Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng làm quen với chữ viết cho trẻ mẫu giáo 56 tuổi

là hoạt động làm quen với chữ viết, thông qua chữ viết trẻ giúp trẻ phát âm rõ ràng, giao tiếp mạnh dạn và tự tin, ngoài ra còn làm giàu và phong phú thêm vốn từ cho trẻ. Chính vì thế tôi mạnh dạn chọn đề tài “ Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng làm quen với chữ viết cho trẻ mẫu giáo 56 tuổi” tại

I MỞ ĐẦU:

1 Lý do chọn đề tài:

Như chúng ta đẫ biết ở mỗi quốc gia mỗi dân tộc đều có một ngôn ngữriêng, có một chữ viết riêng Qua ngôn ngữ, qua chữ viết đó con người thể hiệnnhững tâm tư, tình cảm những ước mong về một cuộc sống tốt đẹp hơn Và đấtnước Việt Nam chúng ta, một đất nước với bề dày văn hóa và lịch sử đã sáng tạo

ra chữ viết riêng, ngôn ngữ riêng cho dân tộc mình, là niềm tự hào cho mỗingười Việt khi được nói tiếng việt

Ông cha ta đã có câu nét chữ là nét người Đúng như vậy có những nét chữthể hiện được tính cách con người cẩn thận, ngay ngắn, có những chữ thể hiệncon người phóng khoáng tài hoa Đối với trẻ mầm non là giai đoạn nhảy cảmnhất là ngôn ngữ, ở giai đoạn này cần hình thành cho trẻ cá mặt về ngôn ngữnhư phát âm, phát triển từ, tạo câu và diễn đạt và người giáo viên Mầm non làngười thầy đầu tiên đặt nền móng cho việc đào tạo nhân cách con người, chuẩn

bị tiền đề cần thiết cho trẻ bước vào lớp một

Dạy trẻ làm quen với chữ viết là một trong những nội dung rất quan trọngtrong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi Việc cho trẻ làm quenvới chữ viết giúp trẻ bước đầu nhận biết được 29 chữ cái và phát âm chuẩn, cácchữ cái trong các từ trọn vẹn, phát triển ở trẻ những kỹ năng cần có giúp trẻ họcđọc, viết sau này Mặt khác thông qua hoạt động làm quen với chữ viết còn pháttriển ở trẻ khả năng quan sát, so sánh tổng hợp, khát quát hóa và trừu tượng hóa

và đặc biệt là phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ khi làm quen với chữ viết,các cơ ngón tay, cơ bàn tay của trẻ được hoạt động nhiều hơn qua đó giúp trẻphát triển thể lực

Quá trình cho trẻ làm quen với chữ viết đã góp phần hình thành và phát triểnngay từ tuổi ấu thơ, để phát huy được vai trò đó đòi hỏi phải có sự hướng dẫn,giúp đỡ của người lớn, đặc biệt là cô giáo Mầm non

Trẻ non mỗi ngày đến trường trẻ được chăm sóc, nuôi dưỡng giáo dục, mộtcách rất khoa học, ngoài những nội dung mà giáo viên chăm sóc trẻ như ăn, ngủ,

ra thì giáo viên cò phải dạy trẻ các hoạt động học, như hoạt động âm nhạc, hoạtđộng tạo hình, hoạt động thể dục, hoạt động khám phá khoa học vv… Đặc biệt

là hoạt động làm quen với chữ viết, thông qua chữ viết trẻ giúp trẻ phát âm rõràng, giao tiếp mạnh dạn và tự tin, ngoài ra còn làm giàu và phong phú thêm vốn

từ cho trẻ Chính vì thế tôi mạnh dạn chọn đề tài “ Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng làm quen với chữ viết cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi” tại

trường Mầm non Nga Nhân

2 Mục đích nghiên cứu:

Nhằm nâng cao trình độ năng lực cho bản thân

Nâng cao chất lượng làm quen chữ viết cho trẻ

Nâng cao nhận thức về phát triển ngôn ngữ, vốn từ cho trẻ, để trẻ có khảnăng phát âm như nghe, nói, đọc viết Trẻ có kiến thức và kỹ năng vững vàng, tựtin để bước vào lớp 1

3 Đối tượng nghiên cứu:

Đề tài nghiên cứu cho trẻ 5-6 tuổi lớp Hoa Hồng tại trường Mầm non NgaNhân

4 Phương pháp nghiên cứu:

1 Phương pháp trực quan minh họa

2 Phương pháp đàm thoại

3 Phương pháp giảng giải

4 Phương pháp thực hành trải nghiệm

5 Phương pháp điều tra khảo sát thực tế thu thập thông tin, xử lý số liệu

6 Phương pháp phối kết hợp phụ huynh

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:

Căn cứ vào chương trình giáo dục Mầm non mới và cuốn chương trìnhhướng dẫn thực hiện giáo dục Mầm non cho trẻ Mẫu giáo lớn 5-6 tuổi, tập san,chuyên đề hè, tạp chí

Căn cứ vào chương trình giáo dục Mầm non mới của Bộ giáo dục và đàotạo cho trẻ làm quen với chữ viết: Trẻ nghe các từ chỉ người, sự vật, hiện tượng,đặc điểm, tính chất, hoạt động và các từ biểu cảm, từ khái quát

Trẻ nghe kể chuyện, đọc thơ, đồng dao phù hợp với độ tuổi Trẻ phát âm

rõ các từ trong tiếng Việt Bày tỏ nhu cầu, tình cảm và hiểu biết của bản thân

bằng các câu khác nhau Sử dụng đúng từ ngữ và các câu trong giao tiếp hàngngày Trả lời và đặt câu hỏi.

Làm quen với việc sử dụng sách bút Làm quen với một số ký hiệu thôngthường trong cuộc sống, làm quen với việc đọc sách Ngôn ngữ là điều kiện, làphương tiện, là công cụ giao tiếp giữa con người với con người Trong quá trìnhhọc tập và lao động, con người ngoài giao tiếp bằng ngôn ngữ bằng chữ viết,chính vì vậy chữ viết chiếm một vị trí quan trọng trong quá trình học tập và laođộng Đối với trẻ 5-6 tuổi, việc cho trẻ làm quen với chữ cái có ý nghĩa vô cùngquan trọng, thông qua hoạt động làm quen với chữ viết giúp trẻ rèn luyện việcphát âm đúng, trong hoạt động làm quen với chữ cái, trẻ được luyện phát âmđúng âm của các chữ cái Khi trẻ chơi các trò chơi dân gian kết hợp với ca dao,đồng dao trong hoạt động làm quen với chữ cái giúp trẻ có cơ hội trong việcluyện phát âm đúng Làm quen chữ viết sẽ góp phần không nhỏ vào việc pháttriển vốn từ Trong hoạt động làm quen với chữ cái, trẻ được làm quen với nhiềutranh kèm từ, được trò chuyện với cô về các sự vật hiện tượng trong thế giớixung quanh vì vậy trẻ biết thên nhiều tên gọi, nhiều từ chỉ tính chất, công cụ,môi trường sống của các sự vật, hiện tượng xung quanh Góp phần giúp trẻ biếtcách tạo câu và diễn đạt phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp Trong hoạt động làmquen với chữ viết trẻ được trò chuyện cùng với cô nên có nhiều cơ hội để luyệnnghe đáp, trả lời đũng câu hỏi, biết cách trò chuyện Các hoạt động trải nghiệmlàm cho trẻ tự tin hơn trong giao tiếp Góp phần giáo dục tình cảm và mở rộnghiểu biết cho trẻ, trong hoạt động làm quen với chữ cái, trẻ được biết tên nhữngcon vật, cây cỏ, hoa lá, các danh lam thắng cảnh, các di tích lịch sử mà trẻ chưatừng được biết qua tranh kèm từ Trẻ được trò chuyện cùng cô về các sự vật hiệntượng nên trẻ có thêm nhiều hiểu biết mới mẻ, ở trẻ nảy nở tình yêu mến, trẻ có

ý thức bảo vệ cây cỏ, hoa lá, các con vật, có ý thức báo vệ môi trường sống

Điều đó đồng nghĩa với việc phải tổ chức nhiều hoạt động khác nhau Đó

là các hoạt động trẻ yêu thích, hứng thú đáp ứng với sự phát triển của trẻ, trẻđược trải nghiệm, tìm tòi, khám phá thể hiện chính mình, cô chỉ là người hướnglái và gợi mở

Cuối tuổi mẫu giáo, trẻ được làm quen với chữ cái đơn, nhìn chữ cái trẻđọc được âm tương ứng, nghe phát âm, trẻ nhận diện được chữ cái, trẻ được dạycách ngồi vào bàn đúng tư thế, cách cầm bút, cách tô và viết từng chữ cái theođúng mẫu quy định Từ đó khả năng nói và hiểu tiếng việt của trẻ được pháttriển, đó chính là nền tảng là cơ sở chuẩn bị cho trẻ bước vào lớp một sau này.

2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng SKKN:

a, Thuận lợi:

Trường Mầm non Nga Nhân có phòng học rộng rãi, có đầy đủ trang thiết

bị đồ dùng đồ chơi cho trẻ học tập, có đội ngũ quản lý, đội ngũ giáo viên đạtchuẩn, yêu nghề mến trẻ, có trình độ chuyên môn vững vàng, tích cực học tậpnâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, góp phần nâng cao chất lượng chămsóc giáo dục trẻ, không ngừng học hỏi bạn bè đồng nghiệp để nắm vững kiếnthức cho bản thân

Trường được các cấp các ngành của xã quan tâm đầu tư xây dựng ngôitrường khang trang, sạch đẹp, có các phòng học, đồ dùng đồ chơi phong phú vềchủng loại để các đến trường được ăn ngủ tại trường nên thuận tiện cho việc tíchhợp hoạt động trong việc làm quen với chữ viết cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi

Trẻ ra lớp đúng độ tuổi, được sự quan tâm của phụ huynh

Đồ dùng đồ chơi trang thiết bị phục vụ cho hoạt động văn học và chữ viếttương đối đầy đủ

Ban giám hiệu và phụ huynh luôn quan tâm tạo mọi điều kiện giúp cô vàtrẻ Điều này có tác dụng rất lớn trong việc tổ chức hoạt động cho trẻ làm quenvới chữ viết

Các cháu trong lớp cùng một độ tuổi, đa số các cháu đều nhanh nhẹn

Đa số phụ huynh trong lớp quan tâm đến việc học tập của con em mình,cùng phối kết hợp với giáo viên trong lớp để thống nhất phương pháp giáo dụctrẻ đặc biệt là hoạt động làm quen với chữ viết

Đồ dùng, đồ chơi của nhà trường, cũng như của lớp phần nào còn hạn chế

để phục vụ cho hoạt động làm quen với chữ viết như máy tính vv

Khả năng làm đồ dùng đồ chơi của bản thân còn hạn chế

Giáo viên trong nhà trường ứng dụng công nghệ thông tin chưa linh hoạt

Đa số phụ huynh đi làm ăn xa các cháu ở nhà với ông bà nên việc trao đổivới phụ huynh còn gặp nhiều khó khăn

Một số trẻ trong lớp còn nói ngọng phát âm chưa rõ ràng, nhận thức củatrẻ không đồng đều

* Kết quả khảo sát ban đầu:

Số trẻ được khảo sát là 24 cháu:

7 Trẻ biết thao tác và quytrình dở sách 6 25 7 29 5 21 6 25

3 Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề:

Biện pháp 1: Dạy trẻ làm quen với chữ cái trong hoạt động học:

Hoạt động làm quen với chữ viết là hoạt động cơ bản, qua đó cô giáocung cấp hướng dẫn và truyền thụ cho trẻ các kỹ năng Để hoạt động làm quen

với chữ viết được thành công và trẻ hiểu bài yêu cầu đặt ra với giáo viên khi chotrẻ làm quen với chữ cái là kiến thức khi truyền thụ đến trẻ phải hết sức ngắngọn, dễ hiểu tránh sự rập khuôn, sáng tạo đổi mới Vì thế trước khi lên lớp mộthoạt động dạy trẻ làm quen với chữ cái tôi phải chuẩn bị đồ dùng chu đáo, soạnbài kỹ.

Ví dụ: Chủ đề: Trường Mầm Non

Đề tài cho trẻ làm quen với nhóm chữ O, Ô, Ơ

Hoạt động 1

Cho trẻ chơi trò chơi: “Vuốt hạt nổ”

Trò chuyện với trẻ về trường Mầm non

Hoạt động 2:

Cho trẻ hát bài: Trường chúng cháu là trường Mầm non

Cho trẻ vào máy xem các hình ảnh về trường Mầm non

Trẻ xem xong cô hỏi trẻ vừ xem hình ảnh gì?

Cô và trẻ cùng đàm thoại

Giới thiệu hình ảnh trẻ đang kéo co

Cho cả lớp đồng thanh từ kéo co

Trẻ lên tìm 2 chữ giống nhau chữ O Cô giới thiệu cho

trẻ làm quen

Cho cả lớp đọc 2-3 lần

Tổ đọc, cá nhân đọc

Cô phân tích cấu tạo chữ O là nét cong tròn khép kín

Cô cho trẻ lèm quen các kiểu chữ O in hoa, viết hoa, in

thường, viết thường

Cô giới thiệu tranh cô giáo, cho trẻ đồng thanh từ cô

Trẻ quan sát hình ảnhtrường Mầm non

Trẻ trả lời

Trẻ nhắc lại cấu tạochữ O

Trẻ phát âmTrẻ đọc

Trẻ phát âmTrẻ đọc

Cho trẻ làm quen với các kiểu chữ ô in hoa, viết hoa,

viết thường, in thường

Cô cho trẻ so sánh cấu tạo của chữ o, ô giống nhau đều

có nét cong tròn khép kín khác nhau chữ o không có

dấu mũ ở trên, chữ ô có thêm dấu mũ trên đầu

Cô giới thiệu tranh cầu trượt, cho trẻ đồng thanh từ cầu

Cô cho trẻ so sánh cấu tạo chữ o, ô và chữ o, ơ

Hoạt động 3: Chơi trò chơi: Tìm tranh đoán chữ

Cách chơi: Cô giới thiệu 1 bức tranh về chủ đề trường

Mầm non, trẻ đoán xem từ dưới tranh có chứa chữ cái

O, Ô hoặc Ơ, tìm thẻ chữ giơ lên

Trò chơi 2: Tìm bạn thân

Mỗi trẻ cầm 1 thẻ chữ cái vừa đi vừa hát khi có hiệu

lệnh của cô: tìm bạn có cùng chữ cái giống mình

Cô nhận xét cho trẻ phát âm sau khi chơi

Kết thúc: Trẻ hát bài “Tìm bạn thân” và đi ra ngoài

Trẻ lắng nghe

Trẻ đọcTrẻ đọc

Trẻ chơi hứng thú

Trẻ chơi

Hình ảnh cô dạy trẻ hoạt động làm quen với chữ cái

* Kết quả: 24 trẻ trong lớp nhận biết được chữ cái, phát âm một cách chính xác

Biện pháp 2:Tạo môi trường chữ viết phong phú cho trẻ tham gia vào hoạt động:

Môi trường giáo dục trong trường Mầm non nó phản ánh toàn bộ nội dungchủ đề, kích thích trẻ tích cực hoạt động, trải nghiệm, khám phá, phát triển vềcác mặt giáo dục

Môi trường cho trẻ hoạt động có vai trò giúp trẻ tìm tòi khám phá và pháthiện nhiều mới lạ hấp dẫn trong cuộc sống nhằm củng cố và bổ sung kiến thức

và kỹ năng của trẻ Trẻ được tự lựa chọn hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm.Tạo cho trẻ có cơ hội bộc lộc khả năng của mình

Môi trường có tác dụng đến quá trình giáo dục trẻ, đặc biệt với trẻ mẫugiáo thì những gì, mới lạ, đẹp mắt hấp dẫn là gây được sự chú ý của trẻ Để trẻđược làm quen với chữ cái ở mọi góc trong và ngoài lớp, tôi luôn cố gắng tạomôi trường thật đẹp để cuốn hút trẻ Ngoài ra tôi còn trang trí các góc chơi bằngchính sản phẩm của cô và trẻ, góc học tập - sách tôi luôn dành các mảng tường

mở với bài tập sáng tạo để trẻ được tự do làm các bài tập theo khả năng, sở thíchcủa mình như trẻ tô, vẽ các chữ đã học, được ghi tên mình, vẽ các câu chuyệntheo trí tượng tượng và sáng tạo

Ví dụ: Góc học tập phía trên khoảng trời rộng tôi dán tên góc “ Bé học chữ cái”

tôi trang trí theo chủ đề đang học

Chủ đề: Thế Giới Thực Vật: Tôi cắt xốp màu, giấy màu để tạo thành cây

to sau đó cho trẻ vẽ, cắt dán hoặc sưu tầm tranh từ họa báo về các loại lá, hột hạtrồi cho trẻ cắt các chữ cái l, m, n và cho tô màu để trang trí

Hoặc cho trẻ viết chữ còn thiếu trong các từ, sau đó nối các từ dưới hìnhảnh có sẵn hoặc nối chữ cái theo yêu cầu có trong từ dưới hình ảnh có sẵn vớicác chữ in đậm

Những hình ảnh đó tôi thường thay đổi theo từng chủ đề, không nhữnggóc “Bé học chữ cái” mà xung quanh lớp tôi đều viết tiếng và từ như hộp đựnghoa lá, rổ đựng bình Hoặc dán xung quanh lớp các cụm từ như “ Bút chì thôngminh, bảng thời tiết, bé lên lớp, tên của trẻ, tất cả những cái đó phải vừa tầmnhìn với trẻ, hay là những sản phẩm của trẻ đều viết tên trẻ ở phía dưới, làm như

thế trẻ được sử dụng ngay trên hoạt động làm quen với chữ cái, trẻ học đếnnhóm chữ cái gì tôi thường cho trẻ tìm xung quanh nhóm chữ cái đó, phía dướitôi đặt giá để đựng đồ dùng phục vụ môn chữ cái đồ dùng của cô và trẻ như bútchì, bút màu, vở tập tô Ngoái ra còn có đồ dùng phục vụ cho buổi chơi như mũđội có gắn chữ, hoa lá, hột hạt các nét chữ rời, các chấm tròn để trẻ ghép chữ.

Ngay đầu năm học tôi đã tuyên truyền và vận động phụ huynh và trẻ tronglớp cùng tham gia làm thêm đồ dùng, đồ chơi, trang trí lớp nhằm giúp trẻ lĩnhhội, khám phá, tìm tòi và phục vụ cho quá trình học tập của trẻ Chẳng hạn tôivận động phụ huynh làm những nghề như may, thêu cùng cô thêu những chữ cáibằng các sợi len màu lên những đồ dùng các nhân của trẻ như khăn mặt, mũ, đểgiúp trẻ lấy đúng ký hiệu và còn được ôn để nhớ những chữ đã được học Hoặcvận động phụ huynh sưu tầm những tranh ảnh kèm từ hay các câu chuyện, bàithơ in bằng chữ in thường phù hợp để treo ở góc sách cho trẻ hoạt động Khitrang trí góc này tôi thường làm nổi bật các nội dung để kích thích trẻ tò mò, tìmtòi để khám phá

Ví dụ; Chủ đề: Trường Mầm Non: Tôi trang trí bằng cách ở tất cả các góc hoạt

động trong lớp, đều dán tên các góc lên phía trên như góc Góc họa sỹ tý hon,góc Bé khéo tay, Góc Siêu thị Thỏ Con.vv tên góc phải rõ ràng và đánh bằngchữ in thường để giúp trẻ dễ nhận ra các chữ cái đã học hoặc chưa học thì trẻ sẽ

tò mò và hỏi cô những chữ chưa biết Mặc dù hoạt động này không phải là hoạtđộng học chính cho trẻ làm quen với chữ viết mà đây cũng là hình thức cho trẻhoạt động ở mọi lúc, mọi nơi để trẻ biết được sự phong phú, đa dạng của tiếngviệt đây cũng là một cách để trẻ củng cố lại những chữ đã học và làm quen vớinhững chữ chưa học

Ngoài ra những đồ dùng các nhân của trẻ cũng phải có ký hiệu riêng bằngchữ cái in thường như cốc, khăn mặt, ghế, bát ăn cơm, ba lô, bàn chái đánh răng,dép vv để cháu nhớ được đồ dùng các nhân của mình mà còn ôn lại được chữcái

Góc chữ cái

* Kết quả:

Tạo môi trường chữ viết trong lớp phù hợp, đẹp phong phú

Tất cả các cháu và phụ huynh trong lớp tích cực tìm kiếm đồ dùng phếthải, tranh ảnh vv để cùng cô trang trí môi trường học chữ viết

100% trẻ trong lớp tích cực tham gia hoạt động môi trường chữ viết

Biện pháp 3: Tích hợp vào các hoạt động khác.

Hoạt động làm quen với chữ viết tương đối khô khan so với các hoạt độngkhác vì thế để giúp trẻ hứng thú tham gia vào học một cách tích cực thì cô giáophải là người xác định chủ đề và lên kế hoạch tích hợp các hoạt động một cáchhợp lý để trẻ phát huy hứng thú, khuyến khích trẻ tích cực chủ động say mê vàohoạt động học

Ngoài việc dẫn dắt bằng ngôn ngữ thì sự khéo linh hoạt sáng tao, ứng xử sưphạm của cô giáo trong một hoạt động phải nhanh nhẹn để mang lại sự chú ýcao cho trẻ, cô giáo phải kết hợp nhuần nhuyễn các hoạt động khác vào hoạtđộng làm quen với chữ viết sao cho phù hợp với chủ đề

* Tích hợp vào hoạt động âm nhạc

Âm nhạc là món ăn tinh thần của con người Đặc biệt là đối với trẻ nhỏ âmnhạc là tâm hồn tươi vui rộn ràng và hứng khởi, nên tôi thường chọn những bàihát phù hợp với từng chủ đề

Ví dụ: Chủ đề Trường Mầm Non

Hoạt động dạy trẻ làm quen nhóm chữ O, Ô, Ơ thì tôi tích hợp bài hát

“Vịt con học chữ” hay bài Chữ O vv

Hoặc chủ đề: Thế Giới Động Vật

Hoạt động dạy trẻ làm quen nhóm chữ a,ă, â thì tôi tích hợp bài hát “ Tôm

cá cua thi tài”

* Tích hợp văn học:

Để tiết học lôgic và xuyên suốt cả bài học, khi vào tiết học làm quen chữcái tôi thường tích hợp bộ môn văn học Đây cũng là bộ môn mà Bộ giáo dụcchọn làm chuyên đề mũi nhọn cùng lúc với chữ cái Khi tích hợp một câuchuyện hay một bài thơ có các nhân vật, sự vật, con vật có tên gọi trong đó cóchứa chữ cái mà cô sẽ cho trẻ làm quen

Ví dụ: Câu chuyện “Cây tre trăm đốt” ở mỗi thân tre cô gắn nhóm các chữ cái

“d, c, b” cô kể cho trẻ nghe câu chuyện sau đó đưa tranh ra cho trẻ lên đọc chữcái đã học ở mỗi thân cây tre, sau đó cô giới thiệu nhóm chữ hôm nay cô sẽ dạycho trẻ

Mô hình: cây tre trăm đốt

Hay cô có thể kể một câu truyện sáng tạo để lồng ghép,

Ví dụ: chủ điểm “Ngành nghề” cô có thể kể câu truyện sáng tạo “Ước mơ”: có 2

anh em ước mơ rằng em lớn lên thích làm nghề lái tàu, còn anh thì thích nghề