Nghiên cứu thành phần các loài sâu hại trên ngô và đặc điểm sinh học của sâu đục thân ngô (Ostrinia furnacalis Guenee) vụ Đông Xuân 2015 2016 ở Nam Viêm, Phúc Yên, Vĩnh Phúc (LV tốt nghiệp)

Nghiên cứu thành phần các loài sâu hại trên ngô và đặc điểm sinh học của sâu đục thân ngô (Ostrinia furnacalis Guenee) vụ Đông Xuân 2015 2016 ở Nam Viêm, Phúc Yên, Vĩnh Phúc (LV tốt nghiệp)Nghiên cứu thành phần các loài sâu hại trên ngô và đặc điểm sinh học của sâu đục thân ngô (Ostrinia furnacalis Guenee) vụ Đông Xuân 2015 2016 ở Nam Viêm, Phúc Yên, Vĩnh Phúc (LV tốt nghiệp)Nghiên cứu thành phần các loài sâu hại trên ngô và đặc điểm sinh học của sâu đục thân ngô (Ostrinia furnacalis Guenee) vụ Đông Xuân 2015 2016 ở Nam Viêm, Phúc Yên, Vĩnh Phúc (LV tốt nghiệp)Nghiên cứu thành phần các loài sâu hại trên ngô và đặc điểm sinh học của sâu đục thân ngô (Ostrinia furnacalis Guenee) vụ Đông Xuân 2015 2016 ở Nam Viêm, Phúc Yên, Vĩnh Phúc (LV tốt nghiệp)Nghiên cứu thành phần các loài sâu hại trên ngô và đặc điểm sinh học của sâu đục thân ngô (Ostrinia furnacalis Guenee) vụ Đông Xuân 2015 2016 ở Nam Viêm, Phúc Yên, Vĩnh Phúc (LV tốt nghiệp)Nghiên cứu thành phần các loài sâu hại trên ngô và đặc điểm sinh học của sâu đục thân ngô (Ostrinia furnacalis Guenee) vụ Đông Xuân 2015 2016 ở Nam Viêm, Phúc Yên, Vĩnh Phúc (LV tốt nghiệp)Nghiên cứu thành phần các loài sâu hại trên ngô và đặc điểm sinh học của sâu đục thân ngô (Ostrinia furnacalis Guenee) vụ Đông Xuân 2015 2016 ở Nam Viêm, Phúc Yên, Vĩnh Phúc (LV tốt nghiệp)Nghiên cứu thành phần các loài sâu hại trên ngô và đặc điểm sinh học của sâu đục thân ngô (Ostrinia furnacalis Guenee) vụ Đông Xuân 2015 2016 ở Nam Viêm, Phúc Yên, Vĩnh Phúc (LV tốt nghiệp)

NGUYEN THUY HẠNH

THANH PHAN SAU HAI TREN CAY NGO

VA DAC DIEM SINH HOC CUA SAU DUC THAN NGO (OSTRINIA FURNACALIS GUENEE)

VU DONG XUAN O NAM VIEM, PHUC YEN, VINH PHUC

KHOA LUAN TOT NGHIEP DAI HOC

Chuyén nganh: Sinh thai hoc

HÀ NỘI - 2016

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA SINH - KTNN

NGUYÊN THÚY HẠNH

THANH PHAN SAU HAI TREN CAY NGO

VA DAC DIEM SINH HỌC CỦA SÂU ĐỤC THÂN NGÔ (OSTRINIA FURNACALIS GUENEE)

VỤ ĐÔNG XUÂN Ở NAM VIÊM, PHÚC YÊN, VĨNH PHÚC

KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Sinh thái học

Người hướng dẫn khoa học

PGS.TS TRƯƠNG XUÂN LAM

HÀ NỘI - 2016

LOI CAM ON

Đề hoản thành khóa luận này, em xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu

sắc tới thầy giáo, PGS.TS Trương Xuân Lam - Viện Sinh thái và Tài

nguyên sinh vật, Viên Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam - người đã luôn tận tình hướng dẫn, định hướng và tạo điều kiện cho em trong suốt quá trình thực hiện khóa luận tốt nghiệp

Em xin tỏ lòng biết ơn chân thành tới cô giáo, ThS Vũ Thị Thương

cùng các thầy cô giáo giảng dạy tại Khoa Sinh - Kĩ thuật nông nghiệp - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, và tập thể cán bộ nghiên cứu, các anh chị trong phòng Côn trùng học thực nghiệm của Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật trong thời gian qua đã tận tình giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập, nhiệt tình góp ý và chia sẻ nhiều kinh nghiệp quý trong nghiên cứu giúp

em thực hiện đề tải này

Cuối cùng em xin chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè đã luôn động

viên, giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập và hoàn thành tốt khóa luận tốt nghiệp

Do điều kiện thời gian còn hạn chế, nên bài viết không tránh khỏi

những thiếu sót Em rất mong nhận được sử góp ý của thầy, cô giáo cũng như toàn thê các bạn để khóa luận tốt nghiệp của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm on!

Hà Nội, ngày 25 tháng 04 năm 2016

Sinh viên

Nguyễn Thúy Hạnh

LỜI CAM ĐOAN

Tên tôi là Nguyễn Thúy Hạnh - Sinh viên lớp 38B Sư phạm Sinh học - Khoa Sinh Kỹ thuật nông nghiệp - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 Tôi xin cam đoan những kết quả nghiên cứu trong khóa luận tốt nghiệp là kết quả thu được trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu trên là hoàn toàn chính xác dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Trương Xuân Lam - Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật Nếu có gian dối tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm trước Nhà trường và Bộ Giáo dục và Đào tạo

Hà Nội, ngày 25 tháng 04 năm 2016

Sinh viên

Nguyễn Thúy Hạnh

MUC LUC

LOI CAM ON

LOI CAM DOAN

MUC LUC

DANH LUC BANG

DANH LUC HINH

MO DAU orssessssssssssssscsssssssssecssessssesssssssesscssessssessecsssesssssssesssesssessessessssesssssseesees 1

ID lo G1 0n 1

2 Mục đích và nội dung nghiên CỨU sos eo 555 636 5 5556666 99596666995886596 2

3 Phạm vỉ nghiÊn CỨU d s6 G G5 66 990996 9899996 9989499694969 99868999494869966 3

4 Ý nghĩa khoa học và thực tiỄn o-5< 5 e<sss s59 52s 952 196s6145368 3

CHƯƠNG 1 TỎNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 4

1.1 Tình hình nghiên cứu ngoài nƯỚC ss< 55s 6366 666699665698696966993 4 1.1.1 Tình hình sản xuất và tiêu thụ ngô trên thể giới -sccscce 4 1.1.2 Nghiên cứu về sâu hại ngô trên thế giởi c-cscsceceererersreeeee 4 1.1.3 Tình hình nghiên cứu về sâu đục thân ngô -cccecrrere 5 1.2 Tình hình nghiên cứu fronØ nƯỚC dso so o5 G S64 5616 95589666636666666666 6 1.2.1 Thành phân sâu hại trên cây 'gÔ «+ cs cv cteeEsrerereeeersrered 6 1.2.2 Đặc điểm sinh vật học của sâu đục thân ngo (Ostrinia furnacalis

€7 7 1.2.3 Đặc điểm sinh thái học của sâu đục thân ngô (Ostrima W/7z/1;s/7/1860i20PP5® 8 1.2.4 Bién pháp phòng trừ sáu duc than ngô (Ostrinia furnacalis j0 10

CHƯƠNG 2 THỜI GIAN, ĐịA ĐIỂM, ĐÓI TƯỢNG, VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨPU .- 12

2.1 Thời gian và địa điềm nghiên CỨU .os o s55 55 5 55556665 55556665 935565 12

PM jñN(L, š 8 1 nan e.= 12

SP 2.1.1 1 nngg ố.ố.ốốe 12

2.2 Đối tượng và vật liệu nghiên cứu -ssesses<ssessssessesesses 12

V2) 08.0 -3.).,:2.1.7 0ï grtttt 12 2N (c2 8.16 ốnãnn ốố.ố.ốốốố.ố 12 2.3 Nội dung nghiên CỨU oooo- co 6S G 6 5 6669 696 96 6 98689696 998.946949699994944486969966 13 2.4 Phương pháp nghiÊn CỨU ooo.cc c6 s6 6 999 9 96 6 99966 96949699699646946666664 13 2.4.1.Nghiên cứu ngoài đông rUỘNgg chen rrersrrreeerrrererrkee 13 2.4.2 Nghiên cứu trong phòng thí ng hiỆN .-ĂĂĂẰ S255 xsssssss 22

CHUONG 3 KÉT QUÁ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 18 3.1 Thành phân sâu hại ngô vụ Đông Xuân 2015 - 2016 tại Nam Viêm - Phúc Yên - Vĩnh Phúc .s os2 œ5 26 6 65666 59696 9699659969956699938669966 18

3.2 Diễn biến mật độ, tý lệ gây hại sâu duc than ngé ( Ostrinia

ƒurnacalis Guenee) tại Nam Viêm - Phúc Yên - Vĩnh Phúc 23

3.3 Nghiên cứu một số đặc điểm hình thái và sinh học của sâu đục thân ngô (Ósfrinia ƒfurnacalis QU€I€) o ooo s65 666 0666666 6966666666664666580866 25 3.3.1 Đặc điểm hình thải của sâu đục thân ngô (Ostrinia furnacalis 7/2/7128 na 25 3.3.2 Đặc điểm sinh học của sâu đục thân ngô (Ostrima furnacalis ý;/7/72720Ẽ 32 3.4 Đề xuất biện pháp kỹ thuật sử dụng trong phòng chống sâu hại ngô nhắm hạn chê việc sử dụng thuôc trừ sâu hóa học trên cây ngô tại vùng nghiÊn CỨU d o ó6 6 S6 666 49966 9996 9 999999969996 99996 949994 999999 998699056 37

KẾT LUẬN VÀ KIÊN NGHỊ, 55.55 5< 5e S5 S6S 21959 555156595561 39 TÀI LIỆU THAM KHẢO s.5-5 555 5< S235 9534 6E355555519856195565 40

3:10800 021272777 Ô.Ô 42

DANH LUC BANG

Bảng 3.1 Thành phần sâu hại ngô vụ Đông Xuân 2015 - 2016 tại Nam

Viêm - Phúc Yên - Vĩnh Phúc . «5< Ăs + sssssssssz 18

Bảng 3.2 Mức độ phô biến của các loài sâu hại chính ở ngô vụ đông

xuân 2015 -2016 tại Nam Viêm - Phúc Yên - Vĩnh Phúc 20 Bảng 3.3 Tỷ lệ bắt gặp theo bộ trong quá trình điều tra . - 21 Bảng 3.4 Tỷ lệ, mật độ gây hại của sâu đục thân ngô vụ Đông Xuân năm

2015 - 2016 tại Nam Viêm - Phúc Yên - Vĩnh Phúc 23

Bảng 3.5 Tỷ lệ hại của sâu đục thân ngô trên 2 giỗng ngô khác nhau vụ Đông

Xuân năm 2015 - 2016 tại Nam Viêm - Phúc Yên - Vĩnh Phúc 24 Bảng 3.6 Kích thước từng giai đoạn của sâu đục thân ngô 31 Bảng 3.7 Thời gian phát triển các tuổi ở pha sâu noncủa sâu đục thân ngô 33 Bảng 3.8 Thời gian phát triển giữa các pha và vòng đời sâu đục thân ngô 34 Bảng 3.9 Thời gian sông của trưởng thành của sâu đục thân ngô 35 Bảng 3.10 Khả năng đẻ trứng của trưởng thành cái sâu đục thân ngô 36

Các loài sâu hại phô biến trên ngô vụ Đông Xuân 2015 - 2016

ở Nam Viêm - Phúc Yên - Vĩnh Phúc . - ««<+5- 21

Tỉ lệ phần trăm của các bộ côn trùng bắt môi trên cây ngôtại xã Nam Viêm, Phúc Yên, Vĩnh Phúc - - 5< s= << << << sec 23 Diễn biến tỷ lệ gây hại của sâu đục thân ngô ở 2 giống ngô ở vụ Đông xuân năm 2015 - 2016 ở Nam Viêm, Phúc Yên, Vĩnh Phúc 25 Sâu non tUỔi Ì - 2-5 << 222SESE£ SE EE3913EEE15E1125 2115115322 xe, 26

Š00810:01100200155 27

Sâu non tUÔi 3 - 2-5 2E 22231383913 31511115131251115 1151312 x0, 27

SAu ON tUOi 4 TA 28

Sâu non CUO 5 - 2-5 2< 228343918 391511E15131251115 1151112 x0, 28 j0 30

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Cây ngô ( Zea mays L.) là một loại cây lương thực quan trọng trong nền nông nghiệp thế giới Hiện nay, có khoảng 75 nước trồng ngô bao gồm cả các nước công nghiệp phát triển và đang phát triển Ngô là loại cây lương thực có khả năng cho năng suất cao vào loại bậc nhất trong các loại ngũ cốc Ngô

chứa hàm lượng tỉnh bột, chất đạm, chất béo, vitamin A, Bị, B;, C, nhiệt

lượng cao hơn các loại lương thực khác

Ở Việt Nam, ngô là cây lương thực thứ hai sau cây lúa Nếu cây lúa là cây lương thực chính của con người thì cây ngô là thức ăn chính của ngành chăn nuôi (gia súc, gia cầm, thủy sản) Ngoài ra ngô còn làm nguyên liệu cho một số ngành công nghiệp thực phẩm và dược phẩm

Vĩnh Phúc là một trong những tỉnh có khả năng phát triển trồng ngô rất cao Năm 2014 diện tíchrồng ngô của tỉnh là 15.094 ha Năngsuấtước đạt

42,82ta/ha, san lượng ước đạt 64.635 tan

Do có nhiều chính sách thay đôi cơ cấu giống cây trông của BO Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng với việc áp dụng các tiễn bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, thay đối giống cũ, đưa các giỗng Ngô lai mới có tiềm năng năng xuất cao, chịu thâm canh tốt và sản xuất

Tuy nhiên, ngoài ưu điểm vượt trội về tiềm năng năng xuất, chịu thâm canh tốt thì khả năng chống chịu với điều kiện ngoại cảnh và sâu bệnh hại của các giống ngô lai kém hơn so với giỗng cũ của địa phương đã trải qua quá trình chọn lọc tự nhiên Mặt khác, nước ta có khí hậu nhiệt đới gió mùa, đây

là điều kiện thuận lợi của một số loài sâu bệnh gây hại nặng cho cây Ngô nói riêng và cho ngành nông nghiệp nước ta nói chung

Một trong số những loài sâu gây hại quan trọng cho cây ngô mà làm giảm đáng kê vê năng suât và phâm chat la sau duc thân ngô Osfrimia

furnacalis Guenee(Lepidoptera: Pyralidae) Tùy từng độ tuổi mà sâu đục thân ngô có thể gây hại từng bộ phận khác nhau của cây ngô: Ở tuôi nhỏ, chúng căn lá, đục vào cuống cờ và râu ngô, tuôi lớn đục trong thân và đục trong bắp

Do đặc điểm của chúng là sống kín trong thân nên việc phòng trừ loải sâu nảy thường gặp khó khăn hơn các loài sâu hại khác

Theo dõi quy luật phát sinh phát triển sâu hại ngô nói chung và sâu đục thân ngô nói riêng trên đồng ruộng mang ý nghĩa quan trọng trong việc lựa chọn biện pháp phòng trừ thích hợp Việc nghiên cứu nhằm tìm ra các biện pháp làm giảm số lượng sâu hại ngô là yêu câu cấp thiết trong công tác bảo vệ thực vật với mục đích ngăn chặn kịp thời, có hiệu quả sự phá hại của loài sâu hại, góp phần tăng năng suất và chất lượng hạt ngô, đồng thời giữ cân bằng sinh học trên hệ sinh thải đồng ruộng, hạn chế sử dụng thuốc hóa học sẽ bảo

vệ sức khỏe con người và hạn chế sự ô nhiễm môi trường

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn trên dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Trương Xuân Lam tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu thành phân các loài sâu hại trên ngô và đặc điểm sinh học của sâu đục thân ngô (Ostrinia furnacalis Guenee) vụ Đông Xuân 2015 - 2016 ở Nam Viêm, Phúc Yên, Vĩnh Phúc”

2 Mục đích và nội dungnghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu thành phần loài sâu hại ngô, một số đặc điểm sinh học, sinh thái cua sau duc than ngé Ostrinia furnacalis Guenee Từ đó làm cơ sở đề xuất phương pháp phòng trừ hiệu quả, an toàn nhất, phục vụ cho việc sản xuất ngô năng suất cao chất lượng tốt

2.2 Nội dung

-_ Điều tra xác định thành phần loài sâu hại trên cây ngô (gồm toàn bộ sâu hại trên lá, thân, rễ, bắp, cờ ngô) trong vụ Đông Xuân 2015 - 2016 tại xãNam Viêm, thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc.

- Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học, sinh thái của loài sâu đục thân ngô Osfrimia farnacalis Guenee trong điều kiện phòng thí nghiệm

- Đề xuất biện pháp kĩ thuật sử dụng trong phòng chống sâu hại ngô nhăm hạn chế việc sử dụng thuốc trừ sâu hóa học trên cây ngô tạivùng nghiên cứu

3 Phạm vỉ nghiên cứu

Điều tra, thu thập xác định thành phần loàithành phần sâu hại trên cây ngô và xác định một số đặc điểm hình thái, sinh học của sâu đục thân ngôởxã

Nam Viêm, thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc

4 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Ý nghĩa khoa học:góp phần xác định thành phần sâuhạitrên cây ngô và đặc điểm sinh thái, sinh học của sâu đục thân hại ngO (Ostrinia furnacalis Guenee)

Y nghĩa thực tiễn: kết quả của đề tài phục vụ trực tiếp cho các ngành

nông nghiệp: làm phong phú thêm về những hiểu biết về sâu đục thân ngô ở

nước ta, góp phần làm cơ sở để xây dựng một số biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại ở ngô, ứng dụng cho sản xuất nông nghiệp, ngành công nghiệp thực phẩm và được phẩm

CHƯƠNG 1 TỎNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU

1.1 Tình hình nghiên cứu ngoài nước

1.1.1.Tình hình sản xuất và tiêu thụ ngô trên thế giới

Cây ngô là cây lương thực quan trọng, có khả năng thích nghỉ với nhiều vùng sinh thái khác nhau, có thể bồ trí ở các thời vụ trồng khác nhau Do vậy ngoài những nghiên cứu về giống, biện pháp kỹ thuật canh tác thì những nghiên cứu về thành phan sâu hại ngô đã được nhiều nhà khoa học trên thế giới nghiên cứu

Ngô (Zea mays L.) đóng vai trò rất quan trọng trong sản lượng ngũ cốc tại Trung Quốc Trong số các loại cây ngũ cốc được trồng ở Trung Quốc, ngô đứng thứ hai sau cây lúa về tổng sản lượng và năng suất trung bình Bình quân diện tích trồng cây hàng năm là 24 triệu ha, tổng sản lượng là 125 triệu tắn, năng suất trung bình là 4,839 tấn / ha Trung Quốc cũng là nước sản xuất

ngô lớn thứ hai trên thế giới[11]

Theo dự báo của Viện Nghiên cứu Chương trình Lương thực thế giới, vào năm 2020 tổng nhu cầu ngô thế giới là 852 triệu tấn trong đó 15% dùng làm lương thực, 69% dùng làm thức ăn chăn nuôi, 163% dùng làm nguyên liệu cho công nghiệp Ở các nước phát triển dùng 5% làm lương thực, các nước

đang phát triển 22% làm lương thực (IFPRI, 2003) [18]

1.1.2 Nghiên cứu về sâu hại ngô trên thế giới

Nghiên cứu vẻ thành phần sâu hại trên cây ngô ở các nước thuộc khu vực Đông Nam Á, Waterhouse (1993){4]đã phát hiện được 24 loài sâu hại

ngô Tuy nhiên, tuỳ theo điều kiện khí hậu thời tiết mỗi nước một khác, nên

thành phân và mức độ phô biên của các loài sâu hại có khác nhau.

Theo Wang Ren Lyli Ying and Waterhouse (1997)[13]6 cac tinh phía Nam Trung Quốc xuất hiện 12 loài sâu hại ngô Đó là sâu đục thân, sâu xám, rệp ngô, bọ xít đen, bọ xít ga, sâu khoang, sâu ba ba, bọ xít dài, sâu căn lá nõn, bọ xít xanh, châu chấu và sâu róm

1.1.3 Tình hình nghiên cứu về sâu đục thân ngô

Sâu đục thân ngô ưa âm, đòi hỏi âm độ không khí rất cao Khi âm độ không khí giảm xuống 55 - 60%, tỷ lệ sâu chết 100% Khi âm độ từ 75 - 80%

tỷ lệ hoá nhộng < 5% Khi âm độ đạt tới 100% tỷ lệ hoá nhộng tới 60% và sâu hoá nhộng cao nhất khi đựơc tiếp xúc với nước 4m (L.A Ladujenxkaia,

1935)[8] Theo K V Krinhixke (1932), độ 4m còn ảnh hưởng đến thời gian

sống và khả năng sông của trưởng thành Ngài nuôi trong điều kiện không đủ

âm bị chết rất nhanh không kịp đẻ trứng Theo dõi trong tủ định ôn, ở nhiệt độ

22 - 35°C, âm độ 40%, từ ngày thứ 2 - 4 ngài đã bị chết, nếu ngài đã đẻ trứng

thì số lượng trứng đẻ không đáng kẻ Theo I I Lukasa (1959), độ âm không

khí 80% số lượng trứng đẻ của ngài đã giảm đi còn 42%[15]

V.O Khomencova cho biết nhiệt độ và âm độ là 2 yếu tô khí hậu quan trọng nhất ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát dục của sâu đục thân ngô Sự phát dục của trứng chỉ xảy ra ở nhiệt độ từ 9 - 35°C, nhưng nhiệt

độ thích hợp để trứng nở đều và ít ung là 17,5- 30°C Nhiệt độ thích hợp cho sự phát dục của sâu là 23 - 28°C Đối với nhộng, nhiệt độ thích hợp để nhộng phát triển từ 15 - 32°C[3]

Khi nghiên cứu về đặc điểm của các loài sâu đục thân ngô, Alexandro (1987) khắng định loài Osfrinmia fznacalisGuenee là loài sâu đục thân ngô của châu Á

Waterhouse (1993)[14]cho rang loài sâu duc than ngd Ostrinia furnacalis Gueneeco phan bo 6 ving Déng nam chau A, An Độ, Úc, Trung

Quốc và Nhật Bản Đồng thời tác giá cũng cho biết loài sâu đục thân ngô này rất phô biến ở các nước Việt Nam, Brunei và Philippin

Hill va Waller(1998)[10]cho biét loai Ostrinia furnacalis Guenee là loài sâu hại thứ yếu trong 48 loài thu thập trên ngô vùng nhiệt đới

Rantulangi (2004)[12], cho biết ở châu Á loài sâu đục thân ngo Ostrinia furnacalis Œuenee là một trong những tác nhân gây hại quan trọng làm giảm năng suất từ 20 đến 80% sản lượng ngô Vòng đời của sâu đục thân ngô dao

động khoảng 27- 46 ngảy, trung bình 37,5 ngảy Sâu non có 5 tuổi, thời gian

phát dục của mỗi tuổi 3-7 ngày Thời gian phát dục của trứng là 3 - 4 ngảy, trứng được đẻ ở mặt dưới của lá, thời gian phát dục của nhộng là 7 - 9 ngày

1.2 Tình hình nghiên cứu trong nước

1.2.1 Thành phân sâu hại trên cây ngô

Kết quả nghiên cứu của viện bảo vệ thực vật trong những năm 1971 -

1976 [1] đã phát hiện có 7 bộ côn trùng khác nhau trên cây ngô gồm những

bộ sau:

Bộ Cánh thắng (Orthoptera) 9 loài

Bộ Cánh đều (Homoptera) 4 loài

Bộ Cánh nửa (Hemnptera) 12 loài

Bộ Cánh cứng (Coleoptera) 18 loài

Bo Canh vay (Lepidoptera) 7 loài

Bo Canh mang (Hymenoptera) 2 loai

Bộ Hai cánh (Diptera) 1 loài

Theo nghiên cứu của Nguyễn Công Thuật (1995) [7] thành phần sâu hại chủ yếu trên ngô gồm có:

Sau xam - Agrostis ysilon

Sâu cắn lá ng6 - Leucania separate va Leucania loreyi

Sâu đục than ng6 - Ostrinia furnacalisguenee

Sâu xanh đục bắp - Helicoverpa armigera

Rệp muội ngô - Rhopalosiphum maydis

Theo kết quá nghiên cứu của Nguyễn Đức Khiêm (1995) [5] cho thấy, tập đoàn sâu hại ngô vùng Hà Nội gồm 35 loải, trong đó có 5 loài thường xuyên gây hại Ở phía Nam năm (1977-1978)đã xác định có 78 loài côn trùng phá hoại trên cây ngô bao gồm 8 loại thuộc bộ cánh cứng, 9 loại thuộc bộ cánh đều, 18 loại thuộc bộ cánh nửa, 2 loại thuộc bộ cánh tơ và 17 loại thuộc

bộ cánh vảy Trong đó phổ biến nhất là các loại: sâu đục thân ngô xám, sâu xanh đục bắp, sâu căn lá ngô (bộ cánh vảy), rệp ngô (bộ cánh đều), sâu châu châu sông lưng vàng (bộ cánh thăng)

Theo kết quả nghiên cứu của Đặng Thị Dung về thành phần sâu hại ngô vùng Gia Lâm- Hà Nội vụ xuân năm 2001 cho thay có 23 loại sâu hại thuộc 6

bộ, 15 họ Trong đó có 3 loại xuất hiện phổ biến là sâu đục thân ngô, sâu cắn

lá ngô, rệp ngô ( Đặng Thị Dung, 2003) [3]

Gần đây khi nghiên cứu về thành phần sâu hại ngô tại Chiềng Pằn, Yên

Châu, Sơn La, Nguyễn Văn Viên, Nguyễn Kiến Quốc (2008) [7]đã xác định được 14 loài sâu hại trên cây ngô thuộc 6 bộ côn trùng

Theo điều tra gan day nhất của Cục Bảo vệ Thực vật thì cây ngô trồng

ở nước ta đã xác định có khoảng 100 loại côn trùng sống và gây hại, và nhóm sâu hại chủ yếu là: sâu đục thân, sâu xám, rệp cờ Nhóm sâu hại chủ yếu này cũng được các nhà khoa học nghiên cứu nhiều nhất [16]

1.2.2 Đặc điểm sinh vật học của sâu đục thân ngô (Ostrimia furnacalisGuenee)

Nghiên cứu của Dang Thi Dung (2003) [3] cho biết sâu non của loài sâu đục thân ngô Osfrinia furnacalis Guenee có 5 tuôi và thời gian phát dục của sâu non là từ 17 - 22 ngày trong điều kiện nhiệt độ trung bình là 24,8°C và

độ âm là 81,5% Thời gian phát dục của trứng là 3 - 5 ngày trong điều kiện

nhiệt độ trung bình là 24,8°C và ẩm độ là 77,8%, còn thời gian phát dục của

nhộng là 7 - 10 ngày trong điều kiện nhiệt độ trung bình 26,6°C và âm độ trung bình 79,4% Trong điều kiện ôn hoà 4m độ trung bình khoảng 24,1 -

26,6°C và 77,8 - 82,3% thời gian trước đẻ trứng là 2,8 ngày Vòng đời trung bình là 36,4 ngày

Trên báo Nông nghiệp Việt Nam - số ra ngày 19/04/2011 [17] cho biết

con trưởng thành cái dài khoảng 13-15mm, sải cánh rộng khoảng 30mm, cánh trước mầu vàng nhạt Con đực nhỏ hơn, mẫu nâu vàng Chúng hoạt động về đêm, ban ngày thường ấn nấp trong bẹ lá hay trong nõn lá non Con cái đẻ trứng thành từng ỗ gần gân chính ở mặt sau của những lá bánh tẻ, mỗi 6 vai chục trứng, đôi khi trên trăm trứng Một con cái có thể đẻ 300-500 trứng (cá

biệt trên 1.000 trứng), khi mới đẻ trứng có mẫu trăng sữa

Sâu đục thân ngô khi ăn lá non và thân non thì phát triển chậm hơn so với sâu nuôi bằng hoa đực và bắp non Sâu non mới nở, thả trên cây ngô ở giai đoạn vừa nhú cờ tý lệ sông sau 50 ngày là 53,8% còn thả lên cây ngô ở giai doan 7 - 8 lá là 8,3 % Cây ngô càng non thì càng không thuận lợi cho sự sinh trưởng của sâu Giai đoạn ngô thích hợp nhất đối với sâu non tuôi nhỏ là lúc cây bắt đầu trỗ cờ Tỷ lệ cây sống cao duy trì trong suốt thời gian phát triển bắp, nhưng sau phun râu 2 tuần thì bắt đầu giảm [2]

Nghiên cứu của Viện bảo vệ thực vật (1977){1]đã chỉ ra là sâu đục thân

ngô chỉ đục lễ phần đốt cây hoặc trên dưới đốt hoặc trên dưới đốt 3cm, rất ít

khi đục suốt dọc thân ngô Khi sâu non đấy sức chịu ra khỏi lỗ làm nhộng ở trong bẹ lá hoặc giữa các lá bì của bắp Nhộng được bọc một lớp tơ như kén, xung quanh bám đầy các mùn cây do quá trình sâu đục thân thải ra

1.2.3 Đặc điểm sinh thái học của sâu đục thân ngô (Ostriia furnacalisGuenee)

Mức độ biến động và mức độ gây hại, thời gian xuất hiện của sâu đục thân sớm hay muộn khác nhau ở từng thời điêm, môi vùng miền