NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG GIÁO dục âm NHẠC CHO TRẺ mẫu GIÁO 5 – 6 TUỔI TRONG TRƯỜNG mầm NON

Tính mới của sáng kiến Sáng kiến kinh nghiệm được nghiên cứu nhằm khảo sát và đưa ra những đánhgiá sơ bộ về thực trạng việc tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ 5 - 6tuổi nói riêng

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ÂM NHẠC CHO TRẺ MẪU GIÁO 5 – 6 TUỔI TRONG TRƯỜNG MẦM NON

CHƯƠNG III: NHỮNG BIỆN PHÁP MANG TÍNH KHẢ THI 9

1 Giáo dục âm nhạc trong đời sống hằng ngày đối với trẻ ở trường

Mẫu giáo

9

3 Hướng dẫn trẻ vận động theo nhạc ở góc Âm nhạc 17

4 Phương pháp hướng dẫn phải dựa vào trẻ, lấy trẻ làm trung tâm 18

5 Tuyên truyền kết hợp với phụ huynh 18

CHƯƠNG IV KIỂM CHỨNG CÁC BIỆN PHÁP ĐÃ TRIỂN

KHAI CỦA SK

19

1 Những vấn đề quan trọng nhất được đề cập của SK 23

PHẦN IV: PHỤ LỤC

Tài liệu tham khảo

25

QUY ƯỚC VIẾT TẮT

1 Sáng kiến kinh nghiệm ( SKKN)

2 Ban giám hiệu ( BGH)

3 Sáng kiến ( SK)

PHẦN I: MỞ ĐẦU

I Mục đích của sáng kiến:

1 Tính mới của sáng kiến

Sáng kiến kinh nghiệm được nghiên cứu nhằm khảo sát và đưa ra những đánhgiá sơ bộ về thực trạng việc tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ 5 - 6tuổi nói riêng và trẻ mẫu giáo nói chung ở trường tôi hiện nay Qua đó đưa racác biện pháp nhằm đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động, giúp trẻ linh hoạt,mạnh dạn, thông minh qua việc sáng tạo các động tác minh họa kết hợp khi hát

và rèn luyện cho trẻ, khi vận động theo nhạc sẽ thúc đấy sự vận động cơ thể, sựnhanh nhẹn khéo léo, bền bỉ và dẻo dai qua các động tác, giúp định hướng sựphát triển thể chất, ngôn ngữ, tư duy, nhận thức, khả năng giao tiếp và tình cảm

– xã hội của trẻ nhằm góp phần tạo nên một con người phát triển toàn diện theomục tiêu của giáo dục mầm non

Những biện pháp của SKKN đưa ra giúp cho hoạt động giáo dục âm nhạc trởnên nhẹ nhàng, tự nhiên, hấp dẫn với trẻ đồng thời cũng đưa ra một số hướngdẫn giáo viên cách động viên giúp đỡ trẻ, cách lựa chọn đề tài gần gũi, phù hợpvới mong muốn của trẻ, đặc biệt là vận dụng tốt phương pháp dạy học lấy trẻlàm trung tâm không áp đặt trẻ phải chấp nhận ý kiến của giáo viên một cách thụđộng mà giúp trẻ lĩnh hội kiến thức một cách toàn diện theo cách riêng phù hợpvới khả năng, năng lực của bản thân

2 Ưu điểm nổi bật của sáng kiến

Giáo dục Âm nhạc là hoạt động nghệ thuật có tác dụng giáo dục thẩm mỹ ngoài

ra nó còn giúp trẻ phát triển trí tuệ, trẻ có khả năng trải nghiệm những cảm xúctrong quá tŕnh cảm thụ và thể hiện âm nhạc Khi nghe nhạc, trẻ cảm nhận đượctính chất, tình cảm của Âm nhạc, ảnh hưởng những trạng thái cảm xúc có trongtác phẩm Đồng thời Âm nhạc cũng dẫn dắt trẻ đến với những hiện tượng sốngđộng của đời sống, giúp trẻ hình thành sự liên tưởng Nhịp điệu rắn rỏi của bảnhành khúc gợi cho trẻ niềm vui, hào hứng phấn khởi Bài hát êm dịu đưa trẻđến tình cảm nhẹ nhàng Còn giáo viên đã ý thức rõ vai trò của giáo dục âmnhạc cho nên hoạt động học có chủ đích “Giáo dục âm nhạc” đã trở thành mộthoạt động không thể thiếu được trong trường lớp mầm non

II Đóng góp của sáng kiến:

Qua đề tài nhằm giúp cho giáo viên có kiến thức sâu hơn bộ môn giáo dục

âm nhạc và biết tầm quan trọng của việc đưa âm nhạc vào đời sống của trẻ

Âm nhạc là nhu cầu cuộc sống, là món ăn tinh thần không thể thiếu được đối vớiđời sống con người Âm nhạc là ngôn ngữ chung của nhân loại Nếu cuộc sống

mà thiếu âm nhạc thì chẳng khác gì thiếu ánh sáng mặt trời Đặc biệt đối với trẻmầm non thì những nốt nhạc trầm bổng, những giai điệu mượt mà vui tươi,

trong trẻo của các tác phẩm âm nhạc như là dòng sữa ngọt ngào nuôi dưỡng chotâm hồn trẻ thơ, qua đó giúp trẻ phát triển toàn diện nhân cách của mình.

PHẦN II: NỘI DUNG CHƯƠNG I: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA SKKN

1 Cơ sở lý luận

Âm nhạc vốn rất gần gũi với trẻ em nhưng ở những năm đầu tiên của cuộc sống,những phản ứng vui vẻ của trẻ khi nghe âm nhạc vẫn còn mơ hồ, thậm chí nhiềukhi còn lẫn lộn giữa âm nhạc với các âm thanh khác nhau ở xung quanh Khi trẻbước vào tuổi mẫu giáo, nhất là từ 4 tuổi trở lên thì trẻ đã cảm nhận được nhữngbài hát và những điệu nhạc này Tuy nhiên lòng yêu thích âm nhạc ở các cháulại ở nhiều mức độ khác nhau Có cháu yêu đến độ say mê, có cháu lại rất thờ ơkhi nhạc vang lên Và mức độ yêu âm nhạc phần lớn do hoàn cảnh cuộc sống,giáo dục của người lớn xung quanh Vì thế cho nên giáo dục âm nhạc là phươngtiện giáo dục thẩm mỹ, giáo dục đạo đức, góp phần phát triển trí tuệ và có sự tácđộng lớn đến sự phát triển tâm sinh lí của trẻ Âm nhạc đối với trẻ là thế giới kỳdiệu đầy cảm xúc

Tất cả những nội dung trên cần được tiến hành thường xuyên đối với trẻ.Đặc biệt để nâng cao chất lượng, sự yêu thích âm nhạc đối với trẻ giáo viên phải

tự tạo nhiều đồ chơi, đồ dùng dạy học phù hợp, tích hợp giáo dục âm nhạc vớicác hoạt động trong cuộc sống hằng ngày ở trường Mầm non- Mẫu giáo mộtcách lôgich, có hiệu quả

Hoạt động giáo dục âm nhạc cũng được coi là phương tiện giáo dục đạo đức chotrẻ mẫu giáo, nó khơi gợi ở trẻ tình cảm nhân ái, mong muốn quan tâm đếnnhững đối tượng yếu ớt hơn mình… Qua việc học các bài hát, giúp trẻ có tâmhồn trong sáng, hồn nhiên, cởi mở, có lòng nhân ái, tình yêu thương đối vớinhững người thân, bạn bè, lòng kính trọng đối với những người lao động, vớingười có công, biết trân trọng và giữ gìn sản phẩm lao động,… Ngoài ra nó còn

là phương tiện quan trọng để giáo dục thẩm mĩ, thể chất cho trẻ Chính vì thếnên tôi chọn để tài này

2 Cơ sở thực tiễn

Giáo dục Mầm Non là ngành học mở đầu trong hệ thống giáo dục quốcdân, chiếm vị trí quan trọng trong giáo dục Mầm non có nhiệm vụ xây dựngnhững cơ sở ban đầu, đặt nền móng cho việc hình thành nhân cách con người.Trẻ em là hạnh phúc của mọi gia đình, là tương lai của cả dân tộc, việc bảo vệchăm sóc giáo dục trẻ không phải chỉ là trách nhiệm của mọi người mà của toàn

xã hội và của cả nhân loại

Như chúng ta đã biết, lứa tuổi mầm non là thời điểm mấu chốt và quan trọngnhất là thời điểm mà tât cả mọi việc đều bắt đầu: bắt đầu ăn, bắt đầu nói, bắt đầunghe, nhìn và vận động bằng đôi tay, đôi chân của mình, bắt đầu hình thành cácthói quen, có cả thói quen tốt và thói quen xấu Trẻ mầm non nói riêng là lứatuổi ngập tràn cảm xúc kì lạ, ở lứa tuổi này trẻ đang bị khủng hoảng mạnh mẽnên trẻ rất tò mò, thích khám phá nhưng những nhận xét, đánh giá hoàn toànmang tính chủ quan Trong quá trình dạy trẻ ở trường mầm non Thị Trấn Thứa –Lương Tài – Bắc Ninh, tôi thấy trẻ thường rất thích ca hát, nhảy múa, trẻ rấthứng thú khi cô cho trẻ hát, múa Tuy nhiên những giai điệu, động tác của trẻcòn hạn chế Chính vì vậy sự định hướng của giáo viên là rất cần thiết để giúptrẻ có những nhận thức đúng đắn về những sự vật, hiện tượng xung quanh mình,hình thành cho trẻ những kiến thức cơ bản về khoa học tự nhiên, khoa học xãhội

Bên cạnh đó, việc tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mấu giáo còn rất

tẻ nhạt, một số giáo viên còn áp đặt trẻ theo ý muốn của mình đã được đưa rasẵn mà chưa chú ý đến trẻ trong quá trình hoạt động, gây ảnh hưởng đến tâm lítrẻ, làm giảm hiệu quả giờ học

Chính vì lý do trên mà tôi đã chọn đề tài: “ Nâng cao chất lượng hoạt động

giáo dục âm nhạc cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi trong trường mầm non ” làm

đề tài nghiên cứu

1 Nội dung khảo sát:

Tôi đã quan sát trẻ trong các hoạt động âm nhạc của các giờ hoạt động có chủđích cũng như các giờ khác để xem trẻ có hứng thú với các bài hát, câu vèkhông Ngoài ra tôi cũng đặt những câu hỏi với trẻ xem sở thích của trẻ về giờhọc âm nhạc như thế nào Hơn nữa giáo viên không nhất thiết phải có biệt tài gìtrong việc múa hát mới thành công trong việc dạy nhạc, vận động và kịch chotrẻ, bởi vì đức tính quan trọng nhất của một cô giáo là có một thái độ tích cực,công nhận và trân trọng các biểu hiện của trẻ Mỗi trẻ cần có một môi trườngmang thông điệp: “Ở đây con làm gì cũng được, các sáng tạo của con thật tuyệtvời vì con đã tự nghĩ ra” Giáo viên phải biết động viên, khen ngợi trẻ kịp thời,

có thể thổi vào trẻ bầu không khí tin tưởng bằng những hành động sáng tạo vàchơi trò chơi đóng kịch Khi trẻ nhận ra rằng cô giáo tôn trọng và hoan nghênhcác biểu hiện cá nhân của chính mình, thì trẻ sẽ tự tin hơn, nhiều chi tiết phongphú hơn Khi có được sự tự tin, trẻ tự thấy hài lòng và hãnh diện với suy nghĩ

“Mình đã làm được điều gì đó một mình” Đồng thời giúp trẻ say sưa, thích thúhơn trong nhiều giờ hoạt động khác

Dựa vào tình hình thực tế ở từng địa phương, ở từng lớp giáo viên tự xây

dựng kế hoạch cho lớp của mình, vì vậy trước khi bắt đầu bất cứ hoạt động âmnhạc nào với một nhóm trẻ, giáo viên nên vạch sẵn một loạt các hoạt động giúpcân bằng giữa yên tĩnh và ồn ào, giữa năng động và với nghỉ ngơi Một giáo viên

có kinh nghiệm sẽ chóng nhận ra trạng thái của nhóm và sẽ sẵn có trong tay đầy

đủ các nội dung, hình thức lựa chọn phù hợp hơn

Để tổ chức tốt trò chơi , vận động sáng tạo theo nhạc cho trẻ đòi hỏi giáoviên lập kế hoạch và tập duyệt nghiêm túc như thể sẽ biểu diễn thực sự trướckhán giả Nếu trong lúc đang dẫn dắt trẻ múa mà giáo viên còn lo ngó vào sách,

vở bài soạn thì sẽ không thể giao tiếp trực tiếp phát hiện phản ứng của trẻ Nếugiáo viên thiếu tự tin khi nhớ thiếu lời bài hát thì sao giáo viên có thể để lôi kéotrẻ tập trung được? Giảng dạy hiệu quả đòi hỏi cô giáo phải “làm bài tập ởnhà” Cô giáo cũng sẽ đạt được sự tự tin qua luyện tập như các trẻ nhỏ vậy thôi

2 Kết quả khảo sát như sau:

Qua khảo sát trên 44 trẻ tại lớp tôi thu được kết quả sau:

1 Trẻ thích tham gia vào các hoạt động âm nhạc 14 31

2 Trẻ cảm nhận được giai điệu của bài hát 15 34

Khi đàm thoại với trẻ về bộ môn “ các bài hát, điệu múa” tôi thấy một số cháu

đã biết nhưng còn hạn chế còn phần lớn các cháu đều chưa biết Qua đó ta thấyrằng vốn kiến thức về âm nhạc của trẻ còn rất nhiều hạn chế

3 Đánh giá tình hình, tìm hiểu nguyên nhân :

3.1 Thuận lợi:

- Lớp được sự quan tâm của BGH, tạo điều kiện tối đa về cơ sở vật chấtcũng như đồ dùng học tập của trẻ

- Giáo viên luôn yêu nghề mến trẻ, nhiệt tình với công việc, ham học hỏi

- Đồng nghiệp thường xuyên trau dồi kinh nghiệm giảng dạy

- Phụ huynh luôn quan tâm đến việc học tập của con em họ, luôn ủng hộ cô giáo

3.2 Khó khăn:

- Một số trẻ còn nhút nhát, không dám thể hiện ý kiến bản thân

- Một số phụ huynh còn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc giáodục trẻ về âm nhạc

- Đồ dùng phục vụ cho hoạt động còn hạn chế nhất là đồ dùng để trẻ tham giabiểu diễn

4 Xác định nguyên nhân của tình hình.

Theo tôi việc chất lượng môn âm nhạc cho trẻ 5- 6 tuổi ở trường mầm nonThị Trấn Thứa chưa đạt hiệu quả cao bởi nhiều nguyên nhân:

- Thứ nhất: đó là việc một số giáo viên dạy hoạt động âm nhạc còn hạn chế,còn sơ sài

- Thứ hai: là do giáo viên sử dụng chưa hợp lý các phương pháp dạy học vànhững đồ dùng trực quan khi giảng dạy

- Thứ ba: là chưa chú ý rèn kỹ năng nghe, cảm thụ âm nhạc và ghi nhớ có chủđịnh cho trẻ qua các môn học và dưới các hình thức khác nhau, còn có thói quen

áp đặt câu trả lời được đưa ra sẵn

CHƯƠNG III

NHỮNG BIỆN PHÁP MANG TÍNH KHẢ THI

I Một số biện pháp của vấn đề nghiên cứu:

Sau khi tìm hiểu thuận lợi, khó khăn và nguyên nhân của việc chất lượngmôn âm nhạc cho trẻ 5 – 6 tuổi ở trường mầm non tôi xin đề xuất một số biệnpháp sau:

1 Giải pháp 1 Giáo dục âm nhạc trong đời sống hằng ngày đối với trẻ ở

và tôi đã suy nghĩ, đưa ra một số bài hát rất lôi cuốn trẻ như : ca khúc “Em điMẫu giáo” sáng tác Dương Minh Viên bởi vì bài hát có nhịp điệu vừa phải, sắc

thái vui vẻ trong lời ca : “ Nắng vừa lên em đi Mẫu giáo

.mừng vui đón em vào trường ”

Rồi những bài “Cháu đi Mẫu giáo” của Phạm Thanh Hưng, bài “Trườngchúng cháu là trường Mầm non”của Phạm Tuyên Hoà với khung cảnh thiênnhiên, niềm phấn chấn đến trường của trẻ qua bài hát “Con chim hót trên cành

cây” Rồi một ngày mới lại bắt đầu sôi động với âm thanh và màu sắc thiênnhiên qua bài “Vui đến trường” của Hồ Bắc.

Ngoài ra, để tạo cho trẻ nề nếp trước khi vào lớp phải lễ phép, tự tin quabài “Lời chào buổi sáng”của Nguyễn Thị Nhung nhắc nhở cháu phải chào bốmẹ

Cho trẻ nghe những bài trẻ có thể hát theo được như ở trên Ngoài tác động âmnhạc còn giúp trẻ làm quen, củng cố các bài trong chương trình trẻ phải học hát.Còn có nhiều bài hát không cần trẻ phải hát được cũng tạo không khí vui vẻ khiđến trường: “Đi học” của Bùi Đình Thảo, “Bài ca đi học” của Phan Trần Bảngkhông chỉ giúp trẻ làm quen, nhận biết cuộc sống xung quanh mà còn chăm từngbữa ăn giấc ngủ : “Cô giáo như mẹ hiền”, “Ngày đầu tiên đi học” của NguyễnNgọc Thiện

Ngoài giờ âm nhạc, còn tổ chức nghe nhạc trong các gìơ khác Đây làphương pháp giáo dục tổng hợp đạt hiệu quả cao Qua thực tế, trong các giờ dạytrẻ về thơ, truyện,Khám phá khoa học, có sự tham gia của giáo dục âm nhạc sẽlàm cho tiết học trở nên phong phú hơn

- Trong các hoạt động chung:

* Làm quen chữ viết :

Trong giờ LQCV yêu cầu cháu nhận mặt chữ bằng nhiều biện pháp khácnhau thì song song với việc nhận biết chữ cái, âm nhạc nghe trong giờ học cũnggóp phần giúp trẻ nhận biết thêm như : ôn nhóm chữ cái o, ô,ơ ; a, ă, â qua bàihát “Sói và gà cánh tiên” của Trần Ngọc

Mặc dù phần nội dung này không đi sâu vào cấu trúc giờ dạy nhưng khitrẻ thuộc bài hát thì trẻ nhớ được chữ và phân biệt được sự giống và khác nhaugiữa các chữ cái đó

* Làm quen văn học :

Trong giờ làm quen văn học giáo viên dạy trẻ cảm thụ bài thơ, câu chuyệnthông qua việc đọc diễn cảm, hiểu nội dung để truyền đạt tới trẻ những vẻ đẹpcủa tiếng nói dân tộc, sản phẩm trí tuệ và tình cảm của bao thế hệ người ViệtNam nối tiếp nhau

Thông qua việc dạy bài thơ “Hạt gạo làng ta” của Trần Đăng Khoa, sau

khi trẻ đọc thơ xong cô kết hợp cho trẻ nghe bài hát “Hạt gạo làng ta” do TrầnViết Bính phổ nhạc Và chính giai điệu trữ tình của bài hát giúp cho ý thơ trongbài thơ được nâng cao, tiết học thêm sinh động, phong phú và trẻ rất chú ý

Có nhiều bài thơ có cùng chủ đề với bài hát, tuy là lời thơ không hoàntoàn trùng với lời bài hát nhưng mang ý nghĩa mở rộng nhận thứ cho trẻ trongtiết học đó như :

Trẻ đọc bài thơ “Bó hoa tặng cô” của Ngô Quân Miện Sau khi đọc thơ kết hợp

hát bài: “Mừng ngày 8/3”(Tân Huyền) giúp trẻ cảm thụ và hiểu thêm nội dungbài thơ Đồng thời thể hiện tình cảm của trẻ thông qua tiết học đó

Khi cho trẻ đọc bài thơ “Bác Hồ của em” kết hợp nghe hát bài “Nhớ ơnBác” của Phan Huỳnh Điểu; Thơ “Chú bộ đội hành quân trong mưa” kết hợpnghe hát bài “Màu áo chú bộ đội” của Nguyễn Văn Tý

Ngoài ra còn chọn những bài hát có đề tài như bài thơ: “Chim chích bông”của Nguyễn Viết Bính, “Mẹ và cô” của Trần Quốc Tuấn

Đây là một kinh nghiệm làm cho các tiết thơ, truyện sinh động, hấp dẫn đồngthời giúp trẻ cảm thụ nội dung của bài thơ, câu chuyện đó qua bài hát đó chứkhông phải là một nội dung lồng ghép để chuyển tiếp cho hay.

Ngoài ra một số bài đồng dao, thơ, truyện trong chương trình cũng đượcnhiều nhạc sĩ sáng tác thành nhạc và cũng từng được xoay chuyển hát như:

các đối tượng như bài “Giới thiệu một số loài hoa” yêu cầu là trẻ phân biệt

được một số loại hoa, so sánh, nhận xét sự giống và khác nhau biết thưởng thức

vẻ đẹp, mùi thơm, yêu quí, bảo vệ Sau đó ta cho trẻ nghe bài “Hoa trong vườn”hoặc có thể cho cháu nghe bài “Ra vườn hoa” của Văn Tấn

- Trong chủ đề nghề nghiệp như “Chú công nhân” giáo viên yêu cầu trẻ nắmđược công việc, ý nghĩa của công việc đó, yếu quí người lao động kết hợp chotrẻ nghe bài “Cháu yêu cô chú công nhân” của Hoàng Văn Yến

- Khi dạy đề tài “Chú bộ đội” nghe bài “Cháu thương chú bộ đội”, “Làm chú bộđội”, “Gác trăng” của Nguyễn Trí Tân Nhằm giúp trẻ hiểu được trong đêmtrung thu đó các chú bộ đội phải đứng gác giữ cho Tổ quốc được thanh bình đểcác em thiếu nhi được “Rước đèn trong đêm trăng”

- Và còn nhiều chủ đề khác cũng vậy, ở đây chúng ta không nên dừng lại ở phầnnghe để chuyển tiếp mà nghe hát để nắm thêm nội dung thông qua đề tài dạy đó