Những giải pháp kinh tế nhằm phát triển hệ thống sản xuất vịt giống ở các tỉnh nam bộ1

san xua't gi6ng trong nang nghi~p n6i chung khi chuy~n sang n€n kinh te' thi tntong.. Khi tie'p c~n va phan tich nhung va'n dS dinh tinh trong ho~t dng san xua't kinh doanh cua tung ph~n

TRUONG BAI HOC KINH TE

DINH CONG TIEN

-~· -NHiJ'NG GIAI PHAP KINH TE

Chuyen ngimh : Kinh te', qmln ly va KHH kinh te' quO'c dan

Nguoihuong dftn khoa hQc:

·PGS Dao Cong Tie'n D~i hQc quO'c gia Thanh PhO' H6 Chi Minh PGS-TS Nguy~n QuO'c Te'

D~i hQc kinh tf

THANH PHO HO CHI MINH - 1999

E>~ ho~lll th~mh lu~rt an, tac ghl da nh~n du'qc sl)' hu'dng d~n, giup do chi tlnh cua nhi~u ca nhan, ddn vi Tac gia xin chan th~mh cam dn:

+Giao su'- Dao Cong Tie'n nguyen Ph6 Giam d6c D~i hQc Qu6c gia

tp.HCM, Ph6 · giao su'-ph6 · tie'n si Nguy~n Qu6c Te' - Tru'dng phong khoa

hQc &hqp tac qu6c te' D~i hQc kinh te' tp.HCM da huang d~n t~n tlnh cho

tac gia hoan thanh lu~n an

· + T~p th~ can b9 giao vi en Khoa sau d~i hQc, Khoa quan tri kinh

· doanh tru'ong D~i hQc Kinh te'

+Ban: Giam d6c Vi<%n Chan Nuoi, Giam d6c Trung tam Nghien cll'u

va Chuy~n Giao TBKT Chan nuoi, Ban lanh d~o tr~i ViGOV

A.-+Cl;lc Khuy~n nong, Khuye'n lam b9 Nong Nghi<%p & Phat Tri~n Nong Thon

Tac gia ciing chan thanh cam dn sl)' giup do cua cac cd sd san xua't gi6ng ca'p 2, cling toan th~ d6ng nghi<%p, b~n be va ngu'oi than

Thanhph6HCM rigay 22 thang 12 nam 1999

Tac gia lu~n an

Dinh Cong Tie'n

Toi xin cam doan day Ia cong trlnh nghien cll'u ciia toi Cac s6 li~u trong lu~n an la trung thlfc do toi khiio sat, di€u tra chua cong b6 trong cong trlnh khoa hQC nao ho~C trich dftn tu nhii'ng ngu6n da cong b6

Thanh phO'HCM ngay 22 thang 6 nam 1999

Tac giii lu~n an

E>inh Cong Tie'n

? ~

-MOI>AU 1

1 T'nh 1 cap ac cua eta1 I K b h ? d~ ' 2 M lJ.C d' 1c ng 1en cuu cua h h'" ' ? 1 " ' u<;~.n an 3

3 01 E>"'' tu'qng p h <;~.m VI ng 1en cil'u 3 h'"

4 Phuong phap nghien cu'1I 4

5 ng 1a y h"" kh oa QC va t vc tten cua e ta1 h ' h •;; ? d~ '• 5 A? ~ A ,._;' ? ~ ~ CHU'ONG 1 :TONG QUAN VE H:e THONG SAN XUAT VJT GIONG 6

1.1 Ly thuye't h~ th6ng : 6

1.1.1 Khai ni~m 6

1.1 2 Tinh cha't ciia h~ thO'ng 7

1.1.3 Thanh ph~n ciia h~ th6ng ?

1 1 · 4 M " "'h" h"' Qt so ~ t ong trong nong ng " h'" 1~p 9

1 2 L , h y t uyet ta1 san xu at xa Q1 A' , , ? A' - h"' IO 1 2 1 N " • d Ql ung, quy 1 " u<;~.t cua ta1 san xuat xa Ql ? , • ? A' - h" • I1 1.2.2 Vai tro ciia tU' li~u san xua't voi tai san xua't ra ciia cai v~t cha't I2 1.3 l\16i quan h~ nghien cll'u kinh te' va ky thu~t- phU'ong phap chi sO' gia thanh d , an h •, h'" gw 1~u qua ? h" h"' ~ t ong san xuat V!t ? A' • gwng ; • A' I3 1.3.1 I>O'i tu'qng nghien cll'u ky thu~t va nghien cll'u kinh te'-san xua'tvit 13

1.3.2 MO'i quan h~ giua chi tieu k'i thu~t va chi tieu kinh te'- phu'ong phap chi A' • , h' h I4 so g1a t an

1.3.3 Chi tieu danh gia hi~u qua ciia h~ thO'ng san xua't vit gi6ng 18

1.4 Vi tri ciia san xua't vit giO'ng trong h~ thO'ng chan nuoi vit : I9 1 5 v<;tc I:'\~ d',;? 1em m te k' h A' l\.1 J,":" t h " u<;~.t cua san xuat V!t ? ? A' • gwng • A' 21 I 5 I S ·an xuat Vlt g1ong co c u 1 a1 ? A' • • A' , h k' d' • 22 1.5 2 San phffm ciia san xua't vit giO'ng la tll' li~u san xua't d~c bi~t 22

1.5.3 San phffm kh6 danh gia duqc cha't lU'qng sau khi ra khoi qua trlnh san xua't 23

1 54 S an p am co t1n ton tru t ap ? h,;t , , h ~ - h"' 23 1.5 5 San phffrn c6 kha nang luan chuy~n tu d<;tng ttt li~u san xua't thanh d<;~.ng tll' li~u tieu dung o nhung giai dQan nha't dinh 24

1.5.6.Tieu thl;l vit con giO'ng c6 tinh thai Vl;l o rn6i vung sinh thai 24

I.6 M(>t sO' h~ thO'ng san xua't vit giO'ng ciia cac nU'oc trong khu vvc 25

CHUdNG 2 :DIED K$N Tlj NHIEN, KINH TE XA HQI ANH HUcJNG TOI

SAN XUAT VJT GIONG NAM BQ : 29

21 v~c 1:'\~ d"~ tern tl,l' n ten cua vung h"" ? ' 29 2.l.l.Vj tri di~ ly va thoi ti€'t khi h~u 29

2 1 2 f)~ d"~ ~c tern ve at at _ ~ d"' d _ 30

2.1.3 D~c di€m h~ sinh thai 32

22 I:'\~ d'~ v~c tern n te xa Qt cua vung - ki h"' -h"" ? ' 33 221M "'" 01 tntong p a nen n te va t u n ' h~tt ·~ ki h"' ' h h" ~p 33

2.2.2 San xufft lua ~ ; 34

2 2 3 an so va c cau an so vung D" "' ' 0 "' d, "' ' 36 2 3 f)~c ~ d" tern p at nen c annum V! rang vung ~ h ~ t ~ h~ " "t t ' 37 2.3.1 Quy mo dan vjt 3'8 2.3.2 Co cffu dan vjt 45

2.3.3 Phuong thuc chan nuoi 47

2.3.4 Co sd v~t chfft, gi6ng- ki thu~t 48

2 3 5 Th - ' ! tru'ong aura cua c annum V!t d~ ? h~ "" - 52 2.3.6 Tinh mua VlJ cua chan nuoi vjt , 55

2.3.7 C~nh tranh va chuyen mon h6a trong nganh san xufft vjt 57

2.3.8 Gia cii, gia thanh va l<;1i nhu~n 58

2.4 Vai tro san xufft vjt gi6ng voi ph at tri€n chan nuoi vjt trong vung 60

" , , , , , ? , , ,.!

CHUONG 3: DANHGIA THljC TRANG HI; THONG SAN XUAT VJT GIONG (1 NAM BQ - 63

3.1 Giai do~n tru'oc nan11975 63

3.2 Giai do~n tu 1976-1989 ~ : 64

3.3 Tu nam 1990 de'n nay 65

3.3.1 Moi tru'ong cua h~ th6ng san xufft vjt gi6ng CJ Nam bQ 65

3.3.2 Cac ph~n ttl' (thanh ph~n) cua h~ th6ng san xufft vjt giO'ng CJ Nam b9.65 3 3 3 au vao cua f) ~ ' • h" y th"' ong san xua VJ gwng • "'t "t ,., v l-lN am b" <;> · -'.;;i-J G\~ 3 3 4 aura cua y t ong san xuat VJt gwng f) ~ ? h" h"' ? " ' • • -,., v R N am uQ t,;:" :.~ , 95

3 • :> • ~ 5 C"' au true cua ~ ? h" th"' y ong san xua VJ ? "'t 't ; "' gwng v R N am b" <;> 99

3.3.6 Nhfi'ng xu hu'ong c6 tinh chfft quy lu~t cua h~ th6ng san xufft vjt gi6ng CJ Nam bQ ;· 100

3 3 7 D9ng ll,l'c cua h~ th6ng san xufft vjt gi6ng CJ N am bQ 1 01

41 uan 1em p at tnen Q d 105

4 1 1 uan 1em p at tnen-t eo Q d• AI h ~ • AI h h" h"" ~ t ong 105

4.1.2 Quan di~m da d~ng h6a cac hlnh thuc sd hiill 1 05 4.1.3 Quan di~m hit%n d~i h6a co sd v~t chfft ki thu~t va tieu chu~n h6a cac co sd san xufft gio'ng 1 06 4.1.4 Quan di~m bao hQ san xufft trong mtoc va hu'ong v~ xufft kh~u 106

4 1 uan 1em Hfu qua n te xa QI 5 Q d AI h'" ? ki h "" - h" 107 4 1 6 uan 1em tr<;1 g1a va ao tr<;1 san xuat Q d AI • ~ ' b? ? "" gwng •"" 107 4.2 Cac giai phap kinh te' nh~m phat tri~n ht% tho'ng san xufft vit gio'ng (J Nam b9 ; 107

4.2.1 Quy ho~ch t6ng th~ chan nuo.i vit va chan nuoi vit gio'ng khu vt;(c trong m6i'quan ht% voi ht% tho'ng san xufft vit gio'ng ca mt6c 108

4.2.2 Roan thit%n hit%n d~i h6a ht% tho'ng san xufft gio'ng, ke't h<;1p ho~t d9ng chuy~n giao tie'n b9 ki thu~t nh~m giam chi so' gia thanh san ph~m vjt 112

4.2.3 D6i moi quan ly chfft lu'<;1ng san ph5m 117

4.2.4 Ung d\mg t6i uu kinh te' xac dinh t6 h<;1p Iai t6i u'u trong chan nuoi vit ; 1.18 4 2 5 B , , o tn ~ h <;1p 1 y ~ S\ t p an o cua cac h" b, , ? ~ t , , r~I gwng cap ; , , 2 124 4.2.6 .Di~u chinh quan ht% cung cffu 125

4.2 7 Tim kie'm thi tnl'ong moi va khai thac thi tru'ong ti~m nang vjt gio'ng thu'ong ph~m : ~ 128

'-4.2.8 Dffy m~nh vi~c tlm kie'm va khai thac thi tru'ong vit con thu'ong phffm cac nu'oc trong khu yt;(c 131

, 4.2.9 Hoan thit%n hlnh thuc tieu th\1 vjt thit (J thi tru'ong n9i dja, d~y m~nh tlm h ' , , khA' / 131

t ~ tru'ong xuat au _

-~-4.2.10 Roan thit%n ho~t d9ng cua cac tr~i cffp 2 133

4.3 M9t s6 kie'n nghj ~- 137

4.3.1 C:H each chinh sach dffu tu 137

4.3.2 Cai each chinh sach ngo~i thu'ong md r¢ng thi tru'ong xufft kh~u 138

4.3.3 T~o thi tru'ong v6n, cai tie'n chinh sach tin dl,lng cho nong nghi~p 138

4.3.4 Cai tie'n chinh sach thuS : 140

4.3.5 Roan thi~n chuang trlnh khuy€11 nong 140

4.3.6 D~y m~nh qua trlnh c6 phffn hoa, chuy~n nhu'<;1ng doanh nghit%p sd hiill " " ""' , , - ·, , , , 142

nha nu'oc khong co chuc nang g1li' gwng goc

4.3 7 Cung c6 va tang cu'ong ho~t d9ng cua h~ t?6ng thu y 142

' A ?

DANH M{)C TAI Lit::U THAM KHA0 148

PH{) L{)C 153

•

~ MODAU

1 Tinh ca'p bach cua d~ tai

Xay dl,l'ng mqt nin nang nghi¢p chuyen mon h6a, kit h(Jp da dt;mg h6a, dU(Jc

phat triin w1i ttfc dq cao trong thai gian dili la h(Jp ph&n quan trQng trong chien lU(JC cong nghi¢p h6a hi¢n d{,li h6a [ 43] Can d6i giii'a tr6ng trQt va chan nuoi la

d~c tntng cua n~n nong nghi~p piu1t tri€n Chan nuoi vit la ngh€ truy€n th6ng lau doi cua cu' dan tr6ng lua nu'oc Theo s6 li~u cua t6 chuc nong Iuong the' gioi

(FAO), nam 1997 trong t<Sng s6 746.632.000 con vit toan the' gioi thi 7 nU'oc chau

A (Trung Qu6c, Vi~t Nam, Indonesia, Thailand, Bangladesh, Malaysia, Philippines) c6 dan vit nhi€u nha't 628.499.000 con, chie'm 84%[80] d nU'oc ta chan nuoi vit t~p trung chu ye'u (J cac tinh d6ng bAng song Cii'u Long, d6ng bAng song H6ng, Thanh H6a va d6ng bAng ven bien mi€n Trung Rieng dan vit cua Nam b9 chie'm han 50% dan vit ca nU'oc Day Ia m9t vung chan nuoi t~p trung, san xua't hang h6a c6 quy mo IOn, c6 ty sua't hang h6a cao[32] Vl v?y n6 g6p ph~n nang cao thu nh~p cho ngll'oi nong dan, chuy€n d6i co ca'u kinh te' theo huang tang d~n ty trQng chan nuoi Phat trlen chan nuoi vit g6p ph~n cai thi~ri co ca'u bua an cho ngll'oi Vi~t Nam Ph&n ll7n dan ta hi¢n nay, nhdt la nang dan

chiim 80% dan so' c6 ca cau hila an l¢ch vi phfa tinh bqt hay tinh bqt ·cung cap 80% calo trong khtlu phdn [26] 1'h?t kh6 c6 the tlm dl,l'oc con gia sue gia c~m nao c6 t6c d9 phat tri€n nhanh nhU' con vit - sau 7 de'n 8 tu~n trQng IU'<Jng cua n6

da tang 60 -65 l~n va cfing kh6 c6 the tim dU'<Jc con gia c~m nao thay the' n6 de t~n d1,mg Iua roi vai khi thu ho~ch va khai thac dl)ng v~t thuy sinh trong h~ sinh thai Ilia nU'oc d nU'oc ta, d~c bi~t Ia (J Na~ b(), vi tri cua chan nuoi vit trong chan nuoi gia c~m khong thua kern gi vi tri cua chan nuoi ga Theo s6 li~u th6ng ke chan nuoi 1-10-1998 cua Cl,IC khuye'n nong thl (J Nam bQ c6 30 tri~u ga va 19.6 tri~u vit Tuy nhien trong nhung nam qua, Sl,l' quan tam d~u tU' cua nha nU'oc va

CUa khoa hQC rnoi chi 13 bUOC d~U - chua ttfdng XUng 'voi Vl tri Va ti~rn nang CUa n6 do'i voi kinh te' nong thon Cac tinh -Narn b<) c6 ti~rn nang ra't Ion (3.472.800 ha da't gieo tr6ng) d6 phat tri6n chan nuoi vit [64] Trong tdng so' di~n tich da't tr6ng Ilia ca nuoc 4.203.551 ha thl cac tinh Narn B<) chie'rn 2.178.615 ha (51.8%) [61]

Thlfc ti€n phat tri6n chan nuoi vit a day cho ta nh~n xet r~ng giii'a cac tinh c6 rno'i quan h~ ra't ch~t che- noi san xua't, noi tieu th\1, noi san xua't vit gio'ng, noi chan nuoi vit thuong phffrn V) v~y khi nghien cll'u chung ta khong th6 tach roi cac tinh Dong Nam b<) va cac tinh d6ng b~ng song CU'u Long D6 phat tri6n chan

' nuoi vita cac tinh Nam b<) c~n giai quye't nhieu va'n de ky thu~t, kinh te' Gio'ng la tien d~ trong chan nuoi, n6 quye't djnh quy rno va hi~u qua h~ tho'ng san xua't Ngay tu h<)i nghi 7 Ban cha'p hanh trung uong Dang thang 7 narn 1994 da kh~ng dinh " Du'a cac cong ngh~ tie'n b<), d~c bi~t Ia cong ngh~ sinh hQC vao san xua't nong nghi~p truoc he't la khau gio'ng "[8] Chi c6 Slf ke'th<Jp gifi'a khoa hQC kinh te' Va khoa hQC chan nuoi rnoi giup cho nguoi san xua't CO COn gio'ng cha't lu<jng cao, gia thanh h~ Chinh vl v~y rna tac gia chQn de tai "Nhilng giai phap kinh te' nhlim phat triin hf thflng san xuat vjt giflng II cac tlnh Nam bQ " Giai phap a day duqc hi6u la tdng th6 cac qpye't djnh d6 giai quye't rn<)t va'n de [44] Va'n de du<Jc hi€u I a khoang each giua dieu rna con- nguoi rnong rnuo'n va c6 th€ thlfc hi~n dtt<Jc voi thlfc te' hi~n t~i[42] Voi h~ tho'ng san xua't vit gio'ng thl va'n de la phat tri6n h~ tho'ng theo chieu r<)ng va chieu sau sa df chung ta chi d~t va'n de phat tri€n la vl h~ tho'ng da duqc xay dlfng tu 1990 Va'n de Ia khach quan va chi du<Jc con nguoi nh~n thuc, rnong rnuo'n tlrn ra giai phap d€ giai quye't Vi~c dua

ra ca; ghli phap phat tri€n chinh Ia tlm ra quy lu~t cua Slf v~n d<)ng Nhu v~y tinh , cffp bach cua lu~n an th€ hi~n (J vi~c tlrn ra quy lu?t phat tri€n cho rn<)t h~ tho'ng

san xua't gi6ng trong nang nghi~p n6i chung khi chuy~n sang n€n kinh te' thi tntong

2 MQ.C dich nghien cuu cua lu~n an

Sau nam 1975 nha nuoc da buoc dffu quan tam toi phat tri~n chan nuoi vit (J

ca hai mi€n Nam, B~c Sl! quan tam d6 duqc th~ hi~n (J vi~c cho nh~p m()t s6

gi6ng vit c6 nang sua't cao, d6ng thai xay dvng cac trung tam nghien cliu v€ vit, ca.c trg.i vit qu6c doanh Vi~c nh~p gi6ng, xay dl!ng cac trg.i qu6c doanh moi chi t~p trung nghien cliu giai quye't cac va'n d€ ky thu~t: chQn gi6ng thich.hqp, lai tg.o gi6ng va nghien cliu bi~n phap ky thu~t nhu quy trlnh nuo!' vit tham canh, nghien

CUu Slr d1,1ng thuc an, phong tru dich b~nh, nang cao ty 1~ ffp nd, cac Cong thuc lai, chQn lQc nhan thuffn, t~o dong, [32] C6 th~ nh~n dinh ding hffu he't cac nghien CUu v€ san xua't vit la nhil'ng nghien CUu ki thu~t Chi c6 m()t vai lu~n an nghien

cuu sinh la v€ kinh te' san xua't vit Rieng (J cac tinh phia Nam, sau giai ph6ng chi

duy nha't c6 lu~n an ph6 tie'n si (Truong dg.i hQC Kinh t€ Qu6c dan Ha N()i 1994)·cua Nguy~n The' Blnh -"Nhil'ng va'n d€ kinh te' chti ye'u d~ phat tri~n chan nuoi vit (J d6ng b~ng song Cll'u Long" Tac gia ctia lu~n an nay, trong phffn d€ nghi da d€ c~p toi vi~c ap dvng nhil'ng gi6ng moi vao san xua't [2] Nhu v~y c6 th~ n6i r~ng cho de'n thai di~m 1998 chua c6 m()t cong trlnh nghien cliu cv th~ nao v€ h~ th6ng san xua't vit gi6ng

-Tren C(/ si'J cac va'n di ki thuQ.t da dur;c gidi quylt; luQ.n an tQ.p trung phan t{ch nhilng d?fc dilm, nhan to' dnh hui'Jng ttJi h? thong san xua't vjt giong, danh gia ltU

diim, hi?u qua, tzm ra nhctng can nguyen cua m(it hg.n cht i'J h? thdng ma tu d6 dua

ra cdc gidi phap phat triin phu hr;p LuQ.n an khong di sau vao cac va'n di ki thuQ.t, ne'u c6 chlla dua ra nhctng yeu cdu cho kY thuQ.t phai giai quytt theo mffc tieu kinh te' crla h? thdng

3 Dol tuQ'ng ph~m vi nghien cuu

- DO'i tu<;jng nghien CUu cua lu~n an la he$ thO'ng san xua't vjt giO'ng g6m cac phffn ta la nhung co sd san xua't vit giO'ng ong_ ba, vjt giO'ng bO' mtt, vit giO'ng thuong pp~m va cac co sd dich V\1 khac Lu~n an khong nghien CUu cac phffn ta

roi r~c rna d~t chung trong mO'i v~n d9ng tuong tac theo nhung quy lu~t vO'n c6

cua m9t h~ thO'ng Khi phan tfch nhung va'n d€ kinh te' cua h~ thO'ng, lu~n an chu ye'u sa dt;tng nhung sO'li~u cua h~ thO'ng san xua't vit gio'ng huang thjt, tir d6 tim

ra nhung va'n d€ c6 tinh quy lu~t

- Ph~m vi nghien cilll cua lu~n an : Xua't phat tir vi tri, ti€m nang phat tri€n chan nuoi vit va quan h~ phan cong h<Jp tac, chuyen mon h6a truy€n thO'ng trong linh vrfc san xua't vit d khu vrfc Nam bQ, lu~n an ch<;>n cac tinh Blnh Duong, Blnh Phuoc, D6ng Nai, Tay Ninh, Ba Ria Vung Tau, t.p H6 Chi Minh, Long an, Be'n Tre, Ti€n Giang, D6ng Thap, Cffn Tho, An Giang, Kien Giang, Ca Mau, B~c

Lieu, Tra Vinh, VInh Long, Soc Trang

4 Phudng phap nghien cuu

v oi dO'i tu<;jng Ia h~ thO'ng san xua't vjt giO'ng, lu~n an se sa dt;tng phuong phap tie'p c~n t6ng quat theo giac d9 cua ly thuye't h~ thO'ng Cac phuong phap nghien cliu h~ thO'ng ( du<Jc trlnh bay trong phffn t6ng quan v€ h~ thO'ng san xua't giO'ng) se du<;jc sa dt;tng Kh~ di sau vao phan tich tung phffn ta cua h~ thO'ng, lu~n

an sa dt;tng cac phuong phap ph6 bie'n trong khoa hQC nhu phuong phap thO'ng ke, phuong phap so sanh dO'i chie'u, phuong phap mo hlnh h6a, phuong phap khao sat thrfc ti~n Khi phan tfch nhung va'n d€ dinh lu<;jng lu~n an sa dt;tng thuong xuyen cac phuong phap thO'ng ke toan (sO' trung blnh, phuong sai, h~ sO' bie'n di, ki€m dinh st;t' sai khac giua cac sO' trung blnh va giuacac phuong sai, phan tich tuong quan h6i quy ) d€ tlm ra ban cha't cua cac mO'i lien h~ phuong phap ham sO' lu<;jng h6a anh hudng cac nhan tO', phuong phap toan quy ho~ch kinh te' - tlm

phuong an to'i U'u Khi tie'p c~n va phan tich nhung va'n dS dinh tinh trong ho~t

d()ng san xua't kinh doanh cua tung ph~n til' hay ca h~ tho'ng, lu~n an sii' d\lng cac cong C\1 CUa nghien CUu chie'n lU'<;jC Va chinh sach kinh doanh, cong C\1 nghien CUu marketing, cong C\1 phan tich cung C~U, cong C\1 phan tich C~nh tranh CUa kinh te"

vi mo Khi nghien CUu vS quan ly va diSu khi~n h~ tho'ng, lu~n an sii' dl:lng cong C\1 phan tich cua kinh te' Vl mo, quan tq hQC, ngh~ thu~t lanh d~o

S.Y nghia khoa hQc va thlfc ti~n cua d~ tai

Y nghia khoa hQc: Ngoai y nghia vS phU'ong phap lu~n ling d1:1ng ly thuye't

h~ tho'ng trong nghien CUu h~ tho'ng kinh te", lu~n an con co nhfi'ng dong gop vS

phuang phap lur;ng h6a dnh hu?mg cua cac ytu t6 ki thwJ.t toi hi~u qua kinh ti cua san xuat thong qua ham chi so' gia thanh, dong gop vao vi~c ring d?tng ttfi uu h6a trong kinh tiki thugt cua nganh chan nuoi BiSu nay giup cho kinh te' va ky thu~t

di chung m()t con duong toi vi~c thoa man nhu c~u xa h()i Ngoai ra lu~n an con

co nhung dong gop cho ly lu~n chung cua qua trlnh hi~n d~i hoa nong nghi~p

nong thon d nU'oc ta, nha't la hit%n d~i hoa cong nght% sinh hQc

Y nghia thtjc ti~n: Vit%c dU'a ra cac giai phap nhiim phat tri~n h~ tho'ng san

xua't vit gio'ng ca vs chiSu r()ng l~n chiSu sau, giup cho nganh san xua't vit cua Nam b() co pi~u qua hdn, dap ling nhu c~u ngay cang cao ctia xa h()i va t~o ra lqi the' c~nh tranh cho san phffm vit ctia Vit%t Nam tren thi trll'ong the' gioi va khu vlfc D?c bi~t lu~n an Ia co sCi ly lu~n cho vi~c diSu khi~n h~ tho'ng san xua't vit gio'ng trong bo'i canh C~nh tranh khu VlfC va Slf xam nh~p CUa nhfi'ng ph~n til' ngoai h~ tho'ng

N gu6n so'li~u sii' d1:1ng trong lu~n an tu nien giam tho'ng ke va diSu tra thlfc te' m()t so' tinh Nam b()

nhi~u nguC1i sii' d1,mg khi nghien cll'u kinh te' [29][42] "H? th6ng la mqt tqp hc;p

cdc phdn ti't khac nhau duc;c xdp xe'p theo mqt thi th{lng nhdt, giua chung c6 moz lien h¢ va tdc dqng qua lr;d theo mqt quy lwJt nhdt dfnh, c6 khd nang thT!c hi?n nhilng chuc nang nhtft dfnh "

Qua khai ni~rn nay chung ta thffy ding rn()t h~ thO'ng phai c6 cac d?c trung sau:

- C6 cac ph~n til' khac nhau (khong ddng nhfft)

- Tdn t~i rnO'i quan h~ gifi'a cac ph~n til'

- La m()t th6 thO'ng nha"t

- C6 nhfi'ng chll'c nang nha"t dinh

V oi khai ni~rn va d?c trung nhtt v~y, chung ta c6 th6 tlrn duqc ra"t nhi~u vf

I dl,l vS h~ thO'ng trong kinh te' H~ thO'ng ngan hang, h~ thO'ng san xu!t, h~ thO'ng htu thong phan phO'i Ngay ca rn6i nganh san xufft cua n~n kinh te' cling la rn()t

h~ thO'ng Gifi'a cac h~ thO'ng cling t6n t~i nhfi'ng rnO'i quan h~ C6 th~ Ia rnO'i quan

h~ gifi'a cac h~ thO'ng ngang hang hay h~ thO'ng so c!p voi h~ thO'ng thll' c!p (con gQi la h~ thO'ng con) MC)t h~ thO'ng so c!p c6 th6 c6 nhi~u h~ thO'ng thll' c!p va rn6i h<$ thO'ng thll' c!p c6 th6 c6 nhi~u h~ thO'ng thu c!p tie'p theo

1.1.2 Tinh cha't ciia h~ thO'ng

Ba't ky mQt h~ tho'ng nao d~u c6 3 tinh cha't

* Tinh cha't 1: Cac ph~n tfr trong mot h~ tho'ng c6 quan h~ tac d¢ng qua lqi, anh hudng lftn nhau (nhan qua)

* Tinh cha't 2: Ba't ky m¢t slf thay d6i nao v~ lu<Jng ciing nhu v~ cha't cua ffiQt ph~n tfr d~u c6 th~ anh hudng toi cac ph~n tfr khac cua h~ tho'ng va ca h~ tho'ng , ngu<Jc lqi mqi slf thay d6i v~ ltt<;1ng ciing nhu v~ cha't cua h~ th6'ng d~u c6

th~ lam anh hudng toi cac ph~n tfr cua h~ tho'ng d6

* Tinh chfft 3: Khi s~p x€p cac ph~n tll' cua h~ tho'ng theo m¢t each thuc na6

do, no tC;tO nen tinh tr6i, ~6 la kha nang moi CUa h~ tho'ng rna m6i ph~n tfr khi dung rieng re khong th~ c6 du<Jc

Tu nhung tinh cha't nay rna khi:nghien CUu h~ tho'ng hay tung ph~n tfr cua h~ tho'ng chung ta phai chu y toi mo'i quan h~ giua cac ph~n tfr va phai phat hi~n nhung kha nang moi (tinh tr6i) cua h~ th6ng rna m6i ph~n tfr rieng re khong th~ c6 du<Jc

1.1.3 Thanh philn ciia h~ thO'ng

Khi nghien cliu v~ cac thanh ph~n h<% th6'ng nguoi ta dua ra m¢t mo hlnh : SCi d6 1- Thanh ph~n cua h<% tho'ng

1;1c tieu

* Phffn til' eua h~ thO'ng: La nhfi'ng thanh phffn nho nhfft effu thanh h~ th6ng

va n6 e6 tinh d9e l?p tu'dng dO'i M6i phffn til' e6 tinh eha't rieng eua n6 va llll,le tieu eua n6 e6 th8 khong d6ng nhfft Voi m1,1e tieu eua h~ thO'ng Khi dung trong h~ thO'ng, m6i ph~n til' tht;(e hi~n nhfi'ng ehue nang ilhfft dinh

* Bffu vao va dffu ra eua h~ thO'ng

B~u vao eua m9t h~ th6ng la ta't ea eae tae d9ng e6 th8 e6 eua moi tntong len h~ thO'ng BO'i voi mQt h~ thO'ng kinh te' thong thu'ong n6 la vO'n, may m6e thie't bi, nguyen li~u, quy trlnh eong ngh~, lao d9ng, lu?t phap

B~u ra eua h~ thdng Ia ta't ea phan ll'ng eua h~ thO'ng tae d9ng len moi tru'ong v oi m9t h~ th6ng kinh te' thl d~l} ra quan trQng nha't cua n6 thu'ong la

~hung san phifm

* Cffu true h~ th6ng: La hlnh thll'e effu t(;lo ben trong eua h~ thdng, bao g6m

dffu hi~u nao d6 Thong thuong vi~e tlm hi8u ea'u trUe eua m9t h~ th6ng kh6 khan, vl v?y ngu'oi ta phai thong qua dffu Vao va dffu ra eua h~ th6ng rna phan

doan.-* Hanh vi eua h~ th6ng: La t?p h<Jp dffu vao va d~u ra eua h~ th6ng trong m9t khoang thai glan xae dinh Nghien ell'u hanh vi eua h~ tho'ng e6 y nghia quan trQng voi vi~e nghien ell'u ea'u true eua h~ th6ng

* Tr(;lng thai eua h~ th6ng: La kha nang ke't h<Jp gifi'a eae dffu vao va dffu ra eua h~ thdng t(;li nhfi'ng thoi di8m nha't dinh v oi eae h~ th6ng kinh te' ehinh Ia

· * Qily d~o ciia h~ tho'ng: La chudi cac tr~ng thai cua h~ tho'ng, n6i til' tr~ng thai d~u de'n tr~ng thai cuo'i (m1,1c tieu) trong m9t khming thai gian

* Nhi€u cua h~ tho'ng: La cac tac d()ng ba't Iqi til' moi trttang, ho~c Sl,l' r6i lo~n trong nQi bQ h~ tho'ng Jam l~ch qfiy d~o hay lam ch~m SJ! bie'n dtSi cua h~

'

tho'ng de'n m1,1c tieu

* Chti'c nang cua h~ -tho'ng: la kha nang cua h~ tho'ng trong vi~c bie'n d~u vao thanh d~u ra Chli'c nang cua h~ tho'ng la ly do t6n t~i ciia n6 Ne'u khong c6 chti'c nang thl h~ tho'ng khong thS t6n t~i Nguyen ly nay c~n phai quan tri~t khi xay dlfng cac h~ tho'ng

* M1,1c tieu cua h~ tho'ng: La tr~ng thai mong dqi c~n c6 cua h~ tho'ng sau m9t khoang thai gian nao da'y M1,1c tieu ciia h~ tho'ng chinh Ia tr~ng thai can b~ng cua n6 (n(>i can b~ng).Voi nhung sieu h~ tho'ng( h~ tho'ng cua nhung h~ tho'ng), m6i m9t h9 tho'ng con cling c6 nhung m1,1c tieu rit~ng va xu the' cua n6 tie'n toi tr~ng thai can b~ng rieng Va'n d~ d~t ra cho quan ly la phai giai quye't mo'i quan h~ giua m1,1C tieu chung CUa h~ tho'ng VOi ml;lC tieu CUa cac h~ con sao cho toan h~ ho~t d(>ng hai hoa

* B9ng hfc cua h~ tho'ng: 'La nhung kich th!ch du Ion dS gay ra cac bie'n dtSi hanh vi cua cac ph~n til' ho~c ciia ca h~ tho'ng

1.1.4 M()t s6 h~ tho'ng trong nong nghi~p

Cac h~ tho'ng kinh t~ la nhung h~ th6ng md va ra't phuc tliJ.p ThttC1ng dfiu ra cua h~ tho'ng nay la mQt phfin dffu vao cua ffiQ_t h~ tho'ng khac Khi nghien cll'u ba't ky m9t h~ th6ng nao chung ta cffn phai d~t n6 trong m6i lien h~ voi nhung h~ tho'ng C1 ca'p tren n6 va dttoi n6 Ne'u chung ta quan ni~m nganh nong nghi~p la m9t h~ th6ng thi chung ta c6 nhung h~ th6ng thu ca'p

d sd d6 2

num tleu g1a

1.2 Ly thuye't bii san xua't xa h()i

Tai san xua't la di~u ki~n t6n t?i va phat tri~n cua xa h9i loai ngttoi Ba't cu

san xua't Vt;ly tai scm xua't la qua tdnh san xudt dur;c lq,p lt;ti thuang xuyen va khong ngung d6i mai Qua trlnh tai san xua't bao g6m cac khau .cd ban: san xu{{t, phan pho'i, trao d6i, tieu dung Chung c6 mO'i quan ht% anh hll'dng lftn nhau, trong d6 san xua't Ur khau dffu tien, Cd ban va quye"t dinh nha't

1.2.1 N()i dung, quy lu~t cua bii san xua't xa h()i

Tai san xua't xa h9i cua xa h9i nao ciing bao g6m n~ii'ng n9i dung sau:

- Tai san xua't ra cua cai v~t cha't

- Tai san xua't ra sue lao d()ng

- Tai san xua't ra quan ht% san xua't

- Tai san xua't ra moi trll'ong thien nhien

Trong khuon kh6 lien quan tOi lu~n an chung toi chi phan tich m9t sO' quy lu~t

Ctla tai san xua't ra cua cai v~t cha't TrU'oc he"t va quan trQng nha't la qua trlnh tai san xuat ra· tll' lit%u san xua't, sau d6 la tai san xua't ra tll' lit%u tieu dung Trong vi~c

tai san XUfft ra tU' li~u sc!m xu.ft thl tai san XUfft ra cong C\} lao d()ng CO Vi trf then chO't voi mQi·thoi d<;ti f>ay Ia, ly lu~n cd ban da dll'<Jc vie"t thanh giao trlnh [59] Khi nghien CUu tai san xua't, C.Mac da dU'a ra cac quy lu~t th\}'c hit%n t6ng san phffm xa h()i trong tll'ng trll'ong hQp tai san xua't gian ddn va tai san xua't md r9ng Trong bO'i canh phat tri€n kinh te"hit%n nay, chung ta chu ye"u quail.·tam tOi tai san

Sau nay khi nghien cll'u, Le Nin da dtta ra quy lu~t u'u tien phat tri6n ttl' li~u

san xua't San xua't ra ttt li~u san xua't d~ san xua't ra tu' li~u san xua't tang nhanh nhfft, tang nhanh tie'p theo la san xua't ra tu' li~u san xufft d6 san xua't ra tu' li~u

tieu dung, sau cling tang ch~rn bon la san xua't ra tu' li~u tieu dung Nhu v~y chi c6 u'u tien phat tri6n tu' li~u san xua't rnoi c6 th~ tai san xua't rnd r<)ng tren quy rno Ion, voi t6c d<) cao Ngay nay trong di€u ki~n ngm;ti thu'ong phat tri6n thl rn6i nu'oc khi ap dl;lng quy lu~t u'u tien phat tri6n tu' li~u san xufft d€u phai tfnh de'n 1<;1i the' so sanh, nhttng tren phu'ong di~n toan c~u thl y nghia ciia tai san xua't ra ttl' li~u san xua't khong thay d6i Voi ly thuye't l<;1i the' so sanh ciia David Ricado (1772-1823) thl rn9t nttoc khong nha't thie't ph;H uu tien phat tri6n tu' li~u san xua't rna c6 th6 phat tri6n nhfi'ng hang h6a rna mlnh c6 l<;1i the' so sanh d6 d6i Iffy nhung hang hoa c~n thie't cho rnlnh rna nu'oc khac c6 1<;1i the' so sanh E>6i voi cac nu'oc dang phat tri~n nhtt nu'oc ta tang tru'dng dang la va'n d€ ca'p bach Khi du'a ra cac giai ph a p chie'n lu'<;1c cho slf ph at tri6n c6 th6 tharn khao "ly thuye't ca"t canh" ciia nha kinh 'te' h9c My W W Rostow hay ly thuye't "n€n kinh te' nhi nguyen" ciia Athur Levis ngu'oi J arnaica

1.2.2 Vai tro cua tu' Ii~u san xua't vOi t~li san xua't ra cua cai v~t cha't

Trong qua trlnh lao d<)ng san xua't ra ciia cai v~t cha't giup cho xa h<)i loai ngttoi t6n ti;li va phat tri6n, con ngttoi c~n phiH c6 tu' li~u san xua't rna bi6u hi~n la toan bQ tu'· li~u va dO'i tu'<;1ng lao d<)ng Cong Cl;llao d<)ng, b9 ph~n ca'u thanh ciia tu' li~u lao d<)ng dong vai tro quan trQng nha't va ke' de'n la d6i tu'<;1ng lao d<)ng Slf phat tri6n ciia cong Clf lao d<)ng va dO'i tu'<;1ng lao d<)ng n6i len trlnh d9 phat

tri~n cua tu' li~u san xua't ciia rn6i thai di;li[55] Trong bu6i so khai, nhfi'ng cong c1;1 va d6i tu'<;1ng lao d<)ng du'<;1c con ngttoi tlrn kie'rn trong thien nhien hay che' ti;lo · m9t each gian don Chfnh qua tdnh lao d<)ng d6 con ngttoi da che' ti;lO ra nhung cong ClJ ngay cang tinh vi hon, phuc ti;lp bon, hi~n di;li bon Slf phat tri6n ciia

cong c~ lao d<)ng vatU' li~u lao d<)ng da thuc dffy san xua't xa h<)i phc:lt tri~n Qu:y

mo san xua't, nang sua't lao d<)ng tang, san phffm thc}ng dU' ctia xa h<)i khong ngung tang len Nhu v~y di~u ki~n d~ xa h<)i phat tri~n la nang sua'tlao d<)ng khong ngung tang V~y cai gl quye"t dinh nang sua't lao d<)ng xa h<)i? Ngoai ye"u t6 con nguai, phai chang chi c6 th~ la d6i tll'qng va tU' li~u lao d<)ng - hai b<) ph~n

diu thanh ctia tu' Ii~u san xua't Voi y nghia nay, vi~c tai san xua't ra tit li~u san xua't quye"t dinh tai san xua't ra ctia cai v~t cha't cho xa h<)i Vit gi6ng voi y nghia vua la cong c~ lao d<)ng vua la d6i tu'qng lao d<)ng cang c6 y nghia Ion voi ngu<Ji chan nuoi

Chan nuOi vtt gidng iJ Nam bq la mqt h~ thong va la mqt h~ thtfng phric tflp, n6 san xufit ra vtt giong thurJng phdm cung ctfp cho tht truang khu VlfC Vz vQy vQn dlj,ng ly thuye't h~ thtfng va ly thuye't tdi scm xufit xii hqi di nghien cuu la rc1t cdn thie't

1.3 MO'i quan h~ nghH~n CUll kinh te' va ky thll~t- phu'dng phap chi sff gia thanh danh gia hi~ll qmi h~ thO'ng san Xllfft vjt giO'ng

1.3.1 Dffi tu'<jng nghien CUll ky thll~t va nghien CUll kinh te' san Xlla't vjt

Nghien cll'u ky thu~t san xua't vit Ia m<)t khoa h<;>c t\1' nhien, Iffy con vit lam d6i tll'qng nghien cll'u N<)i dung ctia q6 bao g6m nhii'ng nghien cll'u v~ lai t'].o gi6ng, moi trU'dng, dinh du'ong thll'c an, v~ sinh thu y, quy trlnh cham s6c nuoi dU'ong, quy trlnh va may a'p Trong nhii'ng nam g~n day ngll'di ta da t'].O ra nhii'ng

· gi6ng vit c6 nang sua't thit~ trll'ng cao ga'p nhi~u l~n nhii'ng gi6ng vit c6 truy~n va

n6 duqc du nh~p vao h~u he"t cac nu'oc c6 ngh~ chan nuoi vit pbat tfi~n Nhu' v~y

d6i tuqng ctia nghien cll'u ki thu~t san xua't vit la cd th~ sinh v~t

Khac voi ngbien cll'u ky thu~t san xua't vit, nghien cll'u kinh te'san 'xua't vit Iffy d6i tU'<Jng la ho'].t d<)ng san xua't ctia con ngll'di trong IInh V\l'C chan nuoi vit Ho'].t d~ng san xua't ctia con nguai bao g6m cac khau san xua't , phan ph6i, trao

~ - :. -·~·-/ D M Jl 0 C r; 1 16·1• ··, ,.: ,~11 ·~~~~~h~r~~.;,·

I \ \

~ I)} I I q

TAIIJTJNC; c't.o! hOC ~~fNi·; 'rf:

I!E.~ v ~~/.~Au -· ···· liM JJf)C " -., I /

d6i, tieu dung Cac nghien cU'u kinh te' c6 th~ d tung khau cua san xua't hay bao g6m ta't ca cac khau tu san xua't toi tieu dung Nhii'ng nghien cU'u kinh te' san xua't

vit tren the' giOi it duqc ngU'oi ta cong b6 M<)t m~t n6 la nhil'ng bi m?t doanh

nghi~p m~t khac do san xua't vjt la m<)t nganh san xua't hyp va chi du'qc chu trqng

a m<)t s6 nude do t?p quan tieu dung Nhung nghien cU'u v€ h~ th6ng gi6ng chu ye'u th\fc hi~n (j cac nU'oc da c6 h~ th6ng gio'ng phat tri~n va n6 cang it dU'qc cong b6 VI anh hu'dng toi Vj the' C(;lnh tranh cua cac hang

1.3.2 Mo'i quan -h~ gifi'a chi tieu ki thu~it va chi tieu kinh te'- phudng phap chi

Khi nghien cuu danh gia gia tri kinh te' cac t6 hqp lai va hi~u qua cua cong tac gi6ng, chung toi (nh6m tac gia do E>inh cong Tie'n chu trl) da dua ra m<)t phU'ong phap - phU'ong phap chi s6 gia thanh tren co sd nhung m6i lien h~ giua cac chi tieu kT thu?t voi chi tieu !Qnh te' Phuong phap nay dU'qc ung dl;lng nhi€u trong lu~n an d~ phan tfch nhil'ng chi tieu nhU' chi phi thuc an, gi~ thanh, lqi nhu?n N<)i dung cua phU'ong phap nay nhU' sau:

V oi S\1' phat tri~n cua khoa hQC chan nuoi, ngay nay CaC dan gia SUC, gia cfim thu'ong ph~m d€u la ke't qua c.ua cac t6 hqp lai giua cac dong ho~c giil'a cac gi6ng voi nhau Vi~c danh gia va so sanh gia thanh san xua't giil'a cac t6 hqp lai voi nhau d~ tlm ra m<)t t6 hqp lai thich hqp mang l<;1i hi~u qua kinh te' cao cho xa h<)i, d6ng thoi danh gia hi~u qua cong tac gi6ng d nhung nU'oc khac nhau, nhil'ng vung khac nhau, nhil'ng giai do(;ln khac nhau la vi~c lam he't sue c~n thie't d6i voi cac nha san xuft"t, lai t~O COn gi6ng f>6ng thai phai phan tich dU'QC lqi nhu?n CUa nhung ngu'oi cling tham gia h~ th6ng san xua't gi6ng

Trong thlfc ti@n nghien cU'u, m<)t so' nha khoa hqc da du'a ra nhung chi s6 san xua't d1a gia cfim thjt, tuy nhien nhung chi s6 nay chua danh ghi dU'<Jc he't nhung

chi phi anh httdng toi ghi th~mh cua m()t ddn vi san phffm Trong phttdng phap

nay, chung toi nghien cU'u, tinh tmin va thie't l~p chi so'bao ham khong chi nhung chi phi tr~l'C tie'p trong chan nuoi con thu'dng phffm, rna con ham chti'a ca nhung chi phi d doi tru'oc ( da sinh ra con thu'dng phffm) c6 anh hu'dng toi gia thanh cua san ph£m

Gia tri kinh te' cua m()t t6 hqp lai dttqc hi~u la l9i nhu~ri rna n6 dtta l~i cho ngu'oi san xua't, v€ ltt<;Jng n6 chinh la ph~n chenh l~ch giua chi phi d~u ttt san xua't

va gia ban san ph5m £>€' nghien CUu ban chfft CUa vffn d€ va lo~i tru anh hu'dng cua gia ban san phffm vo'n dao d()ng tha't thu'ong theo thoi di~m ban, chung toi

khong dtta vao chi s6 cac du ki~n v€ gia ban san phffm Nhtt v~y va"n d€ nghien cU'u dtt<;ic h9i t1;1 t~i ye'u t6 gia thanh Ne'u gia thanh th!p thl hi~u qua kinh te' cao

va ngu'QC lqi Bay chinh la thll'OC do hi~u qua kinh te' xa h()i

Trong chan nuoi, nhfi'ng ye'u to' t~o nen chi phi gia thanh bao g6m: Thti'c an, con giO'ng, thu6c thu y, v~t re mau hong, ti€n cong lao d()ng, kha'u hao chu6ng

tr~i va phu'dng ti~n trong d6 thU'c an la khoan m1;1c chie'm ph~n Ion chi phi, thong thu'ong 80% chi phi gia thanh cua nganh chan nuoi Ne'u quy trlnh chan nuoi 6n dinh, thti'c an dtt<;ic tieu chuffn hoa v€ cha't lu'<;ing thl chi phi thU'c an cho m9t ddn

vi san ph£m ph1;1 thu()c vao d~c tinh sinh h9c cua con v~t Nhu' v~y, chung ta c6

th~ dtt~ vao chi phi thU'c an d~ danh gia gia tri kinh te' cua cac t6 h<;ip lai rna khong s9 m~c phai nhun·g sai l~m nghiem tr9ng

Nhtt tren chung ta da bie't vi~c gia djnh cd ca'u gia thanh chi c6 y nghia nghien cU'u trong m()t tru'ong h<;Jp C\1 th~ Tinh ch!t Cl.l th€' d6 du'Qc thay bAng

nhfi'ng tham s6khac nhau trong nhung trttong h<;Jp C\1 th~ khac nhau

f)~ ti~n cho vi~c khai quat hoa, chung tOi I!y m()t tru'Cing hqp c1;1 th~ trong

chan nuoi vit thit lam vi d1;1

Chi phi ghi thanh ph\1 thu<)c vao h~ s6 chuy~n d6i thli'c an va thai gian nuoi toi khi ,gie't thit Chinh thai gian nuoi "t" anh httdng quye't dinh toi cac chi phi khac nhu' tien cong lao d<)ng, kha'u hao chu6ng tr~i, v~t re mau hong, Hii sua't v6n d~u ttt Vl v~y chung toi, nghien cti'u, tinh toan va xay dlfng chi s6 gia thanh ham chli'a ca hai ye'u t6 thanh ph~n n6i tren Chi s6 tinh nhtt sau:

I la chi s6 gia thanh

If Chi s6 chi phi thli'c an

Cfl Chi phi thli'c an blnh · quan/1 vit mai ( c6 ty 1~ tro'ng) trong su6t giai do~n h~u hi

Cf2 Chi phi thU'c ah blnh quan/1 vit mai ( c6 ty 1~ tr6ng) trong su6t giai

do~n· de trung

En San 1tt<;1ng trilng blnh quan/1 mai trong su6t chu ky de

Eh Ty 1~ trli'ng gi6ng blnh quan

Ef Ty 1~ trli'ng c6 phoi blnh quan

H Ty 1~ a'p nd blnh quan

S Ty 1~ nuoi so'ng blnh quan cua vit thu'dng ph£m

Ws Kh6i ltt<;1ng gie't thit blnh quan

Cfc Tieu t6n thuc an blnh quan/1 kg tang trQng d vjt thttdng phffm

t Thai gian nuoi thlfc te'

ts Tu6i gie't thit trung blnh

U chi phi san xua't 1 qua trung thu'dng phffm (theo ddn vi tinh Cfl, Cf2) Ne'u d~t P = En.Eh.Ef.H.S.Ws thl P chinh la t6ng san phffm cua m9t con mai san xua't trong m9t chu ky kinh t€ (chu ky trong d6 con cai du'<jc khai thac) Cfl +Cf2 chinh la t6ng chi phi thuc an cua m9t con mai ( c6 tinh ca ty 1<$ dlfc kern theo) trong m9t chu ky kinh te'

Ne'u d~t C=Cfl +Cf2 thl C chinh la t6ng chi phi thuc an cho m9t con mai ca chu ky kinh te'

Ne'u ph an tich s6 h;;tng thu nha't cua chi s6 chi phi thuc an thl chung ta tha'y ban cha't cua n6 Ia chi phi thuc an ve gi6ng cho 1 ki lo gam san phffm thjt Nhtt V~y s6 h;;tng nay phan anh hi<$u qua CUa cong tac gi6ng thUQC khu VlfC san xua't

gi6ng Khi phan tich chung ta se sit dl,mg chi tieu nay d~ danh gia Slf tie'n b9 cua

· khu VlfC san xua't gi6ng

Vi<$c ap d\mg chi s6 gia thanh trong chan nuoi ga thjt va cac lo;;ti gia c~m

huang thit khac cling tu'dng tlf nhu' trong chan nuoi vit thjt, vl da s6 cac con gia

dm hu'ong thit thu'dng phffm deu la san phffm cua cac t6 h<jp lai giua cac dong Tuy nhien Ci day c~n htu y Cfl ,Cf2,Cfc phai luon cilng ddn vj tinh, c6 th~ la ddn

vi thuc an ho~c la m9t ddn vj tu'dng thich nao d6

Chi s6 gia thanh c6 th~ ling dt;mg trong cac cong vi<$c: xac dinh gia tri kinh te' cua cac t6 h<Jp lai" gia sue, gia c~m Tuy nhien chung ta phai xac djnh r5 dau la san phffm cua t6 h<Jp lai va ddn vj tinh cua n6, dang thai phai xac djnh r5 chu ky kinh te'khi d6 chung ta moixac dinh dlt<Jc P, Cfl va Cf2, dang thai phai xac djnh

chfnh xac t va ts vl khi d6 t khong phai la thoi gian nuoi gie't thit rna n6 la thoi gian nuoi cho thu t6ng san phffm Ne'u voi gia cffm trung thl t la tu6i d~t du'cJc khi he't chu ky khai thac

Ngoai nhung ung-d1,mg v~ tinh chi s6 gia thanh cho nhung d6i tu'cJng khac nhau (k4 ca t6 hcjp lai gi6ng cay tr6ng), chi s6 gia thanh con du'cjc ung dl,mg vao nhung nghien cll'u sau:

- La co sd xay dl).'ng h~ s6 kinh te' cua cac tfnh tr~ng khi xay dl).'ng chi s6

chQn lQc

- La co Sd dlf bao 16, Hii cua m6i nganh chan nuoi tren quy mo nganh m6i khi thay d6i ty gia

- La co sd ki~m tra Slf xac dinh khoang each gia tri tinh tr~ng giua dong b6

va dong illy trong vi~c t~o dong thu§n VOl ffil;IC dfch tlm t6 hcjp lai t6i u'u

- La co sd dS phan tich lc;1i nhu~n sieu ng~ch cua cac khu Vl).'C chan gi6ng b6 illy - gi6ng thu'ong phffm

nuoi La co sC1 dS xac dinh dung chu ky kinh te' c6 hi~u qua (voi muc a'n dinh tntoc v~ ty 1~ lcji nhu~n va quan h~ ty gia)

- La co sd danh gia hi~u qua cong tac gi6ng theo thoi gian hay giua cac qu6c

gta

1.3.3 Chi tieu danh gia hi~u qua cua h~ t~o'ng san xua't lit gio'ng

MQt h<% tho'ng kinh tt bao gia cling c6 nhi8u Iu6ng ra khac nhau va ty 1<% gifi'a cac Iu6ng ra cling khac nhau D6ng thai hi<%u qua m6i lu6ng ra cling khac nhau Vl v?y danh gia hi<%u qua mQt h<% tho'ng kinh tt c~n phai htqng

h6a du'qc hi~u qua tung lu~ng ra va ty 1<% cua chung DO"i voi h<% tho'ng san xufft vit gio'ng, t~i mQt thai di~m thu'ang c6 nhi8u '1u6ng ra khac nhau Cac

lu6ng khac nhau Ut nhii'ng gi6ng hay nh6rn gi6ng thu<)c cac t6 hqp lai khac nhau Hic$u qua cua he$ th6ng chlnh Ut sl,l' chenh lc$ch gifi'a dffu ra va d~u vao cua he$ th6ng V di he$ th6ng kinh t~, d6 chfnh Ia lqi nhu~n Tuy nhien chi tieu lqi nhu~n cua he$ th6ng trong rn(>t khoang thai gian khong phan anh thgc cha't nang lgc bi~n d6i ctia he$ th6ng rna n6 phv thu(>c ra't nhi~u vao

bi~n d(>ng cua y~u tO'• gia ca Dung tren quan 4i~rn toan C\IC cua rn(>t he$ th6ng Ian hdn, h~ th6ng nganh hay he$ th6ng kinh t~ xa h<)i, chung toi khong rnu6n quy d6i dffu ra theo ddn vi cua dffu vao (chfnh la t6ng doanh thu) rna quy d6i dffu ra theo rn(>t ddn vi chung c6 tu'dng quan vdi san phffrn cu6i cling ctia nganh - he$ th6ng sd ca"p cua he$ th6ng san xua't gi6ng ( (J day Ia

gia thanh san xua"t 1 kg vit thit) f)~ danh gia hic$u qua he$ th6ng san xua"t gi6ng (cling rn(>t rnvc dfch san xua't thit hay trung) chung toi du'a ra cong thuc nhu' sau: E =I:Pi.Ii

Trong d6 Pi la ty 11$ t6 hqp lai thu i (J dau ra cua hi$ th6ng Ii la chi sef gia thanh cua t6 h<;5p lai thu i Cong thuc cua Ii da du'a ra (J phan tren Vi<$c danh gia hil$u

j

qua cua hi$ th6ng gi6ng se giup cho chung ta so sanh hil$u qua cua n6 theo thoi gian va so sanh gifi'a cac hi$ th6ng gi6ng vdi nhau Du'a ra IIH)t ham danh gia hil$u qua ht% thffng se giup cho nhfi'ng nguoi qmln ly va di~u khi~n n6 djnh haong dttqc

nhfi'ng tac d9ng va dua ra cac ghH phap phil hqp

1.4 Vi tri cua san xua't vjt gio'ng trong h~ tho'ng chan nuoi vjt

San xua't vjt gi6ng bao g6m san xua't cua tn].i vjt gi6ng gefc va tr~i vjt b6 met

Nhit%m v~ cua tr~i vjt gi6ng g6c la : nh~p gi6ng moi, t~o dong cao san, chQn lQC nhan thuan & san xua't vjt con b6 met cung ca'p cho cac tr~i giefng b6 met (tr~i ca'p

2) Nhil$m v~ clta tr~i b6 met la san xua't vjt con thu'dng ph§m cung ca'p cho nong

.,

I

dan cac tinh Qua sd d6 3 chung ta th!y vi tri ciia chan nuoi vit gi6ng dtt<;ic th€'

hi~n d cac mij.t sau :

'"Tr~i gi6ng g6c la ndi san xua't ttt li~u san xua't (vit b6 my) d€' san xu!t ra tu'

li~u san xu!t (vitcon thu'dng-phffm)

Sq d6 3-H~ th6ng chan nuoi vit

Nganh chan nuoi vit

1 Ngttoi ban Ie I ch<;i nong thon J

- Tr~i giO'ng bO' met la noi san xua't ra tu' li<$u san xua't d€ san xua't ra tu' li<$u tieu dung (vit thit va trung thu'ong'phim)

-San xua't vit giO'ng gifi' m()t vi tri ra't quan tr<;mg trong ngh~ chan nuoi vit, n6

-quye't' dinh quy mo va hi<$u qua cua nganh chan nuoi vit Cha't lu<:Jng san phim va quy mo san xua't vit giO'ng la noi xua't phcH khoi d~u cho toan b() nganh f>~u ra ciia chan nuoi vit giO'ng la dfiu vao ciia chan nuoi vit thuong phim Con gi6ng c6

tO't thl nguoi chan nuoi moi c6 nang sua't cao va ghi thanh · h~ Con giong trong chan nuoi vua Ia tu' li<$u lao d()ng vua la dO'i tu'<:Jng lao d()ng Tu xa xu'a nguoi ta

·cta quan ni<$m giO'ng la ti~n d~ trong chan nuoi MQi slf thay d6i tich clfc hay tieu clfc cua he$ thO'ng san xua't giO'ng d~u c6 anh huang toi he$ thO'ng san xu(t vit thu'ong phim- noi cung ca'p sanphini tieu dung cb.o xah()i M()t khi muO'n nang

cao san )u'<:Jng ciia nganh chan nuoi vit ho~c la phai tang quy mo d~u con ho~c

nang cao nang sufft sinh hQC

- Tntoc nam 1982 chung ta chi c6 cac giO'ng vit c6 nang sua't tha'p : vit co, vit

b~u , vit Hoa Lan, vit Ba:c Kinh chua cai tie'n TrQng lu'<:jng ciia nhfi'ng giO'ng cho nhieu thit cling kh6 Vu'<:jt 2 kg/con va nang sufft trung cua cac giO'ng cho nhi~u

trung cling khongvu'<:Jt 240 qua/nam [10][11][15][32] Trong khi d6the" giOi da c6

nhung giO'ng vit cho nang stia't thit han 3 kg/con va san lu'<:jng trung 270-300 qua/ nam [39] [ 12] Bay la ti~m nang ra't Ion cho chung ta thlfc hi<$n ca.ch m~ng giO'ng

'

nhAm tang san lu<:Jns & hi<$u qua chan nuoi vit

1.5 D~c di~m-kinh te' ki thu(lt cua san xua't vit gio'ng

Ngoai cac d~c di€m chung cua san xua't'vit c6 dO'i tu'<:Jng la sinh v~t, tinh thfch nghi cao, kha nang t~n dvng lua roi ,vai khi thu ho~ch, kie'm tlm d()ng v~t

thuy sinh, san phim gffn gfii voi cu ctan chau .A, san xua't vit giO'ng con co cac ct~c di~m sau:

1.5.1 San xua't vjt gio'ng co chu ki dai

f>~c tfnh sinh hQC CUa Vlt sinh san la tu khi moi no cho tOi khi Chung sinh ra con cai cua n6 phai ma't 28 tu~n d6i voi vit hU'ong trung va 32 tu~n d6i vit hU'ong

thit NhU' v~y mu6n c6 san ph~m vit gi6ng (b6 m(f ho~c thU'dng ph~m) chung ta phai c6 ke" ho~ch san xua't trU'oc tll' 32 tu~n de'n 36 tu~n Ne'u tinh tu khi nh~p vit ong ba cho toi khi c6 vit gi6ng thU'dng ph~m chung ta phai ma'tit nha't la 64 toi 72 tu~n Thong thuong thoi gian d6 phai he't 72 tu~n de'n 80 tu~n trong khi d6 chu kl cua san xua't vit thit chi ma't 8 tu~n Trang khoang thoi gian d6 bie't bao bie'n c6

v~ xa h9i, kinh te', ki thu~t c6 th~ xay ra Nhung bie'n c6 d6 gay nen nhung rui ro cho h~ th6ng san xua't vit gi6ng Chfnh VI v~y rna thlfc hi~n quy ho~ch va c6 ke' ho~ch san xua't vit gi6ng cang tro nen c~n thie't va hU'Ci fch Chu kl san xua't dai Utm cho vi~c d~u tU' v6n ch~ni duqc thu h6i, tu d6 xua't hi~n tam ly chvp gi~t trong d~u tu va kinh doanh con gi6ng C6 m9t thlfc ti~n phong phu va ngo~n mvc trong h~ th6ng chan nuoi vit gi6ng la chi nhung chu trang tr~i c6 ban Ifnh va chie'n luqc kinh doanh lau d~ti rnoi t6n t~i Tuy kh6 khan, d~y rui ro, song ciing

nhi~u cd may thanh cong Voi m6i ngll'oi chu~n bi buoc vao ngh6 kinh doanh vit gi6ng hQ phai chu~n bi d~y du hanh trang : v6n, kinh nghi~m va nghi ll{c c~n thie't Chu kl san xua't dai, qua nhi~u cong dQan (vit con, vit h~u bi, vit de, a'p no) lam cho qua tdnh san xua't phuc t~p doi hoi slf tac d()ng lien tvc cua con ngU'oi voi h~ th6ng Ne'u phan tich m()t doanh nghi~p san xua't gi6ng chung ta tha'y n6 g6m cac phan xudng khac nhau: phan xU'ong a'p, phan xuong nuoi vit con, phan Xu'dng nuoi vit h~u bi, phan XU'ong nuoi vit de rna m6i phan XU'ong khac nhau V~ quy tdnh ki thu~t

1.5.2 San ph~m cua san xua't vjt gio'ng Ia tti Ii~u san xua't d:lc bi~t

NhU' tren chung ta da bie't, vit con gi6ng la lo~i tU' li~u san xuftt s6ng, n6 chi

dtt<;1c tieu dung cho san xua't chu khong th~ tieu dung cho ca nhan Chfnh d?c

di~m nay quye't dinh tinh cha't thi tntong vit con gi6ng - giup chung ta c6 giiH

phap di€u chinh phu h<;1p f>~u ra ciia h~ th6ng san xua't vit gi6ng Ia d~u vao ciia

h~ thO'ng san xua't vit thttong ph£m Khach hang ciia h~ th6ng san xua't vit gi6ng

la nhfi'ng nha san xua't vit thU'ong phffm

1.5.3 San ph~m kh6 danh gia dttqc cha't lttqng san khi ra khoi qua trlnh san

xua't

Thong thu'ong cac san phffm cong nghi~p hay nong nghi~p khac khi ra khoi qua trlnh san xua't ngU'oi ta d8 dang danh gia cha't lU'<;1ng c~a chung f>6i voi san phffm vit con gi6ng khi xua"t xttC1ng ngttoi ta chi danh gia cha't ltt<;1ng <1 m9t giai

doq.n a"p Nhii'ng chi tieu cha"t lu'<;1ng nhU' t6c d9 tang trQng (vit thit thU'ong phffm),

san lU'<;1ng trung (vit trung thU'ong phffm) ho~c kha nang di truy~n cho doi sau ca hai tfnh trq.ng tren (vit b6 illy hu'ong thit) chi th~ hi~n khi tieu dung n6 trong san

xutt Th~t la phuc t~p va kh6 khan khi nguoi tieu dung khong bie't ch~c ch~n

du'<;ic chfft lu'<;1ng san ph§:m rna m'inh da phai cha"p nh~n gia -B~c di~m nay anh huCing khong nho toi phttong thuc mua ban san phffm vit con gi6ng tren thi truong C6 le, chi c6 chii' tin moi giup cho ngu'oi san xua't va ngll'oi tieu th\1 g~p

nhau Ngttoi san xua"t nao mu6n sii' dt,mg h~ tho'ng phan phO'i trung gian phai he't sue c£n th~n va khon kheo - sii' d1,mg nhii'ng trung gian truy€n thO'ng da c6 uy tin C1

tung vimg trong mO'i quan h~ than thu<)c voi nong· dan Ngoai ra d~c di~m nay con anh hu'dng toi each thuc quan ly cha"t lu'<;1ng san phffm 'gi6ng tren phU'ong di~n

xa h<)i, chi c6 quan ly cha't ltt<;1ng gi6ng tU co sd moi c6 hi~u qua

1 5.4 San ph~m c6 tfnh t6n tru tha'p

Vit con gi6ng m9t ngay tu6i cling gi6ng nhu' hang boa, sang tttoi chi€u heo Vit con da nCi phai tieu th\1 trong ngay Ne'u khong tieu th\1 dtt<;1c rna phai nuoi lq.i thl kh6 c6 cd h9i tit~u th\1 dtt<;1c voi gia c6 l<;1i nhu~n Chinh d~c di~m khong th~

t6n trii' hay n6i chinh xac Ia chi phi t6n trfi' Ion khong du<;1c bu d~p trong vi~c tieu

thl,l da ·lam anh hu'dng toi cung each mua ban san phim vit con, lam cho gia tieu th\1 ca bi<$t khac xa voi gia tieu-th\1 blnh quan toan thj tntong Nh~ v~y ghi vjt con thuong phim vua chju anh hu'dng cua quan h~ cung c~u toan thj tru'ong vua chiu anh hudng cua tu'ong quan giua nang h;l'c san xua't va thj ph~n cua tung co sd

C1 tung thoi V\1 Bien d<) v€ gia vjt con thuong phim giua cac tr~i giO'ng, giua cac thoi di€m' c6 khi len tOi 40-50% Thuong vi~c mua ban vjt con phiH tie'n hanh d~t CQC tfUOC 15 de'n 20 ngay, nhfi'ng san ph£m rna de'n ngay nd chua CO don d~t hang tru'OC thl chu CUa no san sang ban VOi ffiQi gia ho~C ban tra ch~m rna khong du'<;JC bao lanh C6 th~ n6i ding ho~t d<)ng tie'p thj quye't djnh Slf thanh cong cua doanh nghi~p san xua't giO'ng B~c di~m nay gop ph~n hlnh thanh thj tru'ong mua ban vjt con khong c6 don d~t hang tru'oc Va'n d€ nay chung ta se con di sau phan tich C1

cac chuang sau

1.5.5 San ph§m co kha nang Juan chuyin tu d~ng tli Ii~u san xua't thimh d~ng tu' Ii~u tieu dung (J nhfi'ng giai dQan nha't djnh

Theo chu kl san xua't, tnrng giO'ng du'a a'p sau 28 ngay thl nd Ne'u vi<$c tieu th\1 khong du'<;fc blnh thu'ong ho~c gia vjt con tha'p ngang bling ghi trd'ng vjt l<)n ho~c khong th~ tieu thl,l, ngu'oi chu san sang lo~i trd'ng (1 16 ngay d~ ban trd'ng l<)n cho nguoi tieu dung ho~c c6 th~ lo~i a'p ngay tu khi chua vao a'p B~c di~m nay cho kha nang di€u tie't san xua't linh ho~t han va chju It thi~t h~i nha't

1.5.6 Tieu th\1 vit con gio'ng co tfnh thoi V\1 lJ m3i vung sinh thai

Chan nuoi vit thttong ph~m chu ye'u Hi ke't hqp chan tha tren d6ng l'UQng theo mua Vl,l thu ho~ch lua CJ m6i vung d~U CO mua Vl,l nhfft dinh, tuy theo khf h~u va tlnh hlnh thuy lqi h6a E>~c di6m nay anh hu'dng toi thie't l~p

h~ th6ng phan ph6i va chfnh sach gia theo vung Va gia theo mua Vl,l £>6

vi~c san xufft c6 hi~u qua cao nguoi chu khong th~ khong t!nh toan chu chuySn d~m dlfa vao mila Vl) tieu tht;t

1.6 M<)t so'h~ thO'ng san xua"t vit gio'ng cua cac mioc trong khu vtfc

1.6.1 H~ thO'ng san xua"t vjt gio'ng cua Dai Loan

'

Bai Loan Ia m9t Hinh thd c6 nganh chan nuoi vit kha phat tri~n Nam 1990

da c6 38 tri~u con, ga'p 1.5 l~n nam 1980 va 2.5l~n nam 1970 [71] H~ thpng san

-xua't vit gio'ng ciia n6 cling theo mo hinh hinh thap va n6 c6 nhfi'ng d~c tru'ng chii

· ye"u sau [76]:

• TrQ~g lu'qng vit thit xua't chu6ng d~t 2.8-3 kg/con

• Chi phi thll'c an cho 1 kg vit thit 3.2 3 kg

• Chan nuoi vit theo phU'cJng thll'c cong nghi~p la chii ye'"u va phd bie"n tu

1970

• Vit trll'ng chie"m khoang 5% trong tdng dan (1984)

• C6 276 tr~i gio'ng (1984), c6 m9t tr~i gifi' gio'ng g6c thu9c trung tam nghien cll'u vit Co ca'u san xua't vit gio'ng ciia cac tr~i gio'ng la 68.9% vit

thit v~ 31.1% vit trll'ng

• H~u nhtt cac dan vit da dttqc chuyen d1;1ng h6a theo m1;1c dfch trll'ng hay thit Nhfi'ng gio'ng vit thit phd bie"n la B~c kinh, Cherry valley

• Quy_mo m9t tr~i c6 th€tu 1000 mai toi 40.000 mai

1.6.2 H~ tho'ng san xua't vit gio'ng cua Thailand

Thailand la mot nu'oc c6 chan nuoi vjt tu'cJng d6i phat tri€n, theo tho'ng ke ciia td chuc FAO nam 1997 quy mp dan vjt la 20.8 tri~u con Ty 1~ dan vit trong t6ng d~m gia c~m khoang 14% (1991) [75] H~ tho'ng san xua't vit gio'ng ciia

Thailand c6 m9t so' d~c trttng sau {75][77]:

B~t d~u ciH each ht$ thO'ng san xua't vit giO'ng til' nam 1983 theo

· httong chuyen d1,mg h6a thit hay trung

'

• Vit$c san xua't vit thit httong theo nhu c~u xua't kh§u cho cac nttoc Nh~t,

Honkong, Singapo la chii ye'u

• Quy m6 dan vit thit ngay m9t tang 1985 c6 7 trit$u con, nam 1991 d~t

14.5 trieu con Ban vit de c6 xu httong giam (til' 1985 12.398 trit$u con xuO'ng 4.573 trit$u con nam 1991)

• Ngoai dap u~g nhu c~u trong nttoc con c6 th~ xua't kh§u hang trit$u vit con giO'ng m9t nga y tu6i m6i nam ( 1991: 1687 425 con)

• Nh~p vit bO' m~ hang nam til' cac hang khac nhau tren the' gioi nhtt Cherry Valley ciia Anh hay m9t sO' hang khac ciia chau Au

• Nhii'ng giO'ng vit dttqc sii' d1:1ng chii ye'u la -giO'ng B~c Kinh (httong thit), giO'ng Cherry Valley (quan trQng nha't cho san xua't thit vit (J Thailand), giO'ng Khaki campbell ( chuyen trung) va giO'ng dia phttdng lai t~p kiem d1:1ng

Qua tham khao ht$ thO'ng san xua't vit giO'ng ciia m9t sO' nu'oc trong khu vl,l'c [72][74][(6][77][78][79] chung ta tha'y n6 d~u c6 m(>t d~c di~m chung

- C6 m9t tr~i giO'ng gO'c lam nhit;m Vl:l gifi', chQn lQC va san xua't vit bO' m~

- Vit$c chuyen d1:1ng hoa d~n vit la me>t qua trlnh tie'n h~mh tung bttoc theo sl,l'

phat tri~n ciia xa h9i n6i chung

- He$ th6ng san xua't gi6ng cua cac mtoc tuy c6 St! ke't h<;lp giii'a cac hlnh thuc sd hii'u nhttng n6 chua c6 m6i quan he$ ch~t che giii'a cac ph~n ti't trong hi$ th6ng

- Mu6n xay dlfng hi$ th6ng san xua't vit gi6ng c6 hil$u qua thl quy mo chan nuoi vit phai (J m()t muc d() nha't dinh

Ke't Lu~n Chuo'ng 1

l.Vi<$c· t6n t~i cac hi$ th6ng trong doi s6ng kinh te' xa h()i la ra't phd bie'n Khi nghien cliu- doi hoi chung ta phai xem xet d~y dii cac tinh cha't, d~c trung, thanh ph~n cua n6 f)~ nghien CUu hi$ tho"ng kinh te' dttQC thu~n l<;li, C~U thie't phai ung dl;lng ly thuy~t hi$ th6ng VOi nhii'ng phttong phap nghien CUu d~c trttng dtt<;lC ung dl;lng trong nhfi'ng trttong h<;lp Cl;l th~

2 Tai san xua't xa h()i bao g6m tai san xua't ra cua cai v~t cha't, tai san xua't

ra sue lao d()ng xa h()i, tai san xua't ra quan hi$ san xua't va tai san xua't ra moi trttong thien nhien Trong d6 tai san xua't ra cua cai v~t cha't la quan trQng nha't va quye't djnh nha't Trong di€u kil$n tai san xua't md r()ng thl san xua't ra ttt lil$u san xua't d~ san xua't ra ttt lil$u san xua't tang nhanh nha"t, tang nhanh thu nhl la san xua't ra ttt li~u san xua"t d~ san xua"t ra tu lil$u tieu dung va tang ch~m nha"t la san xua't ra ttt lil$u tieu dung Vi<$c hii san xua"t ra cong C\1 lao d()ng trong b!t ky xa h()i nao cling la then ch6t vl n6 quye't djnh tang nang sua't lao d()ng xa h9i-di€u

kil$n d~ xa h()i phat tri~n Voi nganh san xua't vjt thl san xua't vjt gi6ng la san xua't ra ttt li<$u san xua"t, vl v~y n6 phai dtt<;~c ttu tien d~u ttt

3 D~ qmin ly va di€u khi~n hi$ tho"ng c6 co sd khoa hQc, doi hoi chii th~

di€u khi~n hi$ th6ng phai danh gia dtt<;lc hil$u qua cua n6 theo thoi gian cling nhu

so sanh hil$u qua giii'a cac hi$ tho"ng tttong tl;l' v oi hi$ th6ng san xu!t vit gio"ng c~n

thie't phai dua ra m()t ham danh gia hil$u qua tren co sd m6i quan hi$ giua chi tieu

ki thu~t va chi tieu kinh te' Tu d6 rna l1fa chQn httong cac giiii phap phat triSn phu

h<;Jp

4 Khi qm1n ly h~ tho'ng san xua't vit gio'ng cling nhtt tung phffn tii' ciia h~

tho'ng cffn phai quan tri~t vi tri quye't dinh ciia n6 trong h~ tho'ng chan nuoi vit,

d6ng thoi ph:H chy y toi cac d~c diSm ciia san xua't vit gio'ng nhtt c6 chu ky dai,

tfnh thoi V\1, san phgm Ia tU' li~u san xua't d~c bi~t nhttng c6 kha nang luan chuySn

thanh ttt li~u tieu dung, c6 tfnh t6n tn1 tha'p va kh6 danh gia cha't ltt<;Jng khi ra

khoi qua trlnh san xua't

5 Mo hlnh h<$ tho'ng san xua't gio'ng cua m9t so' nude Hin c~n cho

chung ta n1Qt tai li<$u tham khao trong vi<$c dinh huang xay dlfng va phat

tri€n h~ tho'ng san xua't vit gio'ng (J Nam bQ

I

CmfdNG2

f)IEU K~N Tl)' NHIEN, KINH TE XA H(H ANH mfi1NG TOI SAN

XUAT VlT GIONG NAM BO 2.1 D~c di~m ttl nhien cua vung

2.1.1.Vi tri di~ ly va thOi tie't khi h~u

Cac tinh N am b() thu()c htu vrf.c cac song Ion : song Me Kong, song £>6ng Nai, song SaiGon, song Vam Co Bong, Vam Co Tay Nho d6 rna n6 c6 ngu6n nu'oc ngQt d6i dao quanh nam Tru m()t sef vung ven bi~n nu'oc Iq va fu()t sef vung nuoc ph en, ph~n con I~i chii ye'u la nl.l'oc ngQt quanh nam M<)t di[ic di~m khac c~n

quan tam Ia m9t ph~n khong nho di~n tich chiu anh hu'dng nu'oc thiiy trit~u t~o ra m()t h~ sinh thai phong phu trong vung Tr6ng trQt, chan nuoi la nhung ngh~ mu'u sinh chii ye'u ciia cU' dan d day ngay tu xa xu'a Qua trlnh kh§:n hoang ciia ngu'oi

Vi~t da bie'n vung nay thanh m()t trong nhung vung san xua't lua g~o Ion tren the'

gioi tu nhung the' ky tnl'oc [30]

Vi tri crf.c nam ciia t6 quefc t~o ra cho n6 m()t khi h~u nhi~t doi n6ng §:m £>~

khai quat h6a ye'u tef thoi tie't khi h~u chung ta tham khao bang 1

Qua sef li~u ciia bang 1 chung ta c6 nh~n xet sau:

-Nhi~t d() trung blnh cac thang trong nam khong tha'p hon 25 d() c va

khong cao qua 30 d() c E>ay la khoang nhi~t d() ra't thich hcjp cho sinh ly ciia con

-T6ng luqng ml.l'a trong nam cao 1942mn nhung phan bef t~p trung tu thang 5 de'n thang 10 (87 6% ) E>ay Ia ngu6n cung ca'p nuoc ngQt cho tr6ng trQt va chan nuoi Do lu'qng nu'oc mu'a phan bef khong d~u nhung vung da't chua d\foc thiiy Iqi h6a chi c6 th~ tr6ng Ilia vao mua mu'a d~n de'n mua V\1 nuoi v~t ch~y d6ng cung du'QC b~t d~U d6ng Io~t vao thang 6 hang nam Va n6 Xe dich tuy theo mU'a SOffi

hay mu()n Cac trang tr~i san xua't vit gi6ng c~n n~m vung quy lu~t nay d~ b6 tri

chu chuySn dan phu hcJp sao cho san lu'cJng vjt con d'].t cao nha't trong nhung thang mua v~ chinh Cac thang mua kho C1 nhung vung cao khong chu d9ng du'cJc · nuoc ngQt, chan nuoi va tr6ng trQt thie'u nu'oc nghh~m trQng, vl v?y phai c6 bi~n

phap tru nu'oc chb mua kho (j nhung vung nay

Bang 1-Thoi tie't khi h?u vung tp HCM blnh quan 1945-1995

2.1.2 D~c di~m v~ da'tdai

f)~c diSm v~ phan bO' va sa d~ng da't dai c6 anh hu'dng ra't Ion toi phat triSn

chan nuoi vjt cua vung Di~n tich da't tr6ng lUa va di~n tich da't c6 m~t nuoc la nhung ye'u tO' anh hu'dng chinh Nhung sO' li~u g~n nha't du'cJc thS hi~n trong bang

2

Bang 2- Tlnh hlnh sii' dlfng da't cua Vic$t Nam- don vj:ha

ca mtoc d6ng Bong B6ngb~n Namb(>

bang NambQ gsong

song H6ng l.Dic$n tkh t\1' nhien 33.104.218 1285.438 2.339.108 3.955.550 6.294.658 2.Ba't cho nong nghic$p 7.907.207 711.744 955.916 2.654.066 3.609.982

So voi da't tt;( nhien 23,9% 55.4% 40,9% 67,1% 57,3%

-So voi t6ng s6 1,0% 3,8% 0,4% 4,9% 3,2% 6.Ba't c6 m~t nttoc chua sii' 198.625 33.421 7.015 59.333 66.348 dlfng

- Dit$n tich da't c6 m~t m.toc da dung cho nong nghit$p(201.429ha) va da't c6

m~t nuoc chua sli' dl)ng (66.348ha) ra't Ion Day la moi trll'ong thu?n 1\li va ngu6n dt{trfi' nU'oc ngQt trong mua kho

2.1.3 Dijc digm h~ sinh thai

Con vit va cay lua g~n b6 voi nhau , cung nhau phat tri~n T?p quan tr6ng lua ke't h(1p nuoi Vlt tha d6ng dll'\IC h!nh thanh tren h§u kh~p cac Vung san XUfft lua g~o tren the' gioi d nU'oc ta ngU'oi nong dan da due ke't thanh kinh nghit$m va dll'a vao tl)C ngfi' ca dao:

Ch6ng bao th! v(1 phai nghe H~ lua chia ve thl b~t vjt con Vit$c ke't h\lp tr6ng lua va chan nuoi vit trong mt)t hi$ sinh thai dem l~i cac 1\li ich

sau:

- Vit tha trong rut)ng lua c6 tac dl)ng Slfc bun, svc khf lam cho r~ Ilia va hi$ vi sinh v?t trong da't khongbi thie'u o xy giup cay lua tang trll'dng t6t E>6ng thoi vit con b~t cac lo~i sau r§y h~i lua, giup nong dan giam lU'(1ng thu6c tru sau sli' dl)ng tren d6ng rut)ng Theo ke't qua thf nghit$m cua vit$n lua 6 Mon thl m?t dt) vit tren mt)t ha phai tu 15 de' 20 con moi c6 kha nang tieu dit$t sau r§y c6 hit$u qua Tren

thlfc te' m?t dt) v}t cua vung trong thoi gian qua chi d~t tren dll'oi 5 con I ha Khi b~m de'n giai phap chung ta se quan tam de'n va'n d~ nay

- Vit chan tha tren rut)ng t?n ·dl)ng dU'(1c IUa roi rl)ng khi thu ho~ch va san b~t d9ng v?t thuy sinh cua, cong, 6c, tom, ca nho giup qua trlnh tang trll'dng nhanh va co cha't 1U'(1ng thit thorn ngon Theo ke't qua khao sat cua vit$n nghien cliu sau tim ho~ch, lll'(1ng lua roi fl)ng khi thu ho~ch khoa~g 3% de'n 5% chua k~

nhung roi vai khac Tfnh ra lll'(1ng lua roi va:i cua vung len tOi tren 550.000 ta'n

mt)t nam £>~ t?n dl)ng he't s6Iua n-ay cffn phai c6 ca 100 trit$u con vit ch~y d6ng.(

thoi gian ,ch~y d6ng 1 thang, tang trQng 1.5kg/con) Theo kinh nghi~m cua nang dan chan vit chuyen nghi~p thl 1 ha lua sau thu ho~ch c6 th~ chan tha 1000 con vit thit trong mot ngay rna khang c~n b6 sung lhem thtl'c an (ruong mtoc) ho~c chi b6 sung thtl'c an gi~u d~m (ruong kha) Nhu v~y h~ sinh thai h1a vit gop ph~n phat tri~n n~n nang nghi~p s~ch, b~n vfi'ng

2.2 D~c diim kinh te' xa hqi cua vimg

2.2.1 Moi trtiflng phat triin kinh te' va thu nh~p

T6c do phat tri~n t6ng san ph~m trong mtoc c6 anh hudng tdi ta't ca cac nganh kinh te' Chung ta xe:ril bang 3 d~ tha"y du'<JC t6c do phat.tri~n qua cac nam cua n~n kinh te' n6i chung va nang nghi~p n6i rieng

Bang 3- Chi s6 phat tri~n t6ng san ph~m trong nude (GDP) don vi:%

K.hu V\l'C 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998*

105,96 108,65 108,07 108,84 109,54 109,34 108,8 105,83 Nang 102,17 107,08 103,82 103,92 104,95 104,4 104,45 102,73 nghi~p

*So' li?u zt{Jc thljc hi?n

Ngu&n [64]: nien giam tho'ng ke -1997;1998 (tom tdt)

Mot n~n kinh te' phat tri~n voi t6c do nhanh t~o nhu c~u IOn v~ thl,l'c ph~m,

thuc d~y chan nuai phattri~n trong d6 c6 chan nuoi vit

Th~t kh6 danh gia chinh xac thu nh~p cua tll'ng vung, tuy nhien chi tieu GDP

va GDP tren d~u nguoi cling phan anh ph~n nao thu nh~p theo thoi gian va gifi'a cac vung voi nhau GDP/ ngu'oi la ye'u t6 anh hu'dng toi tieu dung va d~~ tu Giai

do~n 1995-1998 c6 t6c do tang tru'dng GDP cao ttl' 5.8 de'n 9.3% nhu'ng t6c do tang GDP/nguoi chi tang ttl' 4 de'n 7.3% do t6c do tang dan s6 hang nam chua h<Jp ly Sau nam 1996 t6c do tang GDP c6 ch~m l~i nhu'ng cling d~t mtl'c kha cao