Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ 4 – 5 tuổi

Nhận thức rõ được vai trò quan trọng của bộ môn âm nhạc trong trường mầm non như vậy. Tôi lươn phấn đấu suy nghĩ cải cách phương pháp giảng dạy làm sao cho các cháu tiếp thu bài một cách thoải mái, nhẹ nhàng và để đạt được mục đích trên, tôi chon đề tài “ Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ 4 – 5 tuổi” để làm đề tài nghiên cứu của mình.

A/ ĐẶT VẤN ĐỀ Theo nghiên cứu của các nhà khoa học, trẻ được nghe nhạc cổ điển từ

trong bào thai sẽ kích thích sóng điện não giúp não trẻ phát triển nên tăng trí thông minh sau này Vì đối với trẻ ở lứa tuổi mầm non Ân nhạc là môn học giúp trẻ phát triển toàn diện nhất Vì thông qua Âm nhạc trẻ sẽ linh hoạt, mạnh dạn, thông minh qua việc sáng tạo các động tác minh họa kết hợp khi hát và rèn luyện cho trẻ, khi vận động theo nhạc sẽ thúc đẩy sự vận động cơ thể, sự nhanh nhẹn khéo léo, bền bỉ và dẻo dai qua các động tác

Âm nhạc và vận động sáng tạo khi được giáo viên mầm non sử dụng một cách có mục đích, phù hợp sáng tạo sẽ hỗ trợ trẻ thu nhận kinh nghiệm tích cực

và tạo cảm giác hưng phấn vui tươi Giáo viên có thể chơi đàn guitar, ocgan hay bật nhạc không lời êm dịu làm nhạc nền trong khi đang diễn ra các hoạt động khác của trẻ ( Giờ ăn, chơi ở các góc chơi, chơi nhoài trời, trẻ làm bài tập theo nhóm…) Ca hát và nghe nhạc giúp trẻ duy trì tập trung, phấn khởi trong khi hoaatj động Trẻ mẫu giáo thích hát theo lời bài hát, hay đung đưa người theo tiếng nhạc có giai điệu êm dịu, vui tươi, nhộn nhịp Ngoài ra giáo viên mầm non

sử dụng âm nhạc để ổn định lớp, nhóm, vào bài, chuyển tiếp các phần trong giờ học hoặc chuyển từ hoạt động này sang hoạt động khác để tạo sự hứng thú, thư giãn, gây sự chú ý cho trẻ

Ý thức rõ được vai trò của giáo dục âm nhạc cho nên hoạt động học có chủ định “ Giáo dục âm nhạc” đã trở thành một hoạt động không thể thiếu được trong trường lớp mầm non và hơn nữa…cùng với sự quan tâm chỉ đạo của các cấp, trong những năm qua, bản thân tôi đã và đang cố giắng đi sâu tìm những biện pháp thích hợp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học cho hoạt động giáo dục âm nhạc Nhưng đối với đặc điểm lứa tuổi mẫu giáo, giáo dục âm nhạc không chỉ dừng lại ở việc cô dạy trẻ hát và múa đơn giản mà phải tổ chức hát, múa dưới nhiều hình thức và luôn đi cùng với đồ dùng, đồ chơi âm nhạc Bên cạnh đó, giáo dục âm nhạc luôn được thực hiện phù hợp với chế độ sinh hoạt cả ngày ở trường của trẻ có ý nghĩa lớn như: Giáo dục âm nhạc được tích hợp trong

làm quyen văn học, làm quyen chữ viết, hoạt động tạo hình, làm quyen với toán, thể dục buổi sáng…Nhờ đó mà cuộc sống của trẻ thêm vui vẻ, hồn nhiên

Nói tóm lại quá trình trẻ tiếp xúc với hoạt động âm nhạc như nghe cô hát, trẻ tự ca hát nhảy múa, chơi trò chơi âm nhạc…sẽ hình thành ở trẻ những yếu tố của một nhân cách phát triển toàn diện, hài hòa, đó là sự phát triển thẩm mỹ, đạo đức, trí tuệ và thể lực, trong mối quan hệ chặt chẽ với nhau

Nhận thức rõ được vai trò quan trọng của bộ môn âm nhạc trong trường mầm non như vậy Tôi lươn phấn đấu suy nghĩ cải cách phương pháp giảng dạy làm sao cho các cháu tiếp thu bài một cách thoải mái, nhẹ nhàng và để đạt được

mục đích trên, tôi chon đề tài “ Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ 4 – 5 tuổi” để làm đề tài nghiên cứu của mình.

B/ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.

I Cơ sở lý luận.

Âm nhạc vốn gần gũi với trẻ em ở những năm đầu tiên của cuộc sống, những phản ứng vui vẻ của trẻ khi nghe âm nhạc vẫn còn mơ hồ, thậm chí nhiều khi còn lẫn lộn giữa âm nhạc và âm thanh khác nhau ở xung quanh Khi trẻ bước vào tuổi mẫu giáo nhất là 4 – 5 tuổi trở lên thì trẻ đẫ cảm nhận được những bài hát và những điệu nhạc này Tuy nhiên lòng yêu thích âm nhạc ở các cháu lại ở nhiều mức độ khác nhau, có cháu yêu đến độ say mê, có cháu lại thờ ơ, khi nhạc vang lên và mức độ yêu âm nhạc phần lớn do hoàn cảnh cuộc sống, giáo dục của người lớn xung quanh Vì thế cho nên giáo dục âm nhạc là phương tiện giáo dục thẩm mỹ, giáo dục đạo đức, góp phần phát triển trí tuệ và có sự phát triển tâm sinh lí của trẻ Âm nhạc đối với trẻ là thế giới kỳ diệu đầy cảm xúc

Trẻ mầm non đến lớp được học hát những bài hát có giai điệu khác nhau, nội dung phong phú như giai điệu vui tươi, trong sáng, tình cảm yêu thương, ngộ nghĩnh và trẻ đọc hát đúng, hát thuộc, hát rõ lời hồn nhiên, trẻ biết hát bắt đầu và kết thúc bài hát qua vỗ tay, đệm theo phách, nhịp , tiết tấu chậm, tiết tấu

phối hợp, tiết tấu nhanh…Trẻ còn vận động minh họa và múa được mềm dẻo, biết phân biệt âm sắc cả một số nhạc cụ như: trống lắc, đàn, phách tre và các nhạc cụ quyen thuộc, trẻ còn phân biệt được độ cao, thấp, to, nhỏ, hùng hồn qua bài hát và trò chơi âm nhạc Ngoài ra giáo dục trẻ tình yêu quê hương dất nước, yêu con người, yêu thiên nhiên

Bởi vậy muốn thực hiện tốt việc giáo dục âm nhạc cho trẻ chúng ta cần sử dụng đầy đủ ba phương pháp cơ bản của giáo dục âm nhạc đó là:

+ Phương pháp trực quan thính giác: Là phương pháp đặc thù của giáo dục

âm nhạc, trong đó âm nhạc gợi lên những tâm trạng, cảm xúc, tình cảm đa dạng, gần gũi trẻ

+ Phương pháp dùng từ: ( Giảng giải, chỉ dẫn…) hướng đến ý thức của trẻ, đối với trẻ, lời nói cụ thể và có hình ảnh của giáo viên là một trong những phương tiện nhận thức đặc biệt gần gũi, dễ hiểu

+ Phương pháp thực hành nghệ thuật:Trẻ hát, chơi trò chơi âm nhạc, vận động, sử dụng nhạc cụ hoạt động sáng tạo dưới sự hướng dẫn của giáo viên Vậy muốn dạy trẻ ham thích hoạt động âm nhạc và đảm bảo giờ dạy đạt chất lượng tốt mà trẻ không chán, không mệt mỏi đòi hỏi cô giáo phải có nhiều sáng tạo trong chuyên môn

II.Thực trạng của vấn đề nghiên cứu.

1 Thực trạng:

* Thuận lợi:

Trong một ngôi trường mới khang trang và khá đầy đủ trang thiết bị, cùng với sự quan tâm giúp đỡ của Phòng giáo dục, UBND xã, cùng với sự dìu dắt nhiệt tình của Ban giám hiệu, của chị em đồng nghiệp, của các bậc phụ huynh đã giúp tôi tự tin hơn khi cho trẻ tiếp xúc với âm nhạc Mặt khác, tôi được ban giám hiệu phân công đứng lớp 4 – 5 tuổi, lớp tôi trực tiếp giảng dạy có 30 cháu ( trong đó có 13 cháu nam và 17cháu nữ ) các cháu đều ngoan và đi học thường xuyên mạnh dạn, hứng thú trong học tập và vui chơi Lớp có đủ dụng cụ âm nhạc Tất cả đều thuận lợi cho việc khơi dậy khả năng âm nhạc của trẻ

* Khó khăn:

Bên cạnh những thuận lợi trên thì vẫn càn những khó khăn đáng kể như: Nga Mỹ là một xã có nền kinh tế chủ yếu sinh sống bằng nghề nông nghiệp Đời sống của nhân dân rất khó khăn, việc tạo điều kiện cho con em đến trường đã khó, chưa nói đến việc xin phụ thu để mua sắm trang thiết bị, đồ dùng dạy học cho trẻ lại còn khó khăn hơn

Hầu hết các cháu còn non yếu, nói lắp, nói ngọng, phần đa các cháu là đi học năm đầu tiên chưa qua lớp 3 – 4 tuổi cho nên mức độ tiếp thu và nhận thức của trẻ có nhiều hạn chế

Từ những thuận lợi và khó khăn trên, bản thân tôi luôn luôn suy nghĩ, trăn trở và đưa ra biện pháp thực hiện sao cho phù hợp để trẻ phát triển khả năng

âm nhạc một cách tốt nhất

1 Kết quả và hiệu quả của thực trạng trên.

Từ thực trạng trên trước khi chọn đề tài nghiên cứu với những nhận thức về vấn đề lí luận và thực tiễn tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng môn âm nhạc ở lớp 4 – 5 tuổi kết quả như sau.

Số trẻ

khảo sát

Tiêu chí đánh giá

Múc độ

30 cháu

1 Trẻ hứng thú tích cực tham gia giờ học

2 Trẻ cảm nhận nhanh nội dung, tình cảm của bài hát

3 Trẻ hát và vận động đúng theo nhịp, phách của bài hát

Nhìn vào kết quả trên ta có thể thấy tỷ lệ đạt yêu cầu còn rất thấp Qua đây

ta có thể khẳng định trẻ chưa có khả năng cảm thụ âm nhạc

Với kết quả trên tôi đã suy nghĩ và băn khoăn luôn học hỏi tìm tòi kinh nghiệm để có biện pháp dạy trẻ đạt kết quả cao hơn nữa Vì thế cho nên giáo dục

âm nhạc là phương tiện giáo dục thẩm mỹ, giáo dục đạo đức, góp phần phát triển trí tuệ và có sự tác động lớn đến sự phát triển tâm lí của trẻ

III.GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN:

Để có được kết quả cao trong giờ học tôi đã áp dụng các biện pháp sau đây:

1.Tạo môi trường học tập, rèn luyện cho trẻ:

Tôi luôn tận dụng diện tích phòng học, phòng âm nhạc và chú ý bố trí sắp xếp cách học, đội hình, để tạo môi trường học và thoải mái cho trẻ

VD: Khi thực hiện các hoạt động âm nhạc mà trọng tâm là dạy múa minh

họa thì tôi không tổ chức dạy múa ở phòng âm nhạc để trẻ có thể tự mình soi gương và chỉnh sửa các động tác và kích thích trẻ hoạt động tích cực hơn

Chú ý đến khả năng phát âm của trẻ để có sự điều chỉnh và sửa sai rèn luyện cho trẻ

Bản thân tôi trước khi tổ chức hoạt động cũng phải tự luyện đàn, giọng hát và nghe hát…để giúp trẻ cảm thị âm nhạc một cách chính xác

2 Giáo dục âm nhạc trong sinh hoạt hàng ngày của trẻ ở trường mầm non

* Thời điểm đón trẻ:

Thực tế giáo dục âm nhạc ở mẫu giáo cho ta thấy rằng năng lực tiếp thu thẩm mỹ về âm nhạc của trẻ không thể tự nó mà phát triển được, mà phải qua một quá trình: Học - chơi và mọi lúc mọi nơi

Mọi lúc mọi nơi cũng cần cho trẻ làm quen với âm nhạc Vào buổi sáng giờ đón trẻ tôi cho trẻ nghe nhạc những bài trong và ngoài chương trình phù hợp với lứa tuổi Mẫu giáo Trẻ được nghe nhiều lần sẽ cảm nhận được giai điệu của bài hát Thích nghe hát và hát được như bạn Hoạt động ngoài trời cũng cần cho trẻ làm quen với âm nhạc; hát những bài có nội dung theo đề tài hoặc giáo dục cho trẻ thông qua đề tài vì:

Giờ đón trẻ là lúc cần tạo không khí vui vẻ, lôi cuốn trẻ đến trường, vì các cháu chưa tự giác, vẫn còn khóc quấy bố mẹ Giai đoạn này trẻ tạm thời bức ra những tình cảm âu yếm mà bố mẹ dành cho để đến trường, lúc này âm nhạc góp phần tác động rất lớn Biết rằng biện pháp này rât bình thường đối với tất cả giáo viên

ở hầu hết các trường mầm non, nhưng vẫn còn một số giáo viên chưa biết chon những ca khúc nào cho phù hợp và tôi đã suy nghĩ và đưa ra một số bài hát rất

lôi cuốn trẻ như: Ca khúc “ Em đi mẫu giáo” sáng tác Dương Minh Viên, bởi vì

trong bài hát có nhịp điệu vừa phải, sắc thái vui vẻ trong lời ca:

“ Nắng vừa lên em đi mẫu giáo……Mừng vui đón em vào trường”

Rồi những bài “ Cháu đi mẫu giáo” của Phạm Thanh Hưng, bài “ Trường

chúng cháu là trường mầm non” Của Phạm Tuyên Hòa với khung cảnh thiên

nhiên, niềm phấn chấn đến trường của trẻ qua bài hát “ Con chim hót trên cành

cây” Rồi một ngày mới lại bắt đầu sôi động với âm thanh và màu sắc thiên

nhiên qua bài “ Vui đến trường” của Hồ Bắc.

Ngoài ra để tạo cho trẻ nề nếp trước khi vào lớp phải lễ phép, tự tin qua

bài “ Lời chào buổi sáng” của Nguyễn Thị Nhung nhắc nhở cháu chào bố mẹ…

Cho trẻ nghe những bài trẻ có thể hát theo được như ỏ trên Ngoài tác động âm nhạc còn giúp trẻ làm quen, củng cố các bài trong chương trình trẻ phải học hát Còn có nhiều bài hát không cần trẻ phải hát được cũng tạo cho trẻ

không khí vui vẻ khi đến trường: “Đi học” của Bùi Đình Thảo “ Bài ca đi học”

của Phan Trần Bảng, không chỉ giúp trẻ làm quen, nhận biết cuộc sống xung

quanh mà còn chăm từng bữa ăn giấc ngủ cho trẻ.: “ Cô giáo như mẹ hiền”, “

Ngày đầu tiên đi học”của Nguyễn Ngọc Thiện.

Giờ đón trẻ

* Giờ thể dục sáng:

Khi tiếng nhạc vang lên trẻ được tập thể dục ngoài sân trường, tôi luôn rèn cho trẻ cách dãn hàng, dồn hàng theo cách: Phách mạnh bước chân phải, phách nhẹ bước chân trái, gợi cho trẻ đi giống chú bộ đội để tăng thêm sự hào hứng cho trẻ Chính những động tác ấy giúp trẻ ghi nhớ chi tiết luyện tập vào các giờ hoạt động âm nhạc sau

VD: Ở chủ đề trường Mầm Non tôi có thể cho trẻ tập kết hợp bài hát “ Trường chúng cháu là trường Mầm Non” Lúc này tôi thấy trẻ tập các động tác kết hợp với bài hát rất là đều và đẹp

VD: Ở chủ đề “ Bản Thân” Tôi đưa bài hát “ Dậy đi thôi” vào cho trẻ tập kết hợp Tùy theo từng chủ đề tôi đưa vào các bài hát phù hợp với bài tập

Qua hình thức như vậy tôi thấy trẻ tham gia hoạt động một cách nhẹ nhàng

và thoải mái, không gò ép trẻ mà trẻ lại tập trung say sưa tập

Giờ thể dục sáng

*Giáo dục âm nhạc trong giờ học âm nhạc:

Do đặc điểm của lứa tuổi Mẫu giáo nên giáo dục các cháu cần tiến hành theo phương châm "Học mà chơi - chơi mà học" theo chương trình giáo dục Mầm non mới Một giờ học giáo dục âm nhạc cô xây dựng theo các cách khác nhau, mỗi giờ học chọn một phần trọng tâm chủ yếu trong một hoạt động:

+ Đối với hoạt đông âm nhạc mà trọng tâm là dạy hát thì nội dung chính là tập cho các cháu hát thuộc bài hát, hát rõ lời, đúng nhạc

VD: Với bài hát “ Cháu đi mẫu giáo” của tác giả Phạm Thanh Hưng trong chủ

đề “ Trường Mầm Non” Với bài hát này trẻ thường hay hát sai về cao độ ở câu “

Là lá la la là là lá la la”, lúc đầu tôi sửa sai cho trẻ bằng cách, cô hát lại lời bài hát cho trẻ nghe Nhưng qua nghe cô hát còn lại một phần lớn số trẻ không chịu hát cho cô sửa sai, có cháu lại hát sai cô mời đứng lên hát theo cô thì hát được, nhưng khi cô không hát thì trẻ vẫn hát sai Khi cô nhắc lại thì trẻ ngại hát… có phần chán và mệt mỏi nên kết quả giờ học không cao Từ đó tôi cải tiến bằng hình thức cho trẻ hát theo đàn và dùng đàn sửa sai nhạc từngc âu cho trẻ, tôi nhắc nhở trẻ ngồi im nghe cô đàn lại câu “ Là lá la la là là lá la la” sau đó các con hát theo đàn cùng cô, tôi cho trẻ hát theo đàn 2 lần, sau đó đến từng tổ Các cháu nghe đàn tập trung chú ý hát và hát rất đúng, hát hay và rất thích hát…Với các tiết dạy khác khi rèn kỹ năng hát cho trẻ tôi đã sử dụng đàn để sửa sai cho

trẻ Qua hình thức như vậy tôi thấy trẻ tham gia hoạt động một cách nhẹ nhàng, thoải má Không gò ép trẻ mà trẻ lại tập trung, ngoài ra còn lôi cuốn những cháu nhút nhát trong các tiết học trước đến nay đều rất thích hát, hát tiến bộ, nghe cô đàn xong là cháu xung phong lên hát như cháu Thương, Cháu Lan Cháu Phương, Cháu Thủy…

+ Đối với hoạt động âm nhạc mà trọng tâm là nghe hát thì phần nghe hát phải kéo dài hơn, chủ yếu là trẻ được nghe cô hát, trẻ cảm nhận được tính chất, tình cảm của âm nhạc nên hưởng ứng cảm xúc với những trạng thái cảm xúc có trong tác phẩm, trẻ không chỉ nghe cô hát bằng lời hát, vì nếu ở phần nghe hát

cô chie cho trẻ nghe hát bằng lời cô hát thì trẻ sẽ chán, chính vì thế mà tôi đưa nhiều các hình thức khác như: Qua bài nghe hát tôi cho trẻ nghe qua băng đài, đĩa, nhạc không lời, đàn trọn vẹn nội dung bài hát…Như thế trẻ mới không cảm thấy chán trong khi hoạt động âm nhạc Qua hình thức đó tôi thấy trẻ thích thú, say sưa hưởng ứng cùng cô qua bài nghe hát

Nếu trọng tâm là biểu diễn văn nghệ thì cô tổ chức cho trẻ biểu diễn giống như một đêm văn nghệ, giúp trẻ ôn lại những bài đã học, tự tin mạnh dạn trước đông người Dẫn dắt trẻ đến với những hiện tượng sống động của đời sống, giúp trẻ hình thành sự liên tưởng

Trẻ mầm non đang biểu diễn

+ Đối với hoạt động âm nhạc mà trọng tâm là vận động theo nhạc thì cô hướng dẫn trẻ cách vận động theo bài hát để tạo cho bài hát hay hơn, trẻ hứng thú hơn Việc dạy trẻ vận động nhịp nhàng theo nhịp điệu âm nhạc không chỉ giúp trẻ tập phối hợp các động tác đi lại vững vàng, chạy nhẹ nhàng Tất cả những vận động của tay chân, thân mình nhờ có sự phụ hoạ âm nhạc trở nên chính xác, nhịp nhàn hơn Vận động theo nhạc tạo cho trẻ sự hoạt bát, nhanh nhẹn, có tư thế đẹp, duyên dáng

Để thu hút vào giờ học và giúp trẻ làm quen với hoạt động âm nhạc được tốt hơn, giáo viên cần đầu tư, nghiên cứu, sáng tạo trong phương pháp dạy học: Vào đầu giờ học cô có thể trò chuyện về chủ đề, xem vật thật, tranh ảnh có chủ

đề theo nội dung bài dạy để dẫn dắt trẻ tới tác phẩm, vào bài học một cách nhẹ nhàng, tự tin không gò bó trẻ Mọi giờ học hoạt động làm quen âm nhạc đều có phần nghe hát và trò chơi âm nhạc Vì sự cảm thụ âm nhạc gắn bó chặt chẽ với

sự phát triển nhận thức Nó đòi hỏi trẻ phải chú ý, quan sát nhạy bén Trẻ tập trung nghe nhạc, so sánh âm thanh làm quen với ý nghĩa biểu cảm của âm thanh

đó, ghi nhớ những đặc điểm, tính chất cảu hình tượng âm nhạc Trò chơi âm nhạc giúp trẻ thoải mái, vận động chạy nhảy trẻ sẽ hoạt bát nhanh nhẹn và rất hứng thú trong giờ học

Muốn một giờ hoạt động âm nhạc đạt kết quả cao đòi hỏi cô giáo phải hát đúng nhạc, có sử dụng đàn, nhạc cụ để trẻ được làm quen với nhạc, cô hát càng hay càng thu hút trẻ vào giờ học Cô hát phải thể hiện tình cảm sắc bài hát, cô giới thiệu dẫn dắt hay có nội dung để trẻ hát cùng cô cả bài Cô phải chuẩn bị nhạc cụ cho trẻ: Lớp tôi sử dụng phách tre, phách bằng vỏ gáo dừa, trống lắc

Do điều kiện cơ sở vật chất chưa đảm bảo, chưa có dụng cụ đồ chơi ngoài trời chứ tôi rất thích cho trẻ hoạt động ngoài trời Trẻ hát đúng, hát hay chưa đủ mà còn dạy trẻ vận động theo nhạc, biết phối hợp âm nhạc nhịp điệu Trẻ vừa hát vừa vận động theo nhạc giúp trẻ biết cảm nhận về âm nhạc, trông trẻ thật hồn nhiên dễ thương Hầu hết các bài hát có thể cho trẻ vận động múa Vì múa là