Nghiên cứu một số chỉ số hình thái thể lực và trí tuệ của học sinh trường THPT Tây Tiền Hải, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình (LV tốt nghiệp)

Nghiên cứu một số chỉ số hình thái thể lực và trí tuệ của học sinh trường THPT Tây Tiền Hải, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình (LV tốt nghiệp)Nghiên cứu một số chỉ số hình thái thể lực và trí tuệ của học sinh trường THPT Tây Tiền Hải, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình (LV tốt nghiệp)Nghiên cứu một số chỉ số hình thái thể lực và trí tuệ của học sinh trường THPT Tây Tiền Hải, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình (LV tốt nghiệp)Nghiên cứu một số chỉ số hình thái thể lực và trí tuệ của học sinh trường THPT Tây Tiền Hải, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình (LV tốt nghiệp)Nghiên cứu một số chỉ số hình thái thể lực và trí tuệ của học sinh trường THPT Tây Tiền Hải, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình (LV tốt nghiệp)Nghiên cứu một số chỉ số hình thái thể lực và trí tuệ của học sinh trường THPT Tây Tiền Hải, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình (LV tốt nghiệp)Nghiên cứu một số chỉ số hình thái thể lực và trí tuệ của học sinh trường THPT Tây Tiền Hải, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình (LV tốt nghiệp)Nghiên cứu một số chỉ số hình thái thể lực và trí tuệ của học sinh trường THPT Tây Tiền Hải, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình (LV tốt nghiệp)

TRUONG DAI HOC SU PHAM HA NOI 2

KHOA SINH - KTNN

TRAN THI THO

NGHIEN CUU MOT SO CHi SO HINH THAI

THE LUCVA TRI TUE CUA HOC SINH TRUONG

THPT TAY TIEN HAI, HUYEN TIEN HAI,

TINH THAI BINH

KHOA LUAN TOT NGHIEP DAI HOC

Chuyên ngành: Sinh lý người và động vật

Người hướng dẫn khoa học:

ThS PHAM TRONG KHA

HA NOI - 2016

LOI CAM ON

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo, Thạc sĩ Phạm Trọng

Khá đã tận tình giúp đỡ, hướng dẫn em trong quá trình học tập nghiên cứu và hoàn thành khóa luận này

Em xin chân thành cảm ơn Ban chủ nhiệm, các thầy cô giáo khoa Sinh

- KTNN, tổ bộ môn giải phẫu sinh lý người và động vật đã tạo điều kiện

thuận lợi cho em trong quá trình học tập nghiên cứu

Tôi xin chân thành cảm ơn giám hiệu và các em học sinh trường THPT

Tây Tiền Hải đã giúp đỡ tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu của mình

Hà Nội, tháng 05 năm 2016

Sinh viên

Trần Thị Thơ

LOI CAM DOAN

Tôi xin cam đoan khóa luận tốt nghiệp với đề tài “Nghiên cứu một số

chỉ số hình thái thể lực và trí tuệ của học sinh trường THPT Tây Tiền Hải,

huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình” là công trình nghiên cứu của riêng tôi, kết quả không trùng với kết quả của tác giả nào Đề tài được thực hiện từ tháng

10 năm 2014 đến tháng 5 năm 2015, được nghiên cứu trên đối tượng là học sinh trường THPT Tây Tiền Hải, tỉnh Thái Bình Nếu sai tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm

Hà Nội, ngày tháng năm 2016

Sinh viên

Trần Thị Thơ

MUC LUC

MO DAU uusssssscssssossssscesscoveessensssnscensssvssnecsnsesscenscesccuecenscssscnecsvsenscesccuecesscsssenecsnsenscescenssesess

Chương 1: TỎNG QUAN TÀI LIỆU 2-52 tk EEecEerkeerkereeei 3

1.1 Khái niệm hình thái thể lực và các chỉ tiêu đánh giả 555cc c«et 3

1.1.1 Tình hình nghiên cứu về hình thái thể lực trên thế giới - 4

1.1.2 Tình hình nghiên cứu hình thái thể lực ở Việt Nam . c có 5

1.2 Những khái niệm chung về trí tuỆ ¿5-2 5S2+ESvEExeEvEvrxeerxerrerrxerrerrxed 8 1.2.1 Tình hình nghiên cứu trí tuệ trên thế giới - - 555cc czeczeeres 9

1.2.2 Tình hình nghiên cứu trí tuệ ở Việt Nam .- <cccx2°2 10

Chương 2: ĐÓI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨPU 12

2.1 Đối tượng nghiên CỨU 2-2-2 + 21x91 13111111115 115157111x11x.1xke re 12 2.2 Thời gian nghiÊT CỨU - s2 1 991 38 1 19 ng ng ni ng 12

2.3 Địa điểm tiến hành nghiên CỨU ¿5-5 2E ÉEkEEkEEEEEEEEkEEkrrkerkerkerkrred 12

2.4 Phương pháp nghi1Ên CỨU - - s1 119 ng HT Ti ng ch 12

2.4.1 Cách bố trí thí nghiệm (6S S33 TY TH, 12

2.4.2 Phương pháp nghiên cứu các chỉ $Ố - c St vreErkererserred 13

2.4.3 Phương pháp phân tích và xử lý số liệu . ¿+ co 15

Chương 3: KÉT QUÁ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 18

3.1 Chiều cao đứng theo giới tính và tuổi củahọc sinh trường THPT Tây Tiền Hải

3.2 Trọng lượng trung bình theo giới tính và tuổi của học sinh trường THPT Tây

¡0:01 - 4 20

3.4 Chỉ số BMI và pignet theo giới tính và tuổi của học sinh trường THPT Tây

3.4.1 Chỉ số BMI của học sinh theo lớp tuổi và theo giới tính 25

3.4.2 Chỉ số PiBT€T ch cH ng HH Hư ưệt 27

3.5 Chỉ số IQ theo ban học của học sinh trường THPT Tây Tiền Hải 28

KẾT LUẬN VÀ KIÊN NGHỊ, 5 2S EkEkEEkEEktEkekkreerkerkerkrred 31 TAI LIEU THAM KHAO 20 ccccccccssccsessecssecsuessecsuscsvesssesnessuccucssecsncsuecnvessecsnes 33

PHỤ LLỤC s -©2++++ 92EEE111112171111E12221111111217111111121011X0111111111E 11111 11x 36

DANH MUC BANG

Bang 3.1 Chiéu cao dimg trung binh cua ctia hoc sinh tuéi theo tudi va gidi tinh 18

Bang 3.2 Cân nặng trung bình của học sinh theo lớp tuổi và theo gidi tinh 20

Bảng 3.3 Vòng ngực trung bình của học sinh theo lớp tuổi và theo giới tính 23

Bảng 3.4 Chỉ số BMI của học sinhtheo lớp tuổi và giới tính -. - : 25

Bảng 3.5 Chỉ số pignet của học sinh theo lớp tuôi và giới tính . -‹- 27 Bảng 3.6 Bảng thể hiện chỉ số IQ theo ban của học sinh trường THPT Tây Tiền

DANH MUC HINH

Hình 3.1 Biểu đồ thể hiện chiều cao đứng trung bình ở học sinh theo lớp tuổi và

Hình 3.5.So sánh VNTB ở học sinh theo lớp tuôi và theo giới tính 23 Hình 3.6 Đồ thị thể hiện mức tăng VNTB của học sinh theo24 lớp tuôi và giới tinh

Hình 3.8 Đồ thị thế hiện mức tăng BMI của học sinh theo tuổi và giới tính 27

Hình 3.9 Biêu đồ thê hiện sự biên đôi chỉ sô pignet cua hoc sinh theo lira tuoi va

DANH MUC TU VIET TAT

: Intelligece Quetien : Body Mass Index : Cong su

: Dai hoc su pham

MO DAU

1 Lý do chon dé tai

Xây dựng chiến lược phát triển con người Việt Nam là quốc sách hàng đầu của nước ta, trong Nghị Quyết 4, Khóa VII đã nêu: "Phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tỉnh thần, trong sáng về đạo đức"

là mục tiêu của Đảng toàn dân Chính vì vậy giáo dục thé chất, nâng cao trí tuệ là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng trong hệ thống giáo dục đào tạo con người mới xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Đặc biệt với mục tiêu giáo dục toàn diện (đức; trí; thể; mỹ và lao động) cho hoc sinh mọi lứa tuổi theo hướng bồi dưỡng, nâng cao chất lượng đại trà

và không ngừng thúc đây, nâng cao chất lượng mỗi nhọn Hiện nay ngành giáo dục đã và đang đổi mới nội dung chương trình, phương pháp đạy học, trang thiết bị và cơ sở vật chất nhằm thúc đây nhanh quá trình đào tạo nguồn nhân lực cho xã hội

Tuy nhiên, sự đổi mới này chỉ có hiệu quả cao khi áp dụng đúng với

từng đỗi tượng học sinh, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý, năng lực nhận

thức của học sinh ở từng lửa tuổi Vậy để nâng cao hiệu quả giáo dục nói

chung và hiệu quả dạy nói riêng cần phải dựa vào đặc điểm tâm sinh lý và các

chỉ số sinh học của học sinh Bằng cách này chúng ta mới lựa chọn được nội dung, thiết bị cũng như phương pháp dạy học và giáo dục học sinh phù hợp Mặt khác các chỉ số thể lực và trí tuệ của học sinh không phải hằng định mà

có thể thay đôi phụ thuộc vào đối tượng nghiên cứu và các kỳ kiểm tra đáng

kế nhất là chế độ dinh dưỡng và lượng thông tin Chính vì vậy việc nghiên

cứu các chỉ số thể lực và trí tuệ học sinh cần phải tiến hành thường xuyên và rộng khắp

Trên thực tế, đã có nhiều công trình nghiên cứu về thể lực và trí tuệ ở

cả trong và ngoài nước Nhưng chưa có công trình nghiên cứu nào tại trường

THPT Tây Tiền Hải, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình Vì vậy, xuất phát từ

những nhu cầu thực tế trên và với mong muốn đóng góp một phần công sức của mình vào sự nghiệp phát triển quê hương đất nước, chúng tôi thực hiện đề

tài “Nghiên cứu một số chỉ số hình thái thế lực và trí tuệ của học sinh

trường THPT Tây Tiền Hải, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình”

2 Mục đích nghiên cứu

-Xác định được thực trạng sự phát triển một số chỉ số hình thái thể lực (chiều cao, cân nặng, vòng ngực trung bình, chỉ số BMI, chỉ số pignet) của học sinh trường THPT Tây Tiền Hải

-Xác định được chỉ số IQ của học sinh trường THPT Tây Tiền Hải -Góp phần đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường phát triển thé chất và trí tuệ của học sinh trường THPT Tây Tiền Hải

3 Ý nghĩa của đề tài

-Y nghĩa khoa học:

e Xác định được năng lực trí tuệ của học sinh trường THPT Tây Tiền

Hai

e Danh gia được đặc điểm một số hình thái thể lực của học sinh trường

THPT Tây Tiền Hải

e Đánh giá được mối tương quan giữa các chỉ số nghiên cứu

- Ý nghĩa thực tiễn: Kết quả có thể bổ sung số liệu cho hướng nghiên cứu về thê lực, trí tuệ của học sinh trường THPT, góp phần nâng cao chất

lượng, hiệu quả công tác bảo vệ, chăm sóc, giáo dục thanh thiêu niên.

Chuong 1: TONG QUAN TAI LIEU

1.1 Khái niệm hình thái thể lực và các chỉ tiêu đánh giá

Hình thái và thể lực là khái niệm phản ánh đặc điểm, cẫu trúc tổng hợp

của cơ thể, có liên quan chặt chẽ với thé trạng, sức khỏe, sức lao động và

thầm mĩ của con người Sự phát triển hình thái gắn liền với sự vận động của

con người phản ánh mức độ tổng hợp của hệ thống cơ quan trong co thé hoàn

chỉnh thống nhất Vì vậy từ lâu đã được nhiều nhà khoa học đặc biệt chú ý

quan tam [5]

Cùng với sự phát triển của y học và sinh học, các công trình nghiên cứu

hình thái, thể lực được bắt đầu từ rất sớm trong lịch sử Một trong những biểu

hiện cơ bản của thể lực là số đo về kích thước cơ thế Trong đó, chiều cao, cân nặng, vòng ngực là những chỉ số đặc trưng cơ bản để phản ánh thể lực của con người Từ ba chỉ số này có thể tính thêm các chỉ số khác biểu hiện mỗi

liên quan giữa ba chỉ tiêu đó như chỉ số Pignet, chỉ số khối cơ thê (BMI) các

chỉ số này có ý nghĩa cao trong việc đánh giá sự phát triển của học sinh

Trong mối quan hệ giữa môi trường và sức khoẻ, các thông số hình thái thể lực được coi là thước đo sức khoẻ, khả năng lao động và học tập của con

người Nghiên cứu và ứng dụng các chỉ số hình thái, thế lực được phố biến

rộng rãi trong các lĩnh vực như y học, thể thao, giáo dục,

Việc nghiên cứu hình thái thế lực ngày càng phát triển Để đánh gia thé

lực người ta dùng các chỉ tiêu khác nhau, tuỳ vào mục đích nghiên cứu mà lựa

chọn chỉ tiêu riêng Các chỉ tiêu hình thái thể lực được lựa chọn trong đề tài

này cũng chính là: chiều cao, trọng lượng, vòng ngực, BMI, pignet

e Chiều cao đứng: Là chiều cao của cơ thể đứng trên nền phẳng, là

một trong những chỉ tiêu quan trọng để lựa chọn con người trong công tác tuyến sinh, tuyên lao động Sự phát triển kích thước chiều cao phụ thuộc sự

phát triển của xương (trong đó quan trọng nhất là xương chi dưới và xương cột sống) Chiêu cao của mỗi người được quy định bởi di truyền, giới tính và

chịu ảnh hưởng nhất định của điều kiện môi trường sống (chế độ dinh đưỡng,

điều kiện lao động, luyện tập thé duc thé thao )

se Trọng lượng cơ thể: Là số đo được sử dụng như là chỉ tiêu trong

việc lựa chọn con người cũng như đánh giá thể lực mỗi người Cân nặng (kg)

là đơn vị đẻ đo trọng lượng cơ thể Ngoài yếu tố môi trường thì điều kiên môi

trường sống cũng ảnh hưởng đến việc quy định trọng lượng cơ thê

® Vòng ngực trung bình: là vòng ngực do ở hai thì hít vào và thở ra hết sức sau đó lẫy trung bình cộng

e Chi sé Pignet 1a chỉ số phức hợp, phan ánh mối quan hệ giữa 3 chỉ

số hình thái là chiều cao, cân nặng và vòng ngực, được đùng để đánh giá thể lực học sinh

e BMI là chỉ số phức hợp, phản ánh mối quan hệ giữa 2 chỉ số là chiều cao và cân nặng được dùng để đánh giá mức độ dinh dưỡng của học sinh

1.1.1 Tình hình nghiên cứu về hình thái thể lực trên thế giới

Đầu thế ki XX, với sự phát triển của di truyền học, sinh thái, toán thống

kê , nhân trắc học cũng phát triển mạnh mẽ Việc nghiên cứu thể lực trẻ em lửa tuôi đến trường được đây mạnh khắp nơi trên thế giới Các công trình cho thấy, sự tăng trưởng các kích thước tông thể và sự phát triển cơ thể học sinh ở

các lứa tuổi không giống nhau, tốc độ phát triển mạnh mẽ nhất là lứa tuôi dậy

thì Tốc độ tăng trưởng và thời gian tăng trưởng phụ thuộc vào các điều kiện

xã hội và môi trường sinh thái

Theo Bunak, sự tăng chiều cao ở nam giới kéo dài tới 25 tuôi mới kết

thúc Còn A.M.Urưxon thì cho rằng, nam ở tuổi 19 và nữ tuôi 17-18 đã ngừng tăng Đặc biệt, sơ đô phát triên cơ thê sau khi sinh của con người đã được hội

nghị lần thứ bây toàn Liên Xô cũ về các vẫn đề sinh thái, sinh lý và hình thái

lứa tuổi, thông qua sơ đồ trên đã được sử dụng rộng rãi trong nhân học nhi khoa và giáo dục học , nó đã cho thấy khá chỉ tiết về sự tăng trưởng và phát triển của người ở từng giai đoạn khác nhau

Rodolf Martin nguoi dat nén mong cho nhan trac hoc hién dai qua hai tác phẩm nổi tiếng là "Giáo trình về nhân trắc học và "Kim chỉ nam đo đạc cơ thé và xử lý thống kê" Trong các công trình này, ông đã đề xuất một số phương pháp và dụng cụ đo đạc một số kích thước, cho đến nay vẫn được sử

dụng [24]

Nghiên cứu đầu tiên về chiều cao đứng được thực hiện bởi Philiber

G.Monbeilar trên con trai của mình từ năm 1759 đến năm 1777 Trong 18

năm liên tục, cậu bé được đo 2 lần mỗi năm, cách nhau 6 tháng Đây là một nghiên cứu tốt nhất đã được tiến hành cho đến nay và được trích dẫn trong các nghiên cứu về tăng trưởng trong suốt thế kỉ XIX

Năm 1977, hiệp hội các nhà tăng trưởng đã được thành lập đánh dấu một bước phát triển mới của việc nghiên cứu vấn đề này trên thế giới

1.1.2 Tình hình nghiên cứu hình thái thể lực ở Việt Nam

Ở Việt Nam, công trình nghiên cứa đầu tiên về sự tăng trưởng chiều

cao và cân nặng cua tré em la cua Mondiere (1875) va sau nay la cua Huard P

va Bogot (1938), Đỗ Xuân Hợp (cộng tac voi Huard) (1943) véi cuốn "Hình tahis học và giải phẫu mỹ thuật" [1]

Từ năm 1954 đến nay, đã có nhiều công trình của các tác giả nghiên

cứu về các đặc điểm sinh học của người viỆt nam Đến năm 1975, cuỗn "Hang

số sinh học của người việt Nam" do GS Nguyễn Gi Tắn Trọng, nguyên chủ nhiệm bộ môn sinh ly người trường Đại học Y Hà Nội làm chủ biên được

xuất bản đầu tiên ở nước ta Đó là một công trình nghiên cứu tương đối công

phu, khá hoàn chỉnh vệ các chỉ sô sinh học, sinh lý, sinh hóa của người Việt

Nam Sách được dùng làm tài liệu tham khảo cho nhiều công trình nghiên cứu

khoa học trong và ngoài nước [23]

Sau đó các chỉ số sinh học của người Việt Nam lại tiếp tục được thể hiện qua tập "Atlat nhân trắc học người Việt Nam trong lứa tuổi lao động" của tập thể tác giả do Võ Hưng chủ biên Atlat đã cung cấp số liệu về hình

thái người lao động Việt Nam ở cả ba miễn đất nước theo giới tính và nhiều

lứa tuổi khác nhau Các dẫn liệu trong Atlat còn gợi mở một nhận xét về các

quy luật phát triển hình thái thể lực người lao động Việt Nam[22].Năm 1980,

1982, 1987, Đoàn Yên và cộng sựđã nghiên cứu một số chỉ tiêu sinh học của người Việt Nam như chiều cao, cân nặng Phân tích kết quả nghiên cứu của

người Việt Nam, các tác giả nhận thấy chiều cao và cân nặng trung bình của

người Việt Nam nhỏ hơn người Âu Mỹ ở mọi lứa tuổi, nhịp độ tăng trưởng

chậm, thời gian tăng trưởng kéo dài hơn và bước vào thời kỳ tăng trưởng dậy thì thì nhảy vọt cũng muộn hơn Tăng trưởng nhảy vọt về chiều cao của nữ xuất hiện ở thời điểm 12-13 tuổi, của nam ở thời điểm 13-16 tuổi và đến 23 tuôi đạt giá tri tối đa Tăng trưởng nhảy vọt về cân nặng ở nữ lúc 13 tuôi, ở nam lúc 15 tuổi và kết thúc tăng trưởng cân nặng lúc 19 tuổi ở nữ và 20 tuổi ở

nam Như vậy nữ bước vào thời kỳ tăng trương và ôn định về chiều cao và

cần nặng sớm hơn nam

Năm 1980-1990, Thâm Thị Hoàng Điệp đã nghiên cứu dọc trên 101

học sinh Hà Nội từ 6-17 tuổi, với 31 chỉ số sinh học Tác giả đã rút ra kết luận

là chiều cao phát triển mạnh nhất là lúc 11-12 tuổi ở nữ, 13-15 tuổi ở nam,

còn cân nặng phát triển mạnh nhất lúc 13 tuổi ở nữ và 15 tuổi ở nam Tác giả

nhận thấy có sự gia tăng về chiều cao và cân nặng của học sinh Quy luật phát

triển các đoạn chỉ phù hợp quy luật phát triển chiều cao, còn quy luật phát triển kích thước các vòng gần giống quy luật phát triển cân nặng [3]

Nam 1991-1995, nghiên cứu trên 13747 học sinh từ 8-14 tuôi ở các địa

phương Hà Nội, Vĩnh Phú, Thái Bình với các chỉ tiêu chiều cao, cân nặng,

vòng ngực trung bình của nhóm tác giả Trần Văn Dẫn và cộng sự nhận thấy

so với dẫn liệu trong cuốn "HSSH" thì sự phát triển chiều cao của trẻ từ 6-16 tuôi tốt hơn, đặc biệt là trẻ em thành phố và thị xã, nhưng sự tăng về cân nặng thấy rõ ở trẻ em Hà Nội, còn ba khu vực nông thôn chưa thấy thay đổi đáng

kế So sánh kết quả nghiên cứu năm 1871 và năm 1993 các tác giả nhận thấy

rằng sau hơn một thập kỷ, đối với học sinh Hà Nội có sự khác biệt rõ rệt về

chiều cao và cân nặng còn đối với học sinh Vĩnh Phú thì chiều cao có sự khác biệt rõ, còn về cân nặng thì chưa có sự khác biệt rõ So với học sinh nông thôn

thì ở cùng một độ tuổi thì học sinh thành phố thị xã có xu hướng phát triển thể

lực tốt hơn

Từ năm 1998- 2002, Trần Thị Loan đã tiến hành nghiên cứu trên 3023

học sinh ở Hà Nội từ 6-17 tuổi Tác giả nhận thấy chiều cao của học sinh nam

tăng nhanh ở giai đoạn 11-15 tuổi, của hoc sinh nữ ở giai đoạn 10-13 tuổi

Cân nặng ở học sinh nam tăng nhanh lúc 14-16 tuổi và ở học sinh nữ lúc 11-

14 tuổi Vòng ngực trung bình của học sinh nam tăng vọt lúc 13 -16 tuổi, ở

học sinh nữ tăng vọt lúc 12-14 tuổi Khi so sánh với kết quả nghiên cứu của

một số tác giả của thập kỷ 80 và với học sinh Thái Bình, Hà Tây cùng thời

điểm nghên cứu thi kết quả các chỉ số sinh học của học sinh Hà Nội lớn hơn Điều này chứng tỏ điều kiện sống đã ảnh hưởng tới sự sinh trưởng và phát triển của các chỉ số sinh học của học sinh [10]

Năm 2010, Hoàng Qúy Tỉnh đã tiến hành nghiên cứu một số đặc điêm

hình thái cơ thể trẻ em người dân tộc Thái, Hmông, Dao ở tỉnh Yên Bái và

các yêu tố liên quan Kết quả nghiên cứu cho thấy, các chỉ số sinh học của trẻ

em các dân tộc nghiên cứu thể hiện tính quy luật phát triển co thé người Việt

Nam Tuy nhiên chê độ dinh dưỡng ảnh hưởng đên chiêu cao cân nặng của trẻ

em, diéu nay thể hiện ở chỗ tỉ lệ suy dinh dưỡng thể còm, còi, nhẹ cân còn

cao ở trẻ em các dân tộc nhiên cứu [18]

Như vậy các công trình nghiên cứu về các chỉ số sinh học của trẻ em Việt Nam khá phong phú Kết quả nghiên cứu có sự khác nhau giữa nam và

nữ, giữa trẻ em thành thị và nông thôn, giữa giữa trẻ em thuộc các địa bàn

nghiên cứu khác nhau, giữa các nhóm dân tộc khác nhau và giữa các thời

điểm nghiên cứu khác nhau Hầu hết các chỉ số hình thái thể lực đều tăng dần theo tuổi nhưng tốc độ không đều, có thời kỳ tăng nhảy vọt Mốc đánh dấu sự

nhảy vọt tăng trưởng của các công trình tương đối thông nhất, chiều cao tăng

nhanh nhất khoảng 12-15 tuổi ở nam và 11-13 tuổi ở nữ, cân nặng cũng tăng

nhanh nhất từ 13-15 tuổi ở nam và 11-13 tuổi ở nữ, vòng ngực trung bình tăng

nhanh nhất từ 14-16 tuổi ở nam và 12-14 tuổi ở nữ

1.2 Những khái niệm chung về trí tuệ

Hiện nay có rất nhiều nhà khoa học thuộc nhiều chuyên ngành khác

nhau quan tâm đến vấn đề trí tuệ Vẫn đề trí tuệ đã và đang duoc coi la van dé quan trong trong sinh ly hoc, tam ly hoc, sinh ly hoc than kinh va nhiéu khoa học khác Tuy nhiên khái niêm trí tuệ vẫn còn nhiều quan điểm khác nhau

e Quan điểm thứ nhất: coi trí tuệ là năng lực học tập

se _ Quan điểm thứ hai : coi trí tuệ là năng lực tư duy trừu tượng

se Quan điểm thứ ba : coi trí tuệ là năng lực thích ứng

Các quan điểm trên không mâu thuẫn với nhau Mỗi quan điểm đều

xuất phát từ một dấu hiệu nào đó được cho là quan trọng nhất của trí tuệ Vì vậy trong số những quan điểm trên, chưa định nghĩa nào chứa đựng được hết bản chất của hiện tượng phức tạp như trí tuệ [2]

Có thể nói trí tuệ là năng lực trí óc của con người Các nhà khoa học đã

dùng thuật ngữ “năng lực trí tuệ” để biểu thị cho hoạt động đó Vẫn đề này

cũng có nhiêu quan điêm khác nhau Sở đĩ năng lực trí tuệ được hiệu theo

nhiều cách vì nó được biểu hiện ra nhiều mặt và liên quan đến nhiều hiện tượng tâm lý khác nhau Năng lưc trí tuệ biểu hiện ở mặt nhận thức như

nhanh biết, nhanh hiểu hoặc biểu hiện ở những phẩm chất như óc tò mò, lòng

say mê Như vậy năng lực trí tuệ được bộc lộ ở cả hai mặt là nhận thức và

hành động [4]

Các công trình nghiên cứu của nhiều nhà khoa học đã chứng minh, có

thế sử dụng trắc nghiệm hay “test” trí tuệ để đành giá mức độ phat trién tri tuệ Tuỳ mục đích nghiên cứu và điều kiện cụ thể mà người ta nên chọn loại test nào cho phù hợp để đánh giá trí tuệ đạt hiệu quả cao nhất

1.2.1 Tình hình nghiên cứu trí tuệ trên thế giới

Trí tuệ được tiến hành nghiên cứu từ lâu Phraste (372-287 TCN), A.F.Gall (1758-1828) va nha bac hoc Đức J.R.Lavater là những nhà khoa học

đầu tiên nghiên cứu trí tuệ bằng phương pháp chuẩn đoán Sau đó mãi đến thế

ki 19, khoa học chuẩn đoán trí tuệ được xây dựng trên cơ sở thực nghiệm và

xuất hiện với tư cách là một khoa học Đồng thời với nó là sự xuất hiện và

ngày càng phát triển rộng tư tưởng đo lường trí tuệ Đông thời thế hiện rõ

nhất sau năm 1905, khi nhà tâm lý học Pháp A.Binet cộng tác với nhà tâm

thần học T.Simon thực hiện các trắc nghiệm nghiên cứu năng lực trí tuệ của ở

các lứa tuôi khác nhau (3-15 tuổi) Các yếu tố thành phần của trắc nghiệm

chính là nhằm xác định óc phán đoán và sự thông hiệu mà Binet cho đó là hai thành phần quan trọng của trí thông minh Như vậy, lần đầu tiên xuất hiện

thang đo lường tri tué Binet- Simon

Năm 1910, H.Munsterberg xây dựng loại trắc nghiệm dùng trong công tác tuyển chọn nghề nghiệp Nó góp phần đáng kể vào việc phát triển rộng rãi việc sử dụng trắc nghiệm

Năm 1912, nhà tâm lý học Đức V.Stem đã đưa ra khái niêm “hệ số

thông minh” (Intelligece Quetient) viết tắt là IQ và xem nó như là chỉ số của

nhịp độ phát triển trí tuệ, đặc trưng cho một đứa trẻ nào đó

Cho đến nay, trắc nghiệm được sử dụng rộng rãi ở nhiều nước trên thế giới như Nga, Mĩ, Anh, Pháp, , mang lại lợi ích trông thấy trong vIỆc giải quyết các vẫn đề thực tiễn của sản xuất, giáo dục, dạy học, bảo vệ sức khoẻ 1.2.2 Tình hình nghiên cứu trí tuệ ở Việt Nam

Trước những năm 80, việc sử dụng trắc nghiêm tâm lý vào những mục đích thực tiễn còn rất mới Ngành Y đã tiên phong trong lĩnh vực này Một số bệnh viện đã sử dụng trắc nghiệm để chuẩn đoán tình trạng trí lực của bệnh nhân như bệnh viện Bạch Mai, viện Nhi Hà Nội Trong lĩnh vực giáo dục, một vài bộ môn của trường đại học Sư phạm Hà Nội đã dùng trắc nghiệm dé nghiên cứu trình độ năm khái niệm của học sinh, sinh viên (Trần Bá Hoành,

1971) hoặc đã kiểm tra, đánh giá kết quả học tập (Nguyễn Hữu Long,

1978) Test trí tuệ đã được nghiên cứu và ứng dụng nhiều ở Việt Nam Các cán bộ giảng dạy, nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên khoa Sinh-

KTNN va khoa tâm lý- giáo dục trường ĐHSP Hà Nội và ĐHSP Hà Nội 2 cũng đã sử dụng test để nghiên cứu trí tuệ của học sinh, sinh viên [3]

Sau 1980 đến nay, đã có nhiều công trình nghiên cứu về trí tuệ ở Việt Nam ví dụ như: tác giả đầu tiên nghiên cứu sự phát triển trí tuệ của học sinh Việt Nam là Trần Trọng Thủy Công trình nghiên cứu của ông được thực hiện trên học sinh ở quận Hoàn Kiếm - Hà Nội bằng test Raven (1989) Ông đã xác

định chiều hướng, cường độ, trình độ và chất lượng phát triển trí tuệ của học

sinh đồng thời ông còn đề cập mối liên quan giữa trí tuệ và thể lực của học sinh Kết quả nghiên cứu cho thấy sự phân bố của học sinh theo chỉ số IQ gần

với phân phối chuẩn, có sự khác biệt về chỉ số IQ giữa học sinh ở thành thị và

10

ở nông thôn, trình độ phát triển trí tuệ của học sinh Việt Nam không thua kém học sinh nước ngoàIi.[17]

Năm 2003, Mai Văn Hưng đã nghiên cứu một số chỉ số thể lực và năng

lực trí tuệ của sinh viên ở một số trường phía Bắc Kết quả nghiên cứu cho thấy, có mối tương quan không chặt chẽ giữa trí tuệ và các chỉ số thể lực [7] Như vậy, việc sử dụng các loại sẽ cho phép giải quyết một cách có cơ

sở và quy mô hơn toàn bộ vấn đề có liên quan đến sự phát triển trí tuệ học

sinh

11

Chuong 2: DOI TUQNG VA PHUONG PHAP NGHIEN CUU

2.1 Đối tượng nghiên cứu

-Một số chỉ số hình thái thê lực và chỉ số IQ của học sinh trường THPT

Tây Tiền Hải, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình

Sự phân bố học sinh tham gia nghiên cứu có thể thấy ở bảng sau:

Bang 2.1 Phân bố học sinh tham gia nghiên cứu

2.3 Địa điểm tiến hành nghiên cứu

Địa điểm: Trường THPT Tây Tiền Hải, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái

Bình

2.4 Phương pháp nghiên cứu

2.4.1 Cách bố trí thí nghiệm

Mẫu được chọn theo phương pháp chọn mẫu nghiên cứu của “Dự án

điều tra cơ bản các chỉ số sinh học người Việt Nam” Mẫu cỡ lớn được áp

12

dụng khi điều tra các chỉ số sinh học đơn giản tốn ít kinh phí như: chiều cao, cân nặng, vòng ngực trung bình

2.4.2 Phương pháp nghiên cứu các chỉ số

2.4.2.1 Phương pháp nghiên cứu các chỉ số hình thái thể lực

e Phương pháp đo chiều cao đứng:

Dùng thước dây để đo với độ chính xác đến mm Chiều cao đứng được xác định ở tư thế đứng thang trên nền phẳng, hai gót chân sát vào nhau sao cho 4 diém cham, lưng, mông, gót chạm vào thước do

Chiều cao đứng của học sinh được tính theo đơn vị centimet (cm)

e Can nang:

Dụng cụ đo là can đồng hồ có độ chính xác đến 0,1 kg Cân đặt trên mặt phắng ngang Khi cân, học sinh chỉ mặc quan áo mỏng, không di day dép

và đứng yên ở vị trí giữa bàn cân, đo xa bữa ăn

Đơn vị tính trọng lượng cơ thể là (kg)

e Vong ngực trung bình (VNTB):

Được xác định bằng thước dây không co giãn Đo ở tư thế thang, vòng thước dây quanh ngực vuông góc với cột sống sát đưới xương bả vai ở phía sau và mũi ức ở phía trước Đo ở hai thì hít vào và thở ra hết sức sau đó lẫy trung bình cộng

Đơn vị đo VNTB là centimet (cm)

e Các chỉ số trên đều được đo vào buổi sáng tại các thời điểm nhất định có phòng to đủ rộng, đủ ánh sáng để công việc có hiệu quả

- Chỉ số BMI (Body Mass Index): Còn gọi là chỉ số số khối cơ thể

BMI= Cân nặng(kg)/ [Chiều cao đứng (m)]Ï

13