SKKN mầm non: Một số biện phát luyện phát âm chữ cái n – l cho trẻ mẫu giáo 56 tuổi

Bên cạnh còn có cả nguyên nhân do người lớn phát âm sai nên trẻ bắt trước theo , đặc biệt khi dạy trẻ phát hai phụ âm n – l, tôi nhận thấy trẻ rất khó nhận biết hay lẫn lộn nên phát âm thường sai. Để khắc phụ những khó khăn trên tôi đã mạnh dạn chọn cho mình đề tài nghiên cứu “ Một số biện phát luyện phát âm chữ cái n – l cho trẻ mẫu giáo 56 tuổi”, với huy vọng sẽ giúp trẻ có khả năng phát âm chính xác chữ cái .

A ĐẶT VẤN ĐỀ:

Ngôn ngữ có vai trò hết sức quan trọng đối với con người nói chung và trẻ em nói riêng Ngôn ngữ còn là phương tiện để con ngưòi giao tiếp và truyền đạt những mong muốn và như cầu, ý nghĩ và cảm xúc của mình, qua đó ta cũng biết được những mong muốn suy nghĩ của người khác Nhờ có ngôn ngữ mà con người có thể mở rộng giao tiếp với thế giới xung quanh để từ đó trao đổi và hình thành những kinh nghiệm sống để phát triển tư duy và nhận thức của trẻ Vì việc cung cấp và làm phong phú vốn từ giúp trẻ biệt phát âm chuẩn là một nhiệm vụ hết sức quan trọng trong công tác giáo dục mầm non Bởi ngôn ngữ đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc phát triển trí tuệ và các quá trình tâm lý trẻ Việc nghiên cứu những yếu tố ảnh hưởng tác động của giáo dục đến sự phát triển ngôn ngữ của trẻ đã và đang được triển khai thực hiện nhằm giúp trẻ phát triển toàn diện

Đặc thù của trẻ lứa tuổi mầm non là vốn từ còn hạn chế, trẻ lại đang trong giai đoạn hoàn thiện câu nói, ngôn ngữ đang dần hình thành và phát triển nên đây là giai đoạn rất quan trọng để người lớn xung quanh trẻ cung cấp cho trẻ những kỹ năng thật chuẩn về ngôn ngữ

Ngoài phát triển ngôn ngữ trong các hoạt động cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi thì trong các giờ hoạt động có chủ đích là cơ hội để trẻ phát triển ngôn ngữ một cách chính xác và mạch lạc rõ ràng nhất Đặc biệt là môn học làm quen với chữ cái Bên cạnh còn có cả nguyên nhân do người lớn phát âm sai nên trẻ bắt trước theo , đặc biệt khi dạy trẻ phát hai phụ âm n – l, tôi nhận thấy trẻ rất khó nhận biết hay lẫn lộn nên phát âm thường sai Để khắc phụ những khó khăn trên tôi đã mạnh dạn chọn cho mình đề tài nghiên cứu “ Một số biện phát luyện phát âm

chữ cái n – l cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi”, với huy vọng sẽ giúp trẻ có khả năng phát âm chính xác chữ cái

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ :

1 CƠ SỞ LÝ LUẬN :

Với đặc điểm phát triển tâm lý trẻ 5-6 tuổi luôn có nhu cầu tham gia vào tất

cả các hoạt động Nhận ra được vẻ đẹp và thể hiện cảm xúc của mình, trong các hoạt động trong đó trẻ biết quan sát, tập trung chú ý, nhận xét những đặc điểm, những mối liên hệ của sự vật, hiện tượng xung quanh luôn hồn nhiên , manh dạn, thông minh ham hiểu biết, thích khám phá tìm tòi

Do bộ máy phát âm của trẻ chưa được hoàn thiện nên trẻ còn nói ngọng, phát

âm chưa chuẩn chữ cái Đặc biệt là chữ n- l Một nguyên nhân nữa là do trẻ bị ảnh hưởng của tiếng nói địa phương, những người xung quanh trẻ phát âm không chuẩn, dẩn đến trẻ phát âm theo

Chính vì vậy sau khi nghiên cứu tôi đã chọn đề tài : “Một số biện pháp luyện phát âm chữ n -l cho trẻ mẫu giáo 5 -6 tuổi”

2 THỰC TRẠNG :

* Thuận lợi:

Trường mầm non Nga Bạch có đội ngũ giáo viên 100% đạt trình độ chuẩn và trên chuẩn, có hội phụ huynh luôn quan tâm đến các hoạt động của nhà trường Đặc biệt là chi hội phụ huynh của khối 5 tuổi đã đầu tư đồ dùng học tập cho con

em mình đầy đủ và hưởng ứng mọi phong trào của nhà trường và lớp đề ra

Bản thân tôi luôn tham gia đầy đủ các chuyên đề do phòng giáo dục và nhà trường tổ chức luôn tìm tòi tập san, sách báo để tìm ra phương pháp, biện pháp dạy trẻ phù hợp và gây được hứng thú cho trẻ trong giờ học

Sĩ số lớp là 35 trẻ, đa số trẻ đã học mẫu giáo nhỡ nên trẻ có nề nếp và thói quen học tập tốt

* Khó khăn:

- Bên cạnh những thuận lợi trên trường trên lớp tôi cũng gặp rất nhiều khó khăn Trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ và đặc biệt là việc trong lớp có một

số cháu mới đến lớp học còn bỡ ngỡ chưa quen lớp

Đặc biệt còn một số phụ huynh nói tiếng địa phương nên phát âm sai chữ n- l như phụ huynh các cháu: Hoàng, Dương, Huyền, Thượng, Ngân làm hạn chế đến hiệu quả của quá trinh luyện phát âm cho trẻ

Trong lớp còn một số trẻ chậm phát triển về ngôn ngữ như : Nhật, Mai, Thắng, Linh

Và nguyên nhân hết sức quan trọng trường Nga Bạch là một xã ven biển nên ảnh hưởng bởi tiếng nói của xã ven biển và tiếng địa phương nên trẻ phát âm sai

âm : n - l là rất lớn

Qua khảo chất lượng đầu năm tôi thu được kết quả trên trẻ như sau:

Tổng

số trẻ

Trẻ đạt

Trẻ chưa đạt

Tốt Khá Trung bình

III CÁC GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN

1 Cô luôn rèn luyện mình phát âm đúng

Để lập kế hoạch luyện phát âm đúng đến từng đối tượng trẻ tôi luôn tự rèn luyện mình phát âm một cách chuẩn xác Tôi đã nghiên cứu tài liệu hướng dẫn cách phát âm hai phụ âm n – l biết được cấu tạo đặc điểm và cơ chế phát âm hai phụ âm n – l , sau đó tập phát âm hàng ngày vào thời gian rảnh rỗi bằng cách đọc

đi đọc lại nhiều lần những bài thơ, câu chuyện, bài đồng dao, ca dao ……có nhiều phụ âm n – l

Bên cạnh đó tôi đã làm những bài trắc nghiệm điền các phụ âm n – l, các từ, câu có chứa phụ âm n- l từ dễ đến khó hoặc tự tìm ra những ví dụ khác để làm phong phú nội dung luyện phát âm luyện phát âm n – l cho mình

Khi giao tiếp với mọi người, tôi luôn tự ý thức đến cách phát âm của mình tôi luôn tham gia tích cực cuộc thi “ Nói và viết đúng tiếng việt” do nhà trường tổ chức

Để việc luyện phát âm cho trẻ đạt được hiệu quả cao trước hết tôi luôn phải là tấm gương cho trẻ nói theo khi đến lớp hay những lúc giao tiếp trước mặt trẻ tôi luôn chú ý phát âm chuẩn xác các chữ cái đặc biệt chữ cái n- l thật chuẩn, không những thế tôi đã nghiên cứu tài liệu hướng dẫn cách phát âm hai phụ âm đầu:

n-l Biết được cấu tạo và cơ chế phát âm hai phụ âm n- l, sau đó tập phát âm hàng ngày vào những thời gian rảnh rỗi bằng cách đọc đi đọc lại nhiều lần những câu thơ, câu chuyện, ca dao, đồng dao có nhiều phụ âm n- l sau một thời gian luyện tập tích cực tôi đã phát âm chuẩn xác rõ ràng, có âm điệu tăng dần hiệu quả bài giảng tự tin, mạch lạc trong giao tiếp với mọi người đặc biệt là đối với trẻ

2 Tìm hiêu bộ máy phát âm của trẻ

Trẻ ở độ tuổi này các quan đang phát triển mạnh, tai nghe và các giác quan phát

âm được luyện tập thường xuyên trong quá trình giao tiếp hàng ngày nên tai nghe trở nên tinh xảo hơn giúp cho việc học phát âm của trẻ được dễ dàng hơn Nhưng ở một số trẻ các bộ phận: môi, lưỡi, hàm và dây thanh quản chưa được linh hoạt nên còn phát âm ngọng Chính vì vậy tôi thường xuyên tìm hiểu để biết được đặc điểm của từng trẻ từ đó có biện pháp luyện phát âm cho từng trẻ đạt được hiệu quả cao hơn

Cụ thể qua tìm hiểu tôi đã phát hiện cháu Nhật có đặc điểm lưỡi không bình thường đầu lưỡi của cháu ngắn hai bên không đều bên to bên nhỏ nên khi cháu phát âm gặp rất nhiều khó khăn khi phát âm n- l Vì thế tôi luôn phải gần gũi trò chuyện với cháu, chơi cùng với cháu vào các giờ đón và trả trẻ cả trong các hoạt

động khác cả những lúc rảnh rỗi để thông qua đó luyện phát âm cho cháu nhờ vậy cháu có tiến bộ rõ rệt Cháu đã phát âm dễ dàng hơn, nói tương đối chuẩn chữ n- l

3 Sửa lỗi phát âm trong giờ làm quen chữ viết và các giờ học khác

Họat động chung chính là hoạt động để cô giáo chuẩn xác hoá kiến thức cho trẻ ngay từ ban đầu, cho nên vào giờ “làm quen chữ cái n- l” tôi đã chuẩn bị rất

kỹ và hướng dẫn cho trẻ bằng các cách sau: Khi hát âm mẫu, phát âm thật chuẩn xác rõ ràng và nêu rõ cách phát âm để trẻ hiểu

+ Chữ “n” đưa đầu lưỡi sát lợi trên rồi bật xuống

+ Chữ “ l” đọc cong lưỡi đầu lưỡi uốn vào trong và đưa sát lợi trên

Bên cạnh đó tôi còn yêu cầu trẻ đứng đối diện với cô nhìn vào khoang mệng của cô và chú ý nghe phát âm, sau đó cho trẻ phát âm lại nhiều lần để sửa sai cho trẻ kịp thời Tôi có thể cho trẻ tập thể , cá nhân vài lần sau đó gọi cá nhận trẻ đọc Nếu cô chỉ nêu và phát âm thì trẻ chưa thể hình dung được mà tôi cho trẻ luyện đọc nhiều lần từng phụ âm với nhiều cách khác nhau Trước tên tôi cho trẻ cùng đọc đồng thanh vài lần , sau đó gọi cá nhân trẻ đọc để dễ theo dõi cách phát âm

và kịp thời sữa ngay cho trẻ tôi đứng đối diện với trẻ yêu cầu trẻ nhìn khuôn miệng và nghe tôi phát âm sau đó phát âm lại nhiều lần Qua theo dõi từng trẻ có một số trẻ phát âm đúng song bên cạnh đó cũng một số trẻ phát âm sai tôi lại tiếp tục luyện cho trẻ vào các hoạt động khác trong ngày Trong các giờ hoạt động khác tôi luôn chú ý sự phát âm mà trẻ bộc lộ khi giao tiếp, khi phát biểu ý kiến xây dựng bài để sử sai kịp thời cho trẻ

Ví dụ: Khi dạy trẻ đọc bài thơ “ Giữa vong gió thơm” Tôi sửa sai cho trẻ câu

“Này chị gà nâu

Cãi nhau gì thế

Này chị vịt bầu

Chớ gào ầm ĩ

.”

Hay trong bài hát “Thật là hay” Tôi chú ý dạy trẻ hát đúng câu “ Li lí li lí lì

li thật là hay hay hay ”

Hay trong bài “ Mùa xuân đến rồi” Có câu “ Sáng hôm nay trời đã năng lên rồi ” trẻ thường hay phát âm sai, tôi thường chú ý nhấn mạnh và cho trẻ sửa sai, bằng cách cho trẻ hát đi hát lại nhiều lần bằg câu hát đó, nhờ có cách sửa sai

đó tôi đã sửa sai được cho một số trẻ trong lớp đã không còn phát âm sai và ngọng hai âm: n- l nữa như: Nhật, Dương, Mai, Thắng, Ngân

4 Luyện phát âm qua các trò chơi:

Để dạy trẻ phát âm chuẩn mà không bị nhàm chán trong các hoạt động tôi đã sử dụng hình thức luyện phát âm thông qua các trò chơi

Ví dụ 1: Trò chơi “ Ai đúng”

Cho trẻ đọc bài thơ có nhiều chữ n – l do tôi sáng tác, chọn đúng chữ cái để đọc nhiều lần

Là lá la la

Chúng ta cùng đếm Bạn cố nhanh lên Tìm ngay chữ này Yêu cầu trẻ khi nghe cô phát âm “ n” hoặc “ l ” trẻ chọn đúng giơ lên, đọc to, các cháu ngồi cạnh phát hiện, kiểm tra lẫn nhau và tự sữa sai Với trò chơi này trẻ vừa nhận biết và phát âm đúng chữ n – l, đồng thời phát âm chuẩn các từ có chứa chữ cái n –l trong bài thơ

Ví dụ 2: Trò chơi gắn lôtô và gọi tên các đồ vật cho phù hợp tôi cho trẻ chơi theo

nhóm hoặc cá nhân trẻ chơi : Chọn các lôtô gắn lên bảng sao cho tên các đồ vật trên lôtô có chứa những chữ cái n- l cho phù hợp, khi trẻ chơi thành thạo tôi

khuyến khích trẻ tự nghĩ ra tên các đồ vật có chứa chữ cái n - l rồi trẻ tự vẽ lên bảng

N

L

Ví dụ 3: Trò chơi “Tìm chữ”

Tôi chuẩn bị những bài thơ do tôi sáng tác hoặc sưu tầm viết chữ to có nhiều từ chứa chữ n- l.Tôi yêu cầu trẻ đọc thuộc bài thơ theo cô và gạch chân những chữ cái vừa học

Là lá la la

Em là bé giỏi

Em là bé ngoan

Ngày giúp mẹ chăm làm Lau nhà, múc nước Tưới vườn na xanh Hoặc :

Mẹ đi làm về Thấy đầy chum nước Hoa na thơm nức Quả na non xanh Lủng lẳng trên cành

Mẹ cười vui vẻ Nhà lau sạch sẽ Con đến là ngoan

Ví dụ 4: Trò chơi thi xem ai giỏi với trò chơi này tôi thường tổ chức cho trẻ thi

đọc hoặc gạch chân các chữ cái n - l trong các bài thơ, bài đồng dao, ca dao

Vè quả

“ Ăn thật ngon

Có họ nhà cam Canh cá mẹ nấu Đừng quên me nhé”

Bé ơi nhớ nhé

Múi trắng hạt đen

Nhiều mắt đan xen

Là quả na đấy”

Sao sỏng

“ Lấp lỏnh lấp lỏnh Như ỏnh sao vàng Nào cựng hỏt vang Bài ca sao sỏng”

Sau đú tụi chia lớp làm 3 tụi thi đua nhau lờn gạch chữ cỏi n- l

Bập bênh

Nào lên nào xuống

Ta cùng bập bênh

Hàng cây dập dềnh

Bạn lên tôi xuống

Bạn mới

Ngày đầu tiên đến lớp

Thỏ Nâu thấy lạ ghê!

Xa vòng tay của mẹ

Thỏ Nâu muốn khóc nhè!

Bạn Mèo con nghịch ngợm

Cứ trêu Thỏ Nâu hoài

Lại còn bạn Hơu Nai

Chê bai Thỏ xấu xí Cái đuôi thì ngắn tẹo

Đôi tai lại vểnh ra Thỏ nghe muốn khóc òa

Bỗng bàn tay êm dịu

Ôm thỏ Nâu vào lòng

Cô họa mi âu yếm

Thỏ Nâu con đừng buồn!

Rồi sẽ quen lớp mới Các bạn sẽ yêu con Mèo nhớ đừng trêu bạn

Nâu đã nín rồi này!

Còn Hơu Nai nghe nhé:

Con có đôi sừng cong

Còn đuôi Thỏ lại thẳng

Mỗi loài khi sinh ra

Điểm khác nhau là vậy

Nhng các con nên nhớ!

Lớp là tổ ấm chung

Chúng mình đều là bạn Phải thơng yêu đoàn kết Cho lớp mình mãi vui!

Về quê

Bé về quê nội Thanh Sơn

Có nhiều núi lắm thích hơn ở nhà

Ngồi xe bé hát nu na Mong cho nội khỏe, cả nhà đều vui

Đây rồi cây lộc thân quen

Nội đứng trớc cổng đón xe cháu về Nắng chiều đổ bóng sân quê

Dáng nội mảnh khảnh con se se lòng

ào vào bên nội: nhớ ghê!

Tay nội dắt cháu hỏi về bao lâu.

“Con chỉ về đợc hôm nay

Vì còn bận học ở trờng nội ơi!”

Mắt nội thoáng nhòe đầy vơi

Lại mong hè đến cháu tôi mau về.

Khế, na đã hái hôm qua

Nội phần cho cháu làm quà Thanh Sơn.

Bữa cơm quê đợm nồng hơng

Bé khen bà nấu ngon hơn ở nhà

Bây giờ bà đã đi xa Cháu về quê nội nhớ bà khôn nguôi

Thả đỉa ba ba

Làm ngổng, làm gà

Làm voi, làm gấu

Là ang cỏ sấu

Làm chị ểnh ương

Làm bỏc linh dương

Cựng chạy bốn phương.

Sau đú tụi chia lớp làm 3 tụi thi đua nhau lờn gạch chữ cỏi n- l

Vớ dụ 5: Trũ chơi “ Đi siờu thị”

Vơí trò chơi này tôi chia lớp làm hai đội mỗi đội một quầy hàng: Quầy hàng chữ n và quầy hàng chữ l, hai chữ cái n- l được tôi chuẩn bị như hai mặt hàng có ghi tên bày ở góc siệu thị, trẻ ở hai đội phải đi đến đó để mua các mặt hàng có tên chữ cái n- l về bầy tại quầy của đội mình., sau thời gian là 3 phút mà đội nào mua được mặt hàng có tên đúng sẽ giành chiến thắng khi tôi đi kiểm trả kết quả của từng đội thi trẻ ở đội đó phải phát âm lại tất cả các chữ cái n- l Ngoài ra tôi còn tổ chức các trò chơi khác như trò chơi tìm nhà đọc chữ, thả bóng đọc chữ, đá bóng đọc chữ, quà tặng cho bạn có tên phụ âm đầu là n – l (tặng quả táo cho bạn Nam, tặng cái làn cho bạn Lan … ) hoặc trò chơi hát đối, đọc chữ…….tùy thuộc vào mức độ hứng thú hoạt động của trẻ

Với những trò chơi như vậy, tôi thấy trẻ học rất vui, thoải mái, nhẹ nhàng và được khắc sâu cách phát âm đúng chữ cái n – l

Chính vì vậy, trong hoạt động làm quen chữ n –l, số trẻ phát âm đúng đã tăng, song để trẻ nhớ lâu, phát âm không sai khi hai phụ âm nằm trong các từ tôi tiếp tục rèn trẻ ở các hoạt động khác

Thông qua các trò chơi tôi đã luyện cho trẻ phát âm chuẩn xác các chữ cái n- l

5 Rèn trẻ phát âm chữ cái n – l thông qua các hoạt động trong ngày

Rèn trẻ phát âm chữ cái n – l thông qua các hoạt động khác

Hoạt động chung

Như chúng ta đã biết trẻ dễ nhớ nhưng cũng mau quên, vì vậy cô giáo phải

luôn luôn tạo ra những tình huống hợp lý nhằm giúp trẻ ôn luyện thường xuyên Một trong nhừng tình huống cô có thể tạo ra một cách tự nhiên và đạt hiệu quả là

lồng ghép chữ n – l vào trong các hoạt động chung khác

- Ở hoạt động giáo dục âm nhạc:

Tôi không chi dạy trẻ hát đúng nhạc rõ lời mà chú ý dạy trẻ hát chuẩn các từ Khi trẻ hát, có những lúc tôi cho trẻ hát không có nhạc đệm để sửa sai cao độ,

trường độ của bài hát, đồng thời sữa lỗi phát âm cho trẻ, đặc biệt với những bài hát có nhiều câu, từ có phụ âm đù n – l

Ví dụ: Bài “Thật là hay” có câu: “li lí li, lí lì li…”

Bài “Mùa xuân đến rồi” có câu: “Sáng hôm nay trời đã nắng lên rồi….” Bài “Bác đưa thư vui tính” có đoạn “….cầm lá thư, nói cảm ơn này em

bé ngoan cầm ngay lá thư … ”

Bài “Vườn trường mùa thu”có câu “lá la la, lá la la……"

Trong các hoạt động cho trẻ làm quen với văn học, tôi quan tâm đế giọng đọc, giọng kể của trẻ, phát hiên các phát âm sai của trẻ để sữa, tôi thường chú ý đến những bài thơ phụ âm n- l như :

“Đàn lợn đã được ăn

Cơm nước nấu tinh tươm

Rồi ôm lấy nàng tiên

Không cho chui vào nữa….”

“Này chị gà nâu

Này chị vịt bầu… ”

Ở hoạt động thể dục vận động:

Tôi sửa cách phát âm cho trẻ bằng cách dán chữ cái n- l cho trẻ phát âm kết hợp vận động qua các bài tập vận động với bóng như: chuyền bóng bên phải, bên trái lăn bóng theo đường dít dắc, tung bóng, bắt bóng…

Hay bài tập bặt nhảy: bật qua 4-5 vòng, bật tách chân tôi viết chữ vào các ô để trẻ vừa bật nhảy vừa kết hợp đọc chữ

Ngoài ra tôi còn tập trung nhiều cơ hội sữa lỗi phát âm hai phụ âm n- l cho trẻ vào các hoạt động khác như: hoạt động tạo hình, hoạt động với MTXQ, làm quen với một số biểu tượng toán

Tuy nhiên để sửa “ngọng” cho trẻ không chỉ chú ý đến các hoạt động học tập khác trong ngày, trẻ luôn cần có sự quoan tâm của cô