Quản lý dạy học tại trường tiểu học đền lừ quận hoàng mai, thành phố hà nội theo định hướng đổi mới giáo dục tiểu học

Do đó việc đổi mới các biện pháp quản lý dạy học ở Trường Tiểu học trong điều kiện hiện nay là yêu cầu cần thiết để thực hiện nghị quyết 29-NQ/TW về đổi mới giáo dục tiểu học và đào tạo,

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ TUYẾT MINH

QUẢN LÝ DẠY HỌC TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỀN LỪ -

QUẬN HOÀNG MAI - THÀNH PHỐ HÀ NỘI

THEO ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI GIÁO DỤC TIỂU HỌC

UẬN V N THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ TUYẾT MINH

QUẢN LÝ DẠY HỌC TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỀN LỪ -

QUẬN HOÀNG MAI - THÀNH PHỐ HÀ NỘI

THEO ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI GIÁO DỤC TIỂU HỌC

UẬN V N THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

ố:

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Xuân Thức

HÀ NỘI - 2016

LỜI CẢM ƠN

Được sự quan tâm giúp đỡ của cơ quan, bạn bè đồng nghiệp, sự tận tình hướng dẫn của thầy, cô giáo trong quá trình học tập và nghiên cứu luận văn, đến nay luận văn đã hoàn thành Với tình cảm chân thành, em xin cảm ơn các thầy giáo,

cô giáo và Hội đồng khoa học trường Đại học Giáo dục ĐHQGHN đã tham gia giảng dạy, tư vấn, giúp đỡ, tạo mọi điều kiện tốt nhất cho em trong quá trình học tập và nghiên cứu luận văn

Đặc biệt, em xin bày tỏ sự kính trọng tới PGS.TS Nguyễn Xuân Thức

người đã trực tiếp, chỉ bảo hướng dẫn em trong suốt quá trình học tập, triển khai

nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tác giả cũng xin trân trọng cảm ơn sự nhiệt tình giúp đỡ của các đồng chí lãnh đạo trường Tiểu học Đền Lừ - Quận Hoàng Mai - Thành phố Hà Nội và các bạn đồng nghiệp đã giúp đỡ, cung cấp tài liệu, số liệu những thông tin bổ ích để tác giả hoàn thành nhiệm vụ học tập và nghiên cứu

Do điều kiện thời gian và phạm vi nghiên cứu có hạn, luận văn không tránh khỏi những thiếu sót Kính mong các thầy giáo, cô giáo và các bạn đồng nghiệp thông cảm, giúp đỡ, đưa ra những chỉ dẫn quý báu để luận văn trở nên hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 30 tháng 11 năm 2016

Tác giả

Nguyễn Thị Tuyết Minh

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT ii

DANH MỤC CÁC BẢNG vii

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ viii

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

5 Câu hỏi nghiên cứu 3

6 Giả thuyết khoa học 3

7 Giới hạn phạm vi nghiên cứu đề tài 3

8 Phương pháp nghiên cứu 4

9 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn 4

10 Cấu trúc của luận văn 5

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI GIÁO DỤC TIỂU HỌC 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.2 Quản lý 8

1.2.1 Khái niệm 8

1.2.2 Chức năng 9

1.3 Dạy học tiểu học theo định hướng đổi mới giáo dục Tiểu học 11

1.3.1 Trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân 11

1.3.2 Các thành tố của dạy học tiểu học 12

1.3.3 Đặc trưng dạy học tiểu học 13

1.3.4 Đổi mới giáo dục tiểu học và yêu cầu đặt ra đối với dạy học và quản lý dạy học trong nhà trường tiểu học hiện nay 15

1.4 Quản lý dạy học tiểu học theo định hướng đổi mới giáo dục Tiểu học 20

1.4.1 Khái niệm quản lý dạy học tiểu học 20

1.4.2 Nội dung quản lý dạy học tiểu học 20

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học trong trường tiểu học theo định hướng đổi mới giáo dục tiểu học 29

1.5.1 Các yếu tố thuộc về nhà quản lý (Hiệu trưởng, Ban giám hiệu ) 29

1.5.2 Các yếu tố thuộc về GV tiểu học 30

1.5.3 Các yếu tố thuộc về môi trường quản lý dạy học tiểu học 32

Tiểu kết chương 1 33

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỀN LỪ - HOÀNG MAI - HÀ NỘI 34

2.1 Thực trạng giáo dục ở trường Tiểu học Đền Lừ- Hoàng Mai- Hà Nội 34

2.1.1 Quy mô phát triển HS 34

2.1.2 Chất lượng đội ngũ GV và HS trong nhà trường 34

2.1.3 Cơ sở vật chất phục vụ cho công tác giảng dạy 37

2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng 39

2.2.1 Mục đích khảo sát 39

2.2.2 Nội dung khảo sát 39

2.2.3 Phương pháp khảo sát 39

2.2.4 Tiêu chí và thang đánh giá 39

2.2.5 Mẫu khảo sát 40

2.3 Thực trạng hoạt động dạy học ở Trường tiểu học Đền Lừ - Hoàng Mai - Hà Nội 40

2.3.1 Nhận thức tầm quan trọng hoạt động dạy học trong trường tiểu học 40

2.3.2 Thực trạng mức độ thực hiện các khâu của hoạt động dạy học trong trường tiểu học 41

2.4 Thực trạng quản lý dạy học ở Trường tiểu học Đền Lừ - Hoàng Mai - Hà Nội 46 2.4.1 Quản lý việc phân công giảng dạy cho GV 46

2.4.2 Quản lý việc soạn bài, chuẩn bị lên lớp của GV 48

2.4.3 Quản lý giảng dạy trên lớp 50

2.4.4 Quản lý việc thực hiện quy định về hồ sơ chuyên môn 51

2.4.5 Quản lý việc thực hiện chương trình kế hoạch dạy học 52

2.4.6 Quản lý việc kiểm tra đánh giá HS 54

2.4.7 Quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn 55

2.4.8 Quản lý bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho GV 56

2.4.9 Bảng tổng hợp quản lý dạy học ở trường tiểu học Đền Lừ, Hoàng Mai, Hà Nội 57

2.5 Thực trạng yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học ở trường Tiểu học Đền Lừ, Hoàng Mai, Hà Nội 58

2.5.1 Các yếu tố thuộc về nhà quản lý (Hiệu trưởng, Ban giám hiệu ) 58

2.5.2 Các yếu tố thuộc về GV tiểu học 60

2.5.3 Các yếu tố thuộc về môi trường quản lý dạy học tiểu học 61

2.6 Đánh giá chung về thực trạng quản lý dạy học ở trường Tiểu học Đền Lừ, Hoàng Mai, Hà Nội 63

2.6.1 Thành công và nguyên nhân 63

2.6.2 Hạn chế và nguyên nhân 64

Tiểu kết chương 2 67

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỀN LỪ - HOÀNG MAI - HÀ NỘI THEO ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI GIÁO DỤC TIỂU HỌC 68

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 68

3.1.1 Đảm bảo tính kế thừa 68

3.1.2 Đảm bảo tính đồng bộ 68

3.1.3 Đảm bảo tính thực tiễn 68

3.1.4 Đảm bảo tính khả thi 69

3.2 Một số biện pháp quản lý dạy học của hiệu trưởng trường Tiểu học Đền Lừ - Hoàng Mai - Hà Nội theo định hướng đổi mới giáo dục tiểu học 69

3.2.1 Lập kế hoạch dạy học theo định hướng đổi mới giáo dục tiểu học 69

3.2.2 Tổ chức dạy học tiểu học theo hướng phát triển năng lực 71

3.2.3 Chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng đổi mới giáo dục 73

3.2.4 Tổ chức bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn cho GV trong nhà

trường theo hướng chuẩn hóa 77

3.2.5 Tăng cường CSVC và thiết bị dạy học phục vụ hoạt động dạy học trong nhà trường đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 81

3.2.6 Đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS 84

3.3 Mối quan hệ giữa các biệnpháp 88

3.4 Khảo nghiệm các biện pháp quản lý dạy học theo định hướng đổi mới giáo dục tiểu học 88

3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 88

3.4.2 Các bước và nội dung khảo nghiệm 89

3.4.3 Tiêu chí và thang đánh giá khảo nghiệm 89

3.4.4 Kết quả khảo nghiệm 89

Tiểu kết chương 3 94

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 95

1 Kết luận 95

2 Khuyến nghị 96

2.1 Đối với Quận ủy và UBND quận 97

2.2 Đối với phòng giáo dục 97

2.3 Đối với hiệu trưởng 97

2.4 Đối với đội ngũ CBQL trường tiểu học Đền Lừ - Quận Hoàng Mai 98

2.5 Đối với GV 98

2.6 Đối với phụ huynh 98

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 99

PHỤ LỤC 102

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Quy mô trường, lớp, HS 34

Bảng 2.2 Đội ngũ CBQL, GV, nhân viên (2014 -2017) 34

Bảng 2.3.Kết quả đánh giá, xếp loại đội ngũ CBQL và đội ngũ GV theo chuẩn (*Năm học 2015 - 2016) 35

Bảng 2.4 Kết quả học tập của HS 37

Bảng 2.5 Kết quả thi HS giỏi của HS 37

Bảng 2.6 Mẫu khảo sát thực trạng 40

Bảng 2.7 Nhận thức tầm quan trọng của dạy học trong trường tiểu học 40

Bảng 2.8: Mức độ thực hiện hoạt động dạy học trong trường tiều học 41

Bảng 2.9: Quản lý việc phân công giảng dạy cho GV 46

Bảng 2.10: Quản lý việc soạn bài, chuẩn bị lên lớp của GV 48

Bảng 2.11: Quản lý giảng dạy trên lớp 50

Bảng 2.12: Quản lý việc thực hiện quy định về hồ sơ chuyên môn 51

Bảng 2.13: Quản lý việc thực hiện chương trình kế hoạch dạy học 52

Bảng 2.14: Quản lý việc kiểm tra đánh giá HS 54

Bảng 2.15: Quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn 55

Bảng 2.16: Quản lý bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho GV 56 Bảng 2.17: Quản lý quản lý dạy học ở trường tiểu học Đền Lừ 57

Bảng 2.18 Các yếu tố thuộc về nhà quản lý (Hiệu trưởng, Ban giám hiệu ) 58

Bảng 2.19 Các yếu tố thuộc về GV tiểu học 60

Bảng 2.20 Các yếu tố thuộc về môi trường quản lý dạy học tiểu học 61

Bảng 3.1 Mẫu khảo sát đánh giá tính cần thiết và khả thi 89

Bảng 3.2 Mức độ tính cần thiết của biện pháp quản lý dạy học theo định hướng đổi mới giáo dục tiểu học 89

Bảng 3.3 Mức độ nhận thức tính khả thi của biện pháp quản lý dạy học theo định hướng đổi mới giáo dục tiểu học 91

Bảng 3.4 Mối quan hệ giữa mức độ cần thiết và khả thicủa các biện pháp quản lý dạy học theo định hướng đổi mới giáo dục tiểu học 92

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Sơ đồ 1.1: Mô hình hoạt động quản lý 9Biểu đồ 2.1 Mức độ thực hiện hoạt động dạy học ở trường tiểu học Đền Lừ, quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội 46Biểu đồ 2.2 Thực trạng quản lý dạy học ở trường tiểu học Đền Lừ 58Biểu đồ 2.3 Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học ở trường tiểu học Đền Lừ 62Biểu đồ 3.1 Mối quan hệ giữa tính cần thiết và khả thi của biện pháp quản lý dạy học của hiệu trưởng trường tiểu học Đền Lừ, quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội 93

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

1.1 Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đó rất quan tâm chỉ đạo

công tác đổi mới nâng cao chất lượng giáo dục trong đó có đổi mới dạy học Nghị

quyết Hội nghị trung ương 8, khóa XI đã khẳng định: “Đổi mới căn bản , toàn diện

giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế ’’ [9, tr.1]

Quản lý là một trong những yếu tố quyết định sự phát triển của xã hội nói chung và của các tổ chức nói riêng Mác nói: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chúng phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể, khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó” Quản lý giáo dục là một điều kiện cơ bản để hoạt động giáo dục đạt được mục đích đã định

Quản lý nhà trường là một bộ phận của quản lý giáo dục nói chung Muốn duy trì, phát triển và nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo của nhà trường thì tất yếu phải nâng cao chất lượng quản lý của hiệu trưởng đối với hoạt động dạy học của đội ngũ GV

Trong nhà trường thì hoạt động dạy học là hoạt động cơ bản quyết định chất lượng đào tạo của nhà trường Các hoạt động khác trong nhà trường đều nhằm mục đích phục vụ cho hoạt động cơ bản này đạt kết quả tốt Dạy học liên quan đến nhân vật trung tâm trong nhà trường là: GV với hoạt động dạy và HS với hoạt động học Chất lượng của hoạt động dạy học thể hiện trên nhân cách người học và không ngừng nâng cao để hiệu quả quá trình đào tạo đạt tốt nhất Vấn đề đặt ra là cần có biện pháp quản lý dạy học để hoạt động này vận hành phát huy tối đa năng lực của

GV và HS trong quá trình đào tạo, giáo dục

Giáo dục tiểu học được coi là bậc học nền tảng, nền móng cho ngôi nhà giáo dục, muốn xây ngôi nhà cao, đẹp phải có móng vững chắc Giáo dục tiểu học nhằm giúp HS hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ về các kỹ năng cơ bản để HS tiếp tục học lên Có

thể nói trường tiểu học là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, là bậc học làm nền tảng cho mọi cấp học

Trong đó, quản lý dạy học là vô cùng quan trọng của công tác quản lý nhà trường, nhất là trong tình hình thực hiện đổi mới chương trình giáo dục phổ thông hiện nay Do đó việc đổi mới các biện pháp quản lý dạy học ở Trường Tiểu học trong điều kiện hiện nay là yêu cầu cần thiết để thực hiện nghị quyết 29-NQ/TW về đổi mới

giáo dục tiểu học và đào tạo, nhất là trong đổi mới phương pháp dạy học Vì vậy, việc

giảng dạy của GV ở bậc học tiểu học có ý nghĩa quan trọng, ảnh hưởng tới chất lượng của hệ thống giáo dục quốc dân Thường xuyên chăm lo xây dựng đội ngũ GV tiểu học vững vàng về chuyên môn, đủ phẩm chất chính trị và phẩm chất đạo đức là vấn

đề được quan tâm, có ý nghĩa quyết định đến sự phát triển của nhà trường tiểu học nói riêng và sự nghiệp Giáo dục - Đào tạo nói chung Từ khi Bộ GD-ĐT quyết định

bỏ kỳ thi tốt nghiệp tiểu học, công tác quản lý dạy học ở tiểu học càng có ý nghĩa vô cùng quan trọng Tuy nhiên việc nghiên cứu quản lý dạy học ở trường tiểu học chưa được quan tâm đúng mức Chính vì vậy nó ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng giáo dục nói chung và hoạt động dạy học nói riêng ở nhà trường

1.2 Ở quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội cho đến nay chưa có nhiều công

trình nghiên cứu khoa học nào bàn về vấn đề quản lý dạy học của hiệu trưởng trường Tiểu học trong điều kiện đổi mới giáo dục tiểu học hiện nay Những biện pháp quản lý dạy học đã áp dụng vào công tác quản lý của mình hầu hết là do kinh nghiệm bản thân và kinh nghiệm của của người đi trước truyền lại cho người đi sau đồng thời tự học là chính Đây chính là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục toàn diện Là người làm công tác quản lý trường tiểu học tôi thấy đây là vấn đề cần thiết.Với lí do trên tôi mạnh dạn chọn đề tài nghiên cứu:

“Quản lý dạy học tại trường Tiểu học Đền Lừ- Quận Hoàng Mai - Thành phố

Hà Nội theo định hướng đổi mới giáo dục tiểu học”

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý dạy học, đề xuất một số biện pháp quản lý dạy học góp phần nâng cao chất lượng dạy học tại trường Tiểu học Đền Lừ- Hoàng Mai- Hà Nội

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Hoạt động dạy học ở trường Tiểu học theo định

hướng đổi mới giáo dục tiểu học

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Quản lý dạy học ở Trường Tiểu học Đền Lừ

theo định hướng đổi mới giáo dục tiểu học

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hoá những vấn đề lí luận cơ bản về quản lý dạy học ở trường Tiểu học theo định hướng đổi mới giáo dục tiểu học

- Khảo sát và phân tích thực trạng quản lý dạy học ở Trường Tiểu học Đền

Lừ - quận Hoàng Mai - Hà Nội

- Đề xuất các biện pháp quản lý dạy học ở Trường Tiểu học Đền Lừ - Quận Hoàng Mai - Thành phố Hà Nội theo định hướng đổi mới giáo dục tiểu học

5 Câu hỏi nghiên cứu

Làm thế nào để quản lý nâng cao chất lượng dạy học ở trường Tiểu học Đền

Lừ theo định hướng đổi mới giáo dục tiểu học?

6 Giả thuyết khoa học

Công tác quản lý dạy học ở trường tiểu học Đền Lừ, quận Hoàng Mai còn bộc lộ các bất cập trong công tác quản lý các khâu dạy học, tổ chức giảng dạy trên lớp, kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS Nếu đề xuất và áp dụng được các biện pháp quản lý dạy học theo hướng đổi mới giáo dục tiểu học hiện nay và phù hợp với điều kiện hoàn cảnh thực tiễn của nhà trường thì sẽ nâng cao được chất lượng dạy học ở Trường Tiểu học Đền Lừ, Hoàng Mai, Hà Nội

7 Giới hạn phạm vi nghiên cứu đề tài

7.1 Giới hạn về đối tượng nghiên cứu

- Nghiên cứu biện pháp quản lý dạy học của hiệu trưởng trường tiểu học theo định hướng đổi mới giáo dục tiểu học

- Quản lý dạy học ở trường tiểu học của hiệu trưởng bao gồm nội dung: quản

lý dạy của GV, quản lý học của HS và quản lý các hoạt động hỗ trợ dạy học, nhưng luận văn chỉ giới hạn nghiên cứu quản lý hoạt động giảng dạy của GV

- Có nhiều cách tiếp cận quản lý dạy học như: tiếp cận chức năng, tiếp cận nội dung, tiếp cận CIPO, nhưng luận văn tiếp cận quản lý dạy học theo tiếp cân quá trình

7.2 Giới hạn về địa bàn nghiên cứu

Trường Tiểu học Đền Lừ - Hoàng Mai- Hà Nội

7.3 Giới hạn về khách thể điều tra

Nhóm 1: CBQL

Nhóm 2: GV

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Nghiên cứu văn bản, chỉ thị của Đảng và Nhà nước về công tác quảnlý; Nghiên cứu điều lệ trường Tiểu học; Một số tài liệu có liên quan về vấn đề quản lý trường Tiểuhọc để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

8.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi; Phương pháp phỏng vấn: trò chuyện với CBQL, GV, HS và cha mẹ HS; Phương pháp quan sát: tiến hành dự giờ, tham quan và sinh hoạt chuyên môn; Phương pháp tổng kết kinh nghiệm để xây dựng cơ

sở thực tiễn của đề tài

8.3 Các phương pháp hỗ trợ khác

Sử dụng phương pháp thống kê toán học như: số trung bình cộng, số trung

vị, hệ số tương quan, để xử lí số liệu trên cơ sở đó rút ra các nhận xét khoa học về quản lý dạy học trong nhà trường tiểu học

9 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

9.1 Ý nghĩa lý luận: Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý dạy học ở trường

Tiểu học

9.2 Ý nghĩa thực tiễn: Đề xuất được các biện pháp quản lý dạy học phù hợp

với điều kiện thực tế của trường tiểu học Đền Lừ - Hoàng Mai- Hà Nội

10 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn gồm 3 chương:

- Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lý dạy học tại trường tiểu học theođịnh hướng đổi mới giáo dục tiểu học

- Chương 2: Thực trạng quản lý dạy học ở trường Tiểu học Đền Lừ - Hoàng Mai - Hà Nội

- Chương 3: Biện pháp quản lý dạy học ở trường Tiểu học Đền Lừ - Hoàng Mai - Hà Nội theođịnh hướng đổi mới giáo dục tiểu học

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC

THEO ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI GIÁO DỤC TIỂU HỌC

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Dạy học là hoạt động cơ bản trong nhà trường, quyết định chất lượng giáo dục của nhà trường cho nên đã có rất nhiều công trình nghiên cứu thuộc các lĩnh vực khoa học khác nhau như: Giáo dục học, Tâm lý học, QLGD, bàn về dạy học nói chung và dạy học tiểu học nói riêng; về quản lý dạy học trong nhà trường phổ thông Các công trình nghiên cứu gắn với tên tuổi của các nhà khoa học trên thế giới như: Comensky, Usinxky, John Jewey, Êxipôp, và của các nhà khoa học trong nước như: Đặng Vũ Hoạt, Hà Thế Ngữ, Nguyễn Ngọc Quang, Nguyễn Kế Hào, Bùi Văn Huệ, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Thái Duy Tuyên, Các công trình nghiên cứu đi theo hai hướng: a) Các nghiên cứu lý luận về dạy học tiểu học và quản lý dạy học tiểu học (khái niệm, bản chất, các thành tố của quá trình dạy học, các lý thuyết dạy học, ) b) Các nghiên cứu về thực tiễn: phát hiện thực trạng dạy học và dạy học tiểu học; Quản lý dạy học trong nhà trường phổ thông nói chung

và quản lý dạy học trong nhà trường tiểu học nói riêng ở các chủ thể quản lý khác nhau (Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT, Hiệu trưởng các trường phổ thông, Tổ trưởng chuyên môn)

Các công trình nghiên cứu về dạy học tiểu học và quản lý dạy học tiểu học

được công bố trong các cuốn sách, bài báo trong các tạp chí khoa học như:“Những

vấn đề cơ bản về chương trình và quá trình dạy học”của Nguyễn Hữu Châu [6]; “Lý luận và phương pháp dạy học hiện đại - phát triển năng lực và tư duy sáng tạo” của

Trần Khánh Đức [10]; “Những cơ sở lý luận dạy học” của Êxipôp [12]; “HS tiểu học

và dạy nghề ở bậc tiểu học” của Nguyễn Kế Hào [15]; “Dạy học phát hiện ở tiểu học dưới góc nhìn lý thuyết kiến tạo” của Phó Đức Hòa, Lê Thị Lan Anh [17]; Đặng

Thành Hưng với “Phát triển chương trình dựa vào chuẩn nghề nghiệp trong bồi

dưỡng GV”[20]; Nguyễn Thị Mỹ Lộc với “Đổi mới phương pháp dạy và học theo mục tiêu: một giải pháp đưa chất lượng GD&ĐT đạt chuẩn” [25];

Các công trình nghiên cứu còn được thể hiện trong các đề tài luận văn, luận

án tiến sỹ giáo dục học và QLGD Có thể kể ra: Phan Văn Tỵ với “Vận dụng dạy

học hợp tác trong dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn ở đại học Quân sự”[33]; Phạm Huy Tư: “Quản lý dạy học trong các trường tiểu học tỉnh Vĩnh Long theo hướng đảm bảo chất lượng”[31]; Trần Quỳnh Loan: “Quản lý dạy học ở Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên theo hướng xây dựng xã hội học tập”[24]; Nguyễn Minh Hằng với đề tài “Quản lý của phòng GD&ĐT đối với hoạt động dạy học trong các trường tiểu học thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương” [21]; Trần Thị Hạnh với đề tài luận văn “Quản lý dạy học trong các trường tiểu học huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội” [18]; Đinh Thị Lan Anh “Quản lý dạy học ở trường Cao đẳng Cộng đồng tỉnh Lai châu” [3];vv

Các công trình nghiên cứu về quản lý dạy học xuất phát từ các cách tiếp cận khác nhau như: tiếp cận chức năng quản lý, tiếp cận quá trình, tiếp cận hoạt động, trên các địa bàn khác nhau, các loại hình trường khác nhau để phát hiện thực trạng dạy học và quản lý dạy học ở các địa bàn trên Trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở địa bàn nghiên cứu

Nhận xét:

- Các công trình nghiên cứu tập trung nhiều vào dạy học và dạy học trong các loại hình trường phổ thông, cao đẳng, trung tâm giáo dục còn nghiên cứu về

quản lý dạy học ít hơn

- Nghiên cứu về quản lý dạy học tập trung nhiều vào quản lý dạy học ở trung học cơ sở, tiểu học, trung tâm giáo dục, các trường cao đẳng và đại học còn nghiên cứu về quản lý dạy học trong trường tiểu học trong bối cảnh đổi mới giáo dục tiểu học hiện nay chưa nhiều

- Nghiên cứu quản lý dạy học ở trường tiểu học Đền Lừ, quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội chưa được nghiên cứu, mặc dù thực tiễn dạy học và quản lý dạy học của nhà trường đòi hỏi phải có các công trình nghiên cứu ở góc độ quản lý để nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường tiểu học

Vì vậy, đề tài nghiên cứu “Quản lý dạy học tại trường Tiểu học Đền Lừ -

Quận Hoàng Mai - Thành phố Hà Nội theo định hướng đổi mới giáo dục tiểu học” đã xác định được điểm mới và kết quả nghiên cứu phục vụ trực tiếp cho việc

nâng cao chất lượng dạy học tại trường tiểu học Đền Lừ, quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội

1.2 Quản lý

1.2.1 Khái niệm

* Các tác giả nước ngoài

Bàn về khái niệm quản lý các nhà khoa học trên thế giới có rất nhiều quan niệm khác nhau Ở đây xin nêu ra một số khái niệm của các nhà khoa học tiêu biểu,

nhằm tìm ra điểm chung, sự thống nhất của các nhà khoa học về quản lý

Tác giả Aunapu cho rằng: “Quản lý hệ thống xã hội là một khoa học, nghệ

thuật tác động vào hệ thống mà chủ yếu là những con người trong hệ thống đó nhằm đạt được những mục tiêu quản lý mà trong đó mục tiêu kinh tế-xã hội là cơ bản”.[2]

Harold Koontz, Cyril Odonnell và Heinz Ưeihrich trong cuốn: “Những vấn

đề cốt yếu của quản lý” cho rằng: “Quản lý là hoạt động đảm bảo sự phối hợp nỗ lực của các cá nhân để đạt được mục tiêu quản lý trong điều kiện chi phí thời gian, công sức, tài lực, vật lực ít nhất và đạt được kết quả cao nhất” [13]

* Các tác giả trong nước

Theo Từ điển tiếng Việt do nhà xuất bản Đà Nẵng xuất bản năm 2000 “Quản

lý là trông coi, giữ gìn theo những yêu cầu nhất định Là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định” [29, tr.800]

Theo Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch

của chủ thể quản lý đến tập thể của nhũng người lao động (nói chung là khách thể quản lý) nhằm thực hiện những mục tiêu dự kiến”.[30, tr.24]

Theo Trần Kiểm: “Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc

huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, phối hợp các nguồn lực (nhân lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của

tổ chức với hiệu quả cao nhất” [22, tr.15]

Tuy có nhiều cách hiểu, cách diễn đạt khác nhau nhưng có thể nói rằng:

“Quản lý là hệ thống tác động có chủ định, phù hợp quy luật khách quan của chủ

thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm khai thác và tận dụng tốt nhất những tiềm

năng và cơ hội của đối tượng quản lý để đạt được mục tiêu quản lý trong một môi trường luôn biến động”

Những quan niệm về quản lý trên đây tuy có cách tiếp cận khác nhau, nhưng đều bao hàm những điểm chung sau:

- Quản lý là các hoạt động thiết yếu đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân, đảm bảo hoàn thành các công việc và là phương thức tốt nhất để đạt được mục tiêu chung của tập thể

- Quản lý là một quá trình tác động có định hướng, có tổ chức của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý thông qua các cơ chế quản lý, nhằm sử dụng có hiệu quả cao nhất các nguồn lực trong điều kiện môi trường biến động để hệ thống ổn định phát triển, đạt được mục tiêu đã định

- Quản lý bao giờ cũng tồn tại với tư cách là một hệ thống bao gồm các thành phần: Chủ thể quản lý; Khách thể quản lý; Cơ chế quản lý; Mục tiêu quản lý

Từ những điểm chung đó có thể hiểu quản lý là quá trình tác động có mục

đích, có hệ thống của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý đặt ra

Có thể mô tả hoạt động quản lý theo mô hình sau:

Sơ đồ 1.1: Mô hình hoạt động quản lý 1.2.2 Chức năng

Quản lý là một dạng lao động đặc biệt - Lao động quản lý, có các chức năng

cơ bản sau:

Công cụ quản lý

Chủ thể quản lý

Khách thể quản lý

Mục tiêu quản lý

Phương pháp quản lý

Môi trường quản lý

- Chức năng lập kế hoạch: Là chức năng hạt nhân quan trọng nhất của quá

trình quản lý Kế hoạch được hiểu là tập hợp những mục tiêu cơ bản được sắp xếp theo một trình tự nhất định, lôgíc với một chương trình hành động cụ thể để đạt được các mục tiêu đã được hoạch định, trước khi tiến hành thực hiện những nội dung mà chủ thể quản lý đề ra Kế hoạch đặt ra xuất phát từ đặc điểm tình hình cụ thể của tổ chức và những mục tiêu định sẵn mà tổ chức có thể hướng tới và đạt được theo mong muốn, dưới sự tác động có định hướng của chủ thể quản lý

- Chức năng tổ chức: Là sắp xếp, bố trí một cách khoa học và phù hợp với

những nguồn lực (nhân lực, vật lực và tài lực) của hệ thống thành một hệ toàn vẹn nhằm đảm bảo cho chúng tương tác với nhau để đạt được mục tiêu của hệ thống một cách tối ưu nhất, hiệu quả nhất

Đây là một chức năng quan trọng, tạo thành sức mạnh của tổ chức để thực hiện thành công kế hoạch

- Chức năng chỉ đạo: Chức năng này có tính chất tác nghiệp, điều chỉnh, điều

hành hoạt động của hệ thống nhằm thực hiện đúng kế hoạch đã định để biến mục tiêu trong dự kiến thành kết quả hiện thực Trong quá trình chỉ đạo phải bám sát các hoạt động, các trạng thái vận hành của hệ thống đúng tiến trình, đúng kế hoạch đã định Đồng thời phát hiện ra những sai sót để kịp thời sửa chữa, uốn nắn không làm thay đổi mục tiêu, hướng vận hành của hệ thống nhằm giữ vững mục tiêu chiến lược mà kế hoạch đã đề ra

- Chức năng kiểm tra đánh giá:Thu thập những thông tin ngược từ đối tượng

quản lý trong quá trình vận hành của hệ thống để đánh giá xem trạng thái của hệ thống đã đến đâu, xem mục tiêu dự kiến ban đầu và toàn bộ kế hoạch đã đạt đến mức độ nào? Trong quá trình kiểm tra kịp thời phát hiện những sai sót trong quá trình hoạt động để kịp thời điều chỉnh, sửa chữa mục tiêu, đồng thời tìm ra nguyên nhân thành công, thất bại giúp cho chủ thể quản lý rút ra được bài học kinh nghiệm

để thực hiện cho quá trình quản lý tiếp theo

Tổng hợp tất cả các chức năng quản lý tạo nên nội dung của quá trình quản

lý Nội dung lao động của đội ngũ CBQL là cơ sở để phân công lao động quản lý giữa những CBQL và là nền tảng để hình thành cấu trúc tổ chức của sự quản lý

Điều đáng chú ý là trong quá trình quản lý người quản lý phải thực hiện một dãy chức năng kế tiếp nhau một cách lôgíc, bắt buộc Bắt đầu từ việc xác định mục tiêu

và nhiệm vụ quản lý cho đến khi kiểm tra kết quả đạt được và tổng kết quá trình quản lý Mỗi quá trình quản lý xảy ra trong một thời gian cụ thể của một chu trình quản lý nhất định Trong một chu trình quản lý các chức năng kế tiếp nhau và độc lập với nhau chỉ mang tính tương đối bởi vì một số chức năng có thể diễn ra đồng thời hoặc kết hợp với việc thực hiện các chức năng khác

Từ khái niệm quản lý trên có thể hiểu quản lý trường tiểu học là một hệ

thống những tác động sư phạm hợp lý và có hướng đích của chủ thể quản lý đến tập thể GV, nhân viên, HS và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường tiểu học nhằm được sự đồng thuận, ủng hộ, huy động của họ vào hoạt động giáo dục của nhà trường góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả mục tiêu đề ra

Mục tiêu quản lý trường tiểu học bao gồm:

- Thực hiện kế hoạch thu nhận HS vào học theo tiêu chí đã giao hằng năm

- Bảo đảm chất lượng giáo dục toàn diện theo Mục tiêu giáo dục bậc học tiểu học

- Xây dựng, bồi dưỡng ĐNGV của trường đủ để thực hiện kế hoạch giáo dục

- Xây dựng tổ chức Đảng và đoàn thể trong trường vững mạnh nhằm phát huy sức mạnh của các tổ chức này trong việc thực hiện nhiệm vụ của nhà trường

- Xây dựng môi trường giáo dục thống nhất ở địa phương, xây dựng hội cha

mẹ HS, phối hợp với các đoàn thể nhân dân địa phương nơi trường đóng

Công tác quản lý trường tiểu học phải dựa trên các nguyên tắc: Nguyên tắc thống nhất giữa chính trị, chuyên môn, nguyên tắc tập trung dân chủ, nguyên tắc trách nhiệm và phân công trách nhiệm, nguyên tắc tính khoa học, nguyên tắc tính hiệu quả, thiết thực và cụ thể, nguyên tắc kết hợp giữa nhà nước và nhân dân trong việc xây dựng nhà trường

1.3 Dạy học tiểu học theo định hướng đổi mới giáo dục Tiểu học

1.3.1 Trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân

Vị trí của trường tiểu học được xác định tại Điều 2, Điều lệ trường Tiểu học:

“Trường tiểu học là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục quốc dân, có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu riêng.” [11,tr.2]

Điều 26, Luật Giáo dục năm 2005 ghi rõ: “Giáo dục tiểu học được thực hiện trong năm năm học, từ lớp một đến lớp năm Tuổi của HS vào lớp một là sáu tuổi” [27, tr.7]

Trong điều 27 mục 2 của Luật Giáo dục ghi rõ: “Giáo dục tiểu học nhằm giúp cho HS hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài

về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để HS tiếp tục học lên bậc trung học cơ sở” [27, tr.7]

Đối với mỗi con người trong quá trình trưởng thành, trường Tiểu học là nơi con người chính thức được tổ chức học tập rèn luyện “ chính quy” nghiêm túc nhất

Trường Tiểu học lần đầu tiên tác động đến trẻ em bằng phương pháp nhà trường (bao gồm cả nội dung, phương pháp và tổ chức giáo dục) Nơi đầu tiên tổ chức một cách tự giác hoạt động học tập với tư cách là một hoạt động chủ đạo cho trẻ em; nơi diễn ra cuộc sống thực của trẻ em và nơi tạo cho trẻ em có nhiều hạnh phúc

Với vai trò là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục tiểu học phải vững chắc thì mới đảm bảo được nhiệm vụ xây dựng toàn bộ nền móng không chỉ cho giáo dục phổ thông mà còn cho cả sự hình thành và phát triển nhân cách con người

1.3.2 Các thành tố của dạy học tiểu học

Quá trình dạy học bao gồm nhiều thành tố như: mục tiêu dạy học, phương pháp và phương tiện dạy học, thầy với hoạt động dạy, trò với hoạt động học, kết quả dạy học… Quá trình này diễn ra và tác động qua lại với môi trường kinh tế - xã hội

Mục tiêu dạy học: Mục tiêu là thành tố rất quan trọng của quá trình dạy

học Trong dạy học, nếu không có mục tiêu xác định, sẽ không có bất kì cơ sở nào

để lựa chọn nội dung giảng dạy, phương pháp giảng dạy và càng không thể đánh giá được hiệu quả, giá trị của một bài giảng hay cả một chương trình.Một mục tiêu được xác định rõ giúp GV suy nghĩ sâu sắc và chín chắn trong việc lựa chọn và sắp xếp nội dung bài giảng, tìm phương pháp truyền đạt tới HS để bài giảng có kết quả tốt nhất Các mục tiêu được xác định là cái mốc để GV đánh giá được sự tiến bộ của

HS đến mức nào theo chiều hướng đã định Mục tiêu là cái đích mà cả HS và GV cần hướng tới

Nội dung chương trình dạy học: là hệ thống chương trình các môn học, kiến

thức mà người HS cần phải lĩnh hội trong quá trình học tập ở cấp học đó và người

GV căn cứ vào nội dung chương trình dạy học để truyền thụ tri thức cho HS

Phương pháp và phương tiện dạy học: là hệ thống những cách thức, phương

tiện hoạt động phối hợp của người dạy và người học nhằm thực hiện tốt các nhiệm

vụ dạy học

GV với hoạt động dạy và HS với hoạt động học: Trong quá trình dạy học,

GVvới hoạt động dạy có chức năng tổ chức, điều khiển, lãnh đạo hoạt động học tập của người học, đảm bảo cho người học thực hiện đầy đủ và có chất lượng những yêu cầu đã được quy định bởi mục đích và nhiệm vụ dạy học Trong quá trình dạy học, người học vừa là khách thể (của quá trình dạy), vừa là chủ thể tích cực, độc lập, sáng tạo của hoạt động học Thầy và trò cũng như hoạt động dạy và hoạt động học có mối quan hệ chặt chẽ với nhau

Các môi trường có ảnh hưởng đến quá trình dạy học: Quá trình dạy học với

tư cách là một hệ thống tồn tại và phát triển trong môi trường kinh tế - xã hội, môi trường khoa học – công nghệ và những xu thế của thời đại Nếu các thành tố: mục đích – nhiệm vụ, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức, GV – HS, kết quả… là các thành tố bên trong quá trình dạy học thì thành tố môi trường được xem là thành

tố bên ngoài của quá trình dạy học Các môi trường này không chỉ tác động đến hoạt động dạy học nói chúng mà còn ảnh hưởng đến tất cả các thành tố cấu trúc bên trong quá trìnhdạy học Ngược lại, quá trình dạy học phát triển sẽ góp phần thúc đẩy

sự vận động đi lên của các môi trường bên ngoài

Các thành tố của quá trình hoạt động dạy học có mối quan hệ qua lại tác động lẫn nhau, trong đó GV giữ vai trò chủ đạo, HS giữ vai trò chủ động

1.3.3 Đặc trưng dạy học tiểu học

- Dạy học ở trường tiểu học là quá trình tổ chức hoạt động lĩnh hội tri thức,

kỹ năng, kỹ xảo cho HS tiểu học nhằm hình thành và phát triển trí tuệ, nhân cách cho HS tiểu học

- Hoạt động dạy học của người GV nói chung, của người GV tiểu học nói riêng, là một dạng lao động nghề nghiệp Như bất kỳ một dạng lao động nào khác, lao động của người GV còn gọi là lao động sư phạm

- Đối tượng của lao động sư phạm khác với đối tượng của nhiều dạng lao động khác Đối tượng lao động của người công nhân là những vật thể vô tri, vô giác, chịu tác động của người công nhân một cách hoàn toàn thụ động Đối tượng lao động của người công an, người bác sỹ cũng giống như đối tượng lao động của người GV - đó chính là những con người Tuy nhiên đối tượng của người GV có sự khác biệt hơn, vì đó là những HS - những con người đang lớn lên Đặc biệt hơn, đối tượng của người GV tiểu học là trẻ vừa qua tuổi mẫu giáo, lần đầu tiên đến trường với một trách nhiệm và nghĩa vụ rõ ràng: Học tập cách học, cách sống

- Cấp Tiểu học là cấp học đầu tiên của hệ thống giáo dục phổ thông và GV tiểu học phải đảm nhận dạy nhiều môn Phương pháp giáo dục tiểu học bắt đầu “dạy theo phương pháp nhà trường” gồm nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức GV Tiểu học phải dạy toàn diện các môn học bắt buộc ở cấp học (Tiếng Việt, Toán, Đạo đức, Tự nhiên và Xã hội (lớp 1, 2, 3), Khoa học, Lịch sử - Địa lí (lớp 4, 5), Nghệ thuật (Âm nhạc, Mĩ thuật, Thủ công), Thể dục So với các cấp học khác thì

GV Tiểu học phải đảm đương nhiệm vụ dạy học toàn diện các môn bắt buộc cho một lớp học cụ thể ngay từ đầu năm

- Với điều kiện CSVC phát triển, nhiều trường Tiểu học đã tổ chức hoạt động dạy học 2 buổi/ngày Từ đó, đã xuất hiện một số GV dạy môn chuyên (Nghệ thuật) và Thể dục, cùng với các môn tự chọn (Tiếng Anh và Tin học) nhằm giảm áp lực công việc cho GV Tiểu học

- Với đặc trưng dạy nhiều môn, thì GV Tiểu học thực hiện đúng nghĩa là “người thầy tổng thể” bao quát các lượng kiến thức các môn học và phương pháp dạy các môn

ở cấp Tiểu học GV Tiểu học là “thần tượng” của HS mình đang dạy HS Tiểu học nhất nhất nghe theo GV, trong mắt các em GV là người tốt nhất, là người giỏi nhất, là người đúng nhất Chính vì vậy GV Tiểu học phải là tấm gương về đạo đức, tự học và sáng tạo cho HS Với vai trò đó, GV là nhân tố quyết định chất lượng hoạt động dạy học Tiểu học Tiểu học là cấp học đặc trưng có nhiều hình thức hoạt động học tập, đa dạng các phương pháp dạy học,… do đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi quy định GV Tiểu học phải

là người thầy tổng hợp của nhiều lĩnh vực: nhà khoa học, nhà sư phạm, nhà tâm lí, nghệ sĩ,…biết tổ chức cuộc chơi trí tuệ dưới hình thức những trò diễn hào hứng cho trẻ,

để trẻ say mê khám phá những hiểu biết mới Những đặc điểm trên đây của lao động sư phạm một mặt làm cho lao động sư phạm có ý nghĩa cao quý, mặt khác đòi hỏi người

GV Tiểu học những phẩm chất, đạo đức và những yêu cầu về năng lực sư phạm

1.3.4 Đổi mới giáo dục tiểu học và yêu cầu đặt ra đối với dạy học và quản

lý dạy học trong nhà trường tiểu học hiện nay

1.3.4.1 Đổi mới giáo dục tiểu học

Đổi mới về mục tiêu:

- Tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho HS

- Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn

- Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời

- Hoàn thành việc xây dựng chương trình giáo dục tiểu học giai đoạn sau năm 2015

- Nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục, thực hiện giáo dục bắt buộc 9 năm

từ sau năm 2020

Đổi mới nội dung giáo dục, phương pháp giáo dục:

- Đáp ứng yêu cầu giáo dục toàn diện, phải đảm bảo phát triển hài hòa về đức, trí, thể, mỹ, các kỹ năng cơ bản, chú ý định hướng nghề nghiệp, hình thành và phát triển cơ sở ban đầu về phẩm chất, kỹ năng cần thiết cho người lao động phục

vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế

- Nội dung chương trình giáo dục phải cơ bản tinh giản, thiết thực và cập nhật với sự phát triển khoa học công nghệ, kinh tế- xã hội Tăng cường thực hành vận dụng, gắn với thực tiễn Việt Nam và tiến kịp chương trình giáo dục phổ thông thế giới

+ Coi trong phương pháp dạy học, phát huy tính tích cự trong học tập của

HS, giúp HS học tập sáng tạo, biết giải quyết vấn đề để tự chiếm lĩnh tri thức mới; đảm bảo hài hòa giữa dạy người, dạy chữ, hướng nghiệp và day nghề,

+ Đảm bảo tính thống nhất cao, phù hợp với đối tượng HS, tạo điều kiện phát triển phẩm chất, năng lực của từng đối tượng.Tôn trọng đặc điểm địa phương, vùng miền

+ Chương trình là kế hoạch hành động sư phạm, kết nối mục tiêu - nội dung - phương pháp - phương tiện - đánh giá; đảm bảo sự liên tục giữa các cấp học, bậc học, giữa giáo dục phổ thông và giáo dục nghề nghiệp

- Đào tạo và bồi dưỡng GV đáp ứng được việc đổi mới giáo dục phổ thông là nhiệm vụ trọng tâm trong 10 năm tới

- Từng bước nâng cấp CSVC theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa Đảm bảo

đủ các thiết bị dạy học tối thiểu, đặc biệt là các thiết bị tin học, theo hướng thiết bị dạy học là nguồn cung cấp tri thức, là phương tiện cho HS hoạt động và học tập

1.3.4.2 Yêu cầu đặt ra đối với dạy học tiểu học và quản lý dạy học trong nhà trường tiểu học

Đứng trước yêu cầu đổi mới giáo dục Tiểu học về mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện dạy học, cách thức đánh giá kết quả học tập của HS Trong giai đoạn hiện nay, giáo dục Tiểu học cần đạt một số mục tiêu cụ thể: Nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục, phổ cập giáo dục Tiểu học đúng độ tuổi, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện ở bậc Tiểu học bằng các giải pháp:

- Duy trì công tác phổ cập giáo dục Tiểu học đúng độ tuổi, huy động 100% trẻ 6 tuổi vào học lớp 1

- Phấn đấu để 100% HS học 2 buổi/ ngày Phấn đấu 99,8% HS lớp 5 Hoàn thành chương trình Tiểu học, 99% HS hoàn thành học tập các môn, 99% HS đạt về phát triển năng lực và phát triển phẩm chất

- Duy trì tốt nề nếp dạy và học; thực hiện nghiêm túc kế hoạch, thời gian năm học, chương trình giáo dục phổ thông,…các quy chế chuyên môn của Bộ, Sở GD&ĐT

- Nâng cao chất lượng dạy học buổi thứ hai, nhất là đối với các tiết Hướng dẫn học; GV cần quan tâm dạy cho HS tự học, quan tâm phụ đạo HS chưa hoàn thành

- Coi trọng công tác giáo dục đạo đức, kỹ năng sống cho HS thông qua giờ hoạt động tập thể, tiết chào cờ và sinh hoạt truyền thống; thực hiện tích hợp giảng dạy đạo đức vào các môn học; tổ chức các hoạt động giáo dục đạo đức cho HS; các trường chủ động phối hợp với gia đình và cộng đồng trong công tác giáo dục đạo

- Chỉ đạo các trường xây dựng kế hoạch triển khai hiệu quả thí điểm dạy học theo phương pháp mới

- Tập trung chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS, tổ chức cho HS luân phiên được làm cán bộ lớp, được chủ động tham gia tự quản, tổ chức, điều khiển các hoạt động tổ nhóm, hoạt động tập thểvà hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

- Xây dựng và đánh giá trường Tiểu học theo chuẩn quốc gia, ở mức độ 1, tiến đến mức độ 2, xây dựng các điều kiện đảm bảo cho việc giáo dục HS về các mặt: đức, trí, thể, mỹ, và các kỹ năng cơ bản

Với mục tiêu trên, nội dung giáo dục tiểu học thể hiện ở điều 28 Luật Giáo dục “Phải đảm bảo cho HS có hiểu biết đơn giản, cần thiết về tự nhiên, xã hội và con người; có kỹ năng cơ bản về nghe, đọc, nói, viết và tính toán; có thói quen rèn luyện thân thể, giữ gìn vệ sinh; có hiểu biết ban đầu về hát, múa, âm nhạc, mỹ thuật.” [27, tr.8]

Đổi mới giáo dục tiểu học trong đó việc dạy cho HS kỹ năng tự học là vô cùng quan trọng Dạy cho HS cách tự học là yêu cầu, chức năng nhiệm vụ mới của người thầy giáo trong thời kỳ hiện nay, đó chính là quan điểm phát huy nội lực của

HS, kết hợp sự giúp đỡ từ bên ngoài, đặc biệt là sự hướng dẫn, định hướng của thầy giáo Chú ý đến việc xây dựng nề nếp, kỷ cương trong dạy học, thực hiện chức năng quản lý hành chính đưa các hoạt động vào kỷ cương bằng hệ thống nội quy, quy định chặt chẽ Xây dựng ý thức tự giác, tinh thần trách nhiệm cá nhân, sự cộng tác

và giúp đỡ, học hỏi lẫn nhau của GV trong quá trình dạy học, tạo ra trạng thái tinh thần lành mạnh, bầu không khí sư phạm thân ái, đoàn kết, làm nền tảng cho việc thực hiện mục tiêu giáo dục, nâng cao chất lượng dạy và học, đồng thời có những hình thức động viên, khen thưởng kịp thời với những cống hiến và thành tích của cán bộ GV, HS, tạo điều kiện để cán bộ GV lao động cải thiện đời sống, nâng cao

chất lượng sống cả về vật chất lẫn tinh thần

Cụ thể, năm học 2016-2017, giáo dục tiểu học tập trung thực hiện những nhiệm vụ trọng tâm sau:

- Tiếp tục triển khai Chương trình hành động của Bộ GD&ĐT thực hiện

Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương khóa

XI về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT; Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội về đổi mới chương trình, SGK giáo dục phổ thông; Quyết định số 404/QĐ-TTg ngày 27/3/2015 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án đổi mới chương trình, SGK giáo dục phổ thông

- Thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, phong cách Hồ Chí Minh, củng cố kết quả các cuộc vận động chống tiêu cực và khắc phục bệnh thành tích trong giáo dục, cuộc vận động "Mỗi thầy giáo, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo" Coi trọng việc rèn luyện phẩm chất, lối sống, lương tâm nghề nghiệp; tạo cơ hội, động viên, khuyến khích GV, CBQL giáo dục học tập và sáng tạo

- Tăng cường nền nếp, kỷ cương và chất lượng, hiệu quả các hoạt động giáo dục trong các cơ sở giáo dục tiểu học, tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; thực hiện nội dung các cuộc vận động, các phong trào thi đua của ngành phù hợp điều kiện thực tế địa phương

- Nâng cao hơn nữa chất lượng công tác giáo dục đạo đức, giáo dục kĩ năng sống và các hoạt động giáo dục ngoại khóa; Đẩy mạnh các hoạt đông văn hóa, văn nghệ, công tác giáo dục thể chất và các hoạt động TDTT Tiếp tục quan tâm, chỉ đạo, duy trì, củng cố và nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi mức độ 3

- Tiếp tục chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy học theo chuẩn kiến thức, kĩ năng

và định hướng phát triển năng lực HS; điều chỉnh nội dung dạy học phù hợp đặc điểm tâm sinh lí HS tiểu học; tăng cường giáo dục đạo đức, giáo dục kĩ năng sống; chỉ đạo triển khai hiệu quả mô hình trường tiểu học mới, khuyến khích mở rộng áp dụng tại các trường có điều kiện

- Nâng cao hơn nữa chất lượng đổi mới phương pháp dạy, phương pháp học, vận dụng có hiệu quả Phương pháp bàn tay nặn bột, Phương pháp dạy Mỹ thuật mới

và thực hiện tốt đổi mới đánh giá HS tiểu học; tăng cường cơ hội tiếp cận giáo dục cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn; tăng cường Tiếng Việt cho HS dân tộc thiểu số, ; bảo đảm các điều kiện và triển khai có hiệu quả dạy học Ngoại ngữ theo chương trình mới; duy trì và nâng cao chất lượng dạy tin học Nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi mức độ 2; đẩy mạnh công tác xây dựng trường chuẩn quốc gia, trường chất lượng cao và quy mô dạy học 2 buổi/ngày

- Đổi mới mạnh mẽ công tác quản lý theo hướng tăng cường phân cấp quản

lý, khuyến khích sự sáng tạo và đề cao trách nhiệm của GV và CBQL giáo dục thực hiện quyền tự chủ của nhà trường trong việc thực hiện kế hoạch giáo dục đi đôi với việc nâng cao năng lực quản trị nhà trường Đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học và quản lý

- Đẩy mạnh xây dựng trường chuẩn quốc gia, trường chất lượng cao, tăng cường đầu tư xây mới phòng học, phòng chức năng, giảm các điểm trường lẻ, tăng cường trang thiết bị mới, hiện đại

- Đổi mới chương trình giáo dục phổ thông nói chung và đổi mới giáo dục Tiểu học nói riêng là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nên các cấp, các ngành, các địa phương và toàn xã hội phải quán triệt sâu sắc tầm quan trọng và ý nghĩa to lớn, tính cần thiết của công việc này Việc triển khai thực hiện đổi mới

chương trình giáo dục phổ thông nói chung và đổi mới giáo dục Tiểu học nói riêng phải đảm bảo các yêu cầu của giáo dục Tiểu học

1.4 Quản lý dạy học tiểu học theo định hướng đổi mới giáo dục Tiểu học

1.4.1 Khái niệm quản lý dạy học tiểu học

Từ khái niệm quản lý và dạy học tiểu học có thể hiểu quản lý dạy học tiểu

học là quá trình tác động có mục đích, có định hướng, có tổ chức của chủ thể quản

lý (Hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn) đến hoạt động dạy học tiểu học, GV và HS nhằm đạt được mục đích đặt ra

1.4.2 Nội dung quản lý dạy học tiểu học

1.4.2.1 Quản lý việc phân công giảng dạy cho GV

Phân công giảng dạy cho GV là một công việc hết sức quan trọng, đòi hỏi nhà quản lý phải có sự cân nhắc, lựa chọn kỹ lưỡng trước khi phân công làm thế nào để phù hợp với năng lực chuyên môn, cũng như sở trường, nguyện vọng của từng GV, tạo tinh thần thoải mái khi làm việc

Phân công đúng khả năng, mỗi GV sẽ đem lại kết quả to lớn, nếu làm ngược lại sẽ phát sinh những vấn đề phức tạp về tư tưởng, tình cảm và sẽ ảnh hưởng không tốt đến các mặt hoạt động của nhà trường Vì vậy trong quá trình phân công cần đảm bảo nguyên tắc mục tiêu, nguyên tắc pháp lý và nguyên tắc dân chủ Những ý kiến, nguyện vọng của GV, sự bàn bạc dân chủ trong tổ, nhóm chuyên môn và trong BGH cùng đại diện các đoàn thể, sự sắp đặt, giải thích hợp lý của người Hiệu trưởng để tìm kiếm sự thống nhất chung là những yếu tố rất cần được quan tâm đối với người Hiệu trưởng

Kết quả giảng dạy của GV phụ thuộc rất nhiều vào khả năng của BGHbiết phân công cán bộ theo năng lực của họ Sự liên kết tác động qua lại giữa họ với nhau phải đúng đắn và hợp lý

Quản lý việc phân công giảng dạy cho GV bao gồm: Phân công theo trình

độ đào tạo, năng lực và nguyện vọng cá nhân; Phân công theo đề nghị của tổ chuyên môn; Phân công dựa vào điều kiện thực tế của trường; Phân công dựa vào kết quả giảng dạy của những năm trước

1.4.2.2 Quản lý việc soạn bài, chuẩn bị lên lớp của GV

- Soạn bài và chuẩn bị giờ lên lớp là công việc chính của mỗi GV Nó là yếu tố quyết định sự thành công của mỗi tiết dạy Thông qua bài soạn, GV có thể lường trước được những tình huống xảy ra bất ngờ trong tiết dạy và các tình huống ứng xử phù hợp khi có thông tin phản hồi từ phía HS.Chính vì thế, quản lý soạn bài và chuẩn

bị giờ lên lớp, phải thực hiện nghiêm túc, đúng quy chế Cụ thể:

- Quán triệt đến từng tổ chuyên môn, từng GV thống nhất về hình thức trình bày bài soạn

+ Đảm bảo đúng mục tiêu của bài dạy

+ Thực hiện soạn bài bài phải đúng quy chế, soạn bài, chuẩn bị đồ dùng, thiết

bị dạy học chu đáo trước khi lên lớp, tránh soạn bài hình thức, mang tính chất đối phó,

- Nội dung bài soạn phải thể hiện rõ ràng các hoạt động lên lớp của GV cũng như hoạt động của HS

+ Nội dung phải thể hiện rõ ràng, cụ thể, xây dựng bài soạn phù hợp với khả năng của HS về tâm lý, sinh lý theo đối tượng HS và đặc biệt là không được quá tải

+ Khi soạn bài tránh dập khuôn, máy móc, đảm bảo tính hệ thống, phải phát huy được tính sáng tạo, chủ động của HS

+ Có kế hoạch kiểm tra công tác soạn giảng của GVmột cách thường xuyên, liên tục đảm bảo 100% GV khi lên bục giảng phải có giáo án

+ Phổ biến, hướng dẫn GV lập kế hoạch soạn bài đúng thời gian quy định

- 100% GV lên lớp phải có bài soạn đầy đủ, chất lượng tốt Ngoài việc phải

có giáo án thì yêu cầu GV phải chuẩn bị các điều kiện cũng như phương tiện dạy học, đặc biệt là phong thái và tinh thần lên lớp

- Quán triệt GV không nên lạm dụng sách thiết kế bài giảng như là một giáo

án chuẩn mà chỉ nên coi đó là một tài liệu tham khảo

- Chỉ đạo, tổ chức rút kinh nghiệm trong tổ chuyên môn, nhóm chuyên môn

và cải tiến công tác soạn bài một cách cụ thể, sáng tạo

- Phân công trách nhiệm cụ thể cho phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn, các nhóm trưởng các môn thường xuyên kiểm tra, theo dõi, đôn đốc nắm tình hình

công tác chuẩn bị bài dạy của GV; thường xuyên kiểm tra, đối chiếu phân phối chương trình với giáo án, chú trọng kiểm tra trực tiếp những tiết dạy thông qua dự giờ trong đó cần đến việc sử dụng đồ dùng, thiết bị dạy học Tiến hành rút kinh nghiệm giờ dạy từ đó để động viên, khích lệ hay điều chỉnh kịp thời những hạn chế thiếu sót

Quản lý việc soạn bài, chuẩn bị giờ lên lớp của GV bao gồm: Quy định thực

hiện soạn bài theo cấu trúc, quy định của phòng Giáo dục và nhà trường; Chỉ đạo

tổ chuyên môn tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên đề giới thiệu và trao đổi về các nguồn tài liệu, sách tham khảo mới phục vụ soạn bài; Phối hợp với tổ chuyên môn, phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn lập kế hoạch và tổ chức kiểm tra việc soạn bài, chuẩn bị bài của GV; Kiểm tra góp ý nội dung bài soạn, dự kiến việc lựa chọn,

sử dụng các phương pháp, phương tiện dạy học theo yêu cầu đổi mới, bám sát chuẩn kiến thức, kĩ năng; Sử dụng kết quả kiểm tra, đánh giá hồ sơ làm một căn cứ

để xếp loại GV

1.4.2.3 Quản lý giảng dạy trên lớp

- Giờ lên lớp là hình thức tổ chức cơ bản và chủ yếu nhất của quá trình dạy học để thực hiện mục tiêu dạy học Giờ lên lớp thể hiện rõ nhất trách nhiệm và khả năng của một GV CBQL phải xây dựng được “chuẩn” của giờ lên lớp cho cả GV

và HS trên cơ sở tiêu chuẩn đánh giá giờ lên lớp do Bộ giáo dục & đào tạo ban hành

và kết quả thảo luận, đề xuất ở các tổ

- Quản lý thế nào để các giờ lên lớp của GV đều đạt kết quả tốt đó là nhiệm

vụ của người CBQL Phải có những giải pháp tác động cụ thể, đa dạng và linh hoạt

để nâng cao chất lượng giờ lên lớp của GV.Phải có kế hoạch và tổ chức dự giờ, thăm lớp theo định kỳ hoặc theo dõi giờ lên lớp của GV bằng cách: Kiểm tra đột xuất, có báo trước hoặc thông báo GV trực tuần, qua tổ chuyên môn Phân tích rút kinh nghiệm giờ dạy kịp thời Qua đó, người quản lý sẽ biết được trình độ chuyên môn, năng lực sư phạm của GV từ đó xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng thật hợp lý

- CBQL cần theo dõi việc phân bố thời gian của từng tiết học, GV không được cắt xén thời gian, phải thực hiện đúng theo quy định của chương trình.Trong

mỗi giờ lên lớp, hoạt động dạy của GV và hoạt động học của HS đều thực hiện dưới

sự tác động của các yếu tố cơ bản của quá trình dạy học như mục đích, nội dung, phương pháp, phương tiện và hình thức tổ chức dạy học

+ Về nội dung: Đảm bảo tính hệ thống của một tiết dạy, truyền đạt đủ nội

dung, làm rõ được trọng tâm của tiết dạy và liên hệ với thực tế

+ Về phương pháp: Sử dụng phương pháp phù hợp với đặc trưng của bộ

môn, sử dụng và kết hợp linh hoạt các phương pháp trong hoạt động dạy và học

+ Về phương tiện giảng dạy: GV cần sử dụng và kết hợp tốt các phương

tiện, thiết bị dạy học phù hợp với nội dung của bài dạy.Trình bày bảng hợp lý, khoa học; chữ viết, hình vẽ, lời nói rõ ràng, chuẩn mực Biết ứng dụng công nghệ thông

tin vào giảng dạy một cách thành thạo

+ Hình thức tổ chức: Lựa chọn các hình thức tổ chức từng bài dạy, tiết dạy

cho phù hợp với nội dung chương trình và mục tiêu của môn học Tận dụng được các điều kiện của nhà trường và cộng đồng để thực hiện việc truyền thụ và lĩnh hội tri thức

Quản lý giờ dạy trên lớp bao gồm: Chỉ đạo tổ chuyên môn quản lý giờ lên

lớp thông qua thời khóa biểu, Kế hoạch giảng dạy; Quy định cụ thể việc thực hiện nền nếp giảng dạy của GV và học tập của học viên trên lớp; Dự giờ định kì, đột xuất, có khảo sát chất lượng giờ dạy Góp ý, đánh giá nghiêm túc giờ dự theo yêu cầu đổi mới dạy học; Đưa việc thực hiện nền nếp giờ lên lớp thành một tiêu chuẩn thi đua; Tổ chức dạy thay, dạy bù kịp thời

1.4.2.4 Quản lý việc thực hiện quy định về hồ sơ chuyên môn

- Hồ sơ chuyên môn là một phương tiện phản ánh quá trình quản lý có tính khách quan và cụ thể, giúp người quản lý nắm rõ hoạt động chuyên môn của GV và việc thực hiện quy chế nề nếp chuyên môn của GV theo yêu cầu của cấp trên đề ra Trong phạm vi quản lý hoạt động chuyên môn của GV, hồ sơ chuyên môn của GV gồm kế hoạch giảng dạy, giáo án, sổ báo giảng, sổ dự giờ, sổ theo dõi HS, sổ sinh hoạt chuyên môn, … Hồ sơ của GV phải có đầy đủ theo quy định đẹp về hình thức, phong phú về nội dung

- Việc quản lý hồ sơ chuyên môn của GV sẽ đạt kết quả tốt khi hiệu trưởng quy định rõ các loại hồ sơ sổ sách GV phải thực hiện, quy định lịch kiểm tra định kỳ

hồ sơ chuyên môn, đồng thời sau khi kiểm tra có đánh giá rút kinh nghiệm để GV

có cơ sở phát huy những ưu điểm đã đạt được và khắc phục những tồn tại

- Có kế hoạch xây dựng những bộ hồ sơ điển hình

Quản lý thực hiện quy định về hồ sơ chuyên môn bao gồm: Hướng dẫn quy

định cụ thể về hồ sơ chuyên môn từ đầu năm học; Chỉ đạo tổ, bộ môn lập kế hoạch

và kiểm tra hồ sơ cá nhân theo định kì; Tổ chức kiểm tra định kì và đột xuất hồ sơ

cá nhân Nhận xét cụ thể, yêu cầu điều chỉnh và kiểm tra sự điều chỉnh; Sử dụng kết quả kiểm tra, đánh giá hồ sơ làm một căn cứ để xếp loại thi đua GV

1.4.2.5 Quản lý việc thực hiện chương trình kế hoạch dạy học

- Chương trình dạy học quy định nội dung, phương pháp, hình thức dạy học các môn, thời gian dạy từng môn, nhằm thực hiện những yêu cầu của một cấp học Thực hiện chương trình dạy học là thực hiện kế hoạch đào tạo theo mục tiêu đào tạo của nhà trường Về nguyên tắc, chương trình dạy học là pháp lệnh của nhà nước do

Bộ GD&ĐT ban hành Quản lý việc thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học của

GV là quản lý việc dạy đúng, dạy đủ chương trình theo quy định của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT

- Hiệu trưởng phải nghiên cứu và nắm vững kế hoạch, chương trình môn học, cũng như các loại văn bản khác

- GV không được tùy tiện cắt xén, thêm bớt chương trình, đảm bảo số

tiết học theo đúng quy định về số lượng và thời lượng, không dạy trước hay dạy sau thời gian quy định của chương trình

- Tổ chức cho GV nghiên cứu để nắm vững mục tiêu cấp học, luật giáo dục, nội dung và chương trình SGK, các văn bản hướng dẫn và quy định khác

- Tổ khối và GV cần xây dựng kế hoạch dạy học: Đảm bảo dạy đủ số môn học, hoạt động bắt buộc và đủ thời lượng tối thiểu nêu trong kế hoạch dạy học Chủ động lựa chọn, cập nhật nội dung dạy học và đưa các nội dung giáo dục địa phương theo quy định của chương trình từng môn học Phân phối thời lượng dạy học các

môn học bắt buộc, các nội dung dạy học (hoặc hoạt động giáo dục) tự chọn theo đặc điểm nhận thức của HS

- Tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học: Hướng dẫn, giám sát, khuyến khích GV xác định mục tiêu, lựa chọn nội dung từng tiết giảng, từng bài, từng chương và từng môn học nhằm thực hiện đúng mục đích phát triển giáo dục tiểu học Tổ chức hoạt động đánh giá và tự đánh giá (định kỳ, không định kỳ, bất thường) trong đội ngũ GV

về kết quả thực hiện mục tiêu, nội dung, kế hoạch theo chương trình Tiểu học

- Thường xuyên kiểm tra việc thực hiện chương trình và kế hoạch dạy học

Quản lý việc thực hiện chương trình kế hoạch dạy học bao gồm: Quán triệt

đội ngũ GV thực hiện nghiêm túc chương trình, không được tùy tiện thay đổi, cắt xén, dồn ép; Duyệt kế hoạch dạy theo tuần; Theo dõi, kiểm tra việc thực hiện chương trình qua dự giờ, giáo án, thời khóa biểu, sổ kế hoạch giảng dạy; Kiểm tra việc thực hiện chương trình qua các biên bản kiểm tra của tổ, nhóm chuyên môn và qua phản ánh của các thành viên trong hội đồng; Phối hợp với Phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn để quản lý chương trình

1.4.2.6 Quản lý việc kiểm tra đánh giá HS

- Kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS là một trong những nhiệm

vụ của người GV Vì thế quản lý kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS là một

bộ phận cốt yếu, quan trọng nhất trong quản lý trường học

- Người quản lý việc kiểm tra đánh giá HS thông qua: các kỳ kiểm tra định

kỳ, học kỳ, năm học; qua các đợt khảo sát chất lượng, qua các kỳ thi HS giỏi

- Việc kiểm tra đánh giá phải thực hiện đúng theo thông tư hướng dẫn của

Bộ GD&ĐT Thông tư số 30/2014/TT-Bộ GD&ĐT ngày 28/8/2014 Quy định đánh giá HS tiểu học Ngày 22/9/2016 Bộ GD&ĐT đã ban hành Thông tư 22/2016/TT-GD&ĐT sửa đổi, bổ sung một số điều Quy định đánh giá HS Tiểu học ban hành kèm theo Thông tư 30 Nội dung thông tư quy định đánh giá HS tiểu học là những hoạt động quan sát, theo dõi, trao đổi, kiểm tra, nhận xét quá trình học tập, rèn luyện của HS; tư vấn, hướng dẫn, động viên HS; nhận xét định tính hoặc định lượng

về kết quả học tập, rèn luyện, sự hình thành và phát triển một số năng lực, phẩm chất của HS tiểu học

- Nội dung đánh giá gồm:

+ Đánh giá quá trình học tập, sự tiến bộ và kết quả học tập của HS theo chuẩn kiến thức, kĩ năng từng môn học và hoạt động giáo dục khác theo chương trình giáo dục phổ thông cấp tiểu học

+ Đánh giá sự hình thành và phát triển một số năng lực của HS

+ Đánh giá sự hình thành và phát triển một số phẩm chất của HS

- Với cách đánh giá như trên, quản lý đánh giá kết quả học tập của HS theo mục tiêu phát triển phẩm chất, năng lực đòi hỏi GV phải biết cách tạo tình huống, tạo môi trường tương tác thân thiện tích cực, giúp mọi HS đều có cơ hội bày tỏ quan điểm cá nhân, tranh luận, phản biện… nhờ đó tích cực hóa HS, nuôi dưỡng hứng thú, tự tin của các em

- Quản lý đánh giá kết quả học tập của HS theo mục tiêu phát triển phẩm chất, năng lực tập trung theo các hướng sau: Sử dụng đa dạng các loại hình đánh giá, coi trọng đánh giá thường xuyên, định kì sau từng phần, từng chương nhằm mục đích phản hồi điều chỉnh quá trình giảng dạy và học tập) Chuyển từ đánh giá một chiều (GV đánh giá), sang đánh giá đa chiều (không chỉ GV đánh giá mà HS,

PHHS cùng tham gia đánh giá)

- Trong quá trình thực hiện, cần phân công nhiệm vụ cụ thể cho các đối

tượng như Hiệu phó chuyên môn, tổ trưởng và GV, yêu cầu họ lập kế hoạch kiểm tra - đánh giá học tập một cách đầy đủ theo yêu cầu của chương trình Đồng thời Hiệu trưởng thường xuyên kiểm tra, xem xét việc thực hiện nhiệm vụ của các đối tượng để bảo đảm hiệu quả công việc đã đề ra, từng bước nâng cao chất lượng toàn diện của quá trình dạy học Thông qua việc kiểm tra, đánh giá giúpHS sửa chữa những thiếu sót kịp thời và có khả năng phân loại cao

Quản lý việc kiểm tra, đánh giá HS bao gồm: Hướng dẫn GV về các văn bản,

quy định việc cho điểm, kiểm tra, xếp loại HS; Xây dựng kế hoạch và chỉ đạo tổ chuyên môn thực hiện kiểm tra định kì và đột xuất cơ số điểm theo quy định; Tổ chức kiểm tra chéo, chế độ cho điểm, xếp loại HS; Kiểm tra việc đánh giá HS theo đúng quy chế; Tổ chức rút kinh nghiệm, đổi mới hình thức kiểm tra, đánh giá HS

1.4.2.7 Quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn

Tổ chuyên môn là đơn vị cơ sở, nền tảng để tổ chức và triển khai thực hiện các hoạt động chuyên môn một cách cụ thể và có hiệu lực Sinh hoạt chuyên môn vừa mang tính hành chính vừa mang tính sư phạm Có các biện pháp sau:

- Chỉ đạo tổ trưởng chuyên môn lập kế hoạch sinh hoạt tổ theo chuyên đề, phân công mỗi nhóm bộ môn sẽ lần lượt của GV chuẩn bị báo cáo và trình bày trước tổ, qua đó các tổ viên sẽ được đúc rút kinh nghiệm Tổ chức các chuyên đề nâng cao chất lượng dạy học mỗi tháng 1 lần

- Yêu cầu tổ chuyên môn thường xuyên đổi mới nội dung sinh hoạt tổ, mỗi buổi họp tập trung giải quyết những vấn đề chung về yêu cầu nội dung, kiến thức

và phương pháp giảng dạy những bài khó trong SGK để GV rút ra được kinh nghiệm giảng dạy ở những đối tượng HS với lượng kiến thức phù hợp và mang lại hiệu quả của giờ dạy

- Ban giám hiệu, tổ trưởng chuyên môn, thường xuyên lên lịch dự giờ đột xuất

GV, yêu cầu mỗi GV trong một tháng phải đăng ký một tiết thao giảng cho tổ dự Trong mỗi buổi họp chuyên môn sẽ nhận xét, đánh giá xếp loại các giờ dự theo tiêu chí quy định, vừa quản lý được hoạt động dạy của GV trên lớp, vừa nắm bắt trình độ năng lực và tình hình học tập của HS đối với từng bộ môn

- Yêu cầu mỗi tổ phải có kế hoạch cụ thể trong việc bồi dưỡng GV Triển khai các chuyên đề để GV trong tổ thảo luận, trao đổi kinh nghiệm, những sáng kiến của các thành viên trong tổ Phân công các GV có thâm niên giảng dạy vững trực tiếp giúp đỡ các GV yếu, kém về chuyên môn, tạo điều kiện về thời gian cho các GV này học tập, bồi dưỡng nâng cao trình độ

- Chỉ đạo tổ chuyên môn lập kế hoạch kiểm tra việc xây dựng kế hoạch cá nhân, hồ sơ chuyên môn, việc thực hiện chương trình, nề nếp giảng dạy của GV, đánh giá mức độ thực hiện, những tồn tại yếu kém cần phấn đấu khắc phục

- Thường xuyên trao đổi, tổ chức tự học, tự bồi dưỡng thường xuyên, làm cho tổ viên tìm và phân tích được những nguyên nhân cơ bản về trình độ yếu kém của HS, GV chia sẻ được hoàn cảnh thực tế của từng HS để có biện pháp giảng dạy

và quản lý sát hợp với từng đối tượng

- Có quy định thống nhất giữa các tổ về thời điểm và nội dung sinh hoạt

chuyên đề có liên quan đến những vấn đề mấu chốt về nội dung chương trình và phương pháp giảng dạy

- Tổ chức phong trào thi đua trong nội bộ tổ và giữa các tổ, nhận xét, đánh giá khen thưởng, kỷ luật, cử người đi bồi dưỡng học tập, xây dựng các chỉ tiêu phấn đấu một cách công khai dân chủ

- BGHkiểm tra, đánh giá việc thực hiện của từng tổ, có biện pháp khen chê kịp thời, khen thưởng, động viên các tổ đạt nhiều thành tích trong từng học kỳ, từng đợt thi đua

Quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn bao gồm: Duyệt kế hoạch tổ chuyên môn từ

đầu năm học; Tổ chức thực hiện các chuyên đề nâng cao chất lượng hoạt động dạy học; Quản lý nề nếp, chất lượng các buổi sinh họat chuyên môn

1.4.2.8 Quản lý bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho GV

Quản lý công tác bồi dưỡng GV là quá trình chỉ đạo, tổ chức, động viên, tạo điều kiện về tinh thần lẫn vật chất để lực lượng GV được nghiên cứu, học tập nâng cao trình độ về mọi mặt nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác giảng dạy

- GV là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục trong nhà trường, đây cũng là lực lượng cần phải bồi dưỡng thường xuyên, chuẩn hoá, nâng cao phẩm chất và năng lực để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục Cần xây dựng kế hoạch, nội dung, hình thức bồi dưỡng cho phù hợp với đội ngũ GV của cơ sở mình như:

- Phân công GV giỏi có kinh nghiệm kèm cặp GV yếu, GV trẻ

- Yêu cầu GV phải tham gia đầy đủ các lớp tập huấn, bồi dưỡng thường xuyên do cấp và nhà trường tổ chức Sắp xếp, tạo điều kiện cho GV đi học (bồi dưỡng, nâng cao trên chuẩn)

- Kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện tự bồi dưỡng thường xuyên theo chu kỳ

do Bộ GD&ĐT yêu cầu

- Tổ chức và chỉ đạo các Tổ chuyên môn sinh hoạt có chất lượng, thường xuyên dự giờ, thăm lớp, học tập lẫn nhau trong đồng nghiệp Tổ chức sinh hoạt, trao đổi sáng kiến kinh nghiệm

- Tổ chức sinh hoạt tổ chuyên môn đúng lịch Phân công GV phụ trách môn nghiên cứu kĩ nội dung trước khi đưa ra bàn bạc trong tổ Chỉ đạo các tổ chuyên môn

có kế hoạch bồi dưỡng năng lực GV bằng các hình thức khác nhau (bồi dưỡng chuyên

đề, sinh hoạt tổ chuyên môn, hội giảng, các cuộc thi nghiệp vụ sư phạm, tổ chức tham quan thực tế, động viên khuyến khích học tại chức, bồi dưỡng đội ngũ GV)

- Dự giờ thăm lớp và rút kinh nghiệm giờ dạy Tổ chức thi GV giỏi cấp trường.Tổ chức các đợt thao giảng, các giờ lên tiết chuyên đề của GV

Quản lý bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ bao gồm: Giám

sát việc tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ qua bồi dưỡng chuyên môn; Hỗ trợ kinh phí cho GV đi học nâng cao trình độ; Tổ chức hiệu quả việc dự giờ học tập kinh nghiệm đồng nghiệp theo định mức quy định; Cử GV

đi học lớp bồi dưỡng, nâng cao trình độ do Sở Giáo dục, Phòng GD&ĐT mở

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học trong trường tiểu học theo định hướng đổi mới giáo dục tiểu học

Trong quá trình quản lý hoạt động dạy và học ở các trường Tiểu học có nhiều yếu tố ảnh hưởng Trong điều kiện cụ thể có thể liệt kê các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của quản lý hoạt động dạy và học bao gồm:

1.5.1 Các yếu tố thuộc về nhà quản lý (Hiệu trưởng, Ban giám hiệu )

- Để thực hiện các biện pháp quản lý dạy học không chỉ có các điều kiện bên ngoài tác động mà còn có các phẩm chất năng lực quản lý và trình độ chuyên môn của chính người quản lý Người Hiệu trưởng muốn chỉ đạo nhà trường của mình thì trước hết phải có phẩm chất chính trị vững vàng, biết hy sinh cái riêng để cống hiến cho sự nghiệp chung Có đạo đức tác phong mẫu mực, đi đầu gương mẫu trong mọi hoạt động của nhà trường.Nắm vững chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước và những quy định, quy chế của ngành Không ngừng học hỏi, trau dồi nghiệp vụ quản lý của mình.Thông tin phản hồi hai chiều nhanh chóng chính xác từ phía GV đến hiệu trưởng và ngược lại

- Để quản lý mọi hoạt động của nhà trường Hiệu trưởng phải là người có kiến thức sâu rộng, toàn diện các môn học tổ mình phụ trách.Phải làm cho GV tự nguyện hoạt động dưới sự lãnh đạo của mình

- Năng lực quản lý của BGHcần được phát huy tối đa BGHlà người chỉ đạo các hoạt động chuyên môn và đánh giá GV giảng dạy, vì vậy các đồng chí trong

BGHlà người có năng lực chuyên môn, năng lực quản lý điều hành công việc dạy

và học Năng lực quản lý của đội ngũ này thể hiện sự linh hoạt, nhạy bén, xây dựng

kế hoạch chuyên môn, điều hành hoạt động có kế hoạch, khoa học và thể hiện được hiệu quả quản lý

- Cơ chế quản lý và phối hợp giữa các bộ phận trong nhà trường cần xây dựng quy chế hoạt động thể hiện sự phối hợp cụ thể Đây là vấn đề quan trọng, là văn bản pháp quy để điều hành mọi hoạt động trong nhà trường Muốn xây dựng cơ chế hoạt động và phối hợp giữa các các bộ phận cần dựa vào Điều lệ trường Tiểu học và Luật giáo dục đã có hiệu lực thi hành đồng thời có những quy định riêng phù hợp với đơn vị

Như vậy, Yếu tố thuộc về CBQL quản lý nhà trường bao gồm: Khả năng,

năng lực của chủ thể quản lý; Xây dựng kế hoạch năm học, kế hoạch chiến lược phát triển nhà trường; Hệ thống các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học; Khả năng tổ chức các hoạt động; Khả năng vận động và tập hợp GV, công nhân viên; Khả năng thu thập và xử lý thông tin; Khả năng nhạy bén trong giải quyết các tình huống; Tổ chức triển khai cụ thể nhiệm vụ năm học

Tổ chức thanh tra kiểm tra, giám sát, tư vấn; Thực hiện các chính sách, chế

độ đãi ngộ; Thực hiện tốt công tác thi đua khen thưởng

Bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ quản lý

1.5.2 Các yếu tố thuộc về GV tiểu học

- Đội ngũ GV là tổ chức tư vấn quan trọng nhất của hiệu trưởng,có trách nhiệm và đề xuất thảo luận những biện pháp giáo dục nhằm giải quyết các vẫn đề

do thực tiễn hoạt động giáo dục - đào tạo của nhà trường đề ra

- Đội ngũ GV là nơi giúp nhà trường thực hiện dân chủ hóa quả trình giảng dạy và đào tạo,đa dạng hóa các hình thức và phương pháp dạy học phù hợp với mục tiêu kinh tế - xã hội của địa phương Vì vậy đội ngũ GV có ảnh hưởng rất lớn tớiviệc quản lý dạy học của hiệu trưởng trường tiểu học

- GV những người tham gia trực tiếp công tác giảng dạy để nâng cao năng lực đội ngũ GV phải nâng cao nhận thức và trách nhiệm của bản thân Nếu đội ngũ này không nhận thức một cách đầy đủ trách nhiệm của mình thì hoạt động dạy và học