Kinh nghiệm chỉ đạo nâng cao chất lượng cho trẻ hoạt động âm nhạc ở trường mầm non

Giáo dục âm nhạc trong được thực hiện trong điều kiện có sự tiếp xúc trực tiếp của giáo viên với trẻ , sự giúp đỡ của giáo viên trong quá trình học tập , tích cực và hoạt động âm nhạc độ

Phòng GD&ĐT Thanh Oai CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Trường Mầm Non kim Thư Độc lập- Tự do- Hạnh Phúc

ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Năm học 2009-2010

I.SƠ YẾU LÝ LỊCH

- Họ và tên: Lê Thị Đông

- Ngày, tháng, năm sinh: 11/07/1958

- Năm vào ngành: 1978

- Chức vụ: Hiệu phó

- Đơn vị công tác: Trường Mầm Non Kim Thư

- Trình độ chuyên môn: Trung cấp

- Hệ đào tạo: Tại chức

- Trình độ chính trị: Sơ cấp

- Khen thưởng: Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở 2 năm

II NỘI DUNG CỦA ĐỀ TÀI

1 Tên đề tài : “ Kinh nghiệm chỉ đạo nâng cao chất lượng cho trẻ

hoạt động âm nhạc ở Trường Mầm non’’.

2 Lý do chọn đề tài :

Âm nhạc là một trong những loại hình nghệ thuật phát triển năng lực cảm xúc tưởng tượng, sáng tạo, sự tập trung chú ý, khả năng diễn tả khả năng hứng thú của trẻ

Âm nhạc là phương tiện giúp trẻ nhận thức thế giới xunh quanh, phát triển lời nói, quan hệ giao tiếp, trao đổi tình cảm…

Đối với trẻ, âm nhạc là thế giới diệu kì đầy cảm xúc Trẻ có thể tiếp nhận âm nhạc ngay từ khi còn nằm trong bụng mẹ Trẻ mầm non dể cảm xúc, vốn ngây thơ, trong sáng, nê tiếp xúc với âm nhạc là nhu ccầu không thể thiếu Thế giới âm thanh muôn màu không ngừng chuyển động tạo điều kiện cho trẻ phát triển toàn diện

* Về mặt thẩm mĩ:Âm nhạc giúp giáo dục tình cảm thẩm mĩ cho trẻ, trong đó cái đẹp về cách ứng xử, giao tiếp với ông bà, cha mẹ, cô giáo, bạn bè và những người trong cộng đồng

* Về mặt đạo đức: Khi tham gia hoạt động âm nhạc trẻ biết nhường nhịn, giúp đỡ nhau, giáo dục trẻ văn hoá giao tiếp, văn hoá hành vi và tính tập thể

* Về mặt trí tuệ: Âm nhạc giúp trẻ phát triển trí nhớ, hình thành các hình thức tư duy trực quan hành động, trực quan hình tượng và tư duy trừu tượng

* Về mặt thể chất: Âm nhạc tác động mạnh mẽ tới các cơ quan hô hấp, hệ tim mạch và các cơ

í thức rõ vai trò của giáo dục âm nhạc cho trẻ trong trường mầm non Cùng với sự quan tâm chỉ đạo của các cấp, trong những năm qua bản thân tôi đã và đang cố gắng đi sâu tìm ra những biện pháp thích hợp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học cho hoạt động làm quen với giáo

dục âm nhạc Nhưng với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi giáo dục âm nhạc không chỉ dừng lại ở việc cô hát cho trẻ nghe, dạy hát và vận động đơn giản mà phải tổ chức hát, nghe, vận động dưới nhiều hình thức

Vì những lý do trên tôi mong muốn giáo viên có nhiều biện pháp hay và hiệu quả khi cho trẻ hoạt động âm nhạc Cho nên tôi chọn đề tài: “ Một số kinh nghiệm chỉ đạo nâng cao chất lượng cho trẻ hoạt động âm nhạc ở trường mầm non”

3 Phạm vi và thời gian thực hiện đề tài

Đề tài được tiến hành thực hiện trong năm học 2009-2010 đối với 100% các cháu ở trường Mầm non Kim Thư

III QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN ĐỀ TÀI 1.Cơ sở lý luận:

Âm nhạc vốn rất gần gũi với trẻ em nhưng ở những năm đầu tiên của cuộc sống, những phản ứng vui vẻ của trẻ khi nghe âm nhạc vẫn còn

mơ hồ, thậm chí nhiều khi còn lẫn loọn giữa âm nhạc với âm thanh khác nhau ở xung quanh Khi trẻ bước vào tuổi mẫu giáo, nhất là từ 4 tuổi trở lên thì trẻ đã cảm nhận được những bài hát và những điệu nhạc này Tuy nhiên lòng yêu thích âm nhạc ở các cháu lại ở nhiều mức đọ khác nhau

Có nhiều cháu yêu đến độ say mê, có cháu lại rất thờ ơ khi nhạc vang lên

Và mức độ yêu âm nhạc phần lớn do hoàn cảnh cuộc sống, giáo dục của người lớn xung quanh Cho nên giáo dục âm nhạc là phương tiện giáo dục thẩm mĩ, giáo dục đạo đức, góp phần phát triển trí tuệ và có sự tác động lớn đến sự phát triển tâm sinh lý của trẻ

2 Cơ sở tực tế:

2.1 Thuận lợi:

- Trường nằm ngay ở trục chính của con đường giao thông trong xã, thuận tiện cho việc đưa đón trả trẻ của phụ huynh

- Được sự quan tâm của các cấp, các ngành

- Tổng số cán bộ, giáo viên, nhân viên: 22 Đ/c

Trong đó: + Cán bộ quản lý: 1

+ Giáo viên: 11

+ Nhân viên: 10

- 100% các đồng chí CBGVNV rất yêu nghề mến trẻ

- Các phòng học rộng rãI thoáng mát để trẻ hoạt động

2.2 Khó khăn:

- Trường có 2 điểm trường nên rất khó khăn trong công tác chỉ đạo về chuyên môn

- Trang thiết bị, cơ sở vật chất của nhà trường còn thiếu nhiều

- Đời sống nhân dân trong xã còn rất nhiều khó khăn, việc tạo điều kiện cho con em đến trường đã khó khăn chưa nói đến việc đóng góp phụ mua sắm trang thiết bị đồ dùng dạy học cho trẻ lại càng khó khăn hơn

- Một số giáo viên chưa linh hoạt, chưa sáng tạo, còn dập khuân máy móc khi cho trẻ hoạt động âm nhạc

- Đa số các lớp học có nhưng chưa phong phú chưa có nhiều đồ dùng dụng cụ âm nhạc cho trẻ sử dụng âm nhạc Giáo viên chưa thường xuyên cho trẻ tiếp xúc với hoạt động âm nhạc

- Việc sử dụng đàn, đài, đầu băng đĩa cho trẻ nghe nhạc còn ít

- Giáo viên còn hạn chế khi cho trẻ cảm thụ âm nhạc

2.3 Số liệu điều tra ban đầu:

Đầu năm học 2009-2010 tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng đẻ nắm bắt phương pháp giảng dạy của giáo viên và khả năng hoạt động âm nhạc của từng lớp

* Về phía giáo viên: Qua dự giừ đầu năm 5 hoạt động âm nhạc của 5 Đ/c giáo viên ở các độ tuổi kết quả thu được như sau:

Tiêu chí

Số lượng

Đánh giá xếp loại giờ dạy Tốt( Tỷ lệ%) Khá(Tỷ lệ%) ĐYC(Tỷ lệ

%)

Yếu(Tỷ lệ%)

*Về phía trẻ: Tổng số trẻ toàn trường là 185/185

+ Trẻ nhà trẻ:

Trẻ thích hát, nghe hat và vận động

30

Tốt( Tỷ lệ%) Khá(Tỷ lệ%) ĐYC(Tỷ lệ%) Yếu(Tỷ lệ%)

+ Trẻ mẫu giáo:

STT Phân loại khả năng của

trẻ

Mức độ đánh giá

Tốt (tỷ lệ%)

Khá (tỷ lệ%)

TB (tỷ lệ%)

Yếu (tỷ lệ %)

1 Khả năng ca hát của trẻ 5 trẻ

16,7%

10 trẻ 33,3%

11 trẻ 36,7%

4 trẻ 13,3%

2 Trẻ mạnh dạn tự tin biểu lộ

cảm xúc

3trẻ 10%

8 trẻ 26,7%

13 trẻ 43,3%

6 trẻ 20%

3 Khả năng diễn đạt ngôn

ngữ mạch lạc

5 trẻ 16,7%

9trẻ 30%

14 trẻ 46,7%

2 trẻ 6,6%

4

Trẻ tích cực,sáng tạo để

tạo ra những sản phẩm

của bản thân

4 trẻ 13,3%

7 trẻ 23,3%

14 trẻ 46,7%

5 trẻ 16,7%

Qua khảo sát ban đầu trên tôi thấy kết quả trên giáo viên và trên trẻ chưa cao, là điều làm cho một người quản lý như tôi phải suy nghĩ , làm thế nào để đạt được kết quả cao trên giáo viên và trên trẻ, tôI tiến hành các biện pháp sau:

* Biện pháp 1: Bồi dưỡng cho giáo viên về phương pháp dạy trẻ hoạt động âm nhạc

Giáo dục âm nhạc trong được thực hiện trong điều kiện có sự tiếp xúc trực tiếp của giáo viên với trẻ , sự giúp đỡ của giáo viên trong quá trình học tập , tích cực và hoạt động âm nhạc độc lập của trẻ

Đặc điểm lứa tuổi liên quan đến mức độ phát triển âm nhạc nói chung , trẻ nhận thức thế giới xung quanh qua âm nhạc có hình ảnh và cảm xúc Đặc trưng của âm nhạc là bằng âm thanh tác động lên tri giác , gợi lên sự đồng cảm với các hình tượng nghệ thuật

Giáo dụe âm nhạc được thự hiện bằng các phương pháp tích cực , thể hiện rõ trong mối quan hệ không ngừng giữa nghe , nhìn , cảm xúc , trao đổi Vấn đề là phải đưa trẻ đến với nghệ thuật , tạo cho trẻ cảm xúc , tạo các phương tiện giúp trẻ thực hiện nghệ thuật

Muốn đưa trẻ đến với âm nhạc được tốt thì yêu cầu giáo viên phải sử dụng đầy đủ ba phương pháp cơ bản của giáo dục âm nhạc đó là :

+ Phương pháp trực quan thính giác : Là phương pháp đặc thù của giáo dục âm nhạc , trong đó âm nhạc gợi nên những tâm trạng , xúc cảm , tình cảm đa dạng gần gũi trẻ

+ Phương pháp dùng từ (giảng giải , chỉ dẫn…) hướng tới ý thức của trẻ Đối với trẻ lời nói cụ thể có hình ảnh của giáo viên là một trong những phương tiện nhận thức đặc biệt gần gũi dễ hiểu

+ Phương pháp thực hành nghệ thuật : Trẻ hát, chơi trò chơi âm nhạc , vận động ( Múa), sử dụng nhạc cụ , hoạt động sáng tạo dưới sự hướng dẫn cuả giáo viên là kết quả của giáo dục âm nhạc

Tuy nhiên trong khi chuẩn bị cũng như tiến hành , mỗi dạng hoạt động hát , nghe , vận động, chơi…có những đặc điểm khác biệt và trong mỗi bài yêu cầu chi tiết khác nhau nên khi hoạt động tổ chức cho trẻ phảI kết hợp các dạng hoạt động âm nhạc với nhau cũng như kết hợp các hình thức tổ chức khác nhau

VD: Khi giáo viên tổ chức dậy trẻ hát

Thì việc đầu tiên các đồng chí giáo viên phải làm đó là cho trẻ làm quen với bài hát Giáo viên giới thiệu cho trẻ biết tên bài hát , tên tác giả , dẫn dắt trẻ nghe bằng các thủ thuật với mục đích tập trung sự chú ý của trẻ đến nội dung hình tượng nghệ thuật , khơi gợi trí tưởng tượng và sự hình dung của trẻ

Đối với các cháu nhà trẻ mẫu giáo bé , giáo viên dùng lời ngắn gọn kết hợp với các phương tiện trực quan đồ chơi , tranh ảnh gắn với nội dung bài hát để giới thiệu Đối với trẻ mẫu giáo lớn , mẫu giáo nhỡ giáo viên

kể một cách có hình ảnh ,đặt câu hỏi trò chuyện về nội dung bài có thể dùng thơ , câu chuyện sát với nội dung bài hát để giới thiệu

Phần hát mẫu giáo viên cần sử dụng biện pháp trực quan truyền cảm , cô biểu diễn bài hát trọn vẹn , hát đúng , hát hay , rõ lời sẽ thu hút sự chú ý của trẻ tới hình tượng nghệ thuật của bài hát , tạo cho trẻ khả năng tri giác bài hát trọn vẹn, để lôI cuốn sự chú ý của trẻ đến với bài hát Giáo viên nên cho trẻ nghe bài hát hai đến ba lần, đặt câu hỏi khai thác nội dung lời

ca để trẻ lắng nghe và trả lời

Tiếp theo là dạy trẻ ( hát cùng trẻ)

Yêu cầu giáo viên sử dụng biện pháp luyện tập kết hợp biện pháp dùng lời chỉ dẫn kỹ năng hát , tính chất cảm xúc của bài hát cho trẻ Đối với bài hát ngắn trẻ đã đựơc làm quen từ trước , trẻ sẽ hát theo cô liên tục

cả bài , không dậy thuộc câu này mới sang câu khác làm gián đoạn tri giác

Khi dậy trẻ hát giáo viên chú ý đến cách bắt giọng , bắt nhịp Cuối cùng là phần hát ôn : Việc luyện các kỹ năng ca hát được tiến hành không chỉ trong quá trình học thuộc mà cả khi củng cố ôn luyện Khi đã học thuộc cần dậy trẻ thể hiện diễn cảm để trẻ có thể biểu diễn dễ dàng hấp dẫn , trong khi củng cố luyện tập chủ yếu dùng biện pháp nhắc lại, cho trẻ hát cùng nhạc cụ

Ngoài yêu cầu thuộc bài hát , hát có kỹ năng , có diễn cảm , giáo viên cần tạo cho buổi học không khí vui vẻ hào hứng , lôi cuốn bằng cách động viên khuyến khích trẻ bộc lộ cảm xúc một cách tự nhiên Khi dậy trẻ ca hát giáo viên cần bảo vệ giọng hát của trẻ , không để trẻ la hét , hát quá lâu , phòng học phải đảm bạo vệ sinh , không bụi bẩn , không bị gió lùa

* Biện pháp 2 : Giáo viên cho trẻ tiếp xúc với hoạt động âm nhạc ở

mọi lúc mọi nơi.

Bản thân tôi là một cán bộ quản lý nhận thức được những điểm mạnh , yếu của giáo viên nên tôi đã có kế hoạch chỉ đạo 100% giáo viên trong trường thực hiện cho trẻ tiếp xúc với hoạt động âm nhạc ở mọi lúc mọi nơi

Trước giờ học buổi sáng , giờ đón trả trẻ là lúc cần tạo không khí vui vẻ , lôi cuốn trẻ đến trường vì các cháu chưa tự giác, tự túc đi học như học sinh phổ thông Trẻ tạm thời bứt ra những tình cảm âu yếm của bố mẹ dành cho , trẻ đến trường với cô giáo , bạn bè, lớp lúc này âm nhạc góp phần tác động rất lớn Vì thế giáo viên phải biết lựa chọn những ca khúc cho phù hợp để mở cho trẻ nghe nhằm khơi gợi hứng thú lôi cuốn trẻ đến trường như : Ca khúc “ Em đi mẫu giáo” sáng tác Dương minh Viên bởi

vì bài hát có nhịp điệu vừa phải, sắc thái vui vẻ trong lời ca :

“ Nắng vừa lên em đi mẫu giáo …

….Mừng vui đón em vào trường…”

Và một số bài hát quen thuộc như “ Cháu đi mẫu giáo” của Phạm Thanh Hưng , “Trường chúng cháu đây là trường Mầm non” của Phạm Tuyên… tạo cho trẻ niềm tin khi đến trường

Hoà với khung cảnh thiên nhiên , niềm phấn trấn đến trường của bé được thể hiện trong bài “ Con chim hót trên cành cây” của Trọng Bằng , rồi một ngày mới lại bắt đầu sôI động với âm thanh và màu sắc thiên nhiên qua bài “ Vui đến trường” của Hồ Bắc , ngoài ra để tạo cho trẻ nề

nếp trước khi vào lớp phải lễ phép , tự tin qua bài “ Lời chào buổi sáng” của Nguyễn Thị Nhung , nhắc nhở cháu phải chào bố mẹ

Nhiều bài hát cho trẻ nghe không cần trẻ phải hát được cũng tạo không khí vui vẻ khi đến trường như bài “ Đi Học” nhạc của Bùi Đình Thảo , Lời của Minh Chính là bài mang phong cách âm nhạc miền núi trong sáng , chữ tình

Trong giờ thể dục giáo viên nên sử dụng âm nhạc để thay thế lời hô 1-2-3-4 quá khô cứng ngày trước

Ngoài giờ âm nhạc , tổ chức nghe nhạc trong giờ học khác là phương pháp giáo dục tổng hợp đạt hiệu quả cao , trong các giờ dậy trẻ về thơ , truyện , làm quen chữ cái có sự tham gia của âm nhạc cũng làm cho giờ dậy thêm sinh động hấp dẫn

Tổ chức cho trẻ hoạt động âm nhạc trong những ngày lễ , ngày hội, hoạt động này tạo điều kiện hình thành ở trẻ phẩm chất đạo đức, trí tuệ và

kỹ năng nghệ thuật trẻ hiểu thêm những điều mới lạ , trong ngày lễ ngày hội đồng thời củng cố những điều trẻ đã lĩnh hội được

* Biện pháp 3 : Chuẩn bị của giáo viên cho hoạt động giáo dục âm

nhạc.

Dựa vào tình hình thực tế ở trường lớp , giáo viên tự xây dựng kế hoạch cho lớp của mình Vì vậy trước khi bắt đầu bất cứ hoạt động âm nhạc nào với một nhóm trẻ , giáo viên nên vạch sẵn một loạt các hoạt động giúp cân bằng giữa yên tĩnh và ồn ào , giữa giờ này động và nghỉ ngơi một giáo viên có kinh nghiệm sẽ chóng nhận ra trạng tháI của nhóm

và sẵn có trong tay đầy đủ các nhận thức lựa chon phù hợp hơn

VD : Chuẩn bị dậy hát giáo viên phải chuẩn bị được những công việc sau Nắm được ý nghĩa và tính chất chung của bài hát trong sự thống nhất giữa âm nhạc và lời ca , từ đó chuẩn bị các câu hỏi để kiểm tra cảm thụ của trẻ

Xác định đặc điểm âm nhạc như sắc thái , tình cảm âm vực cấu trúc câu đoạn của bài hát

Tìm hiểu âm vực giọng hát , xác định âm bắt giọng của bài hát phải phù hợp với giọng của trẻ

Dự kiến chỗ khó về âm điệu , nhịp điệu , lời dễ nhầm lẫn , khó phát âm những chỗ giai điệu tiến hành tráI với dấu giọng của lời ca, chỗ ngắt nghỉ giữa hai câu hát

Luyện tập đàn, hát chuẩn xác và diễn cảm thể hiện sắc thái

Soạn giáo án nên đầy đủ các biện pháp thủ thuật

Nắm đựơc khả năng ca hát trong lớp mình phụ trách để khuyến khích trẻ

Cân đối với việc chuẩn bị dậy trẻ nghe nhạc , yêu cầu giáo viên phải + Nắm đựơc tính chất , phong cách chung của bài hát, từ đó xác định sắc tháI tình cảm đặc điểm lời ca giai điệu

Học thuộc bài hát kết hợp nét mặt điệu bộ

Chuẩn bị hoá trang đạo cụ của cô và trẻ

Ngoài ra yêu cầu giáo viên chuẩn bị dụng cụ cho trẻ vận động

Lớp nhà trẻ và mẫu giáo bé vỗ tay theo nhịp , theo phách giáo viên phải chuẩn bị phách gõ , xắc xô

Trẻ 4 – 5 tuổi và 5 – 6 tuổi giáo viên sử dụng phách , trống đệm cho bài hát

* Biện pháp 4: Sưu tầm làm dụng cụ âm nhạc và cải biên sáng tác

một số trò chơi phục vụ âm nhạc.

Âm nhạc được coi là một trong những phương tiện tạo nên sự hình thành và phát triển toàn diện cho trẻ Qua hoạt động âm nhạc giáo dục trẻ lòng yêu âm nhạc, biết cảm thụ âm nhạc thông qua các hoạt động

âm nhạc phong phú và một trong những hình thức cho trẻ hứng thú tham gia hoạt động âm nhạc đó là: Dụng cụ âm nhạc

Là một người quản lý tôi luôn quan tâm khuyến khích động viên các đồng chí giáo viên làm đồ đồ chơi sáng tạo phục vụ cho hoạt động âm nhạc

Giáo viêm mầm non phải biết tận dụng những nguyên vật liệu phế thải để làm đồ dùng đồ chơi

Ví dụ: Tận dụng những vỏ sữa bột để làm trống cơm, những vỏ thạch rau câu làm sắc xô, những hòn sỏi thanh tre có sẵn ở địa phương làm phách gõ…

Những xốp màu , vải vụn làm quạt múa, mũ múa…

Ngoài ra đối với trẻ thơ được hoạt động với âm nhạc thông qua các trò chơi là một hữu hiệu nhất Trò chơi đã trở thành những phương tiện để đem đến cho trẻ các yêu tố diễn tả của nghệ thuật sinh động, nó có tác dụng mạnh mẽ nhưng lại đến với trẻ một cách nhẹ nhàng thoải mái Hiện nay trò chơi âm nhạc được coi là một trong các hình thức vận động theo nhạc của chương trình giáo dục âm nhạc mầm non Nó có vai trò quan trọng giúp trẻ luyện tai nghe nhac, củng cố ca hát, tạo cảm giác nhịp điệu, phát triển năng khiếu âm nhạc Các yếu tố đó góp phần làm cho trẻ cảm thụ âm nhạc

Mỗi loại trò chơi có ý nghĩa giúp trẻ phát triển trí tuệ, tạo cho trẻ

có những phản xạ nhanh nhạy, có tác dụng trong việc củng cố và tiếp thu những nội dung giáo dục Đặc biệt trò chơi âm nhạc còn rèn luyện cho trẻ có kỹ năng thông qua tai nghe âm nhạc

Chính vì thế tôi đã chỉ đạo khuyến khích các đồng chí giáo viên tìm tòi sáng tác, cải biên một số trò chơi nhằm làm tăng thêm sự phong phú âm nhạc cho trẻ

Ví dụ: Trò chơi” Nghe thấu hát tài”

Trò chơi giúp trẻ linh hoạt truyền tin cho bạn

+ Chuẩn bị một số các câu hát trong các bài hát thuộc chủ đề chủ điểm

mà trẻ đã thuộc