Vì vậy là một giáo viên tôi luôn nghĩ phải làm thế nào để quá trình giáo dục trẻ được kết hợp, đan lại giống như một “mạng nhện” lành lẹn, không bị đứt quãng. Nếu để “mạng nhện” đứt quãng hoặc thiếu thì sẽ bị rơi và không kết dính được với nhau. Trong quá trình giáo dục cũng vậy, nếu không có các nhóm kết hợp lại chặt chẽ thì “tổng thể” sẽ bị yếu, không đủ mạnh để thúc đẩy sự phát triển của trẻ một cách toàn diện. Muốn trẻ phát triển tốt thì cô giáo phải là người thể hiện tốt nhiệm vụ của mình, luôn linh động sáng tạo, giúp trẻ thông qua chơi mà học, bằng cách thông qua “hoạt động góc”.
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
Mục tiêu của chương trình giáo dục trẻ mầm non có thể được so sánh như những “mạng nhện”, trong “mạng nhện” đó trẻ thể hiện được sự kết hợp chặt chẽ
và sự hứng thú của bản thân một cách rất tự nhiên, không có sự sắp đặt hoặc một
sự gò ép nào đối với trẻ
Vì vậy là một giáo viên tôi luôn nghĩ phải làm thế nào để quá trình giáo dục trẻ được kết hợp, đan lại giống như một “mạng nhện” lành lẹn, không bị đứt quãng Nếu để “mạng nhện” đứt quãng hoặc thiếu thì sẽ bị rơi và không kết dính được với nhau Trong quá trình giáo dục cũng vậy, nếu không có các nhóm kết hợp lại chặt chẽ thì “tổng thể” sẽ bị yếu, không đủ mạnh để thúc đẩy sự phát triển của trẻ một cách toàn diện Muốn trẻ phát triển tốt thì cô giáo phải là người thể hiện tốt nhiệm vụ của mình, luôn linh động sáng tạo, giúp trẻ thông qua chơi mà học, bằng cách thông qua “hoạt động góc”
Trong quá trình giáo dục trẻ nói chung tổ chức cho trẻ chơi nói riêng Giáo viên viên cần phải biết dạy cho trẻ chơi cái gì ? Chơi như thể nào để đem lại kiến thức phục vụ cho hoạt động học, phục vụ cho sự phát triển tư duy của trẻ
Vì vậy góc chơi càng phong phú bao nhiêu thì càng kích thích trẻ chơi bấy nhiêu và tạo sự ham muốn được khám phá mở mang kiến thức về thế giới xung quanh trẻ bấy nhiêu Từ những thực tế mà tôi đã thể hiện ở lớp, việc cho trẻ hoạt động góc tôi đã nhận thấy được rằng việc thực hiện hoạt động góc không phải để cho trẻ chơi không mà còn giúp trẻ phát triển toàn diện trong các lĩnh vực ngôn ngữ, thẩm mỹ, thể chất, nhận thức và tình cảm xã hội, hay nói một cách khác đây
là mắc xích gắn kết hỗ trợ lẫn nhau
Trò chơi xây dựng là loại trò chơi biểu hiện khả năng tạo hình của trẻ, từ những khối gỗ, khối nhựa, hộp giấy… với những hình dạng kích thước khác nhau, trẻ có thể lắp ghép xây dựng nên những công trình như: công viên, lăng tẩm Hoăc từ những vật liệu thiên nhiên như vỏ sò, hến, ốc, đá, sỏi… trẻ xây nên những vừơn trường , vườn cây
Trang 2Trong những công trình đó, sáng kiến của trẻ được bộc lộ rõ nét, tùy theo hoàn cảnh sống, vốn sống và khả năng tưởng tượng, mỗi trẻ đều có những khả năng riêng biệt và được biểu hiện trong các công trình của mình
Qua trò chơi trẻ thỏa mãn nhu cầu tìm hiểu về đặc điểm, tính chất của thế giới xung quanh đặc biệt là đồ vật xung quanh trẻ
Thông qua trò chơi trẻ rèn luyện khả năng lắp ghép xây dựng, đồng thời phát triển trí tưởng tượng, ý thức tình cảm, tính tò mò, tính ham hiểu biết và đó cũng là những phẩm chất cần thiết của con người trong thời đại phát triển
Để giúp trẻ chơi nhiều và trải nghiệm nhiều hơn tôi đã trăn trở và ấp ủ suy nghĩ rất nhiều để quá trình chơi ở góc xây dựng đạt kết quả cao để trẻ được tạo ra sản phẩm của mình là công trình xây dựng Và tôi đã đi vào nghiên cứu với đề tài:
“Một số biện pháp giúp trẻ chơi trò chơi xây dựng lớp 5-6 tuổi”.
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
I CƠ SỞ LÝ LUẬN VẤN ĐỀ:
Trò chơi xây dựng là hình thành biểu tượng về mô hình mà sản phẩm trẻ tạo
ra đó là công trình, là một quá trình mà trẻ đã được quan sát, tích luỹ Để tạo được một công trình hoàn thiện trẻ vừa có nhận thức đúng về mô hình và khâu thẩm
mỹ Trong quá trình xây dựng nhận thức của trẻ được hình thành mô hình đó như thế nào? để xây dựng cho đúng, chuẩn, đẹp và dưới sự hướng dẫn của cô giáo Trẻ phải tự phân bố, bố trí không gian xây dựng sao cho hợp lý để công trình đó đẹp
và hấp dẫn hơn Từ đó làm cho tư duy sáng tạo của trẻ được hình thành và thẩm
mỹ cũng được phát triển hơn Do vậy trong hoạt đông vui chơi của trẻ “Trò chơi xây dựng” không thể thiếu được trong hoạt động “Một ngày của bé”.
Như chúng ta đã biết trẻ mầm non “ Học bằng chơi, chơi bằng học” vai trò
của trò chơi xây dựng cũng rất cực kỳ quan trọng trong quá trình tư duy của trẻ Qua trò chơi xây dựng trẻ được giao lưu với bạn, được thảo luận nhiều và nói lên
được ý tưởng Trẻ được tự phân công công việc “Ai là bác thợ cả”, “ Ai là bác thợ phụ”
Trang 3Trong trò chơi xây dựng cũng rất cần một người chỉ huy cầm đầu xứng lĩnh nhóm chơi đó để đạt được kết quả tốt Các bạn chơi ở nhóm xây dựng hầu hết là các bạn có kiến thức tốt, sự mạnh dạn tự tin có sự tư duy sáng tạo Muốn tạo được công trình thì nhóm đó phải có sự đoàn kết và phân công công việc hợp lý
Qua trò chơi xây dựng trẻ biết được dụng cụ của các bác thợ xây gồm có:
“Xe chở vật liệu, bay, thước, gạch, đá, cát, xi măng ” Qua đó chúng ta đã cung
cấp thêm kiến thức của trẻ được mở rộng, vốn từ được nâng lên, ngôn ngữ được hoàn thiện hơn
II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU:
Trường mầm non Nga Liên chúng tôi đã đạt chuẩn quốc gia giai đoạn 1 vì thế cơ sở vật chất tương đối khang trang và sạch sẽ, có đồ dùng, đồ chơi phục vụ
cho môn học và thuận lợi cho quá trình thực hiện nhiều hoạt động như “trò chơi xây dựng”
Việc đưa giáo dục mầm non mới vào nhà trường cũng được ban giám hiệu quan tâm sát sao đến giáo viên
Là một giáo viên trẻ tuy mới có 6 năm trong ngành nhưng đã qua học hỏi đồng nghiệp, tham gia học lớp đại học, tham gia các lớp chuyên đề dự tiết thực hành dạy mẫu do phòng giáo dục tổ chức nên tôi đã tích luỹ được những kinh nghiệm nhỏ
Phụ huynh ngày một quan tâm đến con cái hơn, thường xuyên trao đổi về con giữa phụ huynh và học sinh
Bên cạnh đó vẫn không tránh khỏi những mặt hạn chế cần khắc phục nhất là góc xây dựng như: Đồ dùng đồ chơi còn hạn chế chưa đủ cho trẻ được hoạt động trong một khoảng thời gian chơi dài, một số công trình yêu cầu xây dựng trong chủ đề còn xa lạ với trẻ nông thôn, trẻ chưa nhìn thấy, quan sát tìm hiểu được các
đối tượng mà mình cần xây dựng để xây dựng lại, mô phỏng lại, “Công viên, vườn bách thú, lăng Bác, ”,
Mặt khác tôi cũng chưa tạo nhiều tình huống cho trẻ được hoạt động
Trang 4Vì vậy kết quả khảo sát thực trạng của trẻ về “Góc xây dựng”như sau:
Vào đầu năm học tôi đã tổ chức các giờ hoạt động góc cho trẻ, qua góc xây dựng tôi nhận thấy rằng một số nhược điểm lớn là một số trẻ ít tự xung phong nhận vai chơi của mình mà chờ cô chỉ định, trẻ chưa biết phân công công việc trong nhóm, trẻ chưa biết lựa chọn công việc phù hợp với khả năng của mình, trẻ chưa biết lựa chọn nguyên liệu phù hợp với công việc đúng mục đích, trẻ chưa tự sáng tạo các ý tưởng dẫn đến giờ hoạt động góc xây dựng đạt tỷ lệ thấp
Kết qủa khảo sát lần 1:
Nội dung khảo sát Tổng Kết quả khảo sát
số trẻ Trẻ
đạt
Tỷ lệ
%
Trẻ CĐ Tỷ lệ
%
Trẻ biết phân công công
việc trong nhóm
Trẻ biết lựa chọn công việc
phù hợp với khả năng của
mình
Trẻ biết lựa chọn nguyên
liệu phù hợp với công việc
Trẻ lựa chọn dụng cụ cần
thiết để giúp cho quá trình
xây dựng
III CÁC GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN
Trò chơi xây dựng là một trong những trò chơi có sức hấp dẫn có tác động mạnh đến sự phát triển toàn diện của trẻ mẫu giáo Tổ chức tốt trò chơi xây dựng phát huy được tính tích cực chủ động, sáng tạo của trẻ Giáo viên nên tăng cường
sử dụng một số biện pháp tổ chức cho trẻ 5-6 như sau:
1 Chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi phong phú và sắp xếp, bố trí đồ chơi ở góc xây dựng để khuyến khích trẻ sử dụng theo các cách khác nhau:
Trang 5* Chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi phong phú
Đồ chơi của góc xây dựng cần đa dạng và phong phú Nhiều đồ chơi của trẻ
có kích thích nhỏ nên làm lâu, đòi hỏi tôi phải chịu khó kiên trì khi làm đồ chơi cho trẻ Ngoài những gì bản thân tôi đã biết tôi còn hỏi thêm ở các bạn đồng nghiệp để tạo ra các đồ dùng, đồ chơi phong phú hơn, phù hợp với nội dung chơi
Muốn cho trẻ hoạt động tốt hoạt động này, thì ngay từ đầu năm học tôi đã lên kế hoạch cho việc làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ ở góc xây dựng, không nên một cách chung chung mà vạch ra rõ ràng cụ thể cho việc làm đồ dùng, đồ chơi
gì , phục vụ cho chủ đề nào?
Ví dụ: Ở chủ đề trường Mầm non cần phải làm được ngôi trường, các đồ
chơi như: cầu trượt, đu quay, các cây xanh, hàng rào, hoa, cây cảnh cổng trường,
Ngoài những đồ dùng, đồ chơi có sẵn tôi tận dụng những nguyên vật liệu ở dạng phế liệu sẵn có ở địa phương , những nguyên vật liệu cần đảm bảo an toàn về tính mạng, không gây độc hại, không sắc nhọn, không nặng nề đối với trẻ
Đồ dùng đồ chơi phong phú về màu sắc, chủng loại, chất liệu trong đó bao gồm cả đồ chơi mang tính sản phẩm công nghiệp và đồ chơi tự tạo bằng nguyên
vật liệu thiên nhiên hoặc vật liệu tái sử dụng “vỏ hộp, cát tông, thìa nhựa, tranh ảnh cũ, vỏ hộp, ống hút ” Các vật liệu trên có thể chuẩn bị bằng cách tôi mua ở
cửa hàng, hoặc huy động phụ huynh thu gom hoặc cô và trẻ sưu tầm, thu nhặt khi
đi dạo chơi và tham quan
Kết quả: Từ những nguyên vật liệu trên tôi làm ra rất nhiều đồ chơi ở góc
xây dựng
* Bố trí đồ chơi ở góc xây dựng để khuyến khích trẻ sử dụng theo các cách khác nhau:
Bố trí khu vực chơi xây dựng phù hợp với diện tích lớp và trong mối quan
hệ với các khu vực khác
Chuẩn bị các nguyên vật liệu chơi phong phú, sắp xếp đồ dùng đồ chơi khu vực chơi mang tính mở, thuận tiện cho việc lựa chọn sử dụng theo ý thích của trẻ
Trang 6và phù hợp với nội dung hoạt động của chủ đề Đồng thời giúp trẻ nảy sinh ý tưởng và nội dung chơi mới
Trong quá trình trẻ tham gia và trò chơi, giáo tôi gợi ý để trẻ biết khai thác tối đa cách sử dụng các nguyên vật liệu, đồ chơi theo nhiều cách khác nhau:
Ví dụ: Tôi làm đồ dùng để xây dựng công viên là cột đèn cao áp bằng cách:
dán úp 2 chiếc thìa nhựa vào nhau hoặc gắn quả bóng bàn nhỏ ở trên chiếc đũa
Cuối mỗi chủ đề tôi khuyến khích và tạo cơ hội cho trẻ tham gia thảo luận
về những đồ dùng đồ chơi, nguyên vật liệu cần dùng cho chủ đề kế tiếp, sau đó gợi ý để trẻ chuẩn bị và sắp xếp đồ dùng cùng cho cô
Mặt khác tôi còn sắp xếp, bài trí nguyên vật liệu, đồ dùng, đồ chơi trong khu vui chơi phù hợp với chủ đề
Thiết kế môi trường, bố trí nguyên vật liệu trong khu vực chơi Xây dựng đảm bảo tính thẩm mĩ mang tính mở, phù hợp với quá trình triển khai chủ đề và luôn tạo sự mới mẻ hấp dẫn kích thích trẻ hoạt động Không bày quá nhiều đồ dùng, đồ chơi với mục đích trang trí khu vực chơi là chủ yếu Nếu quá gọn gàng, ngăn nắp sẽ hạn chế các hoạt động và không phát huy được khả năng sáng tạo của trẻ
Các đồ dùng đồ chơi nguyên vật liệu trong quá trình sắp xếp sao cho dễ lấy,
dễ lựa chọn phù hợp với điều kiện đặc điểm của địa phương Mỗi chủ đề giáo viên cần thay đổi đồ chơi, thiết bị chơi để tạo cảm xúc mới và tăng cường hứng thú hoạt động của trẻ Vật liệu được sắp xếp trong các hộp nhựa, trong rổ, vỏ hộp cũ được phân loại và ghi rõ nhãn mác
Ngoài cây xanh, tranh ảnh sản phẩm thủ công mỹ nghệ của địa phương tôi
đã sử dụng chính những sản phẩm của hoạt động của trẻ để trang trí ở những khu vực chơi
Khu vực chơi được trang trí hấp dẫn với tên gọi với những hình ảnh phù hợp giúp trẻ nhận biết khu vực chơi một cách dễ dàng Tên góc đơn giản gần gũi
dễ hiểu đối với trẻ và phù hợp với nội dung từng chủ đề như “công trình xây
Trang 7dựng”, “công viên bách thú” “ngôi nhà của bé”, “vườn hoa xuân” và được viết
to theo đúng quy định mẫu chữ và giúp trẻ làm quen với chữ viết Có thể dán thêm tranh ảnh ở góc này như một gợi ý về nội dung chơi cho trẻ ( như tranh ảnh về nhà, nhà ở thành phố, nhà ở nông thôn, nhà chung cư )
Ngoài ra có thêm những bộ trang phụ hoặc đồ dùng của người lớn phù hợp với nội dung trò chơi để giúp trẻ tham gia vào trò chơi và thực hiện hành động của vai chơi một cách biểu cảm hơn như bộ quần áo công nhân xây dựng, mũ bảo hộ lao động, khẩu trang, xẻng, xô, bay, dao xây
Trong góc chơi xây dựng bố trí nơi trưng bày các sản phẩm lắp ráp xếp hình của trẻ gồm cả những sản phẩm đã hoàn thiện và những sản phẩm chưa hoàn thiện Việc này giúp trẻ phát huy tối đa khả năng sáng tạo của trẻ, kích thích trẻ nảy sinh những ý tưởng mới trong trò chơi xây dựng
Kết quả: Qua việc chuẩn bị đồ dùng đồ chơi phong phú, và sắp xếp khoa
học phù hợp tôi thấy trẻ sử dụng phù hợp và hiệu quả xây dựng của công trình trong chủ đề được hoàn thiện nhanh và trẻ hứng thú hoạt động hơn trước nhiều
2 Tổ chức cho trẻ quan sát tranh ảnh, băng đĩa mô hình và thăm quan các công trình xây dựng.
Giáo viên chuẩn bị các loại tranh ảnh, băng đĩa mô hình về công trình xây dựng
Ví dụ: Các ngôi nhà quen thuộc với trẻ, các công trình kiến trúc nổi tiếng,
các khu di tích lịch sử, bảo tàng, các căn nhà có kiểu dáng đẹp, các khu vui chơi tranh ảnh ( băng đĩa mô hình) phải rõ đẹp, hình ảnh nổi bật có nét đặc trưng
Cho trẻ quan sát tranh ảnh, băng đĩa mô hình ở mọi lúc mọi nơi trong các góc hoạt động hoặc ngoài trời Trong quá trình trẻ quan sát, giáo viên hướng dẫn trẻ tới việc trẻ tri giác cấu trúc chung của công trình xây dựng Đồng thời nhấn mạnh những vẻ đẹp độc đáo của đối tượng để tăng hứng thú của trẻ Sử dụng câu hỏi ngợi mở kích thích trẻ quan sát trao đổi, thảo luận để khắc sâu hình ảnh, biểu tượng của đối tượng quan sát Chẳng hạn đoán xem đây là công trình xây dựng ở
Trang 8đâu ? Công trình xây dựng cái gì ? có những bộ phận nào? lối đi, cổng ra vào các
ô cửa được trang trí như thế nào?
Tạo điều kiện cho trẻ dạo chơi tham quan, tiếp xúc với công trình xây dựng
ở xung quanh Chọn công trình xây dựng đẹp, gần gũi với mục tiêu chủ đề để trẻ được khám phá ở gần trường để cho trẻ tham quan Có thể phối hợp với phụ huynh trẻ để tổ chức cho cả lớp đi tham quan ở những nơi xa trường
( Hình ảnh tôi cùng các cháu lớp mình đi tham quan cung văn hoá thiếu nhi
huyện Nga Sơn)
Lập kế hoạch cụ thể cho buổi quan sát ( quan sát gì, vào thời điểm nào, cần đạt câu hỏi gì cho trẻ ) cần tìm hiểu vốn kinh nghiệm và hứng thú của trẻ Trong quá trình quan sát giáo viên trao đổi gợi ý hỏi để trẻ khắc sâu biểu tượng quan sát
và mở rộng hiểu biết của trẻ
Sau khi tham quan giáo viên trò chuyện gợi hỏi để trẻ có thể mô tả lại công trình xây dựng hoặc nói về những gì trẻ thấy trong chuyến thăm quan
Trang 9Ví dụ: Các con được tham quan ở đâu? Hãy kể lại những gì các con nhìn
thấy ? công trình đó được xây dựng như thế nào?
Giáo viên cần linh hoạt giải quyết các tình huống nảy sinh trong quá trình tổ chức cho trẻ quan sát và đảo bảo an toàn tuyệt đối cho trẻ trong quá trình dạo chơi thăm quan
Kết quả: Từ việc được trược tiếp quan sát các công trình và xem các công
trình qua vi deo các cháu đã mạnh dạn, tự tin trong các công trình của mình, tôi không phải làm mẫu công trình mà chỉ gợi ý cho trẻ mừng tượng lại và mô phỏng lại đầy đủ và sáng tạo hơn
3 Tạo tình huống và tận dụng tình huống nảy sinh trong quá trình trẻ tham gia trò chơi xây dựng:
Tạo tình huống lôi cuốn trẻ tham gia vào trò chơi xây dựng:
Tình huống có thể tạo ra dưới dạng 1 bài hát, bài thơ, câu chuyện giúp trẻ
có hứng thú động cơ bước vào trò chơi xây dựng Giáo viên cần tạo bầu không khí thân thiện, cởi mở để tất cả trẻ đều có thể tham gia
Quan sát trẻ chơi giúp giáo viên phát hiện được những tình huống nảy sinh theo diễn biến của trò chơi và sử dụng các tình huống đó kích thích trẻ phát hiện tìm tòi suy nghĩ, và tìm cách giải quyết Chẳng hạn khi trẻ đang xây dựng hết nguyên vật liệu giáo viên có thể đạt câu hỏi: có thể dùng những gì để tiếp tục công trình xây dựng ? ai có thể đi mua thêm nguyên vật liệu? ai có thể thay thế bằng cái nào khác được không ?
Giáo viên có thể tạo tình huống chơi mới gợi mở phát triển nội dung chơi,
mở rộng chủ đề tăng cường sự liên kết giữa các góc chơi để duy trì hứng thú chơi của trẻ
Ví dụ: Trẻ đang xây dưng “khu chăn nuôi”, đặt tình huống: có cá và tôm giống tốt mua thêm để nuôi “ Khi các bác thợ xây” đồng ý mua giáo viên gợi ý
“đã có ao để nuôi cá chưa ? nhiều cá tôm thế này phải có ao to đây” Như vậy
Trang 10trẻ sẽ hào hứng bàn nhau xây mở rộng ao nuôi cá rồi sang cửa hàng bán vật liệu
để mua thêm vật liệu
( Hình ảnh tôi đang đến góc xây dựng đặt các tình huống cho trẻ )
Sang cửa hàng nông sản để mua thức ăn cho cá và tôm giáo viên liên tiếp đạt ra các tình huống lôi cuốn trẻ để hoàn cảnh chơi mới, từ đó mở rộng nội dung chủ đề phạm vi chơi và kéo dài hứng thú chơi của trẻ
Tình huống chơi cần phát triển một cách tự nhiên không khiên cưỡng và được trong mối liên hệ với các hoạt động khác
Kết quả: Việc tạo ra các tình huống trước trong khi xây dựng đã giúp trẻ có
thêm nhiều sáng tạo trong công trình và công trình của trẻ hoàn thiện hơn
4 Phối kết hợp với các góc chơi khác
Kmác đã nói: “Sự phong phú của nhân cách phụ thuộc vào sự phong phú của các mối quan hệ xã hội” “ Góc xây dựng ở Mẫu Giáo phải có mối quan hệ qua lại giữa các góc khác Tuy góc xây dựng được chơi độc lập trong nhóm lớp