Là một giáo viên mầm non tôi luôn tâmhuyết với nghề, mong muốn truyền đạt cho các bé thật nhiều kiến thức, giúp trẻphát triển hết những khả năng vốn có và điều quan trong hơn cả là giáo
Trang 1MỤC LỤC
Trang
SƠ YẾU Lí LỊCH 2
1 MỞ ĐẦU 3
-Tên đề tài 3
1.1.Lý do chọn đề tài 3
1.2 Mục đích viết sáng kiến kinh nghiệm 4
1.3 Nhiệm vụ nghiờn cứu 4
1.4 Phạm vi nghiờn cứu 4
2 NỘI DUNG 5
2.1 Cơ sở lí luận 5
2.2 Thực trạng 6
2.3 Những biện phỏp thực hiện 8
2.4 Kết quả đạt được 18
- Kết luận 19
3 BÀI HỌC KINH NGHIỆM 20
4 NHỮNG KIẾN NGHỊ VÀ ĐỀ NGHỊ 21
- Tài liệu tham khảo 22
Trang 2Đặc biệt đối với trẻ mầm non, âm nhạc có một vai trò hết sức quan trọng.
Âm nhạc là phương tiện giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh, phát triển lời nói,quan hệ giao tiếp, trao đổi tình cảm…Âm nhạc là thế giới kỳ diệu đầy cảm xúc.Trẻ có thể tiếp nhận âm nhạc ngay từ khi còn nằm trong nôi Những lời ru à ơi của
bà của mẹ, những câu hát mộc mạc, gần gũi đó ngấm vào mỏu thịt và nuụi lớn tõmhồn trẻ thơ của trẻ Tỡnh yờu gia đỡnh, quờ hương cũng lớn lên từ tiếng hát, lời ruđó
Mặt khỏc, trẻ mầm non dễ xỳc cảm, vốn ngây thơ, trong sáng nên rất dễ tiếpxúc với âm nhạc Thế giới âm nhạc muôn màu không ngừng chuyển động tạo điềukiện cho trẻ phát triển toàn diện: Thể chất, trí tuệ, tỡnh cảm, đạo đức, thẩm mĩ
Để hun đúc cho các bé có tâm hồn dân tộc, giáo dục nghệ thuật yêu thíchnhững cái hay, cái đẹp trong cuộc sống Là một giáo viên mầm non tôi luôn tâmhuyết với nghề, mong muốn truyền đạt cho các bé thật nhiều kiến thức, giúp trẻphát triển hết những khả năng vốn có và điều quan trong hơn cả là giáo viên phảibiết nắm bắt được tâm sinh lý lứa tuổi của trẻ trong mối quan hệ với õm nhạc.Chớnh vỡ điều đó tôi đó luụn trăn trở, tỡm tũi và sỏng tạo để tỡm ra những cỏchthức hay, những phương pháp tốt nhất cho bài giảng của mỡnh đạt hiệu quả cao
Song trên thực tế hoạt động âm nhạc chỉ đơn thuần là cho trẻ tập hát và biểu
Trang 3một cỏch dập khuụn, mỏy múc, khụng thoải mỏi, trẻ chưa được sáng tạo cùng cô
để tạo ra các vận động thống nhất cùng thực hiện, đồ dùng nhạc cụ ở góc âm nhạccũn hạn chế khụng thu hỳt được sự hứng thú ở trẻ, rất nhiều trẻ không hứng thútham gia, trẻ chưa biết thể hiện các vận động phù hợp với bài hát, chưa cảm nhậnđược giai điệu của bài hát khi nghe, chớnh vỡ thế mà trẻ chưa tích cực hứng thútham gia hoạt động âm nhạc
Mặt khác trẻ 5 tuổi của lớp tôi 60,7% số cháu đã qua lớp 4 tuổi, nhưng còn39,3% số cháu lần đầu tiên mới đến lớp mẫu giáo các cháu còn rụt rè, nhútnhát,chưa mạnh dạn tự tin thể hiện trước các bạn và cô giáo
Xuất phát từ những nhận thức trên nên tôi đã chọn đề tài "Một số biện phápnâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ 5-6 tuổi" để nghiên cứu và thựchiện
1.2 Mục đích viết sáng kiến kinh nghiệm:
Khảo sỏt việc giỏo dục õm nhạc cho trẻ 5-6 tuổi, từ đó tỡm ra cỏc biện phỏpnõng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ 5-6 tuổi
1.3 Nhiệm vụ nghiờn cứu:
Một số biện pháp “ Nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ 5-6 tuổi”
1.4 Phạm vi nghiờn cứu:
Một số biện phỏp “ Nõng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ 5-6 tuổi”trong năm học 2010-2011, cho 28 trẻ 5 tuổi lớp A3 trường mầm non Kim Thư-Thanh Oai- TP Hà Nội
Trang 42 NỘI DUNG
2.1 Cơ sở lý luận:
Âm nhạc vốn rất gần gũi với trẻ em, ở tuổi mẫu giỏo, xỳc cảm thẩm mĩ của trẻ phỏt triển khỏ nhanh, tõm hồn trẻ nhạy cảm, dễ xỳc cảm với những cảnh vật xung quanh Vỡ vậy trẻ rất dễ nhận ra những vẻ đẹp và cảm thụ cái đẹp, thích học múa, hát và học rất nhanh bằng cách bắt chước Trẻ đến với nghệ thuật một cách tựnhiên và tác động của nghệ thuật đối với tuổi thơ rất mạnh mẽ Nhiều công trỡnh khoa học đó khẳng định năng khiếu âm nhạc được nảy sinh từ tuổi ấu thơ Hai nhà tâm lí học Đức là V.Hec-Cơ và I.Xle-hen đó nghiờn cứu 411 nhạc sĩ thấy rằng: Cú
401 người( 90%) bộc lộ năng khiếu trước 10 tuổi
Sự phát triển mạnh mẽ những xúc cảm thẩm mĩ kết hợp với trí nhớ máy mócvốn có ở trẻ khiến cho lứa tuổi này rất nhạy cảm với văn học nghệ thuật Những nét tâm lí đặc trưng của tuổi mẫu giáo là tiền đề cho việc tiếp thu, giáo dục âm nhạc Âm nhạc đó đem lại cho trẻ một thế giới âm thanh nhiều màu sắc, gợi cho trẻ
sự thú vị, hấp dẫn và sự hài hoà tinh tế, tạo điều kiện cho trẻ thể hiện chính bản thân mỡnh
Mặt khác âm nhạc được coi là một trong những phương tiện tạo nên sự hỡnhthành và phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ Cho nên là một giáo viên mầm nonviệc đầu tiên phải làm là giáo dục cho trẻ lũng yờu õm nhạc, biết cảm thụ õm nhạc thụng qua cỏc hoạt động âm nhạc phong phú, dạy trẻ các kỹ năng cơ bản, đơn giản
và thói quen trong các dạng hoạt động âm nhạc như ca hát, nghe, vận động, múa, trũ chơi âm nhạc Giáo viên luôn quan tâm phát triển ở trẻ năng lực cảm thụ, tưởngtượng, sự tập trung chú ý, biết nhận xét, có khả năng diễn tả hứng thú và sự lựa chọn phỏt huy tớnh tớch cực, sáng tạo trong các dạng hoạt động âm nhạc
Bởi vậy giáo dục âm nhạc được thực hiện bằng các phương pháp tích cực thể hiện rừ trong mối quan hệ khụng ngừng giữa nghe nhỡn, cảm xỳc, trao đổi
Trang 5giúp trẻ thực hiện nghệ thuật Do đó mà giáo viên mầm non cần sử dụng đầy đủ 3 phương pháp cơ bản của giáo dục âm nhạc là:
* Phương pháp trực quan thính giác: là phương pháp đặc thù của giáo dục âm nhạc, trong đó âm nhạc gợi lên những tõm trạng, cảm xỳc tỡnh cảm đa dạng, gần gũi trẻ
* Phương pháp dùng lời( giảng giải, chỉ dẫn…) hướng tới ý thức của trẻ Đối với trẻ lời nói cụ thể và cú hỡnh ảnh của giỏo viờn là một trong những phương tiện nhận thức đặc biệt gần gũi dễ hiểu
* Phương pháp thực hành nghệ thuật: Trẻ hát, chơi trũ chơi âm nhạc, vận động
sử dụng nhạc cụ, hoạt động sáng tạo dưới sự hướng dẫn của giáo viên
Cho nên việc dạy các hoạt động âm nhạc ở trường mầm non với các phương pháp dạy học cơ bản, trên cơ sở các nguyên tắc tính vừa sức, tuần tự liên tục, tự giác tích cực Tuy nhiên trong khi chuẩn bị cũng như tiến hành mỗi dạng hoạt động
âm nhạc có những đặc điểm khác biệt và trong tổ chức hoạt âm nhạc cho trẻ giáo viên phải kết hợp các dạng hoạt động âm nhạc với nhau cũng như kết hợp các hỡnhthức tổ chức õm nhạc cho trẻ
Trang 6- Số chỏu trai là: 13 chỏu.
Trong đó: 17 cháu đó được học qua lớp mẫu giáo 4 tuổi, đạt tỉ lệ: 60,7%
11 cháu ở nhà đầu năm học mới ra lớp, đạt tỉ lệ: 39,3%
* Về phớa giỏo viờn:
- Khi cho trẻ hoạt động âm nhạc vẫn cũn mang tinh chất dập khuõn, mỏy múc, chưa sáng tạo, chưa linh hoạt, chưa gây được cho các trẻ trong lớp mỡnh lũng yờu thớch say mờ õm nhạc
- Giỏo viờn cũn hạn chế khi cải biờn, sưu tầm, sáng tác một số trũ chơi âm nhạc
* Về phía trẻ:
Số liệu điều tra trước khi thực hiện
Qua khảo sát đầu năm tôi thấy khả năng cảm thụ âm nhạc của các cháu tronglớp tôi như sau:
Trang 7STT PHÂN LOẠI KHẢ NĂNG CỦA TRẺ
13 trẻ46,4%
8 trẻ28,6%
nhạc, biết cảm thụ õm nhạc
4 trẻ14,3%
10 trẻ35,7%
14 trẻ50%
15 trẻ53,6%
10 trẻ35,7%
nhạc của trẻ
5 trẻ17,9%
17 trẻ60,7%
6 trẻ21,4%
để tự mỡnh thể hiện mỡnh, hỏt vận động bằng các nhạc cụ, trang phục Vỡ vậymuốn trẻ thớch thỳ hào hứng thỡ bản thõn tụi luụn làm mới gúc nghệ thuật bằng
Trang 8nhiều hỡnh thức để kích thích hứng thú của trẻ Tôi thường xuyên chú ý sắp xếpcác học cụ, đội hỡnh để tạo môi trường học thoải mái cho trẻ.
* Vớ dụ: Khi thực hiện các hoạt động âm nhạc mà trọng tâm là dạy múa minh hoạ
thỡ bằng mọi cỏch tụi phải bố trớ trong lớp khụng gian rộng rói để kích thích trẻthực hiện các động tác thoải mái, giúp trẻ hoạt động tích cực hơn
Ngoài ra tôi luôn thay đổi cách bày trí góc âm nhạc thật sinh động theo chủđiểm để gây sự thu hút tới trẻ
* Vớ dụ: Chủ điểm “ Thế giới động vật”: Tôi trang trí bằng những hỡnh ảnh cỏc
con vật sống động, con thỡ cầm đàn đánh, con thỡ thổi kốn, con thỡ đánh trống,con thỡ cầm micrụ hỏt…
Từ những hỡnh ảnh vui nhộn do cụ và trẻ cựng trang trớ trẻ rất muốn mỡnh
cú thể làm được như các bạn, được thể hiện tài năng của bản thõn mỡnh
Chớnh vỡ lẽ đó góc âm nhạc là nơi trẻ có điều kiện để thể hiện khả năng âm nhạccủa mỡnh, trẻ cú thể làm quen, ụn luyện, củng cố và vận dụng phỏt triển cỏc kỹnăng âm nhạc qua các trũ chơi, các hoạt động sáng tạo Tại đây trẻ tự hát hay tựvận động theo nhạc biểu diễn một mỡnh hay cựng một nhúm bạn một cỏch thớchthỳ
Và điều quan trọng hơn nữa để tạo hứng thú cho trẻ hoạt động âm nhạc thỡ phảichuẩn bị rất nhiều loại nhạc cụ, băng đĩa nhạc mầm non thuộc các chủ đề để bậtcho trẻ nghe trong góc, các trang phục được sắp xếp một cách khoa học ở góc âmnhạc để trẻ dễ sử dụng, nhưng để có nhiều đồ dùng phong phú thỡ giỏo viờn phảitận dụng những nguyờn vật liệu phế thải sẵn cú dễ tỡm để cô và trẻ có thể tự tạo racác dụng cụ âm nhạc hay trang phục biểu diễn
* Vớ dụ: Tôi đó tận dụng những vỏ hộp sữa bột để làm trống cơm, những mảnh
xốp màu và giấy gói quà sinh nhật làm những chiếc quạt múa, những lon bia, vỏthạch làm sắc xô cho trẻ gừ, giấy bỏo cũ bản rộng cắt thành những trang phục đểtrẻ biểu diễn
Trang 9Từ những đồ dùng tự tạo của cô, trẻ nhỡn vào đó trẻ sẽ cảm thấy rất hứng thúcàng muốn được tham gia hoạt động âm nhạc.
Bên cạnh việc tạo môi trường cho trẻ hoạt động âm nhạc trong lớp ở gócnghệ thuật thỡ mụi trường ngoài lớp học cũng rất quan trọng đối với trẻ như gócthiên nhiên, sân vườn trường, trong giờ đón trả trẻ, giờ thể dục sáng…
* Vớ dụ: Ở góc thiên nhiên: Cô có thể tổ chức cho trẻ trồng hoa, chăm sóc hoa, trẻ
có thể vừa làm vừa hát “ Hoa trong vườn”( dân ca Thanh Hoá)
Trong giờ thể dục sáng, giờ đón, trả trẻ cô có thể mở cho trẻ nghe băng đài tạocho trẻ không khí của một ngày mới sinh động
Cho nên việc tạo môi trường phù hợp, thoải mái không gũ bú đó giỳp trẻyờu thớch, hứng thỳ, tớch cực tham gia hoạt động âm nhạc
* Biện pháp 2: Âm nhạc kết hợp với các môn học khác, trong giờ đón trẻ,
ngày lễ, ngày hội và các trũ chơi mọi lúc mọi nơi.
Với chương trỡnh giỏo dục mầm non mới hiện nay thỡ phương pháp dạytích hợp các bộ môn âm nhạc có thể lồng ghép, kết hợp với tất cả các bộ môn kháctrở nên sinh động hơn Giáo viên luôn tạo cơ hội để trẻ nói ra những suy nghĩ củamỡnh và thường xuyên động viên khen ngợi trẻ kịp thời Khi trẻ nhận ra rằng côgiáo tôn trọng và hoan nghênh các biểu hiện cá nhân của mỡnh thỡ trẻ sẽ tự tinhơn, đồng thời giúp trẻ say sưa, thích thú hơn trong những giờ hoạt động khác
Giờ đón trẻ: Giờ đón trẻ là lúc cần tạo không khí vui vẻ, lôi cuốn trẻ đếntrường, vỡ cỏc trẻ cũn chưa tự giác, giai đoạn này trẻ tạm thời bứt ra những tỡnhcảm õu yếm mà bố mẹ dành cho để đến trường, lúc này âm nhạc góp phần tác độngrất lớn Vỡ thế là một giỏo viờn mầm non đó cụng tỏc trong ngành 10 năm tôi đóthấu hiểu tõm sinh lớ trẻ bằng cỏch chọn và mở cỏc ca khỳc phự hợp lụi cuốn trẻthớch đến trường như ca khúc: “ Em đi mẫu giáo” sáng tác Dương Minh Viên “Cháu đi mẫu giáo” của Phạm Thanh Hưng, “ Vui đến trường” của Hồ Bắc, “Trường chúng cháu là trường mầm non” của Phạm Tuyên…
Trang 10Ngoài giờ õm nhạc, cũn tổ chức nghe nhạc trong cỏc giờ hoạt động khácnhư: Hoạt động làm quen chữ cái, hoạt động khám phá khoa học, hoạt động tạohỡnh…
Vớ dụ: Hoạt động làm quen với văn học, khi giáo viên dạy trẻ cảm thụ bài thơ,
câu chuyện thông qua việc đọc diễn cảm, hiểu nội dung…Để truyền đạt tới trẻnhững vẻ đẹp của tiếng nói dân tộc, sản phẩm trớ tuệ và tỡnh cảm của bao thế hệngười Việt nam nối tiếp nhau
Thông qua việc dạy trẻ bài thơ: “Hạt gạo làng ta” của tác giả Trần Đăng Khoa,sau khi trẻ đọc thơ xong cô kết hợp cho trẻ nghe bài hát “ Hạt gạo làng ta” do TrầnViết Bỡnh phổ nhạc Nhờ giai điệu trữ tỡnh của bài hỏt giỳp cho ý thơ trong bàithơ được nâng cao, giờ học thêm sinh động phong phú và trẻ rất chú ý
Mặt khác thông qua các hoạt động tổ chức ngày lễ, ngày hội cô giáo có thể
tổ chức hoạt động âm nhạc theo một chương trỡnh biểu diễn văn nghệ mà tất cả trẻđược tham gia nhằm giúp trẻ hứng thú với bộ môn âm nhạc
Vớ dụ: Ngày khai giảng, lễ hội 20/11, tết trung thu, mừng ngày 8/3, hội thi “ Giai
điệu tuổi hồng” và lễ tổng kết năm học
Trong những giờ ổn định tổ chức, hay chuyển hoạt động, tôi ổn định trẻ bằngnhững bài hát mà trẻ thích, thuộc chủ đề, chủ điểm, chơi các trũ chơi dựa trên nộidung bài hát Đối với trẻ thơ, việc làm quen với âm nhạc thông qua các trũ chơi làmột biện pháp hữu hiệu nhất Trũ chơi trở thành phương tiện để đem đến cho trẻcác yếu tố nghệ thuật sinh động, nó có tác dụng mạnh mẽ nhưng lại đến với trẻ mộtcách nhẹ nhàng, thoải mái, trẻ rất hứng thú để cảm thụ âm nhạc Vỡ đặc điểm lứatuổi mầm non là “Học mà chơi, chơi mà học”, để kích thích trẻ hứng thú trong khichơi cô phải thay đổi hỡnh thức chơi kết hợp với việc lựa chọn bài hát cho phù hợpvới nội dung trũ chơi, nó có vai trũ quan trọng giỳp trẻ luyện tai nghe nhạc, củng
cố ca hỏt, tạo cảm giỏc nhịp điệu, phát triển năng khiếu âm nhạc Các yếu tố đó đógúp phần làm cho trẻ cảm thụ õm nhạc một cỏch tốt hơn
Trang 11Vớ dụ: Trũ chơi “ Nghe âm thanh tỡm dụng cụ” yờu cầu trẻ phải lắng tai nghe âm
thanh phát ra để có thể đoán được dụng cụ phát ra âm thanh đó để trẻ tỡm
Như vậy, âm nhạc kết hợp với các môn học khác, trong giừo đón trẻ, trongcác ngày lễ, ngày hội và các trũ chơi âm nhạc mọi lúc mọi nơi có tác dụng rất lớnđối với sự hỡnh thành phỏt triển khả năng âm nhạc của trẻ và cũn giỳp trẻ mạnhdạn, tự tin hơn khi tham gia biểu diễn
* Biện pháp 3 : Sưu tầm, sỏng tỏc, cải biờn một số trũ chơi phục vụ âm
nhạc.
Hiện nay, trũ chơi âm nhạc được coi là một trong các hỡnh thức vận độngtheo nhạc của chương trỡnh giỏo dục õm nhạc Mầm non Nú cú vai trũ quan trọnggiỳp trẻ luyện tai nghe nhạc, củng cố ca hỏt, tạo cảm giác nhịp điệu, phát triểnnăng khiếu âm nhạc Các yếu tố đó góp phần làm cho trẻ cảm thụ âm nhạc
Mỗi loại trũ chơi đều có ý nghĩa giỳp trẻ phỏt triển trớ tuệ, tạo cho trẻ cúnhững phản xạ nhanh, nhạy, cú tỏc dụng trong việc củng cố và tiếp thu những nộidung giáo dục Đặc biệt trũ chơi âm nhạc cũn rốn luyện cho trẻ cú kĩ năng thôngqua tai nghe âm nhạc
Chớnh vỡ vậy bản thõn tụi đó tỡm tũi, sỏng tỏc, cải biờn một số trũ chơinhằm làm tăng thêm sự phong phú âm nhạc cho trẻ
a Trũ chơi “nghe thấu hát tài” :
Trũ chơi giúp trẻ nhanh nhẹn, linh hoạt, truyền tin cho bạn đúng
- Chuẩn bị : Một số câu hát trong các bài hát trong chương trỡnh thuộc chủ đề
dang tỡm hiểu bài hỏt mà trẻ đó thuộc
- Cách chơi: Thành viên thứ nhất của 2 đội ra ngoài lớp, cô nói thầm vào tai từng
trẻ đại diện của 2 đội một câu hát giống nhau Sau đó 2 trẻ có trách nhiệm chạy về đội của mỡnh và núi lại cõu hỏt đó cho bạn thứ 2, bạn thứ 2 nói thầm vào tai cho bạn thứ 3 Và cứ thế tiếp tục cho đến trẻ cuối cùng của đội, trẻ cuối cùng lên hát lại câu hát đó Nếu đội nào hát đúng và nhanh hơn thỡ thắng cuộc
Trang 12Vớ dụ: Cô nói thầm vào tai trẻ đại diện 2 đội câu hát: “Yờu chỳ cụng nhõn lớn
lờn chỏu lỏi mỏy cày”( thuộc chủ đề nghề nghiệp) Hai trẻ đại diện chạy về nói
thầm vào tai cho bạn thứ 2 của đội mỡnh Và cứ thế cho đến bạn cuối cùng của độilên hát lại đúng lời của câu hát trên và nhanh trước đội kia là thắng cuộc
b Trũ chơi: “Nghe âm thanh đoán tên nhạc cụ”
Trũ chơi tạo cho trẻ sự tập trung chú ý lắng nghe cỏc õm thanh của cỏc nhạc cụ khác nhau và trẻ hứng thú được khám phá, trải nghiệm các nhạc cụ
- Chuẩn bị : một số nhạc cụ âm nhạc như sau
Đàn organ bằng đồ chơi điện tử, kèn nhựa, kèn bằng vỏ ốc, phách gừ bằng tre, bằng vỏ nghờu, dàn gừ bằng tre, trống gừ bằng lon, bằng quả bầu khụ
- Cách chơi : Trẻ nghe và phân biệt âm thanh của các nhạc cụ Cô giới thiệu cho
trẻ biết từng loại nhạc cụ và âm thanh của các loại nhạc cụ đó như:
+ Cô đàn organ và nói cho trẻ biết đó là tiếng đàn organ
+ Cô thổi kèn bằng nhựa và cho trẻ biết đó là tiếng kốn bằng nhựa
+ Cụ gừ phỏch bằng tre và cho trẻ biết đó là tiếng gừ bằng phỏch tre
Sau khi giới thiệu hết các loại nhạc cụ, cô lần lượt đánh đàn, gừ cỏc loại nhạc
cụ cho trẻ vừa nghe, vừa xem và cụ hỏi trẻ tiếng nhạc cụ gỡ? Khi trẻ đó quen, cụ cho trẻ ngồi khụng nhỡn thấy nhạc cụ, sau đó cô đánh đàn, gừ, thổi cỏc loại nhạc
cụ và hỏi xem trẻ nhận biết được âm thanh của loại nhạc cụ nào Sau đó cho trẻ chia làm 2 đội và thi đua, nếu đội nào đoán sai phải hát một bài theo yêu cầu của đội đoán đúng Nếu đoán đúng sẽ được khám phá, trải nghiệm với nhạc cụ đó
c Trũ chơi: “Giai điệu thân quen”
Trũ chơi này giúp trẻ củng cố kiến thức về tên bài hát và củng cố lại giai điệu bài hát đó học, đồng thời tạo cho trẻ sự tập trung chú ý lắng nghe và nhanh nhẹn, linh hoạt, trả lời rừ ràng, chớnh xỏc tờn bài hỏt
- Chuẩn bị: Băng nhạc có các bài hát trong chương trỡnh mà trẻ đó được học,
casset