng dẫn học sinh khai thác nội dung cần được thể hiện trên bức tranh
c Phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
Ví dụ: Bài 15- Hoạt động công nghiệp ở đới ôn hòa
Khi dạy xong mục 2: Cảnh quan công nghiệp
- Bước 1: Giáo viên nêu vấn đề, tạo tình hướng có vấn đề:
Hình thức làm nương rẫy với kĩ thuật sản xuất lạc hậu ở một số nước đang phát triển đã làm suy thoái đất và suy giảm tài nguyên rừng
- Vậy hoạt động kinh tế ở các nước phát triển với việc áp dụng kĩ thuật tiên tiến sẽ có ảnh hưởng như thế nào đến môi trường?
-Bước 2: Giải quyết vấn đề: học sinh có thể đưa ra các giả thuyết trong sản xuất nông nghiệp, các nước phát triển đã sử dụng nhiều nhiều phân hóa học, thuốc trừ sâu Các nước phát triển là những nước công nghiệp hiện đại đòi hỏi sử dụng nhiều nhiên liệu đã làm tăng lượng chất thải ra môi trường
- Bước 3: Kết luận: khí thải, chất thải từ nhà máy, xí nghiệp và lượng phân bón, thuốc trừ sâu dư thừa… đã làm ô nhiễm không khí, đất và nước
d Phương pháp thảo luận
Bản chất của phương pháp thảo luận là giáo viên tổ chức cho học sinh thảo luận để giải quyết các vấn đề có liên quan đến nội dung bài học
Ví dụ: Bài 18- Thực hành: Nhận biết đặc điểm môi trường đới ôn hòa
Bài tập 3:
- Bước1: Giáo viên nêu câu hỏi thảo luận: giải thích nguyên nhân và phân tích tác hại của lượng khí thải ngày càng tăng?
- Bước 2: Tổ chức học sinh thảo luận
- Bước 3: Các nhóm trình bày ý kiến thảo luận
- Bước 4: Giáo viên nhận xét, tổng hợp kiến thức, chuẩn kiến thức
+ Giải thích nguyên nhân: Do quá trình công nghiệp hóa, sử dụng nhiều nhiên liệu hóa thạch, hiện tượng cháy rừng
Phân tích tác hại của khí thải:
+ Đối với thiên nhiên: Làm thủng tầng ôzôn, sự nóng lên của Trái Đất, biến đổi, suy thoái môi trường
+ Đối với con người: Gia tăng các bệnh về đường hô hấp, gây ảnh hưởng đến sức khỏe, phá hủy các công trình xây dựng do mưa a xít
e Phương pháp thực địa
Đây là phương pháp đặc thù của môn Địa lí, được thực hiện qua các hoạt động ngoài lớp theo nhóm của học sinh, giúp học sinh thấy được mối quan hệ hòa