Thông qua hoạt động vui chơi, trẻ phát triển trí tuệ, thể chất, tình cảm quan hệ xã hội, qua đó nhằm phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ. Chính vì vậy. Năm học 2008 2009, Bộ giáo dục và đào tạo phát động phong trào: “Xây dựng trường học thân thiện Học sinh tích cực”.
Trang 1A MỞ ĐẦU
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
- Như chúng ta đã biết, trẻ mầm non hoạt động chủ đạo của trẻ chính là hoạt động vui chơi Trẻ mầm non không chỉ cần được sự chăm sóc sức khoẻ, được học tập, mà quan trọng nhất trẻ cần phải được thoả mãn nhu cầu vui chơi Xuất phát từ vai trò quan trọng của hoạt động vui chơi đối với trẻ mầm non Đặc biệt đối với trẻ mầm non, vui chơi đã mang lại cho thế giới trẻ thơ nhiều điều thú vị và bổ ích, đồng thời thể hiện nhu cầu giải trí, vui chơi, quyền được chia sẻ niềm vui của trẻ với bạn bè và cộng đồng Nó làm cho thế giới xung quanh của các em đẹp hơn và rộng mở; Tuổi thơ của các em sẽ trở thành những kỉ niệm quý báu theo suốt cuộc đời Làm giàu nguồn tình cảm và trí tuệ cho các em Không đơn thuần trò chơi của trẻ còn chứa đựng cả nền văn hoá dân tộc Việt Nam độc đáo và giàu bản sắc Chắp cánh cho tâm hồn trẻ, giúp trẻ phát triển tư duy, sáng tạo, mà còn giúp các em hiểu về tình bạn, tình yêu gia đình, quê hương, đất nước Ngày nay, các em ở một xã hội công nghiệp, chỉ quen với máy móc và không có khoảng thời gian vui chơi cũng là một thiệt thòi Thiệt thòi hơn khi các em không được chơi vui chơi của trẻ đang ngày càng bị mai một và quên lãng, không chỉ có ở các thành phố mà còn ở cả các vùng quê Thông qua hoạt động vui chơi, trẻ phát triển trí tuệ, thể chất, tình cảm quan
hệ xã hội, qua đó nhằm phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ Chính vì vậy Năm học 2008 - 2009, Bộ giáo dục và đào tạo phát động phong trào: “Xây dựng trường học thân thiện - Học sinh tích cực” Trong đó có nội dung đưa các bài đồng giao vào trường học Nhưng làm thế nào để tổ chức được đồng giao thực
sự có hiệu quả, lôi cuốn và hấp dẫn được trẻ là một bài toán khó với các giáo viên, đặc biệt là các giáo viên mầm non (Vì khả năng chú ý có chủ định của trẻ mầm non còn hạn chế Trẻ dễ dàng tham gia vào trò chơi nhưng cũng nhanh
chán, nhanh bỏ cuộc) Chính vì lẽ đó tôi tìm tòi nghiên cứu đề tài: “Một số kinh
nghiệm Khi tổ chức đồng giao cho trẻ 4 – 5 tuổi theo chủ đề”
2 Mục đích nghiên cứu:
Nghiên cứu để nâng cao trình độ chuyên môn cho bản thân để “Một số kinh nghiệm Khi tổ chức đồng giao cho trẻ 4 – 5 tuổi theo chủ đề”
Trang 2- Mở rộng vốn từ cho trẻ phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ.
- Trẻ nhận biết phát âm đúng âm các bài đồng giao
- Giúp trẻ chơi các trò chơi thành thạo
3 Đối tượng nghiên cứu:
- Độ tuổi trẻ 4 - 5 tuổi: Lớp Hoa Cúc trường Mầm Non Thị Trấn Nga Sơn
Thanh Hóa.
4 Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu cơ sở lý thuyết
- Phương pháp khảo sát thực tế trẻ trên lớp
- Phương pháp thống kê xử lý số liệu
- Phương pháp thực hành trải nghiệm
- Phương pháp trực quan, dùng lời
- Phương pháp giáo dục bằng tình cảm và khích lệ
B NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
1 CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Chúng ta biết rằng đồng giao là một món ăn tinh thần không thể thiếu được của trẻ nhỏ, nó ngấm vào cảm xúc tuổi thơ của mỗi người như một lẽ tự nhiên Bởi vậy, khi lớn lên mỗi khi chứng kiến trẻ diễn xướng đồng giao chúng ta đều cảm thấy mình như trẻ lại những ký ức thời thơ ấu tái hiện, mang lại cho chúng
ta cảm giác yêu đời và gợi lại những kỷ niệm đẹp khó quên về một thời thơ ấu hồn nhiên, thánh thiện vô tư chẳng bao giờ trở lại nữa Ấn tượng về những bài, đồng giao thật sâu sắc đối với mỗi người, ấn tượng đó có được là bởi nội dung của các bài, đồng giao đơn giản, dễ hiểu, dễ thuộc phù hợp với nhận thức và hoạt động của trẻ, ngôn từ gần gũi với cách nói vần vè, giàu nhịp điệu của ngôn ngữ nhi đồng Tuy nhiên trẻ là chủ thể của quá trình phát triển ngôn ngữ, ngôn ngữ của trẻ được phát triển qua quá trình giao tiếp của trẻ với những người xung quanh, với môi trường tự nhiên và môi trường xã hội Phát triển ngôn ngữ cho trẻ là phát triển ở trẻ cả 4 kỹ năng: Nghe, nói, đọc, viết Ở trường mầm non, đặc biệt đối với trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi, việc phát triển ngôn ngữ mạch lạc là vô cùng quan trọng Vậy bằng cách nào để có thể phát triển ngôn ngữ cho trẻ, một số người cho rằng lời nói phải thật ngắn gọn trong khi giao tiếp với trẻ thì mới phù
Trang 3hợp với khả năng trẻ, hoặc phải chú ý sửa cho câu nói của trẻ thật chuẩn thì mới giúp trẻ khắc phục và phát triển tốt ngôn ngữ Nhưng với tôi khi cho trẻ đọc những bài, đồng giao sẽ giúp trẻ học phát âm một cách tự nhiên, ngôn ngữ của trẻ sẽ phát triển nhanh chóng
Vì thế, tôi mạnh dạn đưa ra “Một số kinh nghiệm Khi tổ chức đồng giao cho trẻ 4 – 5 tuổi theo chủ đề” Nhằm giúp cho giáo viên có thêm phương pháp trong việc phát triển toàn diện cho trẻ Mang ý nghĩa to lớn trong việc: Rèn luyện thể lực, sự khéo léo, nhịp nhàng, rèn luyện trí tuệ, sự nhanh trí, óc phán đoán, gợi xúc cảm thẩm mỹ, khả năng hoạt động nhóm, tập thể, sự gắn kết của tình bạn Và đặc biệt nó góp phần xây dựng nhân cách mang đậm văn hóa dân tộc Việt Nam cho trẻ ngay từ khi trẻ còn nhỏ
2 THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ:
Trường mầm non Thị Trấn Nga Sơn được đặt tại trung tâm Thị Trấn trường đạt chuẩn quốc gia, trường có bề đầy thành tích, vinh dự năm 2007 trường được nhận Huân chương lao động hạng III, được Thủ Tướng Chính Phủ, UBND Tỉnh Thanh Hóa tặng Bằng khen và nhiều phần thưởng khác
- Bản thân tôi là một giáo viên trẻ năng động nhiệt tình có niền đam mê với công việc chăm sóc giáo dục trẻ, điều đặc biệt bản thân tôi có nhiều kinh nghiệm trong việc chăm sóc giáo dục trẻ 4 - 5 tuổi, rõ nét nhất vẫn là tổ chức các trò chơi đồng giao cho trẻ Bản tôi luôn được sự quan tâm chỉ đạo và hướng dẫn của BGH Nhà trường và tổ chuyên môm Đựơc sự hướng dẫn và chỉ đạo sát sao
về chuyên môn của phòng giáo dục và sự quan tâm tạo điều kiện về mọi mặt của các cấp ủy Đảng chính quyền địa phương của các bực cha mẹ học sinh tạo điều kiện về kinh phí cũng như đồ dùng đồ chơi, nên ngay từ đầu năm học tôi đã xây dựng lịch trình tổ chức giao lưu tổ chức các trò chơi đồng giao
- Trẻ lớp tôi rất mạnh dạn, tự tin, thông minh, thích tham gia vào các trò, đặc biệt là các trò chơi có đồng giao
- Bản thân tôi đã trải qua thời thơ ấu tôi hiểu, những trò chơi tổ chức có các trò chơi các bài đồng giao đã gắn bó với tôi trong suốt thời thơ ấu đó Tôi rất thích tổ chức các trò chơi các bài đồng giao Việt Nam thú vị và đặc sắc, phù hợp với trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi hơn bao giờ hết
Trang 4- Bản thân tôi có trình độ đào tạo trên chuẩn và trải qua nhiều năm kinh nghiệm thực tế giảng dạy tại lớp 4 - 5 tuổi
- Tôi nghĩ rằng việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ 4 - 5 tuổi đòi hỏi
cô giáo phải thật sự linh hoạt và sáng tạo cao
- Ở mội trò chơi còn phải tùy thuộc vào mức độ khó hay dễ của mỗi trò chơi không giống nhau Có những trò chơi vô cùng đơn giản nhưng cũng có những trò chơi lại vô cùng phức tạp, đòi hỏi người chơi phải tư duy trong quá trình chơi
- Thời gian tổ chức cho trẻ chơi rất hạn hẹp vì một trò chơi không thể diễn
ra trong suốt cả một hoạt động của trẻ mà nó chủ yếu chỉ được lồng ghép và tích hợp vào các hoạt động mà thôi
*Qua khảo sát chất lượng đầu năm cho thấy:
Tổng số
trẻ
Số trẻ hứng thú tham gia
chơi
Số trẻ chưa hứng thú tham gia chơi
Từ những thực trạng trên đây, tôi đã đề ra một số giải pháp cụ thể như sau:
3 CÁC GIẢI PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN
1: Lựa chọn các trò chơi có các bài đồng giao phù hợp với lứa tuổi của trẻ.
Kho tàng các trò chơi có các bài đồng giao Việt Nam vô cùng phong phú
và đa dạng nhưng không phải trò chơi nào cũng phù hợp với trẻ nhỏ Vì thế, bản thân tôi đã có sự cân nhắc lựa chọn cho trẻ chơi các trò chơi có luật chơi và cách chơi đơn giản, dễ nhớ, dễ hiểu
Bên cạnh đó, trong trường mầm non lại có sự phân chia trẻ theo nhiều độ tuổi Mỗi độ tuổi lại có mức độ nhận thức và khả năng chú ý có chủ định khác nhau Chính vì thế, các trò chơi có các bài đồng giao cũng cần phải được lựa chọn cho phù hợp với từng độ tuổi cụ thể như sau:
+ Với trẻ lứa tuổi nhà trẻ và mẫu giáo bé, khả năng chú ý có chủ định còn kém, nhận thức còn đơn giản Vì vậy trẻ chỉ có thể chơi được các trò chơi có các
Trang 5bài đồng giao đơn giản như: “Lộn cầu vồng”, “Chi chi chành chành”, “Tập tầm vông”, “Trời mưa cho mối bắt gà”, “Dung dăng dung dẻ”
+ Còn với trẻ lớp tôi thì: Khả năng chú ý có chủ định và nhận thức của trẻ
đã cao hơn rất nhiều so với lứa tuổi trước Vì thế, trẻ có thể chơi được các trò chơi dài hơn và khó hơn
Khi lựa chọn các trò chơi có các bài đồng giao cho trẻ, tôi thực hiện theo các tiêu chí sau:
- Trò chơi không quá đơn giản nhưng cũng không quá phức tạp
- Đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trò chơi dễ kiếm, dễ tìm
- Giúp củng cố tư duy, ngôn ngữ, vận động, kỹ năng cho trẻ
- Gây được hứng thú, thu hút sự chú ý của trẻ
- Có sự tham gia của tập thể lớp hoặc nhóm trẻ trong lớp
Từ những tiêu chí trên, tôi đã lựa chọn các trò chơi sau cho trẻ như sau
“Thả đỉa ba ba”, “Ô ăn quan”, “Chuyền thẻ” “Hát chuyền sỏi” “Trốn tìm” “Đếm sao” “Kéo co”, “Rồng rắn lên mây”, “Chồng đống chồng đe”, “Trồng nụ trồng hoa”, “Ném còn”, “Cướp cờ”
- Hình 1: Các cháu chơi dung dăng dung dẻ
Trang 6Hình 2: Các cháu chơi trò chơi ô ăn quan 2: Chuẩn bị đồ dùng đồ chơi, lời ca, địa điểm trước khi tổ chức cho trẻ tham gia vào các trò chơi có các bài đồng giao.
2.1: Chuẩn bị đồ dùng đồ chơi cho các trò chơi có các bài đồng giao:
Đồ dùng đồ chơi của các trò chơi có các bài đồng giao cũng vô cùng đa dạng và phong phú, mang tính đặc trưng và được thiết kế dựa vào cách chơi và luật chơi của từng trò chơi Mỗi trò chơi dân gian có một hoặc nhiều loại đồ dùng đồ chơi tương ứng mà thiếu nó thì trò chơi không thể tiến hành được
Ví dụ như trò: “Chơi chuyền” Đòi hỏi phải có 10 que chuyền và một đồ vật
có dạng khối cầu như quả bóng, quả bưởi non Trò chơi “Ném còn” Không thể diễn ra nếu thiếu quả còn - Đồ chơi truyền thống của trò chơi đó Hay đơn giản như trò chơi “Bịt mắt bắt dê” Cũng không thể được tổ chức nếu không có dải vải hoặc dải khăn bịt mắt
Chính vì vậy, trước khi tổ chức cho trẻ chơi một trò chơi có các bài đồng giao nào đó, giáo viên cần tìm hiểu kỹ lưỡng về luật chơi, cách chơi cũng như việc có hay không có đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trò chơi để từ đó có thể chuẩn bị đầy đủ các yếu tố cần thiết cho trò chơi
2.2: Dạy trẻ đọc thuộc lời ca (Đối với những trò chơi có lời đồng giao): Một đặc điểm đặc trưng của trò chơi có các bài đồng giao đó là khi chơi trẻ
Trang 7không bao giờ chỉ hùng hục thực hiện các vận động của mình mà chúng thường vừa chơi vừa hát hoặc đọc lời đồng giao nào đó Các bài đồng giao đó khiến cho không khí chơi vui vẻ, nhộn nhịp hơn Mặc dù không phải bài đồng giao nào cũng có ý nghĩa, song bài nào cũng phù hợp với tư duy hồn nhiên của trẻ Ví dụ như: Chơi “Chi chi chành chành”, trẻ hát “Chi chi chành chành - Cái đanh thổi lửa - Con ngựa chết trương - Tam vương ngũ đế”" Câu hát dường như chẳng có mạch ý nào rõ ràng, nhưng thiếu nó thì trò chơi không thể tiến hành Hay như chơi “Rải ranh” trẻ hát “Rải ranh - Bẻ cành - Hái ngọn - Chọn đôi” Cùng với lời hát trong trẻo là bàn tay rải những viên sỏi một cách khéo léo, tung viên cái lên, nhặt một hoặc hai viên con dưới đất, rồi lại giơ tay đỡ viên cái vừa rơi xuống Trò chơi chỉ có thể được tổ chức khi trẻ đã thuộc lời đồng giao Chính vì vậy, tôi thường cho trẻ làm quen với lời đồng giao của các trò chơi dân gian trước khi hướng dẫn trẻ chơi vào các thời điểm trong ngày của trẻ như: Hoạt động chiều, hoạt động ngoài trời Khi trẻ đã thuộc lời đồng giao, tôi tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi tương ứng với lời đồng giao đó Vì thế, trẻ chơi rất hứng thú và tích cực tham gia chơi
2.3: Chuẩn bị địa điểm để tổ chức trò chơi:
Hình 4: Cô hướng dẫn cháu chơi ô ăn quan
Trang 8Hình 5: Các cháu chơi tập tầm vông Mỗi trò chơi có các bài đồng giao có một cách chơi và luật chơi khác nhau
Có những trò chơi vận động mang tính tập thể rất cao, thường có số lượng người tham gia chơi lớn và đòi hỏi địa điểm chơi phải có diện tích rộng như “Kéo co”,
“Rồng rắn lên mây”, “Thả đỉa ba ba”, “Trồng nụ trồng hoa” Nhưng lại cũng có những trò chơi tĩnh, trẻ hay chơi theo các nhóm nhỏ như “Chi chi chành chành”,
“Tập tầm vông”, “Rải ranh”, “Chuyền thẻ”, “Ô ăn quan”
Chính vì vậy, giáo viên cần nắm vững cách chơi, luật chơi, đặc điểm của từng trò chơi để từ đó lựa chọn địa điểm cho phù hợp trước khi tổ chức cho trẻ chơi
3: Phát triển ngôn ngữ của trẻ qua đồng giao.
Trẻ rất thích lắng nghe âm thanh của vốn ngôn ngữ và chơi với chúng các bài đồng giao luôn có nội dung gần gũi với trẻ, trẻ thường đọc khi vui chơi Đặc biệt là những bài đồng giao gắn liền với trò chơi dân gian
* Ở mọi lúc, mọi nơi trong các thời điểm sinh hoạt
Khi hoạt động ngoài trời, tận dụng không gian rộng và thoáng cô có thể tổ chức cho trẻ chơi trò chơi “Mèo đuổi chuột” với lời đồng giao:
Mèo đuổi chuột Mèo đuổi đằng sau Mời bạn vỗ tay Trốn đâu cho thoát
Trang 9Xếp hàng vòng tròn Thế là chú chuột Chuột chui lỗ hỏng Phải đóng vai mèo Chạm vội chạy mau Co cẳng đuổi theo
Bắt mèo hoá chuột
Ở hoạt động chiều cho trẻ chơi trò chơi: “Rồng rắn lên mây”
Hay: “Chi chi chành chành”
Ù à ù ập
Hình 6: Các cháu chơi trò chi chi chành chành Mặc dù không phải bài đồng dao nào cũng có ý nghĩa Song bài nào cũng phù hợp với tư duy hồn nhiên của trẻ Các bài đồng giao khiến cho không khí chơi vui vẻ, nhộn nhịp hơn, trẻ vừa được thực hiện các vận động, vừa được hát hoặc đọc lời đồng giao, điều đó góp phần không nhỏ vào việc phát triển ngôn ngữ của trẻ
4: Tổ chức các trò chơi phù hợp với tính chất của hoạt động.
Mỗi hoạt động của trẻ đều nhằm đạt được một mục đích nhất định Vì thế, hoạt động nào cũng có tính chất riêng của nó Nếu như hoạt động chung được tổ chức nhằm cung cấp các kiến thức cho trẻ thì hoạt động ngoài trời lại giúp trẻ được gần gũi với thiên nhiên, khám phá các hiện tượng tự nhiên và phát triển thể chất; Hay như ở hoạt động góc trẻ lại được mở rộng thêm về kinh nghiệm sống
Trang 10và kỹ năng chơi theo nhóm Chính vì vậy, tôi chú ý lựa chọn và tổ chức các trò chơi có các bài đồng giao cho phù hợp với tính chất của từng hoạt động
+Với hoạt động ngoài trời: Tận dụng không gian rộng và thoáng, giáo viên nên tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi vận động nhằm rèn luyện và phát triển thể lực cho trẻ như: “Rồng rắn lên mây”, “Bịt mắt bắt dê”, “Nhảy dây”, “Nhảy lò cò”
“Thả đỉa ba ba”
+ Với hoạt động góc: Nên tổ chức cho trẻ các trò chơi có thể chơi theo nhóm nhỏ trong một không gian hẹp như: “Ô ăn quan”, “Chơi chuyền”, “Rải ranh”, “Chuyền thẻ”, “Kéo cưa lửa xẻ”
+Với hoạt động có chủ định và hoạt động chiều (Chủ yếu tôi cho trẻ chơi trong phòng học): Nên tổ chức cho trẻ các trò chơi tĩnh nhằm phát triển nhận thức cho trẻ như: “Ô ăn quan”, “Tập tầm vông”, “Rải ranh”, “Chơi chuyền”,
“Chơi cờ”, “Vấn đáp”, “Đếm sao”,” Đọc câu” Đặc biệt khi tích hợp trò chơi dân gian trong hoạt động chung, tôi đã lựa chọn trò chơi phù hợp với đặc điểm của từng hoạt động
Ví dụ:
- Với hoạt động giáo dục thể chất: Tôi đã lựa chọn các trò chơi vận động nhằm rèn luyện thân thể khoẻ mạnh, hoạt bát và năng động Nhiều trò chơi đòi hỏi trẻ phải mạnh mẽ, nhanh chân, nhanh mắt, nhanh miệng Trẻ phải có sức khỏe mới có thể vui chơi và ngược lại vui chơi giúp cho trẻ thêm khỏe mạnh và năng động
Chẳng hạn:
+ Với trò chơi “Rồng rắn lên mây”, khi trẻ hát xong câu cối: “Xin khúc đuôi - Tha hồ thầy đuổi”, lập tức trẻ làm “Đuôi” (Đứng sau cùng) phải chạy thật nhanh, nếu không sẽ bị “Thầy” tóm lấy, sau đó có thể bị thay người khác hoặc lại phải làm “Thầy” để đi đuổi những trẻ khác
+ Trò “Nhảy dây”, “Trồng nụ trồng hoa” “Nhảy lò cò” Có nhiều nấc chơi nho nhỏ: Từ bàn một, bàn hai Đến bàn mười (Nhảy lò cò); Từ một nụ, một hoa Đến tám hoa (Trồng nụ trồng hoa ) Trẻ phải vượt qua dần từng nấc, hết nấc này mới đi tiếp nấc sau Như vậy, trẻ phải dai sức, khỏe mạnh, nhanh nhẹn và khéo léo mới có thể tiến dần đến được nấc cuối của trò chơi
