Hoàn thiện công tác kiểm toán báo cáo tài chính các ngân hàng thương mại có vốn nhà nước

9 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CÓ VỐN NHÀ NƯỚC DO KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC THỰC HIỆN .... Đánh giá chung về côn

XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ CHẤM LUẬN VĂN

Hà Nội – 2017

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT PHẦN MỞ ĐẦU 5

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 6

2.1 Mục tiêu nghiên cứu 6

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 7

3 Câu hỏi nghiên cứu 7

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 7

4.1 Đối tượng nghiên cứu 7

4.2 Phạm vi nghiên cứu 8

5 Kết cấu của luận văn 8

CHƯƠNG 1 9

TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CÓ VỐN NHÀ NƯỚC DO KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC THỰC HIỆN 9

1.1 Tổng quan nghiên cứu 9

1.2 Cơ sở lý luận về công tác kiểm toán báo cáo tài chính các tổ chức tài chính – ngân hàng do KTNN thực hiện 11

1.2.1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò của kiểm toán BCTC của NHTM 11

1.2.2 Khái niệm kiểm toán BCTC 14

1.2.3 Công tác kiểm toán BCTC theo qui định của chuẩn mực KTNN 16

1.2.4 Nội dung công tác kiểm toán BCTC các tổ chức tài chính – ngân hàng do Kiểm toán Nhà nước thực hiện 26

1.2.5 Các nhân tố ảnh hưởng chung đến công tác kiểm toán BCTC các NHTM có vốn nhà nước thuộc về cơ quan KTNN Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2 Error! Bookmark not defined PHƯƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined

2.1 Phương pháp thu thập dữ liệu Error! Bookmark not defined

2.2 Phương pháp xử lý dữ liệu Error! Bookmark not defined

2.2.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp Error! Bookmark not defined

2.2.2 Phương pháp so sánh Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3 Error! Bookmark not defined THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM TOÁN BCTC CÁC Error! Bookmark not

defined

NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CÓ VỐN NHÀ NƯỚC DO KIỂM TOÁN Error!

Bookmark not defined

NHÀ NƯỚC THỰC HIỆN Error! Bookmark not defined

Nhà nước tại Việt Nam Error! Bookmark not defined

3.1.2 Đánh giá quá trình hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước tại Việt Nam Error! Bookmark not defined

3.1.3 Những vấn đề đặt ra đối với công tác kiểm toán BCTC các ngân hàng thương mại

có vốn Nhà nước do Kiểm toán Nhà nước thực hiện Error! Bookmark not defined

3.2 Thực trạng công tác kiểm toán BCTC các ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước do Kiểm toán Nhà nước thực hiện Error! Bookmark not defined

3.2.1 Chuẩn bị kiểm toán Error! Bookmark not defined

3.2.2 Thực hiện kiểm toán Error! Bookmark not defined

3.2.3 Lập và gửi báo cáo kiểm toán Error! Bookmark not defined

3.2.4 Theo dõi quá trình thực hiện kết luận, kiến nghị của BCKT đối với đơn vị được kiểm toán Error! Bookmark not defined

3.3 Đánh giá chung về công tác kiểm toán báo cáo tài chính các ngân hàng thương mại Nhà nước do Kiểm toán Nhà nước thực hiện Error! Bookmark not defined

3.3.1 Những kết quả đạt được Error! Bookmark not defined

3.3.2 Những hạn chế Error! Bookmark not defined

3.3.3 Nguyên nhân của hạn chế Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 4 Error! Bookmark not defined

GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KIỂM TOÁN BCTC CÁC NGÂN

HÀNG THƯƠNG MẠI CÓ VỐN NHÀ NƯỚC DO KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC

THỰC HIỆN Error! Bookmark not defined

4.1 Phương hướng hoàn thiện công tác kiểm toán BCTC các ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước do Kiểm toán Nhà nước thực hiện. Error! Bookmark not defined

4.2 Mục tiêu, nguyên tắc và yêu cầu hoàn thiện công tác kiểm toán BCTC các ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước do Kiểm toán Nhà nước thực hiện Error! Bookmark not

defined

4.2.1 Mục tiêu hoàn thiện công tác Error! Bookmark not defined

4.2.2 Nguyên tắc hoàn thiện Error! Bookmark not defined

4.2.3 Yêu cầu hoàn thiện Error! Bookmark not defined

4.3 Các giải pháp hoàn thiện công tác kiểm toán BCTC các ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước do Kiểm toán Nhà nước thực hiện Error! Bookmark not defined

4.3.1 Hoàn thiện về giai đoạn chuẩn bị kiểm toán Error! Bookmark not defined

4.3.2 Hoàn thiện về giai đoạn thực hiện kiểm toán Error! Bookmark not defined

4.3.3 Hoàn thiện về giai đoạn lập và gửi báo cáo kiểm toán của Đoàn kiểm toán Error!

Bookmark not defined

4.3.4 Hoàn thiện về giai đoạn kiểm tra việc thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán

Error! Bookmark not defined

Error! Bookmark not defined

4.4.2 Đối với cơ quan Kiểm toán Nhà nước Error! Bookmark not defined

4.4.3 Đối với các cơ quan chức năng Error! Bookmark not defined

4.4.4 Đối với KTV Error! Bookmark not defined

4.5 Những hạn chế trong nghiên cứu và vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu Error!

Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHẦN MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài

Ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước chính là một công cụ hữu hiệu để Nhà nước thực hiện các chính sách điều tiết vĩ mô nền kinh tế Hiện nay bốn ngân hàng dẫn đầu trong top 10 ngân hàng lớn nhất Việt Nam đều là các ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước Điều này đã cho thấy quy mô và tầm ảnh hưởng của các ngân hàng thương mại Nhà nước trong hệ thống ngân hàng là rất lớn Đặc điểm của các ngân hàng này là toàn bộ hoặc một phần lớn vốn điều lệ là thuộc sở hữu của Nhà nước Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang hội nhập sâu rộng với nền kinh tế toàn cầu, các trung gian tài chính nói chung và ngân hàng thương mại nói riêng có sự phát triển mạnh cả về quy mô và số lượng Hệ thống ngân hàng đóng vai trò như mạch máu lưu thông các dòng tiền, là trung gian kết nối các chủ thể trong nền kinh tế với nhau Các động thái của ngân hàng liên quan đến lãi suất,

cơ chế cho vay, chính sách huy động vốn, quản lý ngoại hối… sẽ trực tiếp hoặc gián tiếp ảnh hưởng đến hoạt động của các thành phần kinh tế khác cũng như ảnh hưởng đến các mặt đời sống xã hội Do vậy yêu cầu đặt ra là hoạt động của các ngân hàng thương mại có vốn nhà nước cần được kiểm soát tốt để đảm bảo sự phát triển, cũng như tính ổn định của nền kinh tế, chính trị và đời sống xã hội Hơn nữa, Nhà nước cũng như các chủ thể liên quan có nhu cầu nắm bắt, kiểm soát tình hình

sử dụng vốn, hiệu quả sử dụng vốn cũng như khả năng quản lý, điều hành hoạt động của các ngân hàng

Trong những năm gần đây, hiện tượng chạy đua lãi suất giữa các ngân hàng

đã tạo ra nhiều bất ổn trên thị trường tiền tệ, gây khó khăn cho hoạt động điều hành chính sách vĩ mô và đe dọa tính ổn định, an toàn của hệ thống ngân hàng Điểm chung của những cuộc đua lãi suất chính là bối cảnh của nó, đó là lạm phát tăng

cao và áp lực thắt chặt tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước; Tình trạng dấu nợ xấu tại các ngân hàng cũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc điều hành kinh tế vĩ mô Điều này đặt ra yêu cầu kiểm soát hoạt động tín dụng, tình hình tuân thủ các quy định, chính sách của Chính phủ, của Ngân hàng Trung ương tại các ngân hàng trong quá trình hoạt động Yêu cầu này trở thành nhiệm vụ, mục tiêu của KTNN trong quá trình thực hiện kiểm toán

Công tác kiểm toán Báo cáo tài chính các ngân hàng thương mại có vốn nhà nước có vai trò quan trọng, chi phối tới chất lượng và hiệu quả chung của toàn bộ cuộc kiểm toán Đến nay KTNN chưa ban hành chính thức một quy trình kiểm toán nào áp dụng riêng cho các Ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước Các NHTM có vốn Nhà nước hiện nay không nhiều, chỉ có 4 đơn vị, nhưng vai trò rất quan trọng trong việc cung cấp vốn cho nền kinh tế do nắm giữ lượng vốn và thị phần rất lớn Để các NHTM có vốn Nhà nước hoạt động tốt thì một trong các việc KTNN phải làm phải thường xuyên tổ chức kiểm toán các Ngân hàng này Chính

từ sự chi phối mạnh mẽ và thực tế công tác kiểm toán các ngân hàng thương mại

có vốn nhà nước tại KTNN, kết hợp với quá trình học tập, nghiên cứu, tác giả chọn

đề tài cho luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế của mình là “Hoàn thiện công tác kiểm

toán Báo cáo tài chính các ngân hàng thương mại có vốn nhà nước do Kiểm toán Nhà nước thực hiện” làm đề tài tốt nghiệp

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 2.1 M tiêu và nhiệm vụ

Mục tiêu nghiên cứu là đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm toán cho đối tượng kiểm toán là các ngân hàng thương mại có vốn nhà nước để đem lại hiệu quả cao cho công việc kiểm toán cũng như phù hợp với điều kiện và trình độ của nguồn lực của cơ quan KTNN

2.2 Nhiu nghiên cứu là

- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về công tác kiểm toán BCTC ngân hàng thương mại có vốn nhà nước do Kiểm toán Nhà nước thực hiện

- Phân tích thực trạng công tác kiểm toán BCTC mà KTNN đang sử dụng để

áp dụng cho các ngân hàng thương mại, chỉ ra những ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân của hạn chế trong công tác kiểm toán trên để khắc phục

- Đề xuất những giải pháp hoàn thiện công tác kiểm toán BCTC ngân hàng thương mại nhà nước do KTNN thực hiện

3 Câu hỏi nghiên cứu

- Công tác kiểm toán BCTC ngân hàng thương mại có vốn nhà nước bao gồm những bước nào?

- Những nhân tố nào ảnh hưởng đến công tác kiểm toán BCTC ngân hàng thương mại có vốn nhà nước do KTNN thực hiện?

- Tiêu chí nào để đánh giá công tác kiểm toán BCTC NHTM có vốn Nhà nước?

- Những hạn chế của công tác kiểm toán BCTC ngân hàng thương mại nhà nước; Các hạn chế này ảnh hưởng như thế nào đến chất lượng kiểm toán?

- Các phương hướng, giải pháp đặt ra để hoàn thiện công tác kiểm toán báo cáo tài chính các ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước do KTNN thực hiện?

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4.1 Đ i tượng và phạm vi

Đối tượng nghiên cứu là công tác kiểm toán báo cáo tài chính các tổ chức tài chính – ngân hàng do Kiểm toán Nhà nước thực hiện

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu công tác kiểm toán BCTC theo quy trình kiểm toán, bao gồm 4 giai đoạn chuẩn bị kiểm toán, thực hiện kiểm toán, lập và gửi Báo cáo kiểm toán, kiểm tra thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán mà KTNN

- Về không gian: Đề tài được thực hiện tại Kiểm toán Nhà nước Trung ương

và áp dụng cho khách thể kiểm toán là 4 ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước không tính đến 3 NHTM vừa được mua lại với giá 0 đồng vào năm 2015

- Về thời gian: Thông tin, số liệu để nghiên cứu đề tài được lấy từ các cuộc kiểm toán BCTC Ngân hàng thương mại thực hiện từ năm 2011 đến năm 2015

5 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 4 chương

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận cơ bản về công tác kiểm toán BCTC các ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước do Kiểm toán Nhà nước thực hiện

Chương 2: Phương pháp và thiết kế nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng công tác kiểm toán BCTC các ngân hàng thương mại

có vốn Nhà nước do Kiểm toán Nhà nước thực hiện

Chương 4: Đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác kiểm toán BCTC các ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước do Kiểm toán Nhà nước thực hiện

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CÓ VỐN NHÀ NƯỚC DO KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC THỰC HIỆN 1.1 Tổng quan nghiên cứu

Đến nay đã có khá nhiều các đề tài nghiên cứu khoa học, đề tài luận văn về công tác kiểm toán báo cáo tài chính Các đề tài chủ yếu tập trung vào nghiên cứu các vấn đề liên quan đến kiểm toán BCTC các doanh nghiệp, một số nghiên cứu về công tác kiểm toán BCTC thuộc dự án hoặc chỉ nghiên cứu một nội dung cụ thể nằm trong công tác kiểm toán BCTC

Luận văn thạc sĩ của tác giả Cát Thị Hà, (2010), “Hoàn thiện quá trình thu thập bằng chứng kiểm toán trong kiểm toán báo cáo tài chính nhằm nâng cao chất lượng kiểm toán” Luận văn đã chỉ ra rằng bằng chứng kiểm toán có vai trò rất

quan trọng và là cơ sở để hình thành nên ý kiến kết luận kiểm toán; sự thành công của toàn bộ cuộc kiểm toán phụ thuộc trước hết vào việc thu thập, đánh giá bằng chứng kiểm toán của KTV Qua nghiên cứu thực tiễn tác giả đã chỉ ra những kết quả đạt được và những tồn tại, hạn chế của quá trình thu thập bằng chứng kiểm toán trong kiểm toán BCTC từ đó đưa ra các định hướng và giải pháp để hoàn thiện quá trình này

Luận văn của tác giả Ngô Thị Hoài Nam, (2012), “Hoàn thiện tổ chức kiểm toán Báo cáo tài chính doanh nghiệp của Kiểm toán Nhà nước hiện nay” đã tổng

kết, đánh giá thực trạng tổ chức kiểm toán BCTC doanh nghiệp do KTNN thực hiện đồng thời đưa ra những giải pháp hoàn thiện vấn đề này, đặc biệt là những vấn

đề liên quan đến công tác và phương pháp kiểm toán BCTC doanh nghiệp Nhà nước

Luận văn thạc sĩ của tác giả Đoàn Tuấn Anh, (2011), “Hoàn thiện quy trình kiểm toán báo cáo tài chính các doanh nghiệp Nhà nước do Kiểm toán Nhà nước thực hiện” của tác giả Đoàn Tuấn Anh tập trung vào nghiên cứu thực trạng công

tác kiểm toán được xây dựng riêng cho các cuộc kiểm toán các doanh nghiệp Nhà nước Luận văn cũng đã chỉ ra được một số những hạn chế của quy trình kiểm toán chung của KTNN và quy trình kiểm toán riêng dành cho Doanh nghiệp Nhà nước Tuy nhiên tác giả chưa đưa ra các giải pháp để hoàn thiện quy trình mà mới chỉ là các kiến nghị góp phần nâng cao chất lượng kiểm toán BCTC Doanh nghiệp Nhà nước do KTNN thực hiện

Luận văn của tác giả Phạm Thị Kiều Trinh, (2011), “Hoàn thiện công tác lập kế hoạch kiểm toán Báo cáo tài chính tại Công ty Deloitt Việt Nam” tập trung

khoanh vùng những rủi ro trọng yếu của đơn vị được kiểm toán ngay từ khi lập kế hoạch từ đó giúp tiết kiệm được thời gian kiểm toán nhưng hiệu quả vẫn không ngừng tăng lên Tuy nhiên, tác giả chưa đưa ra đi sâu vào xem xét tầm quan trọng của công tác đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ trong khâu lập kế hoạch kiểm toán tại các đơn vị mà mới chỉ đề cập đến các vấn đề thu thập thông tin và phân tích, so sánh dữ liệu liên quan

Luận văn của tác giả Võ Thị Hải Yến, (2011), “Hoàn thiện công tác kiểm soát chất lượng kiểm toán Báo cáo tài chính tại Công ty kiểm toán và kế toán ACC” đã đưa ra được các giải pháp, phương hướng hoàn thiện kiểm soát chất

lượng kiểm toán ở khâu thực hiện kiểm toán, trong khi đó giai đoạn lập kế hoạch

và lập báo cáo kiểm toán tác giả còn chưa đi sâu phân tích thực trạng để hoàn thiện

Ngoài ra, còn có một số công trình nghiên cứu dưới dạng báo cáo khoa học, các bài tham luận trong các cuộc hội thảo, luận văn tốt nghiệp đại học của các cá nhân trong và ngoài cơ quan KTNN đã nghiên cứu về những khía cạnh khác nhau

có liên quan đến công tác kiểm toán BCTC Tuy vậy chưa có nhiều những đề tài đi sâu vào nghiên cứu công tác kiểm toán BCTC do KTNN xây dựng, đặc biệt là công tác kiểm toán dành riêng cho các ngân hàng thương mại Bởi vậy đề tài mà tác giả lựa chọn sẽ là một nghiên cứu mới mẻ, không bị trùng lắp

1.2 Cơ sở lý luận về công tác kiểm toán báo cáo tài chính các tổ chức tài chính – ngân hàng do KTNN thực hiện

1.2.1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò của kiểm toán BCTC của NHTM 1.2.1.1 Khái niệm BCTC của NHTM

BCTC là những báo cáo tổng hợp nhất về tình hình tài sản, vốn chủ sở hữu

và nợ phải trả cũng như tình hình tài chính, kết quả kinh doanh trong kỳ của đơn

vị Nói cách khác, BCTC là phương tiện trình bày khả năng sinh lời và thực trạng tài chính của đơn vị cho những người quan tâm ( nhà đầu tư, nhà cho vay, cơ quan thuế và các cơ quan chức năng,…) Theo chế độ quy định, tất cả các đơn vị thuộc các ngành, các thành phần kinh tế đều phải lập và trình bày BCTC năm Với các công ty, tổng công ty có các đơn vị trực thuộc, ngoài BCTC năm còn phải lập BCTC tổng hợp hoặc BCTC hợp nhất vào cuối kỳ kế toán năm dựa trên BCTC của các đơn vị trực thuộc Đối với các đơn vị nhà nước và các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán, ngoài BCTC năm còn phải lập BCTC giữa niên độ (báo cáo quý – trừ quý 4) dạng đầy đủ Riêng đối với Tổng công ty Nhà nước và

các doanh nghiệp Nhà nước, các ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước có các đơn vị kế toán trực thuộc còn phải lập BCTC tổng hợp hoặc BCTC hợp nhất Theo quy định của Luật kế toán, báo cáo tài chính của đơn vị bao gồm: Bảng cân đối tài khoản; Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh; Báo cáo lưu chuyển tiền tệ; Bản thuyết minh báo cáo tài chính

Báo cáo tài chính các NHTM là các báo cáo mà kế toán cung cấp thông tin tài sản, nguồn vốn hay nợ phải trả đồng thời phản ánh tình hình tài chính, kết quả kinh doanh của ngân hàng thương mại Báo cáo tài chính là một hệ thống những văn bản đặc biệt riêng của kế toán ngân hàng được tiêu chuẩn hóa theo nguyên tắc, chuẩn mực trên phạm vị quốc tế Các báo cáo tài chính có mối quan hệ chặt chẽ với nhau

1.2.1.2 Các loại báo cáo tài chính của NHTM

Hệ thống báo cáo tài chính của ngân hàng thương mại bao gồm có 4 báo cáo

cụ thể sau:

* Bảng cân đối kế toán

- Bảng cân đối kế toán là báo cáo tại một thời điểm nhất định, nên các con số ghi trên bảng cân đối phản ánh số dư tại một thời điểm chứ không phải doanh số hoạt động của một thời kỳ

- Bảng cân đối kế toán được trình bày dưới dạng đối xứng của hai vế và luôn bằng nhau, nghĩa là nó luôn bảo đảm cân bằng sau đây:

Tổng tài sản = Tổng nợ phải trả + Vốn chủ sở hữu

+ Tài sản của ngân hàng chủ yếu gồm các khoản cho vay và đầu tư vào giấy

tờ có giá

+ Nợ phải trả gồm các khoản huy đọng vốn và đi vay củangân hàng

+ Vốn chủ sở hữu: thông thường đây là khoản vốn góp của các cổ đông và không được hoàn trả trong suốt quá trình hoạt động kinh doanh của ngân hàng

* Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh

- Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh phản ánh tình hình và kết quả kinh doanh Báo cáo này thể hiện phần lãi lỗ và tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước Ở phần lãi lỗ, kế toán phản ánh các khoản thu và chi chính của ngân hàng thương mại

* Báo cáo lưu chuyển tiền tệ Báo cáo lưu chuyển tiền tệ phản ánh các khoản thu chi trong kỳ liên quan đến các hoạt động kinh doanh, hoạt động đầu tư và hoạt động tài chính Báo cáo này trình bày dòng tiền đã sinh ra bằng cách nào và ngân hàng thương mại sử dụng chúng như thế nào trong kỳ vừa rồi

* Thuyết minh báo cáo tài chính

Bản báo cáo này trình bày, giải thích thêm những nội dung cụ thể về tình hình tài chính của ngân hàng Đây là bộ phận gắn liền với báo cáo tài chính để hỗ trợ cho các loại báo cáo còn lại chặt chẽ, rõ ràng hơn

Ngân hàng thương mại là một tổ chức doanh nghiệp đặc biệt Vì vậy mà báo cáo tài chính của ngân hàng thương mại cũng có nét đặc trưng riêng phản ánh hình tình tài chính và kết quả hoạt động ngân hàng

1.2.1.3 Vai trò của BCTC của các NHTM

Báo cáo tài chính có vai trò quan trọng và chiếm phần lớn trong báo cáo thường niên của ngân hàng thương mại Thông qua báo cáo tài chính của ngân hàng thương mại, ta có thể thấy rõ vai trò của nó như sau:

- Trình bày một cách tổng quát nhất, phản ánh rõ tài sản, nguồn vốn cũng như tình hình tài chính của NHTM bằng những con số thực tế mà kế toán tổng hợp trong kỳ

- Báo cáo tài chính cung cấp những thông tin, số liệu cụ thể để đánh giá hiệu quả hoạt động của NHTM, thực trạng tài chính, kinh tế giúp cho việc kiểm tra, giám sát và sử dụng vốn của ngân hàng, đánh giá khả năng huy động nguồn vốn vào hoạt động

- Giúp các nhà quản trị ngân hàng, các đối tượng kinh doanh có những thông tin cần thiết phục vụ trong quá trình nhìn nhận, đánh giá và ra quyết định chiến lược

- Báo cáo tài chính là các số liệu thực tế, những chỉ tiêu thực trạng Đây sẽ là căn cứ, tiền đề, là cơ sở để tính ra các chỉ tiêu đánh giá khác trong ngân hàng

- Báo cáo tài chính của ngân hàng là căn cứ quan trọng trong việc phân tích, nghiên cứu, phát triển về quản lý, điều hành ngân hàng Đồng thời là cơ sở để xây dựng kế hoạch chiến lược kinh doanh riêng biệt nhằm đưa hoạt động ngân hàng hiệu quả hơn, tối đa hóa lợi nhuận

1.2.2 Khái nitàiki Khái nitài 1.2.2.1 Khái niệm kiểm toán BCTC

Kiểm toán Nhà nước là cơ quan do quốc hội thành lập, hoạt động độc lập và chỉ tuân thủ pháp luật, chuyên môn thực hiện về lĩnh vực kiểm toán việc quản lý,

sử dụng tài chính, tài sản công, giúp tài chính nhà nước minh bạch, hạn chế tham nhũng

Kiểm toán báo cáo tài chính là việc kiểm tra và xác nhận về tính trung thực

và hợp lý của các tài liệu, số liệu kế toán và báo cáo tài chính của đơn vị kế toán

phục vụ đối tượng có nhu cầu sử dụng thông tin trên báo cáo tài chính của đơn

vị Thước đo để đánh giá kiểm toán BCTC là hệ thống chuẩn mực kế toán và kiểm toán

Theo điểm 2 điều 4 Luật KTNN có quy định: “Kiểm toán Báo cáo tài chính

là loại hình kiểm toán để kiểm tra, đánh giá, xác nhận tính đúng đắn, trung thực của Báo cáo tài chính”

1.2.2.2 Đặc điểm và vai trò của công tác kiểm toán BCTC

Đối với hoạt động kiểm toán, bên cạnh việc xây dựng hệ thống chuẩn mực kiểm toán làm cơ sở thì một vấn đề mang tính cấp bách đối với hoạt động thực tiễn của hoạt động kiểm toán, đó chính là việc xây dựng một công tác chuẩn trong hoạt động kiểm toán Công tác hoạt động kiểm toán được xây dựng khoa học và được quy định thành một văn bản pháp quy hướng dẫn hoạt động của KTV, là cơ sở pháp lý trong việc kiểm soát chất lượng, hiệu quả của công tác kiểm toán Ngoài

ra, đây cũng là cơ sở quan trọng để đánh giá sự hoàn thành trách nhiệm nghề nghiệp của KTV trong công việc được giao

Công tác kiểm toán BCTC cũng giống như các công tác công nghệ khác bao gồm các bước công việc được sắp xếp theo một trình tự nhất định Số lượng, nội dung và vị trí của các bước trong công tác sẽ quyết định chất lượng của sản phẩm đầu ra là các báo cáo kiểm toán, vì hiển nhiên rằng các kết luận đưa ra trong báo cáo kiểm toán sẽ không có giá trị pháp lý nếu như quá trình thu thập bằng chứng làm cơ sở cho kết luận không tuân thủ theo các quy định của pháp luật Một khía cạnh nữa là công tác kiểm toán BCTC hướng dẫn về phương pháp nghiệp vụ để kiểm toán theo các nội dung đã định nhằm giúp cho KTV hoàn thành mục tiêu của cuộc kiểm toán

1.2.3 Công tác kiểm toán BCTC theo qui định của chuẩn mực KTNN

1.2.3.1 Chuẩn mực kiểm toán nhà nước

Chuẩn mực kiểm toán được hiểu theo nghĩa chung nhất như là đường lối chung, là nguyên tắc cơ bản về nghiệp vụ và về việc xử lý các mối quan hệ phát sinh trong quá trình kiểm toán

Theo Luật Kiểm toán Nhà nước: Chuẩn mực kiểm toán Nhà nước gồm những quy định về nguyên tắc hoạt động, điều kiện và yêu cầu về đạo đức nghề nghiệp, năng lực đối với KTV Nhà nước; quy định về nghiệp vụ kiểm toán và xử

lý các mối quan hệ phát sinh trong hoạt động kiểm toán mà KTV Nhà nước phải tuân thủ khi tiến hành hoạt động kiểm toán; là cơ sở để kiểm tra, đánh giá chất lượng kiểm toán và đạo đức nghề nghiệp của KTV Nhà nước

Các chuẩn mực kiểm toán được ban hành như là khuôn mẫu nghề nghiệp chi phối, điều chỉnh, hướng dẫn các KTV trong quá trình kiểm toán Đồng thời các chuẩn mực kiểm toán còn là cơ sở để đo lường, đánh giá và kiểm soát chất lượng công việc của KTV cũng như các tổ chức kiểm toán

Ngày 9/11/2010, Tổng KTNN đã ký Quyết định số 06/2010/QĐ-KTNN về việc ban hành Hệ thống chuẩn mực KTNN thay thế Hệ thống chuẩn mực KTNN được ban hành theo Quyết định số 06/1999/QĐ-KTNN ngày 24/12/1999 của Tổng KTNN

Cấu trúc Hệ thống chuẩn mực Kiểm toán Nhà nước hiện hành gồm ba nhóm chuẩn mực: Nhóm chuẩn mực chung (06 chuẩn mực); Nhóm chuẩn mực thực hành (13 chuẩn mực); Nhóm chuẩn mực báo cáo (02 chuẩn mực) Mỗi chuẩn mực kiểm toán gồm ba bộ phận: Mục đích, Phạm vi áp dụng và Nội dung chuẩn mực

1.2.3.2 Các chuẩn mực KTNN liên quan đếncông tác kiểm toán BCTC các tổ chức tài chính – ngân hàng

Hệ thống chuẩn mực kiểm toán Nhà nước hiện hành gồm 21 chuẩn mực Công tác kiểm toán các tổ chức tài chính – ngân hàng được ban hành phù hợp với các quy định của Luật kiểm toán Nhà nước, Hệ thống chuẩn mực kiểm toán Nhà nước, Công tác kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước, chế độ của Nhà nước và thực tiễn hoạt động kiểm toán của KTNN trong lĩnh vực kiểm toán các tổ chức tài chính – ngân hàng

Nội dung các chuẩn mực kiểm toán Nhà nước liên quan đến công tác kiểm toán các tổ chức tài chính – ngân hàng:

* Chuẩn mực 07: Lập kế hoạch kiểm toán

Chuẩn mực này quy định về việc lập kế hoạch cho một cuộc kiểm toán nhằm đảm bảo cuộc kiểm toán thực hiện được các mục tiêu, tiến hành một cách tiết kiệm, hiệu quả và giảm thiểu rủi ro kiểm toán

Theo nội dung chuẩn mực 07, mỗi cuộc kiểm toán có 2 loại kế hoạch là Kế hoạch kiểm toán tổng quát (theo Luật Kiểm toán Nhà nước là “Kế hoạch kiểm toán của cuộc kiểm toán”) và Kế hoạch kiểm toán chi tiết (theo Luật Kiểm toán Nhà nước là “Kế hoạch kiểm toán chi tiết của Tổ kiểm toán”)

Kế hoạch kiểm toán tổng quát phải được lập và phê duyệt đối với mọi cuộc kiểm toán, trước khi thực hiện mỗi cuộc kiểm toán của KTNN

Trình tự lập kế hoạch kiểm toán tổng quát: Khảo sát, thu thập thông tin về khách thể kiểm toán và các thông tin liên quan đến cuộc kiểm toán; Phân tích thông tin đã thu thập được để làm cơ sở xây dựng kế hoạch kiểm toán; Lập kế hoạch kiểm toán tổng quát