Đồng thời góp phần chuẩn bị về tâm thế cho trẻ bước vào lớp 1, giáo dục ở trẻ lòng ham muốn nhận thức, ham muốn tiếp thu những điều mới lạ, giúp trẻ hình thành thói quen học tập một cách có mục đích, có tổ chức, biết lắng nghe và điều khiển hành vi của mình thực hiện tốt các hoạt động ở trường mầm non .Từ đó hình thành và phát triển toàn diện cho trẻ.
Trang 13 Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong việc thiết kế
giáo án điện tử cho trẻ làm quen với hoạt động vẽ
11-14
5.Phối kết hợp giữa gia đình và nhà trường 15-18
Trang 2đường cơ bản để tiến hành giáo dục thẩm mỹ, giáo dục toàn diện về mọi mặtphát triển của trẻ em về đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ, thể chất và hình thành cácphẩm chất, kỹ năng ban đầu của con người như một thành viên trong xã hội biếtlao động tích cực và sáng tạo.
Có thể nói rằng, hoạt động tạo hình là một trong những hoạt động hấp dẫnđối với trẻ mẫu giáo Bởi hoạt động này đã giúp trẻ được thử sức mình, thể hiệnnhững ước mơ của mình qua cái nhìn và sự tưởng tượng trong ánh mắt trẻ thơ
Đó là trẻ được tìm hiểu, khám phá và thể hiện một cách sinh động những gì trẻnhìn thấy trong thế giới xung quanh mọi vật, cỏ cây, hoa lá, con người, quêhương, đất nước… Những gì làm trẻ rung động mạnh mẽ và gợi cho trẻ nhữngcảm xúc, tình cảm tích cực Thông qua đó, trẻ được trải nghiệm và tích lũy vốnsống, có ý thức và mong muốn thể hiện cái đẹp, giúp trẻ có những kinh nghiệmsáng tạo về nghệ thuật, qua đó hình thành năng khiếu thẩm mỹ ở trẻ Hoạt độngtạo hình còn hình thành ở trẻ những kỹ năng đơn giản như tư thế ngồi ngayngắn, kỹ năng cầm bút, phát triển sự khéo léo phối hợp giữa mắt và tay Hìnhthành ở trẻ những kỹ năng, kỹ xảo, năng lực quan sát, tư duy, ghi nhớ, chú ý cóchủ định và tri giác đồ vật, rèn tính kiên trì, sáng tạo và khả năng đánh giá, tựđánh giá Đồng thời góp phần chuẩn bị về tâm thế cho trẻ bước vào lớp 1, giáodục ở trẻ lòng ham muốn nhận thức, ham muốn tiếp thu những điều mới lạ, giúptrẻ hình thành thói quen học tập một cách có mục đích, có tổ chức, biết lắngnghe và điều khiển hành vi của mình thực hiện tốt các hoạt động ở trường mầmnon Từ đó hình thành và phát triển toàn diện cho trẻ
Chính vì vậy tôi đã chọn đề tài “Dạy trẻ 4 – 5 tuổi trường mầm non Nga Hưng làm quen với hoạt động tạo hình, thể loại vẽ” làm đề tài nghiên cứu của mình
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.
Nâng cao nhận thức cho bản thân về môn học tạo hình
Nghiên cứu để tìm ra các biện pháp giáo dục phù hợp dạy trẻ nhằm nângcao kĩ năng, kiến thức cho trẻ thực hiện tốt hoạt động tạo hình thể loại vẽ
III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.
Trẻ 4-5 tuổi trường mầm non Nga Hưng
Trang 3Các biện pháp, hình thức và phương pháp tổ chức tốt nhất để cho các giờhọc vẽ của trẻ đạt kết quả cao tại trường mầm non Nga Hưng.
Chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 4-5 tuổi,đặc biệt là lĩnh vực phát triểnthẩm mỹ cho trẻ
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
- Phương pháp khảo sát chất lượng học sinh trên lớp
- Phương pháp thực hành, luyện tập
- Phương pháp thống kê
- Phương pháp phân tích tổng hợp
- Phương pháp tổng kết, rút kinh nghiệm
B NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
I CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Hoạt động tạo hình của trẻ được coi là hoạt động mang tính sáng tạo nghệthuật nhưng chưa thực thụ Bởi quá trình hoạt động và sản phẩm hoạt động tạohình của trẻ thể hiện các đặc điểm của một nhân cách đang được hình thành.Mối quan tâm chính của trẻ là tập trung vào sự thể hiện biểu cảm chứ chưa phải
là hình thức nghệ thuật thực sự của tác phẩm Do tính không chủ định của trẻ màtrong quá trình tạo hình trẻ chưa có khả năng độc lập suy tính công việc sắp tớimột cách chi tiết, các ý định miêu tả của trẻ thường nảy sinh một cách tình cờ.Trẻ chỉ quan tâm đến việc “Vẽ cái gì” chứ không phải “vẽ như thế nào”, trẻ sẵnsàng vẽ bất cứ cái gì, không biết sợ, không biết tới khó khăn trong miêu tả, trẻ
vẽ những gì trẻ thấy, trẻ biết, trẻ nghĩ theo cách cảm nhận của trẻ thơ chứ chưahẳn là những gì giống như cái mà chúng ta nhìn thấy
Đặc biệt trong giờ học vẽ thể loại “đề tài” Trong mỗi đề tài dạy vẽ cho trẻ,đều mang những nội dung phong phú khác nhau, mô phỏng về thế giới xungquanh trẻ, mang lại cho trẻ những hình ảnh tươi đẹp trong cuộc sống Trẻ hiểu
và tái tạo lại những hình ảnh đẹp của quê hương, đất nước, những cảnh vật củathiên nhiên Trẻ thích tự tay vẽ được một cái gì đó dù là các họa tiết đơn giảnnhư ngôi nhà, cây xanh, bông hoa, mưa, ông mặt trời… Thông qua các bài vẽmang lại cho trẻ những cảm xúc thực sự khi trẻ tạo ra được một sản phẩm và
Trang 4giúp trẻ thể hiện được ước mơ, được tìm hiểu, được vẽ, được sáng tạo một cáchchủ động.
Như vậy, xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý của trẻ để thu hút được sự chú ýcủa trẻ vừa dễ lại vừa khó vì trẻ rất hào hứng trước những điều mới lạ, nhưng dễchán với những gì quen thuộc và tâm sinh lý trẻ đang trên đà phát triển mà môntạo hình, đặc biệt thể loại vẽ có giá trị giáo dục rất lớn đối với sự phát triển toàndiện của trẻ, nhất là phát triển năng khiếu thẩm mỹ Vì vậy việc đưa thể loại vẽđến trẻ rất khó đòi hỏi giáo viên phải có kiến thức nhất định về phương phápcũng như năng khiếu thẩm mỹ, cần có những biện pháp và lựa chọn các đề tàisao cho phù hợp với lứa tuổi, mang đến sức hấp dẫn, mới lạ nhưng phải có tínhgiáo dục cao và hàm chứa tính thẩm mỹ nghệ thuật đúng với mục đích, ý nghĩacủa môn học trong việc giáo dục trẻ mầm non
II THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ
1.Thuận lợi
Trường mầm non Nga Hưng nằm ở vị trí trung tâm chính trị văn hóa – xãhội của xã, trên địa bàn có bề dày trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ Bangiám hiệu và đội ngũ giáo viên thường xuyên được tiếp cận và bồi dưỡng kịpthời chương trình Giáo dục mầm non mới
- Được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của ban giám hiệu nhà trường, ban chấtlượng chuyên môn của tổ tạo mọi điều kiện giúp đỡ để tôi thực hiện tốt đề tàinày
- Được sự quan tâm ủng hộ nhiệt tình của các bậc phụ huynh, nhận thức sâusắc về ngành học mầm non nói chung cũng như bộ môn tạo hình của trẻ nóiriêng
- Bản thân được tham gia học các lớp chuyên đề, học bồi dưỡng thườngxuyên do Phòng giáo dục tổ chức và được tham gia các hội thi do trường vàhuyện tổ chức để bồi dưỡng chuyên môn và học hỏi kinh nghiệm, được chị emđồng nghiệp quan tâm, giúp đỡ, góp ý về chuyên môn
- Về cơ sở vật chất: Nhà trường trang bị đầy đủ đồ dùng, đồ chơi để phục vụcho hoạt động học tập vui chơi của trẻ
- Lớp học khang trang, rộng rãi, thoáng mát, đảm bảo diện tích cho các cháuhoạt động vui chơi và học tập
2.Khó khăn:
Trang 5- Môn tạo hình nhất là thể loại vẽ cần có năng khiếu, nhưng khả năng vẽnhiều trẻ còn hạn chế vì thế có phần ảnh hưởng đến chất lượng của môn học.
- Nhiều cháu còn nhút nhát, chưa mạnh dạn thể hiện sản phẩm của mình,đánh giá sản phẩm của mình
Với những thuận lợi và khó khăn trên, tôi cần phải nắm rõ được phươngpháp của bộ môn này đặc biệt thể loại vẽ và nắm được đặc điểm tâm sinh lý vàtrình độ tiếp thu của trẻ cùng với điều kiện thực tế của trường của lớp để pháthuy những thuận lợi có được và khắc phục những khó khăn còn tồn tại mang lạikết quả tốt cho trẻ trong môn học này
* Kết quả thực trạng.
Từ những thực trạng trên tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng từ đầu nămhọc để nắm được tỉ lệ khả năng tiếp thu kiến thức và kỹ năng thực hiện bài vẽcủa trẻ
Kết quả cho thấy như sau:
vẽ và biết vẽ, tô màu bố cục
tranh cân đối, hợp lý
Trang 6học vẽ, đồng thời phát triển khả năng tư tuy, trí tưởng tượng, sáng tạo và khảnăng thẩm mỹ cho trẻ và tôi đã áp dụng một số biện pháp sau:
1 Xây dựng nề nếp học tập.
Để trẻ tiếp thu bài tốt bất cứ bộ môn nào điều cần làm đầu tiên của việc học
đó là cần phải rèn cho trẻ vào nề nếp học tập Khi trẻ đã vào nề nếp thì các bướctiếp theo giáo viên thực hiện sẽ nhẹ nhàng hơn Vì vậy ngay từ đầu năm họccông việc đầu tiên tôi sắp xếp vị trí ngồi của trẻ Tôi chia lớp làm 3 tổ, đặt tên tổ
cụ thể: tổ hoa hồng, tổ hoa cúc, hoa sen, mỗi tổ bầu ra 1 tổ trưởng để quánxuyến, nhắc nhở các thành viên của tổ mình Xếp những cháu mạnh dạn ngồivới cháu nhút nhát, cháu nam xen kẽ cháu nữ, những trẻ năng khiếu tạo hìnhkém ngồi cạnh trẻ có khả năng vẽ tốt để học tập bạn Rèn cho trẻ có thói quen nềnếp trong học tập, tác phong ngồi học ngay ngắn, đúng tư thế, không nóichuyện, tập trung chú ý trong giờ học, muốn phát biểu ý kiến phải giơ tay xinphép cô, trả lời rõ ràng, mạch lạc, đủ câu Tôi luôn quan tâm, gần gũi, động viênnhững trẻ nhút nhát và những trẻ hạn chế về năng khiếu vẽ, tôi tạo ra nhiều tìnhhuống hấp dẫn để gây sự chú ý, hứng thú ở trẻ, giúp trẻ có động lực và thoải mái
về tinh thần, tự tin bước vào giờ học tốt hơn Những trẻ khá khuyến khích, trẻyếu động viên để trẻ tạo ra nhiều bức tranh đẹp hơn
Giờ học tạo hình ở lớp 4 tuổi
Sau một thời gian thực hiện biện pháp này tôi đã thành công trong việc rènluyện nề nếp cho trẻ, trẻ đã có thói quen học tập tốt, không gò bó, học thoải mái
Trang 7Những trẻ không hứng thú trong giờ học vẽ dần dần đã có sự hứng thú, tập trungtrong giờ học và ham muốn tạo ra những sản phẩm đẹp như bạn.
2 Dạy trên tiết học chính.
Để thu hút được sự chú ý của trẻ vào môn học vừa dễ lại vừa khó vì trongthực tế chúng ta đã biết đặc điểm phát triển về tâm sinh lý của trẻ chưa ổn định,trẻ có rất nhiều sự thay đổi, lúc trẻ thích học, lúc không, lúc nhanh nhớ nhưng lạichóng quên, thích cái mới lạ và dễ chán với những điều quen thuộc Vì vậy, tôiluôn suy nghĩ phải thay đổi hình thức cũng như phương pháp sao cho bài dạysinh động, hấp dẫn, lôi cuốn được trẻ, không lặp đi lặp lại để tránh sự nhàm cháncủa trẻ trong giờ học, nhưng phải chính xác
* Rèn trẻ vẽ các nét cơ bản và phối hợp các nét vẽ tạo thành hình khối, biết cách cầm bút và tư thế ngồi vẽ:
Rèn trẻ vẽ các nét cơ bản là một việc rất quan trọng Vì nó giúp cho kỹnăng vẽ của trẻ tốt hơn, khả năng sáng tạo của trẻ được phát triển toàn diện
Ví dụ: Khi vẽ ngôi nhà của bé, chủ đề “ gia đình” (tiết vẽ đề tài) Tôi chotrẻ quan sát các bức tranh vẽ ngôi nhà các kiểu khác nhau Tôi hỏi trẻ để vẽđược ngôi nhà cô vẽ bằng các nét gì? Khi ghép các nét đó lại cô được hình gì?
Từ đó tôi hướng dẫn trẻ vẽ các hình vuông, chữ nhật, hình tam giác vàtạo thành ngôi nhà như sau:
- Để vẽ được hình vuông cô sẽ đặt bút vẽ 2 nét ngang ở trên và ở dưới, côkéo từ trái sang phải Sau đó cô vẽ 2 nét xổ thẳng, cô đặt bút từ trên kéo xuốngdưới và các nét đó gặp nhau ở các góc Tiếp theo cô sẽ vẽ mái nhà: mái nhà cô
sẽ vẽ hình tam giác, cô vẽ 2 nét xiên 2 bên, sau đó cô vẽ nét ngang Tương tựvới các chi tiết khác của ngôi nhà để tôi hướng dẫn trẻ
- Tiếp theo tôi sẽ hỏi ý tưởng của trẻ: Con định vẽ ngôi nhà như thế nào?(Vì đây cũng là một tiết mà trẻ được vẽ ngôi nhà theo ý thích và trí tưởng tượngcủa trẻ) Tôi sẽ giải thích cho trẻ vì các con cùng vẽ ngôi nhà của bé Vậy ngôinhà phải là chính, các con sắp xếp, bố cục ngôi nhà là mảng chính Sau đó cáccon sẽ vẽ thêm cảnh vật khác xung quanh ngôi nhà, để ngôi nhà thêm đẹp
Và một điều cũng rất quan trọng là trẻ phải học cách cầm bút sao cho đúng
tư thế, trẻ không thể tự cầm bút mà cần có sự chỉ dẫn trực quan và giải thích rõràng của giáo viên Cầm bút không đúng là một trong những nguyên nhân cơ
Trang 8bản làm ảnh hưởng sự phát triển các thao tác tạo hình của bàn tay và làm choquá trình miêu tả hình vẽ trở nên khó khăn.
Tôi phải rèn trẻ cách cầm bút đúng bằng 3 ngón tay: giữ bút bằng ngón cái
và ngón trỏ; ngón giữa giữ ở phía dưới; khi vẽ cánh tay cho tới bàn tay phải đặtnằm trên bàn làm điểm tỳ hoặc hơi nhích cao hơn, dựa vào cây bút
Phải học cách nhấn bút mạnh, hoặc nhẹ với các mức độ khác nhau tùy theo
ý muốn để tạo nên các sắc thái màu, các đường, nét, với các tính chất khácnhau nhằm gây nên sức truyền cảm cho các hình vẽ Ngoài ra tôi bồi dưỡng chotrẻ cách vẽ màu (đưa bút theo một hướng hoặc không ra ngoài nét viền) với cácloại bút vẽ khác nhau (bút chì, bút sáp, bút lông, phấn màu…) cần giúp trẻ nắmđược kỹ thuật sử dụng khác nhau Khi trẻ vẽ cô cần quan tâm nhắc nhở để rèncho trẻ ngồi đúng tư thế, không để trẻ cúi mặt sát xuống bàn hoặc không ngồivẹo người
Khi được rèn, trẻ có tư thế ngồi thẳng, đặt cánh tay đúng tư thế, thoải máitrên bàn, và cầm bút đúng cách
Tư thế ngồi vẽ của trẻ đầu năm
Trang 9Tư thế của trẻ về cuối năm học
Từ việc “Rèn trẻ vẽ các nét cơ bản và phối hợp các nét vẽ tạo thành hình
khối, biết cách cầm bút và tư thế ngồi vẽ” tôi thấy trẻ có rất nhiều tiến bộ và tư
thế ngồi học, cách cầm bút của trẻ đúng hơn
* Hướng dẫn trẻ sắp xếp bố cục bức tranh, cách sử dụng màu sắc để tô tranh
Bố cục trang trí cũng như cách phối màu thường tuân theo những quy luậtthẩm mỹ nhất định Các giờ học vẽ có vai trò rất lớn trong việc phát triển trí tuệ
Ví dụ: Vẽ chân dung: Thì đặt giấy dọc trước mặt, vẽ khuôn mặt là một hình tròn
to giữa giấy, sau đó vẽ tóc, tai, mũi, miệng…
Trẻ mẫu giáo cần làm quen và sử dụng tích cực tính nhịp điệu của sự sắpxếp các hình trang trí Trước hết trẻ cần làm quen với cách sắp xếp theo bố cụchàng lối( thành dãy) rồi bố cục mạng với các loại nhịp phức tạp dần Khi trẻ đã
Trang 10khá thành thạo với bố cục hàng lối và bố cục theo mạng, trẻ có thể tập xây dựngcác bố cục trang trí tương đối đơn giản.
Ví dụ: Trang trí trong các khuôn hình học (hình tròn, hình vuông…)
Về sự lựa chọn hình dáng họa tiết, trẻ cần tập sử dụng các hình tự nhiênđơn giản làm họa tiết (hoa,lá ) Về sự thể hiện màu sắc, trẻ sử dụng các màu cơbản để thể hiện
Khi trẻ tô màu, tôi gợi ý để trẻ nói lên mối liên hệ màu sắc với các màu:nóng- lạnh, sáng- tối…Vì trẻ mầm non rất hay sử dụng màu nóng, màu tươisáng, tôi hướng dẫn trẻ khi vẽ các con nên sử dụng những màu tối và khi tô màucon tô những màu sáng để bức tranh của con nổi bật được mảng chính Tô màu
có thể tô ngang, dọc Nhưng tô phải thật đều, mịn để bức tranh sinh động và hấpdẫn
Đối với việc hướng dẫn trẻ sắp xếp bố cục bức tranh, cách sử dụng màusắc để tô tranh, cần coi việc tổ chức cho trẻ quan sát, cảm nhận vẻ đẹp mang tínhtrang trí trong các sản phẩm tạo hình
Ví dụ: Tiết đề tài “Vẽ ngôi nhà” tôi đã sử dụng các tranh để trò chuyện có bốcục sắp xếp khác nhau về các kiểu nhà khác nhau Và qua quá trình rèn luyện trẻ
đã có kỹ năng vẽ tốt, tôi hướng dẫn trẻ trang trí và bố cục tranh Và trẻ lớp tôicác cháu đã vẽ được các bức tranh có bố cục và tô màu như sau:
Bức tranh vẽ ngôi nhà của cháu: Dương Thị Thùy Linh
Trang 11Bức tranh của cháu: Nguyễn Ngọc Trà
Bức tranh của cháu: Đào Đức Hữu
Vậy “Hướng dẫn trẻ sắp xếp bố cục bức tranh, cách sử dụng màu sắc để tô
tranh”đã mang lại hiệu quả cao trong hoạt động vẽ của trẻ lớp tôi
3 Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong việc thiết kế giáo án điện tử cho trẻ làm quen với hoạt động vẽ:
Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong việc thiết kế giáo án điện tử chotrẻ làm quen với hoạt động tạo hình đặc biệt là hoạt động vẽ nhằm đem đến cho
Trang 12trẻ những giờ học sinh động và hấp dẫn, trẻ không còn nhàm chán và buồn ngủ.Ngày nay với sự bùng nổ công nghệ thông tin các tài liệu hình ảnh truy cập trênmạng rất phong phú chúng ta có thể sử dụng các hình ảnh đó vào việc chuẩn bị
đồ dùng dạy học thiết kế giáo án điện tử Với bản thân tôi đã được học qua cáclớp bồi dưỡng tin học nên có chút kỹ năng sử dụng máy vi tính tôi đã tự thiết kếcác hoạt động cho trẻ làm quen với hoạt động tạo hình bằng giáo án điện tử đểphát huy tích cực và sự hứng thú của trẻ
Nhưng tôi không quá lạm dụng việc áp dụng thiết kế giáo án đện tử vàohoạt động tạo hình Có những tiết tôi vẫn sử dụng các tranh vẽ và cố gắng rènluyện khả năng vẽ của bản thân để trẻ vẫn được quan sát các nét vẽ và các màusắc khi tôi sử dụng tô tranh mẫu
Ví dụ: Với tiết vẽ con gà trống (tiết mẫu) Tôi thiết kế bài giảng điện tử đó
như sau:
Với tất cả các bước vẽ này tôi đều vẽ ở paint sau đó coppy sang powerpoint
và tạo hiệu ứng cho các hình ảnh
- Trước tiên tôi tạo 1 slide có hình ảnh con gà trống đã được tô màu và vẽthêm các họa tiết cỏ cây, ông mặt trời…Tôi cho trẻ nêu nhận xét của trẻ về hìnhảnh con gà