Trong cuốn những điều cần biết về trẻ thơ có viết: “Trẻ em là nguồn hạnh phúc của mỗi gia đình, là tương lai của mỗi dân tộc, trẻ em hôm nay là thế giới ngày mai. Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em là trách nhiệm của đất nước, của toàn xã hội và mỗi gia đình.” Thật vậy, ngày nay chúng ta đang sống trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nền kinh tế không ngừng phát triển vượt trội, với một sự thay đổi căn bản về cơ cấu xã hội để tiếp cận với một nền văn minh phát triển cao. Thực hiện nhiệm vụ của bộ giáo dục và đào tạo, ngành học mầm non đã đưa nội dung chăm sóc, nuôi dưỡng vào chương trình chăm sóc giáo dục trẻ. Đây là việc làm vô cùng cần thiết, nó không chỉ tạo được sự liên thông chăm sóc nuôi dưỡng giáo dục từ độ tuổi mầm non cho đến lứa tuổi học đường.
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong cuốn những điều cần biết về trẻ thơ có viết: “Trẻ em là nguồn hạnh phúc của mỗi gia đình, là tương lai của mỗi dân tộc, trẻ em hôm nay là thế giới ngày mai Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em là trách nhiệm của đất nước, của toàn xã hội và mỗi gia đình.”
Thật vậy, ngày nay chúng ta đang sống trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nước, nền kinh tế không ngừng phát triển vượt trội, với một sự thay đổi cănbản về cơ cấu xã hội để tiếp cận với một nền văn minh phát triển cao Thực hiệnnhiệm vụ của bộ giáo dục và đào tạo, ngành học mầm non đã đưa nội dung chăm sóc,nuôi dưỡng vào chương trình chăm sóc giáo dục trẻ Đây là việc làm vô cùng cầnthiết, nó không chỉ tạo được sự liên thông chăm sóc nuôi dưỡng giáo dục từ độ tuổimầm non cho đến lứa tuổi học đường
Bởi vậy, dinh dưỡng có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của trẻ ở lứatuổi mầm non, là nhu cầu sống hàng ngày của con người, trẻ em cần dinh dưỡng đểphát triển thể lực và trí tuệ, còn người lớn cần dinh dưỡng để duy trì sự sống và làmviệc, hay nói cách khác dinh dưỡng quyết định sự tồn tại và phát triển của cơ thể.Chính vì vậy chúng ta có thể khẳng định rằng: Dinh dưỡng vô cùng quan trọng đốivới đời sống của con người Đặc biêt là đối với trẻ ở lưa tuổi mầm non
Đây là việc làm vô cùng cần thiết đối với trẻ ở lứa tuổi mầm non cả về thể lực
và trí tuệ Nếu được chăm sóc, được nuôi dưỡng đầy đủ sẽ phát triển tốt, ít ốm đau,bệnh tật, khỏe mạnh Giáo dục dinh dưỡng ở lứa tuổi mầm non góp phần phát triểntoàn diện cho trẻ đó là:
Giáo dục dinh dưỡng giúp trẻ nhận biết, phân biệt được 4 nhóm thực phẩmthông thường về nguồn gốc, theo nhóm, đăc điểm giống và khác nhau.Trẻ nhận biếtđược các chất dinh dưỡng cơ bản, tác dụng của các chất đối với sự phát triển của cơthể, biết thành phần những món ăn quen thuộc, và các cách chế biến đơn giản
Trang 2Giáo dục dinh dưỡng giúp trẻ hình thành thói quen tốt, chia sẻ, giúp đỡ bạn bè,biết yêu quý và tôn trọng người lao động, có ý thức tiết kiệm trong ăn uống, yêu quýcác con vật nuôi cây trồng, có ý thức bảo vệ chăm sóc môi trường sống.
Là một giáo viên mầm non, bản thân tôi luôn nhận thức sâu sắc được tầm quantrọng của giáo dục dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm đối vớí sức khỏe củacon người đặc biệt là trẻ ở lứa tuổi mầm non, đây chính là độc lực thôi thúc tôi luôntìm tòi những giải pháp, biện pháp, nhằm nâng cao chhất lượng lồng ghép nội dunggiáo dục giáo dục dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm cho trẻ đạt hiệu quả cao
Và đây cũng chính là đề tài mà tôi chọn làm sáng kiến kinh nghiệm của mình
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I CƠ SỞ LÝ LUẬN.
Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống quốc dân, sự phát triểncủa trẻ thời kỳ này có một vị trí đặc biệt quan trọng trong giáo dục thế hệ trẻ, có vaitrò quyết định, tạo tiền đề vững chắc cho phát triển về sau, xuyên suốt cả một đời
người Vì thế mà nhà giáo dục nổi tiếng Macaenco nói:“Những gì mà trẻ không có được trước 5 tuổi thì sau này rất khó hình thành và sự hình thành nhân cách ban đầu
bị lệch lạc thì sau này giáo dục lại rất khó” Bà Crupkaia nêu: “ Những cảm giác đầu tiên thời thơ ấu để lại dấu vết suốt đời, cho nên ngay từ buổi đầu ta phải thận trọng ngay trong việc dạy trẻ, nếu ta nuốn giáo dục một cách đúng đắn lớp người của chủ nghĩa công sản”.
Vì lứa tuổi này vốn có một tiềm lực mạnh mẽ nếu được giáo dục nuôi dưỡngchăm sóc tốt, các cháu sẽ sớm phát triển về thể chất, trí tuệ, tình cảm một cách đúnghướng Sức khỏe của trẻ em phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: Chế độ dinh dưỡng,phòng bệnh, di truyền, môi trường trong đó dinh dưỡng có vai trò quan trọng, ảnhhưởng trực tiếp đến sự phát triển của trẻ em Thiếu ăn, ăn không đủ chất, ăn không cókhoa học, đều gây tác hại cho sức khỏe của trẻ Lứa tuổi mầm non là giai đoạn cơ thểphát triển rất mạnh, rất nhanh, các cơ quan của cơ thể đang trên đà hoàn thiện Đâycũng là giai đoạn hình thành nhân cách của trẻ sức khỏe là yếu tố có tính quyết định
Trang 3về thể chất nói chung, học tập và lao động nói riêng Trong thời đại của nền văn minhtrí tuệ giáo dục mầm non đang có những chuyển biến mới về chất lượng, đổi mớichung của ngành giáo dục Dưới ánh sáng của Nghị quyết về công tác cải cách giáodục điều lệ trường mầm non cũng đãc nêu lên nhiệm vụ hàng đầu trong 4 nhiệm vụcủa trường mầm non, vì vậy việc chăm sóc sức khỏe cho trẻ nhằm phát triển cân đốihài hòa, nhằm chống đỡ bệnh tật Vì thế nếu chúng ta chăm sóc nuôi dưỡng, vệ sinhkhông tốt về cá nhân trẻ, môi trường trong và ngoài lớp đều gây cho trẻ ốm đau, bệnhtật, dẫn đến sự phát triển về thể chất bị kìm hãm, các quá trình tâm sinh lý đang trên
đà hình thành và phát triển cũng không thể nào phát triến trên một cơ thể gầy còm,
ốm yếu
Từ những lý luận và thực tiễn trên, tôi đã xác định được có tới 90% trẻ em trítuệ kém phát triển là do sức khỏe, thể lực phát triển không tốt, vì vậy chúng ta cầntránh một số quan điểm chưa đúng đối với ngành học mầm non đó là: Quan điểmđánh giá về chất lượng, chỉ đánh giá về kết quả học tập của các môn như : Khám phákhoa học, âm nhạc, tạo hình, toán mà chưa thực sự quan tâm đến công tác chămsóc, nuôi dưỡng và lồng ghép nội dung giáo dục dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thựcphẩm cho trẻ ở trường mầm non Điều kiện để trẻ sẽ được chăm sóc nuôi dưỡng chuđáo, nuôi dạy con theo phương pháp khoa học, trẻ được phát triển cân đối giữa 2 mặtthể lực và trí tuệ Từ đó hình thành cho trẻ tình cảm yêu thương, nhường nhịn, giúp
đỡ lẫn nhau, biết kính trọng người trên, yêu quý mọi người xung quanh mình
Chính vì vậy lồng ghép nội dung giáo dục dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thựcphẩm cho trẻ trong các hoạt động trong ngày là việc làm vô cùng quan trọng vì sứckhỏe vốn là quý, qua đây tao điều kiện cho trẻ phát triển tốt cả về thể lực và trí tuệsau này
II.THỰC TRẠNG.
Trường mầm non Xã Nga Điền là một trường đạt chuẩn quốc gia, năm học2012-2013 trường được công nhận là trường tiên tiến cấp huyện Hơn nữa được sựquan tâm của phòng giáo dục huyện Nga Sơn, Các cấp ủy Đảng chính quyền địa
Trang 4và học Bên cạnh đó nhà trường lại có một đội ngũ cán bộ trẻ cốt cán có tinh thầnnăng động nhiệt huyết, tận tâm với nghề, yêu trẻ Đặc biệt là có kiến thức về vấn đềdinh dưỡng và an toàn thực phẩm Qua đó đã tạo được niềm tin cho các bậc phụhuynh và nhân dân trong toàn xã.
Là giáo viên mầm non, được nhà trường phân công dạy lớp 4-5 tuổi với số trẻ
là 30 cháu Phần lớn các cháu chưa được học qua lớp nhà trẻ và mẫu giáo bé mà lênthẳng lớp 4- 5 tuổi, nên những năm đầu gặp rất nhiều khó khăn trong việc thực hiệnchuyên đề giáo dục dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm
Thế nhưng vấn đề giáo dục dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm đã đượcphụ huynh học sinh quan tâm ủng hộ nhiệt tình Bên cạnh đó vẫn còn một số phụhuynh, các cấp các nghành vẫn còn coi nhẹ vấn đề này Để đưa chất lượng giáo dụcdinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm được nâng cao, bản thân tôi luôn coi trọngchuyên đề giáo dục dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm là một chuyên đề trọngtâm của môn học Vì trẻ em phát triển thể lực kém là do khẩu phần ăn của trẻ chưađáp ứng được nhu cầu là do nguyên nhân:
- Do tập quán ăn uống của một số gia đình
- Ít cho trẻ ăn các loại gấc, cá, giầu thực vật
- Chất lượng ăn uống còn phụ thuộc vào mức thu nhập của cha mẹ
- Cha mẹ thiếu kiến thức, hiểu biết, cũng như kinh nghiệm về nuôi dưỡng,chăm sóc trẻ
- Một số bậc cha mẹ chưa thực sự quan tâm sức khỏe của trẻ, để trẻ ăn, ngủ, vệsinh tùy thích, mất vệ sinh, dẫn đến trẻ suy dinh dưỡng và mắc các bệnh như: ngoài
da, đau mắt, tiêu chảy, hô hấp
Cho đến nay chuyên đề đã đươc tổng kết nhưng việc tổ chức và thực hiênchuyên đề giáo dục dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm còn nhiều hạn chế, kết
quả đạt chưa cao, chưa đáp ứng được nhu cầu đặt ra
Trang 5* Kết quả kháo sát ban đầu cho thấy ( tháng 9 năm 2012)
Nội
dung
Vệ sinh cá nhân Trẻ nhận biết
được 4 nhóm thực phẩm
Trẻ kể tên các món ăn mà trẻ biết
Kết quả cân đo
Qua bảng khảo sát cho thấy tổng số cháu có kiến thức về giáo dục dinh dưỡng
và vệ sinh an toàn thực phẩm còn hạn chế Xuất phát từ thực trạng trên để nâng caochất lượng giáo dục dinh dưỡng và an toàn thực phẩm cho trẻ đạt kết quả cao hơnnữa, bản thân tôi mạnh dạn đưa ra một số giải pháp và biện pháp tổ chức thự hiện nhưsau:
III.CÁC GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIÊN
Thông qua qúa trình tổ chức thực hiện chuyên đề giáo dục dinh dưỡng và vệsinh an toàn thực phẩm tôi đã có giải pháp và biện pháp tổ chức thực hiện mang lạikết quả khả thi như sau:
1 Xây dựng kế hoạch thực hiện chuyên đề giáo dục dinh dưỡng và vệ sinh
Để thực hiện tốt chuyên đề này ngay từ đầu năm học, tôi đã xây dựng kế hoạchmột cách cụ thể, sát thực với tình hình thực tế của lớp mình phân công phụ tráchgiảng dạy Sau một thời gian khi xây dựng xong tôi đã đưa cho Ban giám hiệu và
Trang 6hiệu phó chuyên môn bổ sung góp ý để thống nhất khẳng định mục tiêu, giải phápthực hiện.
Ngay sau khi được ban giám hiệu và hiệu phó chuyên môn nhất trí và góp ý tôi
đã xác định rõ mục đích, yêu cầu, nội dung, biện pháp, thời gian thực hiện và cụ thểtừng nội dung thưc hiện lồng ghép giáo dục, làm đồ dùng đồ chơi, bổ sung trang thiết
bị cụ thể từng tháng một rõ ràng
* Kết quả : Bản thân tôi đã dựng được kế hoạch thực hiện chuyên đề và đây
cũng là tiêu chí đánh giá xếp loại thi đua giáo viên trong năm học
2 Lồng ghép tích hợp nội dung giáo dục dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm cho trẻ thông qua các hoạt động của môn học.
a Giờ đón - trả trẻ:
Bản thân tôi thường cho trẻ xem tranh ảnh, trò chuyện với trẻ về các loại thựcphẩm mà trẻ biết, về tác dụng, lợi ích của thực phẩm đó đối với sức khỏe con ngườiphù hợp với chủ đề, giáo dục trẻ giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường trong vàngoài lớp và cả những nơi công cộng
Ví dụ: Học ở chủ đề: “.Thế giới động vật” Tôi cho trẻ làm quen với đồ chơi
mới do bản thân tôi tự làm về thế giới: Các con vật sống trong gia đình( con vịt, gà,ngan, chim bồ câu, lơn ) các con vật sống dưới nước như: Các loài tôm, cua, ốc, cácloại cá: Cá nước ngọt, nước mặn, mà ở địa phương tôi không có như: cá chim, cá thu,
cá hồi… Sau đó tôi giới thiệu về tên gọi của từng loại cá và cho trẻ biết, các loại cánày chỉ có ở vùng biển nên ở địa phương không có các loại cá này Thịt, trứng củacác con vật: Vịt, gà, lợn, là loại thực phẩm chứa nhiều chất đạm
- Ở chủ đề “Thế giới thực vật” Tôi trò chuyện với trẻ về các loại rau, quả, như
tên gọi, đặc điểm,… là thực phẩm chứa nhiều VitaminA và muối khoáng, ăn các loạirau củ quả giúp cơ thể tăng sức đề kháng, phòng chống bệnh tật Nhưng trước khi ănphải rửa sạch quả, gọt vỏ, rửa tay, rửa chân, vệ sinh các dụng cụ chế biến Đặc biệthơn là khi trẻ trực tiếp tham gia vào trò chơi phân vai: Trẻ vào vai cô bán hàng, ngườimua hàng, một cách thoải mái hứng thú nhưng đem lại hiệu quả giáo dục rất cao đó
Trang 7là trẻ không những chỉ biết lựa chọn thực phẩm mà còn biết cách chế biến những món
ăn đơn giản Ngoài ra trẻ còn biết được quy trình chế biến của từng loại thức ăn
Bên cạnh đó tôi còn khuyến khích, động viên trẻ kể tên các món ăn mà trẻ biết
và để trẻ tự kể mình thích ăn những món ăn gì nhất, qua đó tôi cũng giới thiệu thêm
về tên các món ăn khác để góp phần làm tăng vốn hiểu biết phong phú về các món ăncho trẻ
b Hoạt động học có chủ định:
Tổ chức giờ hoạt động có chủ định là hoạt động chủ đạo để giúp tôi lồng ghép,tích hợp giáo dục dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm cho trẻ một cách tốt nhất.Bởi vậy, căn cứ vào nội dung cụ thể của từng hoạt động mà tôi tiến hành lồng ghépnhư sau:
* Với hoạt động khám phá khoa học( môi trường xung quanh):
Đây cũng chính là hoạt động giúp trẻ tiếp thu những kiến thức cơ bản về cácloại thực phẩm, các chất dinh dưỡng – sức khỏe và vệ sinh an toàn thực phẩm
Thông qua các hoạt động cho trẻ khám phá về các loại rau, củ quả, các con vậtnuôi trong gia đình Tôi dạy trẻ biết gọi tên các loại thực phẩm, tên gọi các món ănchế biến từ các loại thực phẩm ấy và giúp trẻ biết được các nguồn gốc các loại thựcphẩm có trong các loại thực phẩm đó
Ví dụ : Bước đầu cho trẻ khám phá về các con vật nuôi trong gia đình cụ thể là
con vịt, hoặc (con gà mái), vịt, gà đẻ ra trứng, trứng là thực phẩm có nhiểu chất đạm,
ăn trứng giúp cơ thể lớn nhanh Qua đó động viên khuyến khích trẻ chưa thích ăntrứng để trẻ tự giác ăn, đồng thời giáo dục trẻ thích ăn các loại trứng gà, vịt, ngan …
ở mức độ vừa phải, nếu ăn trứng vịt, gà hằng ngày và ăn quá nhiều, sẽ bị mắc bệnhkhông tốt cho sức khỏe Trứng có thể chế biến thành nhiều món ăn: Trứng rán, trứngluộc, trứng nấu canh cà chua, trứng kho thịt, nấu đông
* Với hoạt động tạo hình:
Thông qua hoạt đông tạo hình tôi cũng khóe léo lồng ghép giáo dục dinhdưỡng: Giúp trẻ biết thêm về các loại thực phẩm, tên thực phẩm, đặc điểm thực
Trang 8phẩm, các chất có bên trong thực phẩm đó Trẻ được trức tiếp tham gia hoạt độngnhư:Vẽ, xé dán, cắt, nặn…Từ đó giúp trẻ nhớ lâu các thực phẩm đó.
Ví dụ: với hoạt động nặn “Cây cải” Tôi cho trẻ gọi tên các loại rau: Rau ăn củ,
quả, lá, màu sắc, qua đó giáo dục trẻ ăn rau, củ, quả hàng ngày cung cấp nhiều vi tamin a và muối khoáng, giáo dục trẻ trước khi ăn phải nhặt, rửa sạch và ngâm nướcmuối, nấu chín Nhặt rau song phải bỏ vào thùng rác, khi rửa rau phải biết tiết kệmnước
Ví dụ: Với hoạt động vẽ “Vườn cây ăn quả” Với hoạt động vẽ “Vườn cây ăn
quả”.Tôi cho trẻ gọi tên các loại quả, màu sắc của các loại quả, đồng thời giáo dục trẻ
ăn quả cung cấp cho ta nhiều vi ta min, giáo dục trẻ trước khi ăn quả phải rửa sạch,gọt vỏ, bỏ hạt, sau khi ăn song phải bỏ vỏ, hạt vào thùng rác, khi rửa tay, rửa quả phảibiết tiết kiệm nước
Với hoạt động “xé dán củ cà rốt” Tôi cũng cho trẻ gọi tên loại củ, màu sắc,cho trẻ kể tên các loại rau ăn củ, qua đó giáo dục trẻ biết củ cà rốt là loại củ cung cấpnhiều vi ta min a, giúp cơ thể nhanh lớn khỏe mạnh da dẻ hồng hào, mắt sáng Đồngthời giáo dục trẻ ăn nhiều cà rốt, khi ăn phải gọt vỏ, rửa sạch, nấu chín
* Với hoạt động làm quen với tác phẩm văn học:
Văn học là tác phẩm nghệ thuật, ngôn ngữ của văn học là ngôn ngữ biểu cảmlôi cuốn người nghe, các tác phẩm văn học có các tình huống hấp dẫn thu hút sự chú
ý của trẻ Vì vậy những hoạt động làm quen với tác phẩm văn học là những hoạt độnglồng ghép giáo dục dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm một cách nhẹ nhàng vàthoải mái nhất, từ đó trẻ lĩnh hội nhanh những kiến thức mà cô truyền đạt
Ví dụ: Qua câu truyện: “Bát cháo khi đói” trẻ biết phân biệt nguồn gốc của hạt
gạo, gạo nấu thành cơm nuôi sống con người, trong gạo có rất nhiều chất bột đường,lúa gạo là do người nông dân trồng, chăm sóc, từ đó mà trẻ quý trọng hạt gạo hay nóicách khác là quý trọng sản phẩm của người lao động làm ra, yêu quý người lao động
đã vất vả một nắng hai sương, đổ mồ hôi, sôi nước mắt để làm ra hạt gạo
Trang 9Hoặc khi dạy bài thơ: “Hạt gạo làng ta” của Nhà thơ: Trần Đăng Khoa Đểlồng ghép phù hợp với ý tưởng của bài thơ tôi đã đưa giáo dục vào phần giới thiệubài: Cô cho trẻ nghe hát bài “ Hạt gạo làng ta” sau khi cho trẻ nghe song cô hỏi:
* Thông qua hoạt động âm nhạc:
Âm nhạc là nhu cầu cuộc sống, là món ăn tinh thần không thể thiếu được vớiđời sống con người Âm nhạc là ngôn ngữ chung của nhân loại Nếu cuộc sống màthiếu âm nhạc thì chẳng khác gì thiếu ánh sáng mặt trời Đặc biệt là trẻ ở lứa tuổimầm non Chính vì vậy thông qua hoạt động âm nhạc là những hoạt động lồng ghépgiáo dục dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm Giúp trẻ biết tên các loại quả, rau,
… có tác dụng, lợi ích
Ví dụ : Dạy hát bài: “Quả” nhạc và lời: Xanh Xanh Tôi lồng ghép giáo dục trẻ
để trẻ biết được có rất nhiều loại quả khác nhau, trẻ kể tên các loại quả có trong bàihát và giáo dục trẻ biết trong các loại quả đó chứa nhiều vi ta mina và muối khoáng,khi ăn phải rửa sạch, gọt vỏ, bỏ hạt, rửa tay sạch sẽ, khi ăn song bỏ vỏ vào thùng rác
- Hoặc bài hát: “Bầu và bí” Tôi cũng giáo dục trẻ biết tên gọi, đặc điểm củacác loại rau ăn quả, quả bầu và bí là loại quả cung cấp nhiều chất vi ta min a và muốikhoáng Giáo dục trẻ ăn các loại rau hàng ngày giúp cơ thể khỏe mạnh.Qua đó trẻ biết
bỏ rác vào đúng nơi quy định, biết nấu chín khi ăn
* Thông qua hoạt động làm quen với toán:
Ví dụ: Cho trẻ làm quen với số 5 chủ đề thế giới động vật, tôi sử dụng các
nhóm đồ vật gồm 5 con thỏ và 5 củ cà rốt để trẻ nhận biết và luyện tập số 5 Sau đótôi lồng ghép giáo dục dinh dưỡng bằng cách: Trò chuyện với trẻ , thỏ rất thích ăn cà
Trang 10rốt vì cà rốt cung cấp chất vi ta min a, giúp da dẻ hồng hào, khỏe mạnh, mắt sáng….Các con thích ăn cà rốt không? Ăn cà rốt cung cấp chất gì?
Cứ như thế tôi nhẹ nhàng vận dụng, lồng ghép tích hợp giáo dục dinh dưỡngvào các hoạt động, trẻ đạt hiệu quả rất cao, trẻ nhân biết tốt
c Hoạt động ngoài trời:
Tổ chức cho trẻ hoạt động ngoài trời cũng có ý nghĩa rất quan trọng, trẻ đượctrực tiếp tham quan, dạo chơi ngoài trời, giúp trẻ biết tên các loại thực phẩm, trực tiếpquan sát các đặc điểm của các loại thực phẩm
Ví dụ: Quan sát vườn rau trẻ được gọi tên các loại rau, quan sát đặc điểm của
các loại rau, củ, quả… Các con vật tôm, cua, cá, ốc, ngao,trai, gà vịt, ngan, ngỗng,trâu bò, lợn…