Câu hát ngân vang chứa đựng bao ý nghĩa và tâm tư nguyện vọng của toàn xã hội với trẻ em những chủ nhân tương lai của đất nước sau này. Xác định được tầm quan trọng đó Đảng và Nhà nước ta ngày càng coi trọng hơn nữa công tác giáo dục, đặc biệt là giáo dục Mầm non.
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN NGA SƠN
TRƯỜNG MẦM NON NGA LĨNH
MỘT SỐ KINH NGHIỆM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHO TRẺ MẪU GIÁO 5 – 6 TUỔI KHÁM PHÁ
MÔI TRƯỜNG XUNG QUANH
Người thực hiện: Trần Thị Hoàn Chức vụ: giáo viên
Đơn vị công tác: Mầm non Nga Lĩnh - Nga Sơn
SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn
SKKN THUỘC NĂM HỌC: 2011 – 2012
Trang 2A ĐẶT VẤN ĐỀ
“Trẻ em hôm nay thế giới ngày mai”
Câu hát ngân vang chứa đựng bao ý nghĩa và tâm tư nguyện vọng của toàn xãhội với trẻ em - những chủ nhân tương lai của đất nước sau này Xác định được tầmquan trọng đó Đảng và Nhà nước ta ngày càng coi trọng hơn nữa công tác giáo dục,đặc biệt là giáo dục Mầm non
Như chúng ta đã biết ở lứa tuổi mầm non, tất cả thế giới xung quanh trẻ đềurất mới lạ, hấp dẫn, bất cứ cái gì trẻ cũng thấy đáng yêu, đáng nhớ và cũng thấymới mẻ đến lạ lùng
Trường mầm non là trường học đầu tiên của mỗi người, nơi đó là phôi thaiđầu tiên nuôi trẻ lớn lên trên con đường học vấn Chính vì thế những kiến thức mànhà sư phạm đưa tới cho trẻ dù chỉ là những kiến thức, tri thức sơ đẳng, đơn giảnsong vô cùng quan trọng trong cuộc đời của mỗi đứa trẻ sau này
Vì vậy, chúng ta hiểu rằng muốn có ngày mai trẻ trở thành một nhà khoa học,một bậc hiền tài nào đó cũng không bao giờ dám phủ nhận rằng: Tôi không phảitrải qua những tháng ngày bập bẹ ở cấp học mầm non
Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân Mụctiêu của giáo dục là hình thành cơ sở ban đầu về nhân cách con người phát triểntoàn diện Tất cả các hoạt động ở trường mầm non đều góp phần hình thành và phát
triển toàn diện nhân cách cho trẻ Trong đó hoạt động cho trẻ khám phá khoa học “
môi trường xung quanh” giữ vị trí vô cùng quan trọng Bởi hiện nay, do yêu cầu
của giáo dục mầm non mới trong trường mầm non không chỉ là tích hợp lồng ghépcác hoạt động một cách nhẹ nhàng, linh hoạt, sáng tạo mà môi trường xung quanh
là trung tâm, trục xoay chính cho tất cả các môn học, các hoạt động Trẻ đượckhám phá Môi trường xung quanh để thỏa mãn nhu cầu thích tìm tòi, ham hiểu biết
về những điều mới lạ hấp dẫn trong cuộc sống, trong thế giới tự nhiên, các con vật,
cỏ cây hoa lá Trẻ được khám phá Môi trường xung quanh sẽ phát huy cao độ tínhtích cực nhận thức của trẻ Trẻ được tìm hiểu, khám phá nhiều điều mới lạ hấp dẫntạo nên sự tò mò, ham hiểu biết Qua đó giúp trẻ có nhiều kinh nghiệm sống, mạnhdạn, tự tin hơn trong cuộc sống, trong giao tiếp, trong ứng xử, trong các mối quan
hệ Dần dần giúp trẻ phát triển ngôn ngữ mạch lạc, rõ ràng, có ý thức tập thể, biếtgiúp đỡ mọi người xung quanh
Khám phá Môi trường xung quanh cũng góp phần giáo dục giáo dục tính thẩm
mỹ cho trẻ Qua đó trẻ biết yêu quý cái đẹp, biết tự làm một số công việc như chăm
Trang 3sóc vật nuôi, cây trồng, biết tự tạo ra cái đẹp, biết yêu lao động, và quý trọng cácsản phẩm lao động Đồng thời qua các trò chơi khám phá môi trường xung quanhtrẻ được vận động một cách khoa học hợp lý, góp phần giúp trẻ phát triển cả về thểlực và nhân cách.
Nói chung hoạt động “khám phá môi trường xung quanh” giúp trẻ phát triển
một cách toàn diện nhân cách của con người cả về đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ, thểlực và lao động Với tầm quan trọng đó bản thân tôi luôn suy nghĩ tìm tòi nhữngbiện pháp, thủ thuật mới để việc dạy trẻ ngày càng hấp dẫn, thu hút, lôi cuốn trẻtham gia hoạt động một cách tích cực đạt hiệu quả cao nhất
Từ mục đích đó tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài “Một số kinh nghiệm nâng cao
chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi khám phá môi trường xung quanh” làm
đề tài nghiên cứu trong một năm qua
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I CƠ SỞ LÝ LUẬN.
Trẻ mầm non rất thích tìm hiểu và khám phá môi trường xung quanh Trẻ rấtvui sướng khi tự mình được quan sát, tìm tòi, khám phá và trải nghiệm rồi tự rút rakết luận, từ những nguyên vật liệu và đồ dùng vật thật đến tất cả những điều kỳdiệu có trong môi trường tự nhiên và xã hội cũng là đề tài mới mẻ, hấp dẫn trẻ, làmthoả mãn nhu cầu thích tìm tòi khám phá, giúp trẻ hiểu biết sơ đẳng về các con vật,
cỏ cây hoa lá, các hiện tượng tự nhiên, các mối quan hệ xã hội… Cách khám phátrực tiếp này rất thích hợp với trẻ lứa tuổi mầm non và là một trong những nhiệm
vụ của công tác đổi mới giáo dục mầm non hiện nay Thông qua việc cho trẻ khámphá, trải nghiệm về môi trường xung quanh, đòi hỏi trẻ phải tích cực sử dụng cácgiác quan Chính vì vậy sẽ phát triển ở trẻ năng lực quan sát, khả năng phân tích, sosánh, tổng hợp, nhờ vậy khả năng cảm nhận của trẻ nhanh nhạy chính xác, nhữngbiểu tượng kết quả trẻ thu nhận được trở nên cụ thể, sinh động và hấp dẫn hơn Như
Triết học Mác Lên Nin đã từng nhận định “Quá trình nhận thức về môi trường
xung quanh ở trẻ diễn ra trên cơ sở thống nhất giữa nhận thức cảm tính và lý tính Trong đó nhận thức cảm tính là nguồn gốc duy nhất của mọi tri thức về môi trường”
Như vậy việc tổ chức cho trẻ khám phá khoa học môi trường xung quanhgiúp cho quá trình phát triển nhận thức của trẻ phát triển hoàn thiện và chính xác
Trang 4thái độ với những điều đã lĩnh hội được, rèn luyện kỹ năng, hành vi trong mối tácđộng qua lại với môi trường xung quanh Làm tích cực hoá các mặt nhân cách, pháttriển lối tư duy tổng hợp từ đơn giản đế phức tạp, từ thấp, đến cao được thể hiệnqua hoạt động quan sát và trải nghiệm
Khi quan sát trẻ hoạt động tôi thấy những biểu hiện ở trẻ rất tích cực, rấtthích thú khi được quan sát hoặc thử nghiệm những hoạt động khám phá Do vậytôi đã áp dụng các biện pháp mới để gây hứng thú, khuyến khích, tạo điều kiệngiúp khám phá trải nghiệm tốt hơn
Tuy nhiên đối tượng cho trẻ khám phá trải nghiệm cần được chọn lọc, đảmbảo nội dung cung cấp cho trẻ những kiến thức đơn giản, gần gũi, thực hiện đúngquy trình
- Trẻ biết sử dụng các đồ dùng trực quan thông qua luyện tập, qua các trò chơi
- Trẻ hiểu nhanh những yêu cầu , nhiệm vụ mà cô đưa ra và thực hiện tốt nhữngyêu cầu, nhiệm vụ đó
- Ngôn ngữ của trẻ tương đối rõ ràng, mạch lạc, chuẩn tiếng phổ thông
* Đối với bản thân:
- Tôi có vốn hiểu biết tương đối rộng và đầy đủ để đáp ứng nhu cầu khám phá vềmôi trường xung quanh của trẻ
- Bản thân nắm vững nội dung, phương pháp hướng dẫn trẻ 5-6 tuổi khám phá môitrường xung quanh Đây là điều kiện cơ bản để tôi hướng dẫn trẻ làm quen qua các
đề tài, ở các chủ đề đạt hiệu quả cao
* Đối với các bậc phụ huynh:
Trang 5Các bậc phụ huynh bước đầu đã nhận thức được yêu cầu của nền giáo dục hiện đạicũng như những nhu cầu của con trẻ về tìm hiểu, khám phá môi trường xungquanh, nên rất nhiệt tình ủng hộ.
2.Khó khăn:
* Đối với trẻ
- Một số trẻ còn nhút nhát, chưa mạnh dạn tham gia các hoạt động, đặc biệt là hoạtđộng học có củ định Trong lớp có 10 trẻ nữ và 17 trẻ nam, nhận thức của các cháukhông đồng đều
* Về cơ sở vật chất
- Đồ dùng đồ chơi tuy có nhưng còn thiếu nhiều nhất là đồ chơi hiện đại như: máy
vi tính và đồ chơi ngoài trời chưa đủ chủng loại theo yêu cầu
* Đối với bản thân:
- Bản thân chưa có những hình thức gây hứng thú mới lạ phong phú, hấp dẫn nênchưa gây được hứng thú ở trẻ
* Đối với các bậc phụ huynh:
- Là một trường nông thôn nên sự quan tâm của các bậc phụ huynh đối với việc họccủa trẻ còn hạn chế Điều này gây khó khăn cho việc phối hợp giữa nhà trường vàgia đình
Chính những điều đó đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc cho trẻ khám phá môitrường xung quanh
3 Kết quả của thực trạng trên:
Từ những thực trạng trên tôi đã tiến hành khảo sát lần 1 trên trẻ và thu được kết quả như sau:
T
T Nội dung đánh giá
Tổng số
Thực trạng trên cho thấy kết quả đạt được trên trẻ , tốt – khá rất thấp chỉ đạt37%; trong khi đó TB chiếm: 26%; Trẻ yếu chiếm tỷ lệ 37% Để nâng cao chấtlượng cho trẻ khám phá môi trường xung quanh tôi đã tiến hành nghiên cứu tìm tòi,
Trang 6áp dụng những biện pháp, hình thức tổ chức mới phù hợp với nội dung, đề tài đãchọn.
III CÁC GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN:
1 Tuyên truyền với phụ huynh bằng nhiều hình thức khác nhau:
Để chất lượng giáo dục trẻ ngày càng đạt hiệu quả cao thì việc phối kết hợp vớiphụ huynh là điều hết sức quan trọng
Vì thế trong năm học qua tôi đã tiến hành trao đổi với phụ huynh học sinh bằngnhiều hình thức khác nhau như:
Thông qua các buổi họp phụ huynh định kỳ
Thông qua góc trao đổi phụ huynh ở lớp
Thông qua hoạt động đón trả trẻ trao đổi với phụ huynh về các hoạt động của trẻtrong ngày
Thông qua dự giờ thăm lớp
Nhờ đó mà việc kết hợp với phụ huynh trong việc dạy trẻ đạt kết quả cao hơn Môi trường xung quanh ở gia đình trẻ rất phong phú và đa dạng nên tôi đã traođổi với phụ huynh về các phương pháp, biện pháp, cách thức, để giúp trẻ khám pháMôi trường xung quanh tại gia đình Nhờ đó mà trẻ có thêm vốn kiến thức về môitrường xung quanh, tạo tiền đề cho việc giáo dục Môi trường xung quanh tại lớphọc được thuận lợi hơn
Để thay đổi cách nhìn, cách nghĩ của các bậc phụ huynh về bậc học mầm non,trong năm học qua tôi đã phối kết hợp với ban giám hiệu tổ chức những buổi thămquan dự giờ của phụ huynh tại lớp học Cảm nhận của phụ huynh về giờ dạy rấtnhẹ nhàng, thoải mái, không gò bó áp đặt trẻ, tổ chức theo hình thức trò chơi khámphá và trải nghiệm, phát huy cao độ tính tích cực chủ động của trẻ Cô đóng vai trò
là người hướng lái, gợi mở, còn trẻ trực tiếp khám phá trải nghiệm và lĩnh hội trithức
Trong năm học qua, hưởng ứng cuộc vận động “ Xây dựng trường học thân
thiện học sinh tích cực” lớp tôi đã làm tốt công tác tuyên truyền vận động phụ
huynh ủng hộ, đóng góp mua chậu cảnh làm cho môi trường ngày càng xanh - sạch
- đẹp Và kết quả phụ huynh lớp tôi đã ủng hộ 5 chậu cây cảnh Đồng thời tạo nênmôi trường thiên nhiên tại lớp học để trẻ được hoạt động, trải nghiệm
Thực hiện phong trào làm đồ dùng đồ chơi bằng các nguyên vật liệu sẵn có đểtrang trí và phục vụ hoạt động học có chủ định, tôi đã vận động phụ huynh học sinhthu gom, sưu tầm các loại chai lọ, bìa cát tông, tranh ảnh, hoạ báo cùng với giáoviên tạo nên các loại đồ chơi mới mẻ, sáng tạo, phù hợp với chủ đề để trẻ đựơc hoạt
Trang 7động tích cực hơn Sau khi tuyên truyền vận động, phụ huynh đã nhiệt tình ủng hộcác phế liệu phế thải, để cô và trò thực hành làm đồ dùng đồ chơi Phụ huynh đãủng hộ được 80 ống nhựa, chai lọ và rất nhiều thùng bìa cát tông, giấy báo các loại
và làm được rất nhiều đồ dùng đồ chơi Điều đó cho thấy nhận thức của các bậcphụ huynh về ngành học mầm non đã tiến bộ hơn rất nhiều, tạo điều kiện thuận lợi,động viên cô trò cùng tích cực hoạt động mang lại kết quả giáo dục cao nhất
2.Tạo môi trường thuận lợi cho trẻ được khám phá môi trường xung quanh
Để việc khám phá Môi trường xung quanh của trẻ đạt kết quả cao Thì môitrường
hoạt động của trẻ phải luôn thay đổi phù hợp với chủ đề, tránh tạo ra sự nhàmchán, quen mắt ở trẻ
* Môi trường trong lớp.
- Dưới dạng góc mở tôi tiến hành trang trí lớp học phù hợp với từng chủ đề
- Đồ dùng đồ chơi trong lớp được thay đổi, sắp xếp phù hợp với chủ đề và thuận lợi
cho từng góc chơi
- Tạo môi trường giáo dục thuận lợi cho trẻ được hoạt động đặc biệt là môi trườngthiên nhiên tại lớp
Tuy nhiên, môi trường trong lớp phải được thay đổi thường xuyên để thu hút
sự hứng thú của trẻ vào hoạt động, tạo cho trẻ sự phấn khởi, hứng thú hoạt động.Tôi đã thay đổi phù hợp theo từng chủ đề để trẻ luôn được khám phá và trải nghiệmnhững điều mới lạ hấp dẫn như:
Trong năm học qua tôi đã sử dụng những thùng xốp để gieo hạt và tiến hànhcho trẻ khám phá thực nghiệm bằng cách cho trẻ được tự tay ươm trồng và chămsóc một số loại rau cải, cây hành Qua đó trẻ biết đựơc quá trình sinh trưởng vàphát triển của các loại cây đó
Trang 8Góc thiên nhiên của lớp tôi phụ huynh nhiệt tình ủng hộ một số chậu câyquen thuộc, gần gũi với trẻ, trẻ đựơc chăm sóc, tưới cây, lau lá cây hàng ngày
Ví dụ: + Góc thiên nhiên tại lớp học Tôi trồng nhiều loại cây khác nhau và thiết
kế phù hợp theo từng chủ đề, để trẻ được tự tay chăm sóc, tưới nước cho cây, khámphá quá trình phát triển cuả cây hàng ngày
+ Xây dựng khu thiên nhiên cho trẻ được hoạt động trong khuôn viên trường.Trẻ được trực tiếp quan sát, chăm sóc cây cảnh của mình, Từ đó, trẻ được tìm hiểu
kỹ hơn về môi trường thiên nhiên, mở rộng kiến thức về môi trường xung quanh
- Tạo điều kiện cho trẻ được hoạt động trải nghiệm khám phá
Ví dụ: Ươm trồng và theo dõi quá trình phát triển của một số loại cây ngắn ngày
đặc trưng ở địa phương như cây hoa, cà chua, cây đậu Trẻ được tự xới đất gieohạt, tưới nước, chăm sóc cho hạt nảy mầm thành cây, từ đó phát triển kĩ năng quansát cho trẻ;
Trang 9Hay khi cho trẻ quan sát, khám phá vật chìm vật nổi tôi chuẩn bị một chậunước và hai vật thí nghiệm (hòn đá và mẩu gỗ) Tôi để trẻ tự thảo luận, trải nghiệmxem điều gì sẽ xảy ra khi thả hòn đá và mẩu gỗ vào chậu nước, trẻ thảo luận trả lời:hòn đá bị chìm còn mẩu gỗ thì nổi Tôi nâng khả năng tư duy của trẻ lên yêu cầukhó hơn bằng việc trả lời câu hỏi vì sao? Sau đó tôi cho trẻ lần lượt thả hai vật vàochậu nước để kiểm nghiệm lại kết quả Cứ như vậy tạo điều kiện phát triển khảnăng tư duy, phán đoán, suy luận xem vật này chìm hay nổi, vì sao lại chìm và vìsao lại nổi được Nhờ đó mà trẻ thu lượm được kiến thức mới lạ, hấp dẫn trongcuộc sống và môi trường xung quanh mạng lại, làm trẻ càng thích thú hơn khi quansát, trải nghiệm; Tôi tiếp tục cho trẻ quan sát khám phá về cao thấp, dài ngắn, tonhỏ, nhẵn, sần sùi, vị ngọt, chua, để giúp trẻ có kĩ năng so sánh … thỏa mãnnhu cầu ham hiểu biết của trẻ và cũng để đáp ứng được các câu hỏi vì sao.
- Cho trẻ đựơc tạo ra sản phẩm tại lớp cùng cô
Ví dụ: Thiết kế thiệp chúc mừng cô nhân ngày 20/11, ngày 8/3, chúc mừng bà,
mẹ nhân ngày 20/10
Trang 10
Các hình ảnh minh hoạ cô và trẻ cùng thiết kế thiệp
- Tổ chức cho trẻ đóng kịch sáng tạo, tự bạch bằng ngôn ngữ của mình dưới hìnhthức các hội thi, các chương trình chào mừng Để phát triển ngôn ngữ cho trẻ
Ví dụ: Cho trẻ đóng vai các loại gia súc, gia cầm tự kể về mình và thi tài với
nhau Qua đó trẻ thu lượm được những kiến thức về các con vật qua đặc điểm cấutạo, lợi ích tác dụng, cách chăm sóc bảo vệ
* Môi trường ngoài lớp học
Tôi tham mưu với ban giám hiệu nhà trường để tổ chức các buổi tham quan,dạo chơi để trẻ được tìm hiểu một cách thực tế môi trường ngoài lớp
Đồng thời tôi luôn tạo điều kiện thuận lợi cho trẻ đựơc tiếp cận với thế giớixung quanh ngoài lớp học như: Khuôn viên trường, nghĩa trang liệt sĩ, trạm y tếtrường tiểu học, các khu trang trại mô hình VAC
Ví dụ: Ở đề tài “Khám phá một số loại hoa” tôi cho trẻ được khám phá trực tiếp
các loại hoa ở khuôn viên trường và 1 số vườn hoa ở gần trường
Với đề tài “ Khám phá một số con vật nuôi trong gia đình và khám phá một
số loại rau” tôi kết hợp với nhà trường cho trẻ đi thăm quan mô hình trang trại tại
địa phương Tham quan các mô hình trang trại chăn nuôi, mô hình vườn rau sạch ởtrước cổng trường
Với đề tài “ Khám phá tìm hiểu một số danh lam thắng cảnh địa phương” tôi
tổ chức cho trẻ đi tham quan các di tích lịch sử tại địa phương mình như: Chùathông, Nghĩa trang lịch sử, thăm quan trạm y tế nơi chăm sóc sức khỏe cho trẻ vàmọi người, thăm quan trường tiểu học để chuẩn bị tâm thế hồ hởi, phấn khởi chotrẻ vào lớp 1
3 Nghiên cứu đề tài trước khi dạy: