Nâng cao hiệu quả cho vay ngắn hạn tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam - Chi nhánh TP Hưng Yên

Cho vay theo hạn mức tín dụng: Áp dụng đối với khách hàng kinh doanh, tiêu dùng có nhu cầu vay vốn ngắn hạn thường xuyên, có khả năng tài chính, hoạt động kinh doanh ổn định và được ngâ

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ HIỆU QUẢ CHO VAY NGẮN HẠN TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.1 Các vấn đề cơ bản về cho vay ngắn hạn trong ngân hàng thương mại

1.1.1 Khái niệm cho vay ngắn hạn

Cho vay là hoạt động cơ bản của NHTM Theo Quyết định số NHNN của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành ngày 31/12/2001 về quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng đã đưa ra khái niệm về cho vay như

1627/2001/QĐ-sau: “Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao cho khách

hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”

Luật các tổ chức tín dụng năm 2010 do Quốc hội ban hành cũng đưa ra một số

nghĩa khác về cho vay: “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao

hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”

Qua đó ta có thể hiểu cho vay là một quan hệ giao dịch giữa hai chủ thể (ngân hàng thương mại và người vay), trong đó bên cho vay chuyển giao tiền cho bên đi vay

là các cá nhân và thể nhân sử dụng trong một khoảng thời gian nhất định, đồng thời bên đi vay cam kết hoàn trả gốc và lãi cho bên vay vô điều kiện theo thời hạn đã thỏa thuận

Dựa vào thời hạn cho vay mà NHTM chia ra làm hai phương thức cho vay là cho vay ngắn hạn, cho vay trung và dài hạn

Cho vay ngắn hạn: Là các khoản vay có thời hạn từ 12 tháng trở xuống và được

dùng để tài trợ cho vốn lưu động của doanh nghiệp và các nhu cầu chi tiêu ngắn hạn của cá nhân và hộ gia đình

Cho vay trung hạn: Là loại cho vay có thời hạn từ trên 12 tháng đến 60 tháng

Cho vay trung hạn chủ yếu được sử dụng để mua sắm tài sản cố định, cải tiến hoặc đổi mới thiết bị, mở rộng sản xuất kinh doanh hoặc xây dựng các dự án mới có quy mô nhỏ

Cho vay dài hạn: Là loại cho vay có thời hạn trên 60 tháng Cho vay dài hạn

chủ yếu là để đáp ứng các nhu cầu dài hạn như: Các dự án đầu tư, xây dựng nhà ở, các thiết bị quy mô lớn

Từ những định nghĩa về cho vay nêu trên, ta có thể khái quát về khái niệm cho

vay ngắn hạn như sau: “Cho vay ngắn hạn là hình thức cấp tín dụng, theo đó ngân

hàng giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong khoảng thời gian từ đủ 12 tháng trở xuống với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”

1.1.2 Đặc điểm cho vay ngắn hạn

Hoạt động cho vay ngắn hạn của NHTM có một số đặc điểm nổi bật như sau:

Thời gian thu hồi vốn nhanh

Cho vay ngắn hạn chủ yếu để đáp ứng nhu cầu thiếu hụt tạm thời vốn lưu động trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và các nhu cầu tiêu dùng của khách hàng cá nhân, hộ gia đình khác Ngân hàng thường cho vay khi khách hàng phát sinh nhu cầu vốn để mua nguyên vật liệu, hoặc trang trải các chi phí sản xuất hay tiêu dùng cá nhân Thông thường, những thiếu hụt này chỉ mang tính tạm thời và sớm

được thu lại dưới hình thái tiền tệ, vì vậy thời gian thu hồi khoản cho vay nhanh

Rủi ro thường không cao

Do khoản cho vay chỉ cung cấp trong thời gian ngắn vì thế ít chịu ảnh hưởng của những biến động không thể lường trước của nền kinh tế như: khả năng phá sản, đồng

tiền mất giá Do đó, cho vay ngắn hạn thường ít gặp rủi ro hơn

Lãi suất thấp

Lãi suất cho vay là khoản chi phí người đi vay phải trả cho ngân hàng để được quyền tạm thời sử dụng nguồn vốn của ngân hàng Chính vì rủi ro của khoản vay thường không cao do đó lãi suất người đi vay phải trả thông thường thấp hơn so với

các khoản vay dài hạn khác

Hình thức cho vay đa dạng

Ngân hàng cung cấp ngày càng nhiều phương thức cho vay ngắn hạn như: cho vay thấu chi, cho vay từng lần, cho vay theo hạn mức nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng, đồng thời giúp ngân hàng phân tán, giảm thiểu rủi ro

Mục đích sử dụng vốn đa dạng

Đặc điểm của cho vay ngắn hạn là khách hàng của ngân hàng thường vay vốn ngắn hạn để mua nguyên vật liệu, luân chuyển vốn lưu động, trả lương nhân viên, tiêu

dùng cá nhân nên mục đích sử dụng vốn của khách hàng rất đa dạng

Đối tượng khách hàng vay đa dạng

Đối tượng vay vốn ngắn hạn của ngân hàng thường là khách hàng cá nhân, doanh nghiệp và hộ gia đình Qua đó ta thấy số lượng khách hàng phong phú, đa dạng

1.1.3 Phân loại cho vay ngắn hạn

1.1.3.1 Căn cứ vào mục đích sử dụng vốn vay

Cho vay tiêu dùng: Là hình thức cho vay nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của

cá nhân và hộ gia đình trong khoản thời gian từ đủ 12 tháng trở xuống Các khoản vay này là nguồn tài trợ giúp người tiêu dùng trang trải các nhu cầu cuộc sống như: mua sắm vật dụng, đồ đạc trong gia đình (TV, xe máy, tủ lạnh ) trước khi họ có đủ khả năng tài chính Cho vay tiêu dùng thường có rủi ro cao hơn cho vay trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh có cùng kỳ hạn, vì vậy lãi suất cho vay tiêu dùng thường cao hơn lãi suất cho vay trong lĩnh vực này

Cho vay sản xuất kinh doanh: Là hình thức cho vay nhằm tài trợ vốn lưu động

cho khách hàng cá nhân và khách hàng doanh nghiệp kinh doanh trong khoản thời gian

từ đủ 12 tháng trở xuống Khách hàng doanh nghiệp, cá nhân thường vay vốn với mục đích luân chuyển vốn lưu động, mua nguyên vật liệu, trả lương cho nhân viên, đóng tiền điện, nước trước khi họ có đủ khả năng tài chính

1.1.3.2 Căn cứ vào phương thức cho vay

Cho vay từng lần: Cho vay từng lần áp dụng với cho vay tiêu dùng và cho vay

kinh doanh ngắn hạn Áp dụng đối với các khách hàng có nhu cầu vay vốn không thường xuyên, khách hàng có nhu cầu vay từng lần, hoặc ngân hàng xét thấy cần thiết phải áp dụng loại hình cho vay này để giám sát việc sử dụng vốn chặt chẽ hơn Mỗi lần vay khách hàng và ngân hàng đều phải làm thủ tục và ký HĐTD Việc thẩm định, xét duyệt cho vay, quản lý giám sát tình hình sử dụng vốn và thu nợ được thực hiện theo từng hợp đồng cho vay do đó NHTM có thể kiểm soát dễ dàng từng món vay tách biệt

Cho vay theo hạn mức tín dụng: Áp dụng đối với khách hàng kinh doanh, tiêu

dùng có nhu cầu vay vốn ngắn hạn thường xuyên, có khả năng tài chính, hoạt động kinh doanh ổn định và được ngân hàng tín nhiệm Hạn mức tín dụng là mức dư nợ tối

đa được duy trì nhất định trong một thời gian do ngân hàng và khách hàng đã thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng Ngân hàng và khách hàng xác định và thỏa thuận một hạn mức tín dụng mà khách hàng sử dụng trong một thời gian nhất định (gọi là “thời hạn duy trì hạn mức tín dụng”) Thời hạn này được xác định căn cứ vào đặc điểm, chu

kỳ sản xuất kinh doanh và mục đích tiêu dùng của khách hàng nhưng không quá 12 tháng Dư nợ của khách hàng trong suốt thời gian này không vượt quá hạn mức tín dụng đã ký kết

Với hình thức này khách hàng tiêu dùng, doanh nghiệp chỉ cần ký hợp đồng một lần sẽ có một hạn mức cho cả năm, khách hàng có quyền trả nhiều lần trong kỳ nhưng

phải đảm bảo dư nợ không vượt quá hạn mức tín dụng Điều đó giúp các khách hàng tiêu dùng, doanh nghiệp tiết kiệm chi phí và có thể sử dụng vốn vay kịp thời nhất, có hiệu quả nhất cho hoạt động kinh doanh, tiêu dùng của mình

Cho vay theo hạn mức thấu chi: Là phương thức cho vay mà ngân hàng cho

phép khách hàng sử dụng vượt quá số tiền mà họ đã ký thác ở ngân hàng trên tài khoản vãng lai với một số lượng và thời hạn từ đủ 12 tháng trở xuống Do tính chủ động và linh hoạt khi sử dụng, hầu hết các doanh nghiệp đều sử dụng hình thức tín dụng này nhằm điều hòa thường xuyên ngân quỹ của doanh nghiệp Với hình thức này thì NHTM luôn phải dự trữ vốn để sẵn sàng đáp ứng nhu cầu của khách hàng khi họ còn hạn mức tín dụng Trong đó, ngân hàng không thể tính lãi trên toàn bộ hạn mức tín dụng đã cam kết và thời hạn cho vay đã thỏa thuận mà chỉ có thể tính trên số dư nợ thực tế trong những ngày tồn tại dư nợ đó Mặt khác, tiền cho vay không theo mục đích cụ thể nào mà thường do khách hàng tùy ý sử dụng Các đảm bảo nếu có cũng chỉ

là các yếu tố phụ, ngân hàng khó có thể kiểm soát được việc sử dụng tiền vay Vì những nhược điểm trên mà ngân hàng thường chỉ áp dụng cho vay theo hạn mức thấu chi đối với những khách hàng truyền thống, có tín nhiệm và ngân hàng muốn phát triển mối quan hệ tín dụng

1.1.3.3 Căn cứ vào phương thức đảm bảo tiền vay

Cho vay ngắn hạn có đảm bảo bằng tài sản: Loại vay ngắn hạn được ngân hàng

cung ứng chỉ khi khách hàng vay có tài sản thế chấp, cầm cố hoặc có sự bảo lãnh Sự bảo đảm này là căn cứ pháp lý để ngân hàng có nguồn thu thứ hai, bổ sung khi nguồn thu nợ thứ nhất thiếu chắc chắn

Cho vay ngắn hạn không đảm bảo bằng tài sản: Loại cho vay ngắn hạn không

cần tài sản thế chấp, cầm cố hoặc sự bảo lãnh của bên thứ ba Đối với những khách hàng tốt, trung thực có khả năng tài chính lành mạnh, ngân hàng có thể cấp tín dụng dựa vào uy tín của bản thân khách hàng mà không cần một nguồn thu nợ thứ hai bổ sung

1.1.3.4 Căn cứ vào loại tiền cho vay

Cho vay nội tệ: Ngân hàng cho khách hàng vay vốn ngắn hạn để phục vụ sản

xuất kinh doanh hay tiêu dùng bằng đồng tiền nội tệ của Việt Nam, kí hiệu là VND

Cho vay ngoại tệ: Ngân hàng cho khách hàng vay vốn ngắn hạn để phục vụ sản

xuất kinh doanh hay tiêu dùng bằng đồng ngoại tệ mà chủ yếu là USD, EUR và một số đồng ngoại tệ khác

1.1.4 Nguyên tắc cho vay ngắn hạn

Nguyên tắc sử dụng vốn vay đúng mục đích: Vốn vay phải được sử dụng đúng

mục đích đã thỏa thuận trong HĐTD và có hiệu quả kinh tế Đây còn là phương châm hoạt động của ngân hàng Hiệu quả đó trước hết là đẩy nhanh nhịp độ phát triển của nền kinh tế hàng hóa đồng thời tạo ra nhiều tích lũy để thực hiện tái sản xuất mở rộng Theo nguyên tắc này, tiền vay phải được sử dụng đúng cho các nhu cầu đã được bên vay trình bày với ngân hàng và được ngân hàng cho vay chấp nhận Đó là các khoản chi phí, những đối tượng phù hợp với nội dung sản xuất kinh doanh và tiêu dùng của bên vay Ngân hàng có quyền từ chối hoặc hủy bỏ mọi yêu cầu vay vốn không được sử dụng đúng mục đích đã thỏa thuận Việc sử dụng vốn vay sai mục đích thể hiện sự thất tín của bên vay và hứa hẹn những rủi ro cho tiền vay Về phía khách hàng, việc sử dụng vốn vay đúng mục đích góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay, đồng thời giúp doanh nghiệp đảm bảo khả năng hoàn trả nợ cho ngân hàng, từ đó nâng cao uy tín của khách hàng đối với ngân hàng và củng cố quan hệ vay vốn giữa khách hàng và ngân hàng sau này Do đó, tuân thủ nguyên tắc này, khi cho vay, ngân hàng có quyền yêu cầu buộc bên vay phải sử dụng tiền vay đúng mục đích đã cam kết

và thường xuyên giám sát hành động của bên vay

Nguyên tắc hoàn trả: Vốn vay phải được hoàn trả đầy đủ vốn gốc sau khi sử

dụng để ngân hàng bảo toàn được vốn ở mức tối thiểu nhất, để có thể duy trì được hoạt động của ngân hàng Nguyên tắc này bắt nguồn từ bản chất tín dụng là giao dịch cung cầu về vốn, tín dụng chỉ là giao dịch chuyển quyền sử dụng vốn trong một thời gian nhất định Trong khoản thời gian cam kết giao dịch, ngân hàng và bên vay thỏa thuận trong HĐTD rằng ngân hàng sẽ chuyển giao quyền sử dụng một lượng vốn nhất định cho bên vay Nguyên tắc này có thể chia thành:

- Nguyên tắc thời hạn: Khoản tín dụng phải được hoàn trả đúng vào thời điểm

đã được hai bên xác định cụ thể và được ghi nhận trong thỏa thuận vay vốn giữa khách hàng và ngân hàng để ngân hàng có thể đảm bảo được khả năng thu hồi được gốc và lãi từ hoạt động cho vay, tránh gây ảnh hưởng đến kế hoạch sử dụng vốn và tính thanh khoản của NHTM

- Nguyên tắc trả gốc và lãi: Hoàn trả nợ gốc và lãi vốn là một nguyên tắc không thể thiếu trong hoạt động cho vay Khi kết thúc kỳ hạn, khách hàng trả phí cho việc sử dụng vốn vay bằng cách có trách nhiệm thanh toán khoản lãi tính bằng tỷ

lệ % trên số tiền vay Nguyên tắc này là nguyên tắc về tính bảo tồn của tín dụng Tuân thủ nguyên tắc này là cơ sở đảm bảo cho sự phát triển kinh tế, xã hội được

ổn định, các mối quan hệ của ngân hàng được phát triển theo xu thế an toàn và năng động

1.1.5 Điều kiện cho vay ngắn hạn

Tuân thủ theo quyết định của Thống Đốc NHNN, ban hành theo Quyết định số 1627/2001/QĐ-NHNN ngày 31/12/2001 về Quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng: Căn cứ Nghị định số 15/CP ngày 02/03/1993 của Chính phủ về nhiệm

vụ, quyền hạn và trách nhiệm quản lý Nhà nước của Bộ, cơ quan ngang Bộ; theo đề nghị của Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ Các điều kiện vay vốn mà khách hàng cần

có bao gồm:

Khách hàng vay vốn có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự

và chịu trách nhiệm dân sự theo quy định của Pháp luật Vì khi khách hàng vay

kinh doanh và tiêu dùng có năng lực pháp luật thì hợp đồng cho vay mới được pháp luật bảo vệ khi có tranh chấp xảy ra giữa ngân hàng và khách hàng

Người vay vốn có khả năng tài chính đảm bảo trả nợ trong thời hạn cam kết

Đó là cơ sở để ngân hàng có thể thu về nguồn vốn vay của mình đồng thời cũng là để duy trì và phát triển hoạt động của ngân hàng

Người vay vốn có mục đích sử dụng vốn hợp pháp Đó là điều kiện để khách

hàng vay vốn kinh doanh và tiêu dùng sử dụng vốn vay có hiệu quả, từ đó tạo ra nguồn thu để trả nợ gốc và lãi cho ngân hàng

Có dự án đầu tư, phương án sản xuất kinh doanh, dịch vụ khả thi có hiệu quả, hoặc có dự án đầu tư, phương án phục vụ đời sống khả thi phù hợp với quy định của pháp luật Vì khi dự án đầu tư có tính khả thi, hiệu quả phù hợp với quy định của pháp luật thì doanh nghiệp mới hoạt động hiệu quả, có nguồn thu từ đó ngân hàng có thể thu được nợ từ các doanh nghiệp đi vay, đảm bảo hoạt động kinh doanh của ngân hàng

Thực hiện các quy định về đảm bảo tiền vay theo quy định của Chính phủ

và hướng dẫn của Thống đốc NHNN Việt Nam Nếu thực hiện đầy đủ các quy định

về đảm bảo tiền vay sẽ giúp ngân hàng có nguồn thu nợ thứ 2 Hơn nữa nó còn gắn trách nhiệm vật chất của khách hàng vay vốn kinh doanh, tiêu dùng trong suốt quá trình sử dụng vốn của ngân hàng

Các điều kiện cho vay có thể được từng ngân hàng cụ thể hóa tùy thuộc vào đặc điểm hoạt động của từng khách hàng, đặc điểm của từng khoản vay, tùy thuộc vào môi trường kinh doanh

1.1.6 Các biện pháp đảm bảo tiền vay

Đảm bảo tiền vay là việc ngân hàng áp dụng các biện pháp khác nhau nhằm tạo

cơ sở kinh tế và pháp lý để thu hồi các khoản nợ đã cho các khách hàng kinh doanh,

tiêu dùng vay Bảo đảm tiền vay có thể bao gồm cho vay có bảo đảm bằng tài sản và

cho vay không có bảo đảm bằng tài sản Cụ thể như sau:

Cho vay ngắn hạn có bảo đảm bằng tài sản: Cho vay có tài sản cầm cố, thế

chấp hoặc có bảo lãnh của người thứ ba Hình thức cho vay này áp dụng đối với khách

hàng không đủ uy tín, khi vay vốn phải có tài sản bảo đảm hoặc phải có người bảo

lãnh Tài sản bảo đảm hoặc bảo lãnh của người thứ ba là căn cứ pháp lý để ngân hàng

có thêm nguồn thu dự phòng khi nguồn thu chính của người vay bị thiếu hụt, tạo áp

lực buộc người vay phải trả nợ, nhằm giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng

Cho vay ngắn hạn không có bảo đảm bằng tài sản: Cho vay không có tài sản

thế chấp, cầm cố hay không có bảo lãnh của người thứ ba Loại cho vay này áp dụng

cho những khách hàng truyền thống, có hệ số tín nhiệm cao

1.1.7 Quy trình cho vay ngắn hạn

Quy trình tín dụng là bảng tổng hợp mô tả công việc của ngân hàng từ khi tiếp nhận hồ sơ vay vốn của một khách hàng cho đến khi quyết định cho vay, giải ngân, thu

nợ và thanh lý HĐTD

Sơ đồ 1.1 Quy trình cho vay tại ngân hàng thương mại

(Nguồn: Tác giả tự tổng hợp)

Bước 1 CBTD hướng dẫn khách hàng lập hồ sơ:

Đối với khách hàng tiêu dùng, kinh doanh có quan hệ tín dụng lần đầu: CBTD hướng dẫn khách hàng doanh nghiệp, tiêu dùng đăng ký những thông tin về cá nhân, doanh nghiệp, tư vấn các điều kiện vay vốn ngắn hạn cần thiết và thiết lập hồ sơ vay Đối với khách hàng tiêu dùng, kinh doanh đã có quan hệ tín dụng: CBTD kiểm tra sơ bộ các điều kiện vay, bộ hồ sơ vay, hướng dẫn khách hàng hoàn thiện hồ sơ vay vốn ngắn hạn

Bước 2 Lập hồ sơ vay vốn: Bước này do CBTD thực hiện ngay sau khi tiếp xúc

khách hàng Nhìn chung một bộ hồ sơ vay vốn cần phải thu nhập các thông tin như: năng lực pháp lý, năng lực hành vi dân sự của khách hàng, khả năng sử dụng vốn vay,

khả năng trả gốc và lãi

Bước 3 Thu thập thông tin tín dụng: Để có được đầy đủ cơ sở thẩm định và

giúp ngân hàng đưa ra quyết định cấp tín dụng, ngân hàng phải căn cứ vào các thông tin thu thập từ nhiều nguồn khác nhau như: Hồ sơ do khách hàng lập, thông tin lưu trữ tại ngân hàng và thông tin thu được qua điều tra, khảo sát

Bước 4 Phân tích tín dụng: Phân tích tín dụng là xác định khả năng hiện tại và

tương lai của khách hàng trong việc sử dụng vốn vay ngắn hạn và hoàn trả nợ vay Bước này giúp tìm kiếm những tình huống có thể xảy ra dẫn đến rủi ro trong ngân hàng, dự đoán khả năng khắc phục những rủi ro đó, dự kiến những biện pháp giảm thiểu rủi ro và hạn chế tổn thất cho ngân hàng Ngoài ra, bước này còn có mục đích phân tích tính chân thực của những thông tin đã thu thập được từ khách hàng trong bước 2, từ đó nhận xét thái độ, thiện chí của khách hàng làm cơ sở cho việc ra quyết

định cho vay

Bước 5 Quyết định tín dụng: Trong khâu này, ngân hàng sẽ ra quyết định đồng

ý hoặc từ chối cho vay ngắn hạn đối với một hồ sơ cho vay vốn của khách hàng Nếu khách hàng không đủ tiêu chuẩn cho vay ngân hàng sẽ gửi thông báo từ chối cấp tín dụng đến khách hàng Nếu ngân hàng đồng ý cho vay thì sẽ sang bước 6, ký hợp đồng tín dụng

Bước 6 Ký hợp đồng tín dụng: Giai đoạn ký kết hợp đồng cho vay ngắn hạn là

giai đoạn sau khi bên khách hàng doanh nghiệp, tiêu dùng và ngân hàng đã thảo thuận xong Hai bên sẽ đi tới ký kết hợp đồng, bao gồm: Hợp đồng vay vốn và hợp đồng bảo đảm tiền vay Sau đó, CBTD sẽ trình hợp đồng vay ngắn hạn lên cơ quan có thẩm quyền, xin quyết định giải ngân

Bước 7 Giải ngân: Ở bước này, ngân hàng sẽ tiến hành xuất vốn cho vay khách

hàng theo hạn mức tín dụng đã ký kết trong HĐTD Nguyên tắc giải ngân: Phải gắn

liền với sự vận động tiền tệ với sự vận động hàng hóa hoặc dịch vụ có liên quan, nhằm kiểm tra mục đích sử dụng vốn vay ngắn hạn của khách hàng và đảm bảo khả năng thu

nợ nhưng đồng thời cũng phải tạo sự thuận lợi, tránh gây phiền hà cho công việc sản

xuất kinh doanh hay tiêu dùng của khách hàng

Bước 8: Giám sát tín dụng và xử lý rủi ro: CBTD thường xuyên kiểm tra việc

sử dụng vốn vay ngắn hạn thực tế của khách hàng, hiện trạng TSĐB, tình hình tài chính của khách hàng để đảm bảo khả năng thu nợ bởi vì trong quá trình kinh doanh

có thể xẩy ra những rủi ro không lường trước

Nếu không phát hiện rủi ro: Khi thu hồi đầy đủ nợ gốc và lãi, ngân hàng thanh

lý hợp đồng cho vay, tất toán khoản vay và trả lại TSĐB cho khách hàng, lưu trữ thông tin

Nếu phát hiện rủi ro: Ngân hàng tìm hiểu rõ nguyên nhân, mức độ vi phạm sau

đó đưa ra biện pháp xử lý thích hợp

Bước 9: Thanh lý hợp đồng tín dụng: CBTD và khách hàng thực hiện các thủ

tục để thanh lý hợp đồng tín dụng hoặc ký kết hợp đồng tín dụng mới (nếu cần) và lưu

trữ thông tin

1.2 Hiệu quả cho vay ngắn hạn trong ngân hàng thương mại

1.2.1 Khái niệm về hiệu quả cho vay ngắn hạn trong ngân hàng thương mại

Cho vay ngắn hạn có hiệu quả phải thực hiện được các mục tiêu của cho vay Mục tiêu của ngân hàng khi cho vay một mặt là tài trợ cho khách hàng một cách tốt nhất, giúp khách hàng có vốn để thành lập, duy trì và phát triển hoạt động kinh doanh, tiêu dùng; mặt khác xét cho vay là hoạt động kinh doanh của ngân hàng, do đó mục tiêu được đặt lên hàng đầu là phải thu hồi nợ và có lãi, đảm bảo ngân hàng có thể tồn tại và phát triển Do đó, cho vay ngắn hạn có hiệu quả phải đáp ứng được cả hai khía cạnh trên Hiệu quả cho vay ngắn hạn đối với từng chủ thể khác nhau được quan niệm khác nhau Đối với NHTM, hiệu quả cho vay ngắn hạn thể hiện qua quy mô cho vay, việc đảm bảo các nguyên tắc an toàn trong cho vay, việc mang lại thu nhập thông qua hoạt động cho vay với chi phí thấp nhất Còn đối với khách hàng doanh nghiệp và tiêu dùng, hiệu quả cho vay ngắn hạn lại thể hiện qua khả năng đáp ứng nhu cầu vốn kịp thời và đầy đủ, chi phí vốn hợp lý, hiệu quả mang lại nhờ sử dụng vốn vay

Như vậy ta có thể hiểu: “Hiệu quả cho vay ngắn hạn là khả năng đáp ứng một cách phù hợp nhất nhu cầu về vốn ngắn hạn của khách hàng trên cơ sở đảm bảo

an toàn, giúp ngân hàng tối đa hóa lợi nhuận và tối thiểu hóa chi phí.”

1.2.2 Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả cho vay ngắn hạn trong ngân hàng

thương mại

1.2.2.1 Đối với ngân hàng thương mại

Cho vay ngắn hạn là một trong các hoạt động quan trọng nhất của NHTM, là hoạt động đem lại nguồn thu lớn cho ngân hàng, đồng thời nó cũng có tác động không nhỏ đến các mặt hoạt động khác của ngân hàng Hiệu quả cho vay ngắn hạn tốt làm tăng khả năng thanh toán của ngân hàng, giảm chi phí quản lý cũng như các chi phí thiệt hại từ việc không thu hồi được vốn, đem lại nguồn lợi nhuận lớn và tạo thế mạnh cho ngân hàng trong cạnh tranh Mặt khác, hiệu quả cho vay ngắn hạn tốt tức là tiền vốn huy động được từ khách hàng được sử dụng hiệu quả, từ đó sẽ tạo nên hình ảnh tốt

và làm tăng uy tín của ngân hàng

Ngoài ra, thông qua việc nâng cao hiệu quả cho vay ngắn hạn của ngân hàng sẽ giúp ngân hàng tồn tại một cách bền vững, củng cố mối quan hệ với các khách hàng truyền thống và mở rộng, thu hút thêm nhiều khách hàng mới Đó cũng là cách để các NHTM mở rộng thị phần, tăng khả năng cạnh tranh, nâng cao được lợi nhuận

Bên cạnh đó, cho vay ngắn hạn của NHTM không chỉ có ảnh hưởng đến bản thân ngân hàng, mà còn có ảnh hưởng đến nhiều chủ thể khác của nền kinh tế; giúp cho quá trình sản xuất kinh doanh, tiêu dùng của các cá nhân, doanh nghiệp được diễn ra liền mạch, không bị đứt quãng Như vậy, việc nâng cao hiệu quả cho vay ngắn hạn không chỉ giúp ngân hàng kinh doanh có lãi, đảm bảo an toàn mà còn đáp ứng tốt nhu cầu vốn cho nền kinh tế, giúp cho nền kinh tế phát triển thuận lợi

1.2.2.2 Đối với khách hàng

Khách hàng của ngân hàng có hai nhóm: Người gửi tiền và người vay tiền

Người gửi tiền: Quan tâm đến khả năng thanh toán của ngân hàng Trong khi đó

khả năng thanh toán của ngân hàng có mối liên hệ mật thiết với chất lượng của các khoản tín dụng Vì vậy đối với họ nâng cao hiệu quả cho vay là vấn đề cần thiết vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến tính an toàn và sinh lời cho những khoản tiền gửi của họ tại ngân hàng

Người vay tiền: Người trực tiếp sử dụng khoản vốn vay ngân hàng Để đảm bảo

hiệu quả cho vay ngắn hạn, ngân hàng cần tiến hành việc kiểm tra, kiểm soát việc sử dụng vốn vay của khách hàng qua đó cùng khách hàng uốn nắn và chấn chỉnh kịp thời những thiếu sót trong hoạt động tài chính và kinh doanh của họ, làm sao cho khoản vay đó đem lại nguồn thu cho khách hàng để họ có thể trang trải chi phí và có lãi Bởi thế người vay tiền cũng coi hiệu quả của khoản vay là vấn đề cần thiết của bản thân mình và ngày càng phải được nâng cao

1.2.2.3 Đối với nền kinh tế

Việc nâng cao hiệu quả cho vay ngắn hạn của ngân hàng sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của nền kinh tế, làm tốt vai trò trung gian thanh toán của ngân hàng, khuyến khích tiết kiệm và đầu tư, thúc đẩy phát triển kinh tế tạo ra nhiều sản phẩm cho

xã hội Khi hiệu quả cho vay ngắn hạn được đảm bảo, khách hàng tiêu dùng dễ dàng tiếp cận được tới đồng vốn ngân hàng hơn để có thể đáp ứng nhu cầu tiêu dùng cá nhân Đặc biệt là cho vay các doanh nghiệp, hiệu quả cho vay ngắn hạn nâng cao sẽ tạo cơ hội cho các doanh nghiệp hoạt động và sản xuất kinh doanh liên tục, tạo ra nhiều giá trị cho xã hội Do đó, vấn đề nâng cao hiệu quả cho vay ngắn hạn cũng được

xã hội quan tâm

Như vậy, việc nâng cao hiệu quả cho vay ngắn hạn là cần thiết khách quan, trước hết vì sự tồn tại và phát triển của NHTM, đồng thời vì sự phát triển của nền kinh tế

1.2.3 Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả cho vay ngắn hạn trong ngân hàng thương

mại

Vòng quay vốn tín dụng cho vay ngắn hạn

Vòng quay vốn tín dụng cho vay ngắn hạn = Doanh số thu nợ ngắn hạn

Tổng dư nợ ngắn hạn bình quân Trong đó:

Tổng dư nợ ngắn hạn bình quân =

Dư nợ ngắn hạn đầu kỳ + Dư nợ ngắn hạn cuối kỳ

2 Chỉ tiêu này đo lường tốc độ luân chuyển vốn tín dụng của ngân hàng, thời gian thu hồi nợ của ngân hàng là nhanh hay chậm Đây là chỉ tiêu quan trọng được các ngân hàng tính toán hàng năm để đánh giá hiệu quả cho vay ngắn hạn trong việc đáp ứng nhu cầu của khách hàng tiêu dùng và doanh nghiệp Tỷ lệ này càng cao chứng tỏ vòng quay của tín dụng ngân hàng càng nhanh, việc thu hồi nợ nhanh và đúng hạn, do đó tỷ

lệ này cao cho thấy chất lượng tín dụng tăng, giúp giảm chi phí quản lý cho vay từ đó làm hiệu quả cho vay ngắn hạn của ngân hàng tăng Mặt khác vòng quay vốn tín dụng nhanh chứng tỏ tốc độ luân chuyển tiền tệ trong nền kinh tế nhanh, ngân hàng đã tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất và lưu thông hàng hóa, mang lại nhiều thu nhập cho ngân hàng, giúp ngân hàng gia tăng hiệu quả cho vay ngắn hạn

Tỷ lệ nợ quá hạn trong cho vay ngắn hạn

Theo quyết định số: 22/ Văn bản hợp nhất – NHNN ban hành ngày 04/06/2014 quy định về phân loại nợ, trích lập DPRR trong hoạt động ngân hàng, nợ vay của khách hàng được phân loại thành 5 nhóm (theo tiêu chuẩn định lượng) gồm:

Nợ đủ tiêu chuẩn (nợ nhóm 1) bao gồm:

- Các khoản nợ trong hạn và tổ chức tín dụng đánh giá là có khả năng thu hồi đầy

đủ cả gốc và lãi đúng hạn;

- Các khoản nợ quá hạn dưới 10 ngày và tổ chức tín dụng đánh giá là có khả năng thu hồi đầy đủ gốc và lãi bị quá hạn và thu hồi đầy đủ gốc và lãi đúng thời hạn còn lại;

- Các khoản nợ được phân loại vào nhóm 1 theo quy định tại Khoản 2 Điều này

Nợ cần chú ý (nợ nhóm 2) bao gồm:

- Các khoản nợ quá hạn từ 10 ngày đến 90 ngày;

- Các khoản nợ điều chỉnh kỳ hạn trả nợ lần đầu (đối với khách hàng là doanh nghiệp, tổ chức thì tổ chức tín dụng phải có hồ sơ đánh giá khách hàng về khả năng trả nợ đầy đủ nợ gốc và lãi đúng kỳ hạn được điều chỉnh lần đầu);

- Các khoản nợ được phân loại vào nhóm 2 theo quy định tại Khoản 3 Điều này

Nợ dưới tiêu chuẩn (nợ nhóm 3) bao gồm:

- Các khoản nợ quá hạn từ 91 ngày đến 180 ngày;

- Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần đầu, trừ các khoản nợ điều chỉnh kỳ hạn trả nợ lần đầu phân loại vào nhóm 2 theo quy định tại Điểm b Khoản này;

- Các khoản nợ được miễn hoặc giảm lãi do khách hàng không đủ khả năng trả lãi đầy đủ theo hợp đồng tín dụng;

- Các khoản nợ được phân loại vào nhóm 3 theo quy định tại Khoản 3 Điều này

Nợ nghi ngờ (nợ nhóm 4) bao gồm:

- Các khoản nợ quá hạn từ 181 ngày đến 360 ngày;

- Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần đầu quá hạn dưới 90 ngày theo thời hạn trả nợ được cơ cấu lại lần đầu;

- Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần thứ hai;

- Các khoản nợ được phân loại vào nhóm 4 theo quy định tại Khoản 3 Điều này

Nợ có khả năng mất vốn (nợ nhóm 5) bao gồm:

- Các khoản nợ quá hạn trên 360 ngày;

- Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần đầu quá hạn từ 90 ngày trở lên theo thời hạn trả nợ được cơ cấu lại lần đầu;

- Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần thứ hai quá hạn theo thời hạn trả nợ được cơ cấu lại lần thứ hai;

- Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần thứ ba trở lên, kể cả chưa bị quá hạn hoặc đã quá hạn;

- Các khoản nợ khoanh, nợ chờ xử lý;

- Các khoản nợ được phân loại vào nhóm 5 theo quy định tại Khoản 3 Điều này

Tỷ lệ nợ quá hạn cho vay ngắn hạn = Dư nợ cho vay ngắn hạn quá hạn

Dư nợ cho vay ngắn hạn x 100% Khi lập bảng theo dõi nợ quá hạn, ngân hàng thường phân loại nợ quá hạn Trong

đó, dư nợ cho vay ngắn hạn quá hạn là các khoản nợ được phân vào nợ nhóm 2, nợ nhóm 3, nợ nhóm 4, nợ nhóm 5

Tỷ lệ nợ quá hạn là chỉ tiêu cơ bản đánh giá chất lượng của một khoản cho vay

Nợ quá hạn là những khoản cho vay đến hạn mà khách hàng không trả được số vốn vay trong hợp đồng tín dụng, tiền lãi của số tiền đó Số tiền này ngân hàng chuyển thành nợ quá hạn và áp dụng lãi suất quá hạn (cao hơn lãi suất thông thường) đối với những khoản nợ đến hạn trong thời gian chậm trả Đây là những khoản nợ có độ rủi ro cao Để đánh giá chất lượng cho vay trên cơ sở nợ quá hạn, người ta thường thông qua chỉ tiêu nợ quá hạn Chỉ tiêu này càng nhỏ thì hiệu quả cho vay càng cao, ngân hàng hoạt động tốt và đảm bảo được độ an toàn Tuy nhiên, nhiều khi chất lượng cho vay cao nhưng hiệu quả cho vay thấp, vì ngân hàng cho vay nhiều nhưng vốn thu hồi về ít, điều đó làm tăng nợ quá hạn của ngân hàng, tăng chi phí trích lập dự phòng rủi ro, chi phí thu hồi nợ, làm giảm lợi nhuận và giảm hiệu quả cho vay ngắn hạn của ngân hàng

Do đó tỷ lệ nợ quá hạn là một chỉ tiêu quan trọng trong việc đánh giá hiệu quả cho vay ngắn hạn của ngân hàng Để đảm bảo an toàn sinh lời và tăng khả năng cạnh tranh, ngân hàng phải cố gắng giảm thiểu tỷ lệ nợ quá hạn tới mức thấp nhất có thể, vì tỷ lệ

nợ quá hạn giúp ngân hàng xác định được hiệu quả thu hồi vốn của mình, từ đó có những giải pháp để giảm rủi ro cho vay ngắn hạn, giúp giảm chi phí trích lập dự phòng rủi ro, tăng vòng quay vốn tín dụng, giúp ngân hàng có thêm vốn để luân chuyển trong nền kinh tế, đáp ứng được đầy đủ nhu cầu cho vay ngắn hạn của khách hàng, từ đó giúp tăng thu nhập của ngân hàng Vì vậy, phân tích và đánh giá nợ quá hạn của ngân hàng là vấn đề có ý nghĩa rất quan trọng trong việc gia tăng hiệu quả cho vay ngắn hạn

Tỷ lệ nợ xấu trong cho vay ngắn hạn

Tỷ lệ nợ xấu cho vay ngắn hạn = Dư nợ xấu cho vay ngắn hạn

Dư nợ cho vay ngắn hạn x 100% Trong đó, dư nợ xấu cho vay ngắn hạn là các khoản nợ được phân vào nợ nhóm

3, nợ nhóm 4, nợ nhóm 5

Các khoản nợ xấu là các khoản nợ mang các đặc trưng: khi đến hạn, khách hàng không thực hiện nghĩa vụ trả nợ, tình hình tài chính của khách hàng đang có chiều hướng xấu dẫn đến có khả năng ngân hàng không thu hồi được cả gốc lẫn lãi, TSĐB (thế chấp, cầm cố, bảo lãnh) được đánh giá là có giá trị phát mại không đủ trang trải

nợ gốc và lãi Nợ xấu tiềm ẩn rủi ro rất lớn và ảnh hưởng xấu đến hoạt động của ngân hàng Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ cho vay ngắn hạn là tỷ lệ để đánh giá hiệu quả hoạt động cho vay ngắn hạn của NHTM Do vậy, tỷ lệ này thấp góp phần nâng cao hiệu quả cho vay ngắn hạn của ngân hàng, vì ngân hàng sẽ tiết kiệm được khoản trích lập dự phòng rủi ro, giảm chi phí và tăng lợi nhuận

Tỷ lệ trích lập DPRR cho vay ngắn hạn

Tỷ lệ trích lập DPRR cho vay ngắn hạn =

DPRR cho vay ngắn hạn được trích lập Tổng dư nợ ngắn hạn bình quân x 100% Trong đó:

Tổng dư nợ ngắn hạn bình quân =

Dư nợ ngắn hạn đầu kỳ + Dư nợ ngắn hạn cuối kỳ

2 DPRR cho vay ngắn hạn được trích lập = Dự phòng cụ thể + Dự phòng chung

Dự phòng chung: Khoản tiền được trích lập để dự phòng cho những tổn thất

chưa xác định trong quá trình phân loại nợ và trích lập dự phòng cụ thể

Dự phòng cụ thể: Khoản tiền được trích lập trên cơ sở nhóm nợ đã phân loại cụ

thể các khoản nợ theo quy định để dự phòng cho những tổn thất có thể xảy ra

Việc trích lập DPRR của ngân hàng được thực hiện theo Quyết định số 22/2014/QĐ-NHNN Theo đó, tỷ lệ trích lập dự phòng cụ thể là:

quả cho vay Ngân hàng phải thiết lập quỹ DPRR đủ mạnh và thông báo định kỳ về những món vay không đủ khả năng thu hồi, để tránh tình trạng trong một lúc ngân hàng phải thông báo con số nợ không có khả năng thu hồi quá lớn và làm giảm tài sản của ngân hàng một cách nghiêm trọng

Tỷ lệ này cho biết DPRR trong cho vay ngắn hạn được trích so với dư nợ cho vay ngắn hạn Tỷ lệ này càng cao chứng tỏ hiệu quả cho vay đối với ngắn hạn chưa tốt vẫn phải trích lập dự phòng nhiều để đảm bảo cho hoạt động tín dụng an toàn, làm tăng chi phí hoạt động và giảm lợi nhuận của ngân hàng, do đó làm giảm hiệu quả cho

vay

Tỷ lệ thu lãi cho vay ngắn hạn trên tổng thu lãi

Tỷ lệ thu lãi cho vay ngắn hạn

trên tổng thu lãi =

Thu lãi cho vay ngắn hạn

Tổng thu lãi Chỉ tiêu này phản ánh khả năng sinh lời của các khoản cho vay ngắn hạn của ngân hàng, cho biết tỷ lệ lãi phát sinh từ hoạt động cho vay ngắn hạn trên một đơn vị thu nhập từ cho vay là bao nhiêu Với cùng một mức thu nhập, nếu ngân hàng nào càng giảm được chi phí đầu vào càng nhiều thì tỷ lệ thu nhập càng lớn, chứng tỏ ngân hàng hoạt động tốt, điều này góp phần tạo nên hiệu quả cho vay ngắn hạn tốt Từ đó có thể xem xét vai trò và đánh giá hiệu quả cho vay ngắn hạn đối với hoạt động kinh

doanh của ngân hàng

Tỷ lệ thu nhập trên chi phí

Tỷ lệ thu nhập trên chi phí = Thu lãi cho vay ngắn hạn

Chi lãi Chỉ tiêu này phản ánh mức thu nhập mà hoạt động cho vay ngắn hạn mang lại cho ngân hàng đóng góp bao nhiêu phần trăm trong tổng chi lãi

Tỷ lệ thu nhập trên chi phí là một chỉ số tài chính quan trọng, đặc biệt trong việc đánh giá hoạt động ngân hàng Nó cho thấy được mối tương quan giữa chi phí với thu nhập của ngân hàng đó Tỷ lệ này cho nhà đầu tư một cái nhìn rõ hơn về hiệu quả hoạt động của tổ chức; tỷ lệ càng lớn thì ngân hàng đó càng hoạt động hiệu quả Với cùng một mức thu lãi, nếu ngân hàng giảm được chi phí đầu vào thì hệ số này càng lớn và hiệu quả cho vay ngắn hạn của ngân hàng càng cao, đảm bảo thu nhập cho ngân hàng, giảm thiểu rủi ro, tạo điều kiện cho ngân hàng phát triển trong tương lai

Thu nhập trên chi phí > 1: Thu nhập của ngân hàng lớn hơn chi phí, cho thấy ngân hàng đang làm ăn có lãi, hiệu quả cho vay tăng

Thu nhập trên chi phí = 1: Thu nhập của ngân hàng chỉ đủ để bù đắp cho khoản chi phí mà ngân hàng bỏ ra hay thậm chí không đủ để bù đắp do còn có những khoản chi phí phát sinh khác Làm ngân hàng không đạt được lợi nhuận kéo theo hiệu quả cho vay giảm

Thu nhập trên chi phí < 1: Thu nhập của ngân hàng nhỏ hơn chi phí, như vậy ngân hàng hoàn toàn không có lợi nhuận, cho vay không hiệu quả

Tỷ lệ thu nhập bình quân

Tỷ lệ thu nhập bình quân = Thu lãi cho vay ngắn hạn

Số cán bộ quan hệ khách hàng trực tiếp cho vay Chỉ tiêu này phản ánh số lãi thu được từ cho vay ngắn hạn tương ứng với một cán

bộ quan hệ khách hàng trực tiếp cho vay là bao nhiêu Tỷ lệ thu nhập bình quân càng cao chứng tỏ cán bộ quan hệ khách hàng trực tiếp cho vay làm việc có hiệu quả Do đó, ngân hàng cần chú trọng đến chỉ tiêu này vì cán bộ hoạt động có hiệu quả sẽ làm giảm rủi ro cho ngân hàng, giảm nợ quá hạn, nợ xấu, giảm chi phí thu hồi nợ, trích lập dự phòng rủi ro và giúp tăng lợi nhuận, nâng cao hiệu quả cho vay ngắn hạn tại ngân hàng

Tỷ lệ thu nhập so với dự phòng rủi ro cho vay ngắn hạn

Tỷ lệ thu nhập so với

dự phòng rủi ro cho vay

ngắn hạn

=

Thu lãi cho vay ngắn hạn

Dự phòng rủi ro cho vay ngắn hạn phải trích x 100%

Chỉ tiêu này phản ánh mỗi đồng lãi thu được từ cho vay ngắn hạn thì ngân hàng phải trích ra bao nhiêu đồng để dự phòng rủi ro cho vay ngắn hạn Chỉ tiêu này đánh giá hiệu quả cho vay ngắn hạn và hiệu quả thu hồi nợ của ngân hàng Tỷ lệ thu nhập so với dự phòng rủi ro cho vay ngắn hạn càng lớn chứng tỏ thu lãi cho vay ngắn hạn tăng

và dự phòng rủi ro cho vay ngắn hạn phải trích giảm, cho thấy ngân hàng hoạt động tốt, công tác thu hồi nợ và quản trị rủi ro được đẩy mạnh, chi phí giảm, lợi nhuận tăng dẫn đến hiệu quả cho vay tăng

1.2.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả cho vay ngắn hạn trong ngân hàng

thương mại

Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng cho vay ngắn hạn của NHTM bao gồm nhân tố chủ quan và nhân tố khách quan

1.2.4.1 Những nhân tố chủ quan

Chính sách cho vay ngắn hạn: Chính sách cho vay ngắn hạn là định hướng cơ

bản cho hoạt động cho vay ngắn hạn của ngân hàng, đó là một hệ thống biện pháp có liên quan đến việc tăng trưởng tín dụng hoặc hạn chế tín dụng để đạt được mục tiêu đã

hoạch định của NHTM đó Do vậy, việc hoạch định chính sách cho vay ngắn hạn có vai trò quyết định đến sự thành công hay thất bại của ngân hàng Bất kỳ một ngân hàng nào muốn nâng cao hiệu quả cho vay của mình thì phải có chính sách tín dụng phù hợp với điều kiện cụ thể của ngân hàng và với tình hình kinh tế Chính sách cho vay ngắn hạn bao gồm các nội dung như: chính sách về khách hàng, chính sách quy

mô và giới hạn tín dụng, lãi suất và phí suất tín dụng, thời hạn tín dụng và kỳ hạn nợ, các khoản đảm bảo

Quy trình thẩm định cho vay: Trong quy trình cho vay ngắn hạn của ngân hàng,

thẩm định cho vay là khâu rất quan trọng quyết định chất lượng và hiệu quả cho vay Thẩm định là việc đánh giá, kiểm tra, dự đoán về độ chính xác, an toàn và hiệu quả của một hợp đồng tín dụng Thẩm định các khoản vay giúp cho ngân hàng phần nào

dự báo được hiệu quả tài chính và tính khả thi của những hồ sơ vay vốn để có thể chọn lọc được các hồ sơ vay vốn tốt, có hiệu quả, có khả năng thu hồi vốn cao, do đó có thể hạn chế được rủi ro phát sinh Nếu ngân hàng làm tốt khâu này sẽ tạo tiền đề cho việc thu hồi đủ và gốc và lãi một cách đầy đủ, đúng hạn Đặc biệt đối với những khoản vay ngắn hạn, do tính đặc thù là thường xuyên nên thẩm định cũng phải nhanh chóng kịp thời, chính xác, bảo đảm an toàn cho khoản vay

Thông tin tín dụng: NHTM hoạt động trong một lĩnh vực đầy tính rủi ro, do đó

thông tin đối với ngân hàng có vai trò vô cùng quan trọng Nhờ có các thông tin tín dụng mà cán bộ ngân hàng có thể đưa ra các quyết định về cho vay, đảm bảo tiền vay, nhằm giảm thiểu rủi ro tín dụng Do đó, chất lượng của nguồn thông tin ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả của khoản cho vay Thông tin chính xác, kịp thời giúp ngân hàng dễ dàng hơn trong quyết định cho vay Việc thiếu thông tin tạo ra những rủi ro cho ngân hàng, làm giảm hiệu quả của cho vay ngắn hạn Vì vậy, để cho vay ngắn hạn đạt hiệu quả cao, an toàn cần phải có hệ thống thông tin hữu hiệu phục vụ cho công tác này Nắm bắt kịp thời và chính xác luồng thông tin là điều kiện để xem xét, phân tích, nhằm tìm ra cơ hội tốt nhất trong kinh doanh cũng như đề phòng những rủi ro có thể xảy ra trong các hoạt động của ngân hàng

Trình độ cán bộ ngân hàng: CBTD đóng vai trò quan trọng nhất đối với hoạt

động cho vay của ngân hàng vì họ là những người trực tiếp thực hiện các khâu của quá trình cho vay Trình độ CBTD ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của hoạt động cho vay ngắn hạn, để nâng cao hiệu quả cho vay ngắn hạn thì ngân hàng cần có một đội ngũ CBTD giỏi, có tiêu chuẩn về đạo đức và liêm khiết Ngân hàng là ngành kinh doanh đặc biệt nhạy cảm nên các vấn đề về rủi ro đạo đức có thể xẩy ra, vì vậy ngân hàng cần

có sự giám sát chặt chẽ đối với nhân sự để không gây tổn thất cho ngân hàng và nâng cao hiệu quả cho vay ngắn hạn

Hoạt động kiểm tra, kiểm soát nội bộ: Đây là hoạt động mang tính thường

xuyên và cần thiết đối với mọi ngân hàng Công tác kiểm tra, kiểm soát các phần như quy trình thực hiện cho vay, quá trình quản lý vốn vay, loại trừ cán bộ mất phẩm chất

có hiện tượng tham ô, tham nhũng gây thất thoát tài sản làm mất uy tín của ngân hàng đối với khách hàng Công tác kiểm soát nội bộ giúp cho hoạt động cho vay đúng hướng, hạn chế sai sót của CBTD, tìm ra những điểm sai sót từ đó có biện pháp khắc phục kịp thời Nội bộ ngân hàng tốt, hoạt động đúng hướng sẽ giúp hiệu quả cho vay ngắn hạn của ngân hàng tăng cao, đảm bảo an toàn và tính sinh lời của ngân hàng

Công nghệ ngân hàng, trang bị kỹ thuật: Trong thời đại khoa học kỹ thuật phát

triển hiện này, công nghệ cũng là một nhân tố tác động tới hiệu quả cho vay ngắn hạn của ngân hàng Công nghệ hiện đại cùng các phương tiện kỹ thuật cao tạo điều kiện cho ngân hàng thu nhập thông tin nhanh chóng, chính xác, tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường, từ đó ngân hàng xây dựng các chính sách cho vay ngắn hạn có hiệu quả hơn Ngoài ra, công nghệ thông tin kỹ thuật hiện đại cũng giúp ngân hàng tiết kiệm chi phí phát sinh, dễ dàng quản lý chi phí phát sinh, đơn giản hóa các thủ tục, rút ngắn thời gian giao dịch, đem lại sự tiện lợi tối đa cho khách hàng, tạo điều kiện thu hút thêm khách hàng, giữ vững và mở rộng thêm thị phần, góp phần nâng cao hiệu quả cho vay ngắn hạn

1.2.4.2 Những nhân tố khách quan

Nhân tố khách quan là các tác động từ bên ngoài mà ngân hàng không thể hoặc khó có thể đoán trước và can thiệp

Khách hàng: Người trực tiếp nhận các khoản cho vay của ngân hàng, do đó

trong các yếu tổ ảnh hưởng tới hiệu quả cho vay ngắn hạn của ngân hàng không thể không tính đến các yếu tố thuộc về phía khách hàng Ngân hàng luôn cố gắng thẩm định tình hình tài chính của khách hàng để đưa ra quyết định có cho vay hay không Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động kinh doanh, khách hàng có thể gặp những rủi ro khiến việc thu hồi vốn của ngân hàng gặp khó khăn, làm giảm hiệu quả cho vay ngắn hạn của ngân hàng Ngoài ra, khả năng thu hồi vốn của ngân hàng còn phụ thuộc vào các yếu tố như năng lực và kinh nghiệm quản lý của khách hàng doanh nghiệp, tính hợp lý và khả thi của cho vay ngắn hạn mà khách hàng đầu tư, khả năng tài chính hiện tại của doanh nghiệp, đạo đức và uy tín người đi vay Do đó, nếu khách hàng cho vay kinh doanh và tiêu dùng của ngân hàng được đảm bảo thì hiệu quả cho vay ngắn hạn của ngân hàng được tăng cao

Môi trường kinh tế - xã hội: Tình hình kinh tế - xã hội có tác động trực tiếp tới

hoạt động của mọi thành phần trong nền kinh tế Khi ngân hàng hoạt động trong môi trường ổn định, khả năng tạo ra lợi nhuận cao hơn Ngân hàng sẽ khó tránh khỏi rủi ro nếu nền kinh tế không ổn định, do đó chu kỳ kinh tế có tác động không nhỏ đến hoạt động cho vay của ngân hàng Trong thời kỳ nền kinh tế thị trường suy thoái, sản xuất

bị đình trệ, kinh doanh bị thu hẹp dẫn tới nhu cầu vốn vay ngắn hạn giảm Nếu cho vay ngắn hạn, khách hàng cũng khó sử dụng vốn vay đó một cách hiệu quả, hay khó có thể trả nợ đúng hạn cho ngân hàng Ngược lại, thời kỳ nền kinh tế hưng thịnh, nhu cầu người dân tăng cao, sản xuất kinh doanh được mở rộng dẫn đến nhu cầu về vốn tăng, ngân hàng cho vay được, thu lãi được, từ đó hiệu quả cho vay ngắn hạn được nâng lên, giảm bớt rủi ro tín dụng Ngoài ra, các chính sách và sự điều khiến của các cơ quan có thẩm quyền ở mỗi ngành, mỗi vùng đều có ảnh hưởng đến hiệu quả cho vay ngắn hạn

Môi trường chính trị: Nhân tố chính trị cũng có ảnh hưởng khá nhiều tới cho

vay ngắn hạn Một quốc gia không có sự biến động về chính trị hay không xảy ra chiến tranh là điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài, bởi các nhà đầu tư nước ngoài không chỉ quan tâm đến lợi nhuận mà còn chú trọng tới an toàn của vốn đầu tư Tình hình kinh tế chính trị ổn định là điều kiện thuận lợi cho việc phát triển kinh tế đất nước Riêng đối với ngân hàng, nó có ảnh hưởng tới việc huy động vốn, cho vay và đầu tư vốn của ngân hàng Do đó, môi trường chính trị là nhân tố có tác động đáng kể tới hiệu quả cho vay ngắn hạn của ngân hàng

Môi trường pháp lý: Hệ thống pháp luật là một trong những yếu tố của môi

trường khách quan ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nói chung

và NHTM nói riêng Không có pháp luật hoặc các chính sách ban hàng không phù hợp

sẽ khiến cho nền kinh tế gặp nhiều khó khăn Bên cạnh đó, nếu hệ thống pháp luật ban hành không đầy đủ, không đồng bộ, các văn bản dưới luật còn nhiều mâu thuẫn trong khi thực hiện và chưa thật phù hợp với các ban ngành, các đơn vị có liên quan đến cho vay ngắn hạn thì có ảnh hưởng tới hiệu quả cho vay ngắn hạn Rủi ro trong hoạt động ngân hàng là rất lớn và có sức lan tỏa trong nền kinh tế, vì vậy hoạt động của ngân hàng luôn được kiểm soát chặt chẽ bởi hệ thống pháp luật với các văn bản quy phạm pháp luật, tạo nên môi trường pháp lý đồng bộ, đầy đủ và thống nhất nhằm đảm bảo an toàn cho toàn hệ thống ngân hàng Hoạt động theo đúng quy định của pháp luật sẽ giúp hạn chế được rủi ro, an toàn và sinh lợi, là cơ sở để ngân hàng nâng cao chất lượng và hiệu quả cho vay ngắn hạn

Môi trường cạnh tranh: Trong nền kinh tế đang liên tục phát triển hiện nay, có

rất nhiều ngân hàng mới được thành lập: ngân hàng thương mại cổ phần, chi nhánh

ngân hàng nước ngoài Do đó, tính cạnh tranh trong ngành ngân hàng ngày càng tăng lên và để tồn tại và phát triển, ngân hàng phải vượt qua được sự cạnh tranh khó khăn

và khốc liệt đó Điều đó ảnh hưởng tới mọi mặt trong hoạt động sản xuất kinh doanh của ngân hàng, trong đó có cho vay ngắn hạn Nếu Agribank không thể cạnh tranh được với các ngân hàng khác thì lợi nhuận sẽ bị giảm và giảm hiệu quả cho vay ngắn

hạn

Môi trường tự nhiên: Những biến động bất khả kháng xảy ra trong môi trường

tử nhiên (như thiên tai, hạn hán, lũ lụt, động đất, hỏa hoạn ) làm ảnh hưởng tới cho vay ngắn hạn của ngân hàng Những thay đổi này thường xuyên xảy ra, tác động liên tục đến người vay, tạo điều kiện thuận lợi hoặc khó khăn cho người vay, từ đó ảnh hưởng đến việc thu hồi vốn của ngân hàng và làm giảm hiệu quả cho vay ngắn hạn của ngân hàng

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Trong chương 1, khóa luận đã trình bày một cách khái quát về cho vay ngắn hạn của NHTM, xác định tầm quan trọng và sự cần thiết của việc nâng cao hiệu quả cho vay ngắn hạn Trong đó, chương 1 tập trung vào phân tích những chỉ tiêu đánh giá và các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả cho vay ngắn hạn Trên cơ sở áp dụng các kiến thức đó, tác giả sẽ phân tích thực trạng hiệu quả cho vay ngắn hạn tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh thành phố Hưng Yên trong chương 2 để từ đó đưa ra được những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả cho vay ngắn hạn tại đơn vị

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ CHO VAY NGẮN HẠN TRONG NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM – CHI NHÁNH THÀNH PHỐ HƯNG YÊN

2.1 Giới thiệu về Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh thành phố Hưng Yên

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển

Nông thôn Việt Nam

Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) với tên giao dịch quốc tế là Vietnam Bank for Agriculture and Rural Development Hội sở chính nằm tại số 2, Láng Hạ, Ba Đình, Hà Nội

Ngân hàng Phát triển Nông nghiệp Việt Nam được thành lập theo Nghị định số 53/HĐBT ngày 26/3/1988 của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) về việc thành lập các ngân hàng chuyên doanh, trong đó có Ngân hàng Phát triển Nông nghiệp Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn

Tính đến nay, sau 27 năm phát triển, Agribank có mạng lưới trải khắp quốc gia với gần 2.300 chi nhánh và phòng giao dịch trong nước và một Chi nhánh nước ngoài tại Campuchia, có quan hệ ngân hàng đại lý với 1.043 ngân hàng tại 92 quốc gia và vùng lãnh thổ

2.1.2 Quá trình hình thành và phát triển Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển

Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh thành phố Hưng Yên

Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh thành phố Hưng Yên là một chi nhánh trực thuộc Agribank tỉnh Hưng Yên, là một ngân hàng cấp thành phố trực thuộc tỉnh đã đi vào hoạt động kinh doanh từ ngày 20 tháng 12 năm

1996 cùng với việc tái lập tỉnh Hưng Yên Từ những ngày đầu làm việc Chi nhánh đã gặp rất nhiều khó khăn như: trụ sở làm việc còn nhỏ, cơ sở vật chất thiếu thốn, máy móc, trang thiết bị cũ kỹ, lạc hậu, đội ngũ nhân viên vẫn chưa chuyên nghiệp, chưa nắm bắt được như cầu của khách hàng trong địa bàn thành phố Hưng Yên…

Trước tình hình khó khăn như vậy, tập thể Ban lãnh đạo và cán bộ viên chức Agribank - Chi nhánh thành phố Hưng Yên đồng lòng quyết tâm ổn định tổ chức, sắp xếp bộ máy để đảm bảo cho hoạt động kinh doanh có hiệu quả Trải qua quá trình 18 năm từng bước phát triển, với sự cố gắng nỗ lực trong công tác mở rộng mạng lưới hoạt động, khơi tăng nguồn vốn, mở rộng tín dụng song song với việc nâng cao chất lượng và an toàn vốn Cụ thể về công tác huy động vốn, đa dạng hình thức huy động

và thời gian hoạt động, có chế độ khuyến khích vật chất đối với khách hàng có số dư

tiền gửi lớn, ổn định Đồng thời hiện đại hóa trang bị công nghệ, đào tạo cán bộ công nhân viên chuyên nghiệp hơn trong việc tiếp đãi khách hàng Điều này giúp hoạt động kinh doanh của Chi nhánh đạt bước tăng trưởng tốt với nhiều sản phẩm – dịch vụ rất

đa dạng phong phú, luôn đáp ứng được yêu cầu của khách hàng và yêu cầu phát triển hội nhập của kinh tế

Với những thành tựu xây đắp trong hơn 18 năm qua, thế và lực của Agribank - Chi nhánh thành phố Hưng Yên đã được nâng lên một tầm cao mới Bước sang giai đoạn phát triển mới, Agribank - Chi nhánh thành phố Hưng Yên đang tập trung nguồn lực xây dựng ngân hàng phát triển theo hướng hiện đại, tăng trưởng – an toàn – hiệu quả – bền vững, tiếp tục khẳng định và giữ vững vai trò trên thị trường tài chính, tiền

tệ của thành phố nói chung và nông nghiệp, nông thôn nói riêng, tiếp tục đóng góp tích cực hơn nữa vào sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố

2.2 Một số quy định chung trong cho vay ngắn hạn tại Ngân hàng Nông nghiệp

và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh thành phố Hƣng Yên

2.2.1 Đối tượng cho vay

Theo quyết định số 1627/2001/QĐ-NHNN và quy định của Agribank về thể lệ cho vay ngắn hạn

Đối tượng cho vay ngắn hạn bao gồm giá trị vật tư hàng hóa trong các khâu dự trữ, lưu thông và các chi phí cấu thành giá mua hoặc giá thành sản phẩm, các khoản chi phí khác để doanh nghiệp hay cá nhân tiến hành phương án sản xuất kinh doanh;

số tiền thuế xuất nhập khẩu khách hàng phải nộp để làm thủ tục xuất khẩu mà giá trị lô hàng xuất khẩu đó tổ chức tín dụng có tham gia cho vay và số tiền phục vụ cho nhu cầu mua sắm tiêu dùng của các hộ gia đình và cá nhân như mua xe máy, máy tính, điện thoại

2.2.2 Nguyên tắc cho vay ngắn hạn

Theo thông tư số 21/2011/VBHN-NHNN khách hàng vay vốn ngắn hạn của Agribank - Chi nhánh thành phố Hưng Yên phải đảm bảo các nguyên tắc sau:

- Sử dụng vốn vay ngắn hạn đúng mục đích đã thỏa thuận trong HĐTD

- Hoàn trả nợ gốc và lãi tiền vay ngắn hạn đã thỏa thuận trong HĐTD

- Tiền vay ngắn hạn được phát hành bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản theo mục đích sử dụng tiền vay đã thỏa thuận trong HĐTD

2.2.3 Điều kiện cho vay ngắn hạn

Khách hàng phải đảm bảo các điều kiện sau:

- Có năng lực pháp luận dân sự, năng lực hành vi dân sự và chịu trách nhiệm dân

sự theo quy định của pháp luật

- Mục đích sử dụng vốn vay hợp pháp

- Có khả năng tài chính đảm bảo trả nợ trong thời hạn cam kết

- Có phương án đầu tư, sản xuất kinh doanh, dịch vụ khả thi, có hiệu quả hoặc có phương án phục vụ đời sống kèm phương án trả nợ khả thị

- Thực hiện các quy định về đảm bảo tiền vay theo quy định của Chính phủ ngân hàng Nhà nước Việt Nam và hướng dẫn của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam

2.2.4 Tài sản đảm bảo

Theo khoản 7, điều 3 Nghị định 163/2006/NĐ – Chính phủ (29/12/2006) về giao dịch bảo đảm, tài sản đảm bảo là tài sản mà bên bảo đảm dùng để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự đối với bên nhận đảm bảo, hội đồng quản trị Agribank quy định các nội dung cụ thể về đảm bảo tiền vay như các loại hình tài sàn đảm bảo, thủ tục định giá, quản lý, giải chấp và xử lý tài sản đảm bảo với các nguyên tắc cơ bản sau:

- Việc cho vay không có đảm bảo bằng tài sản, hàng năm trụ sở chính sẽ giao kế hoạch tỷ trọng cấp tín dụng không có đảm bảo bằng tài sản trong tổng cơ cấu tín dụng của từng chi nhánh theo hướng tỷ trọng cấp tín dụng không có đảm bảo bằng tài sản chỉ chiếm một phần nhỏ, không có tác động trọng yếu đến hoạt động của chi nhánh, đồng thời vẫn phải đảm bảo phát triển tín dụng lành mạnh

- Các tài sản nhận đảm bảo nợ vay phải có tính thanh khoản cao và nguồn tiền thu được từ tài sản đảm bảo khi phát mại phải đủ lớn để trang trải nợ gốc và lãi

- Gắn các điều kiện vay vốn và mức vốn cho vay với loại hình tài sản đảm bảo theo hướng giá trị và chất lượng tài sản đảm bảo càng lớn thì các điều kiện vay vốn và mức vốn cho vay càng ưu đãi

- Việc nhận tài sản đảm bảo không được phép thay thế cho việc đánh giá toàn diện về bên vay và khoản vay

2.2.5 Quy trình cho vay ngắn hạn

Quy trình cho vay ngắn hạn thực hiện ở Agribank - Chi nhánh thành phố Hưng Yên là tổng hợp các nguyên tắc, quy định của ngân hàng trong việc cấp tín dụng Trong đó các giai đoạn cụ thể được xây dựng theo một trình tự nhất định kể từ khi chuẩn bị hồ sơ đề nghị cấp tín dụng cho đến khi chấm dứt quan hệ tín dụng Đây là một quá trình bao gồm nhiều giai đoạn mang tính chất liên hoàn theo một trật tự nhất định đồng thời có quan hệ chặt chẽ gắn bó với nhau

Bước 1: Hướng dẫn khách hàng và tiếp nhận hồ sơ vay vốn ngắn hạn

Lập hồ sơ tín dụng là khâu căn bản đầu tiên của quy trình cho vay ngắn hạn, nó được thực hiện ngay sau khi CBTD tiếp xúc với khách hàng có nhu cầu vay vốn ngắn hạn Lập hồ sơ là khâu quan trọng vì nó là khâu thu thập thông tin làm cơ sở để thực hiện các khâu sau, đặc biệt là khâu phân tích và ra quyết định vay Tùy theo quan hệ giữa khách hàng, chi nhánh và quy mô tín dụng, CBTD hướng dẫn khách hàng lập hồ

sơ vay vốn ngắn hạn với những thông tin, yêu cầu khác nhau Nhìn chung một bộ hồ

sơ đề nghị cấp tín dụng cần thu thập từ khách hàng những thông tin sau:

- Thông tin về năng lực pháp lý và năng lực hành vi của khách hàng

- Thông tin về mục đích sử dụng và khả năng hoàn trả vốn của khách hàng

- Thông tin về bảo đảm tín dụng

Để thu thập được những thông tin căn bản như trên, chi nhánh thường yêu cầu khách hàng phải lập và nộp cho chi nhánh các loại giấy tờ sau: Giấy đề nghị cấp tín dụng, phương án sử dụng vốn…

Bước 2: Thu thập thông tin khách hàng

CBTD của chi nhánh sẽ đi điều tra, tìm hiểu về khách hàng vay vốn thông qua thông tin do khách hàng cung cấp, nơi làm việc của khách hàng hay nơi khách hàng đang sinh sống Đối với khách hàng đã từng vay vốn tại chi nhánh, CBTD sẽ thu thập thông tin khách hàng thông qua các thông tin đã được lưu trữ tại chi nhánh

Bước 3: Thẩm định tín dụng

Sau khi thu thập, tìm hiểu và xác minh thông tin khách hàng, CBTD sẽ chuyển sang bước thẩm định tín dụng của khách hàng, từ đó có cơ sở đưa ra quyết định cấp hoặc không cấp tín dụng của chi nhánh Thẩm định tín dụng bao gồm: thẩm định phi tài chính và thẩm định tài chính

Thẩm định phi tài chính là việc xem xét năng lực chuyên môn của khách hàng Thẩm định tài chính là đánh giá năng lực tài chính của khách hàng thông qua bảng lương, giấy xác nhận thu nhập tại nơi làm việc của khách hàng Đồng thời, xem xét nhu cầu vay vốn tiêu dùng của khách hàng có khả thi hay không Nếu khoản vay được phê duyệt, CBTD cần phân tích lợi ích nhận được từ việc cho khách hàng vay ngắn hạn, thẩm định kỹ lưỡng giá trị tài sản đảm bảo để hạn chế rủi ro cho chi nhánh Sau quá trình thẩm định tín dụng, CBTD sẽ lập tờ trình tín dụng và trình lên ban lãnh đạo chi nhánh để ra quyết định cấp tín dụng

Bước 4: Quyết định tín dụng

Quyết định tín dụng là quyết định cho vay hoặc từ chối cho vay đối với một hồ

sơ vay ngắn hạn của khách hàng, đây là khâu cực kỳ quan trọng trong quy trình cho vay ngắn hạn vì nó ảnh hưởng rất lớn đến các khâu sau, ảnh hưởng đến uy tín và hiệu quả cho vay ngắn hạn của chi nhánh

CBTD có trách nhiệm thông báo cho khách hàng vay vốn ngắn hạn về quyết định cho vay hoặc từ chối cho vay đối với khách hàng Nếu chấp thuận cho vay ngắn hạn, CBTD sẽ hướng dẫn khách hàng ký kết hợp đồng tín dụng và làm tiếp các bước tiếp theo Nếu từ chối vay, chi nhánh sẽ có văn bản trả lời và giải thích lý do cho khách hàng được rõ Đối với bộ hồ sơ còn thiếu các tài liệu liên quan thì CBTD có nhiệm vụ yêu cầu khách hàng cung cấp thêm thông tin bổ sung

Bước 5: Ký hợp đồng cho vay ngắn hạn

Nếu chấp thuận cho vay ngắn hạn, đại diện phía chi nhánh sẽ hướng dẫn khách hàng ký kết hợp đồng tín dụng, hợp đồng đảm bảo tiền vay và làm tiếp các bước tiếp theo

Bước 6: Giải ngân

Giải ngân là phát tiền vay cho khách hàng trên cơ sở mức tín dụng đã cam kết trong hợp đồng Tuy là khâu tiếp theo sau của quyết định tín dụng, nhưng giải ngân cũng là khâu quan trọng vì nó có thể góp phần phát hiện và chấn chỉnh kịp thời nếu có sai sót ở các khâu trước Ngoài ra, cách thức giải ngân còn góp phần kiểm tra và kiểm soát xem vốn tín dụng có được sử dụng đúng mục đích cam kết hay không Nguyên tắc giải ngân là luôn luôn gắn liền vận động tiền tệ với vận động hàng hóa hoặc dịch vụ đối ứng nhằm đảm bảo khả năng thu hồi nợ sau này Tuy vậy, giải ngân cũng phải tuân

thủ nguyên tắc đảm bảo thuận lợi, tránh gây khó khăn và phiền hà cho khách hàng Bước 7: Tổ chức kiểm tra và giám sát, thu hồi nợ

CBTD sẽ kiểm tra theo định kì hàng tháng, quý hoặc đột xuất kiểm tra mục đích

sử dụng vốn của khách hàng để kịp thời phát hiện rủi ro, đôn đốc khách hàng sử dụng vốn đúng mục đích, có hiệu quả Ngoài ra, CBTD có trách nhiệm kiểm tra khả năng tài chính, khả năng trả nợ của khách hàng, lập hồ sơ theo dõi khoản vay và ghi chép các chi phí phát sinh trong quá trình quản lý khoản vay ngắn hạn Nếu phát hiện khách hàng sử dụng vốn không đúng mục đích hay phát hiện rủi ro trong quá trình cho vay, chi nhánh sẽ đưa ra biện pháp thích hợp để xử lý khoản vay

Khi khoản vay đến hạn phải trả, chi nhánh sẽ tiến hành thu hồi nợ Nếu khách hàng chưa trả được nợ, căn cứ vào những nguyên nhân hợp lý chi nhánh sẽ xem xét

dựa trên gia hạn nợ cho khách hàng Đối với các khoản nợ quá hạn đã dùng nhiều biện pháp song vẫn chưa thu hồi được nợ, chi nhánh sẽ khởi kiện khách hàng ra tòa án kinh

tế và căn cứ vào quy định của pháp luật theo Nghị định số 71/2010/NĐ-CP để xử lý tài sản đảm bảo theo quy định của pháp luật

Bước 8: Thanh lý hợp đồng tín dụng

Sau khi doanh nghiệp đã trả hết nợ gốc và lãi cho chi nhánh, hợp đồng tín dụng

sẽ hết hiệu lực Chi nhánh sẽ tiến hành thanh lý hợp đồng và lưu trữ thông tin khách

hàng

2.2.6 Các sản phẩm cho vay ngắn hạn tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển

Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh thành phố Hưng Yên

Dựa theo mục đích sử dụng tiền vay, Agribank – Chi nhánh thành phố Hưng Yên

có 2 hình thức cho vay ngắn hạn là cho vay tiêu dùng và cho vay kinh doanh Trong đó

Cho vay theo hạn mức tín dụng

Phương thức cho vay này áp dụng với khách hàng vay ngắn hạn có nhu cầu vay vốn thường xuyên, kinh doanh ổn định

Agribank - Chi nhánh thành phố Hưng Yên sau khi nhận đủ các tài liệu của khách hàng tiến hành xác định hạn mức tín dụng

Agribank – Chi nhánh thành phố Hưng Yên quản lý chặt chẽ hạn mức tín dụng, bảo đảm mức đư nợ không vượt quá hạn mức tín dụng đã ký kết

Trong quá trình vay vốn, trả nợ, nếu việc sản xuất kinh doanh có thay đổi và khách hàng có nhu cầu điều chỉnh hạn mức, khách hàng phải làm giấy đề nghị xác định lại hạn mức tín dụng Agribank – Chi nhánh thành phố Hưng Yên xem xét, nếu thấy hợp lý, chi nhánh cùng khách hàng thỏa thuận điều chỉnh hạn mức tín dụng và bổ sung hợp đồng tín dụng

Cho vay theo hạn mức thấu chi

Agribank – Chi nhánh thành phố Hưng Yên thỏa thuận bằng văn bản, chấp thuận cho khách hàng chi vượt số tiền có trên tài khoản thanh toán của khách hàng, phù hợp với các quy định của Chính phủ và NHNN Việt Nam về hoạt động thanh toán qua các

tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán

2.3 Thực trạng hiệu quả cho vay ngắn hạn tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh thành phố Hưng Yên giai đoạn năm 2012-2014

2.3.1 Tình hình doanh số cho vay ngắn hạn

Bảng 2.1 Tình hình doanh số cho vay ngắn hạn tại Agribank – Chi nhánh thành

phố Hưng Yên giai đoạn năm 2012-2014

Số tiền

Tỷ trọng (%)

Số tiền

Tỷ trọng (%)

Tuyệt đối

Tương đối (%)

Tuyệt đối

Tương đối (%) Tổng

(Nguồn: Báo cáo kết quả kinh doanh Agribank - Chi nhánh thành phố Hưng Yên)

Tổng doanh số cho vay của chi nhánh năm 2013 tăng trưởng tương đối 19,99%

so với năm 2012 Sang năm 2014, tổng doanh số cho vay của chi nhánh tăng mạnh 70,12% so với năm 2013 Doanh số cho vay ngắn hạn năm 2013 là 82,24% trên tổng doanh số cho vay, tỷ lệ này tương ứng với năm 2012 là 80,63%, tăng 1,61% so với năm 2012 Tuy nhiên sang năm 2014, tỷ lệ doanh số cho vay ngắn hạn trên tổng doanh

số cho vay là 80,30%, giảm 1,94% so với năm 2013 Tỷ lệ trên cho ta thấy doanh số cho vay của Agribank – Chi nhánh thành phố Hưng Yên chủ yếu là cho vay ngắn hạn,

lý do vì nhu cầu của khách hàng trên địa bàn Hưng Yên vẫn chủ yếu là để mua sắm vật dụng gia đình, tiêu dùng cá nhân, các doanh nghiệp tại Hưng Yên chủ yếu quy mô vừa

và nhỏ phải vay vốn để mua nguyên vật liệu, quay vòng vốn lưu động và trang trải các chi phí sản xuất Do đó nhu cầu về vốn vay ngắn hạn của khách hàng tại thành phố Hưng Yên là rất cao Năm 2014, Ngân hàng Nhà nước có những chính sách ưu đãi cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ vay vốn kinh doanh, doanh nghiệp thường vay vốn trung

và dài hạn để sản xuất, do vậy doanh số cho vay trung và dài hạn năm 2014 tăng, làm

tỷ trọng cho vay ngắn hạn của chi nhánh giảm

Năm 2013, doanh số cho vay ngắn hạn của Chi nhánh thành phố Hưng Yên tương ứng với tăng trưởng 22,39% so với năm 2012 Năm 2014, doanh số cho vay ngắn hạn của Chi nhánh thành phố Hưng Yên tương ứng với tăng 66,09% so với năm

2013 Qua số liệu trên ta có thể thấy mặc dù tỷ trọng cho vay ngắn hạn giảm nhưng cho vay ngắn hạn năm 2014 vẫn đạt mức tăng trưởng cao so với năm 2013 Nửa cuối năm 2012 là giai đoạn rất khó khăn cho nền kinh tế Việt Nam khi các doanh nghiệp

sản xuất không bán được hàng, dẫn tới không có khả năng trả nợ cho chi nhánh, làm tăng nợ quá hạn của chi nhánh, vốn đọng nhiều dẫn đến không đáp ứng đủ điều kiện

để vay vốn chi nhánh Tuy nhiên tại địa bàn thành phố Hưng Yên, các doanh nghiệp ở đây chủ yếu là doanh nghiệp nước ngoài của Hàn Quốc, Nhật Bản nên có những kinh nghiệm về quản lý, kinh doanh rất tốt, do đó hoạt động kinh doanh tại các doanh nghiệp này vẫn không bị ảnh hưởng nhiều từ nền kinh tế chung và vẫn đạt được lợi nhuận Ngoài ra, vì ngành nghề sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp tại thành phố Hưng Yên chủ yếu về nông nghiệp và hải sản nên nhu cầu về vốn ngắn hạn để mua nguyên vật liệu đầu vào là rất cao Tuy nhiên để đạt được mức tăng trưởng 66,09% của năm 2014, một phần do sự chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước và Hội sở chính khi đã đưa ra những chính sách khuyến khích, nới lỏng điều kiện cho vay đối với các doanh nghiệp để kích thích nền kinh tế phát triển Chi nhánh thành phố Hưng Yên cũng có nhiều chính sách để gia tăng doanh số cho vay như: Giao chỉ tiêu cho vay,

ép doanh số theo từng quý đối với các nhân viên tín dụng, cụ thể là mỗi một năm, một nhân viên tín dụng của chi nhánh phải giải ngân được 3 tỷ đồng; có những chính sách thưởng phát đối với nhân viên để khuyến khích thái độ làm việc, ngoài ra cũng có những hình phạt như khiển trách, giảm lương đối với những nhân viên không đạt đủ chỉ tiêu doanh số chi nhánh đề ra Do đó, sự thay đổi này cho thấy cho vay ngắn hạn tại Agribank – Chi nhánh thành phố Hưng Yên vẫn phát triển tốt và đạt được hiệu quả cho vay ngắn hạn cao

Bảng 2.2 Tình hình doanh số cho vay ngắn hạn phân theo mục đích sử dụng vốn

tại Agribank – Chi nhánh thành phố Hưng Yên giai đoạn năm 2012-2014

Số tiền

Tỷ trọng (%)

Số tiền

Tỷ trọng (%)

Tuyệt đối

Tương đối (%)

Tuyệt đối

Tương đối (%) Doanh

(Nguồn: Báo cáo kết quả kinh doanh Agribank - Chi nhánh thành phố Hưng Yên)

Đối tượng cho vay ngắn hạn mà chi nhánh hướng tới bao gồm khách hàng kinh doanh và khách hàng tiêu dùng Năm 2012, doanh số cho vay tiêu dùng chiếm 62,43% trên doanh số cho vay ngắn hạn Tỷ lệ này năm 2013 là 61,95%, tương ứng với giảm

số cho vay ngắn hạn tăng mạnh lên 66,92%, tương ứng với tăng 4,97% so với năm

2013 Đối với cho vay kinh doanh, năm 2013 cho vay kinh doanh chiếm 38,05% doanh số cho vay ngắn hạn, tỷ lệ này tăng 0,48% so với năm 2012 Nhưng năm 2014,

do cho vay tiêu dùng tăng nên cho vay kinh doanh giảm xuống còn 33,08% doanh số cho vay ngắn hạn, tương ứng với giảm 4,97% so với năm 2013 Qua đó ta thấy, mặc

dù cho vay tiêu dùng nhiều rủi ro và lãi suất cao hơn cho vay kinh doanh nhưng chi nhánh vẫn tập trung chủ yếu vào cho vay tiêu dùng Hưng Yên là thành phố đang phát triển, nhu cầu tiêu dùng cá nhân của người dân đang ở mức cao Khi đời sống của người dân tăng thì nhu cầu tiêu dùng của họ cũng cao hơn, khách hàng bắt đầu có thêm nhu cầu mua sắm vật dụng trong nhà, mua sắm xe máy, điện thoại , nắm được nhu cầu đó của khách hàng, chi nhánh đã mở rộng cho vay tiêu dùng nhằm mang lại nhiều lợi nhuận và nâng cao hiệu quả cho vay ngắn hạn cho chi nhánh Ngoài ra do năm 2013, 2014 chi nhánh đã giảm lãi suất huy động vốn nhằm giảm lãi suất cho vay, giúp cho khách hàng tiêu dùng và doanh nghiệp có thể tiếp cận với đồng vốn của chi nhánh một cách dễ dàng hơn, do đó doanh số cho vay của chi nhánh tăng cao, giúp nâng cao hiệu quả cho vay ngắn hạn của chi nhánh

Năm 2013, cho vay tiêu dùng ngắn hạn tăng trưởng 21,46% so với năm 2012 Sang năm 2014 cho vay tiêu dùng ngắn hạn tăng mạnh 79,41% so với năm 2013 Ta thấy, cho vay tiêu dùng ngắn hạn của chi nhánh chiếm tỷ trọng ổn định qua từng năm Năm 2014, tình hình kinh tế dần dần ổn định, thị trường bất động sản bắt đầu ấm lên, các chung cư cao tầng, khu biệt thự tại Hưng Yên bán được nhiều, do đó nhu cầu vay của khách hàng cá nhân tăng cao, do số lượng người dân có nhà mới tăng, dẫn đến nhu cầu mua sắm vật dụng gia đình tăng cao, nên số lượng khách hàng đến chi nhánh vay tiêu dùng tăng Do đó, tốc độ tăng trưởng cho vay tiêu dùng ngắn hạn tăng lên đáng kể, góp phần làm tăng lợi nhuận, nâng cao hiệu quả cho vay ngắn hạn của chi nhánh Ngoài ra, chi nhánh năm 2014 đã mở rộng quy mô cho vay nên cho vay tiêu dùng ngắn hạn càng được đẩy mạnh phát triển cao hơn

Năm 2013, cho vay kinh doanh ngắn tăng trưởng 23,94% so với năm 2012 Sang năm 2014 cho vay kinh doanh ngắn tăng trưởng 44,41% so với năm 2013 Năm 2012, các doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh trên địa bàn chưa nhiều nên chi nhánh vẫn chưa chú trọng vào mảng khách hàng kinh doanh, do đó cho vay kinh doanh ngắn hạn chưa được quan tâm đúng mức Năm 2013, các doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh phát triển hơn, các doanh nghiệp và cá nhân bắt đầu nắm bắt được xu thế thị trường, do đó nhu cầu vay vốn cũng cao hơn Sang năm 2014, nhờ những chính sách khuyến khích cho các doanh nghiệp vay vốn của Nhà nước và Agribank giúp doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh dễ dàng tiếp cận được đến đồng vốn của chi nhánh hơn, đồng thời vì hoạt

động kinh doanh tại địa phương vẫn ổn định nên vẫn đáp ứng được yêu cầu vay vốn của chi nhánh, do đó cho vay kinh doanh ngắn hạn của chi nhánh tăng cao, ngoài ra tình hình kinh tế khả quan hơn giúp các doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh đầu tư nhiều hơn, chi nhánh có cơ hội thu được nhiều lợi nhuận, làm nâng cao hiệu quả cho vay ngắn hạn của chi nhánh Tuy nhiên, tỷ trọng cho vay kinh doanh trên tổng doanh

số cho vay ngắn hạn của chi nhánh vẫn giảm mặc dù hiệu quả cho vay ngắn hạn đang được nâng cao Lý do bởi năm 2014 số lượng doanh nghiệp tại Hưng Yên không thay đổi mà quy mô cho vay tại Agribank – Chi nhánh thành phố Hưng Yên tăng cao, nhu cầu vay tiêu dùng của khách hàng tại Hưng Yên ngày càng tăng nên tỷ trọng cho vay kinh doanh của chi nhánh giảm

2.3.2 Tình hình doanh số thu nợ cho vay ngắn hạn

Bảng 2.3 Tình hình doanh số thu nợ tại tại Agribank – Chi nhánh thành phố

Hƣng Yên giai đoạn năm 2012-2014

doanh số

thu nợ

529.193,47 100,00 615.362,48 100,00 963.846,29 100,00 86.169,01 16,28 348.483,81 56,63

Ngắn hạn 427.699,38 80,82 501.207,26 81,45 808.585,51 83,89 73.507,88 17,19 307.378,25 61,33

(Nguồn: Báo cáo kết quả kinh doanh Agribank - Chi nhánh thành phố Hưng Yên)

Tổng doanh số thu nợ của chi nhánh năm 2013 tăng 16,28% so với năm 2012 Năm 2014, chi nhánh có mức độ tăng trưởng về doanh số thu nợ lớn, tăng trưởng 56,63% so với năm 2013 Doanh số thu nợ ngắn hạn năm 2013 là 81,45% trên tổng doanh số thu nợ, tỷ lệ này tương ứng với năm 2012 là 80,82%, tăng 0,63% so với năm

2012 Sang năm 2014, tỷ lệ doanh số thu nợ ngắn hạn trên tổng dư nợ tăng nhẹ lên 83,89%, tăng 2,44% so với năm 2013 Trong những năm qua, công tác thu nợ tại chi nhánh luôn được đảm bảo và hoạt động theo đúng quy định, quy trình đặt ra Nhờ khâu thẩm định tài chính tại chi nhánh luôn được quan tâm và tiến hành kĩ càng, giúp giảm thiểu rủi ro và giảm chi phí thu hồi nợ, giúp chi nhánh giảm được các khoản nợ xấu, nợ quá hạn, từ đó gia tăng thu nhập, nâng cao hiệu quả cho vay ngắn hạn tại chi nhánh Các khách hàng của chi nhánh cũng có thái độ hợp tác trong việc trả nợ của mình, tránh để nợ quá hạn, nợ xấu Tuy nhiên vẫn còn một số khoản vay khách hàng chậm thanh toán lãi và gốc cho chi nhánh theo thỏa thuận Chi nhánh cần có những biện pháp kiểm soát, thu hồi nợ để tránh nợ xấu, nợ quá hạn, làm tăng trích lập dự

phòng rủi ro của chi nhánh, tăng chi phí, gây ra giảm lợi nhuận và giảm hiệu quả cho vay ngắn hạn

Năm 2013, doanh số thu nợ cho vay ngắn hạn của Chi nhánh thành phố Hưng Yên tương ứng với tăng trưởng 17,19% so với năm 2012 Năm 2014, doanh số thu nợ cho vay ngắn hạn của Chi nhánh thành phố Hưng Yên tăng trưởng 61,33% so với năm

2013 Ta thấy doanh số thu hồi nợ ngắn hạn của chi nhánh tăng đều theo từng năm Năm 2012-2013 tình hình kinh tế khó khăn chung, tuy nhiên chi nhánh vẫn thu hồi được nợ tốt là do chi nhánh đã có những chính sách chỉ đạo cứng rắn, ép doanh số thu

nợ và có những mức thưởng phạt đối với nhân viên hoàn thành tốt hay không tốt chỉ tiêu đề ra của chi nhánh Năm 2014 chỉ tiêu này tăng mạnh do nền kinh tế có xu hướng tốt lên, doanh nghiệp làm ăn có lãi nên đã chủ động đến xóa nợ tại chi nhánh Qua đó, chi nhánh đã giảm được nhiều chi phí thu hồi nợ, giảm trích lập dự phòng rủi ro dẫn đến chi phí giảm, tiền thu lại nhiều giúp chi nhánh có nhiều tiền để đáp ứng cho nhu cầu tại địa phương, góp phần gia tăng lợi nhuận và nâng cao chất lượng cho vay ngắn hạn của chi nhánh Để đạt được kết quả đó, chi nhánh đã tích cực nâng cao công tác quản lý rủi ro cho vay của mình để có thể cập nhật sớm hơn về những khoản vay nguy hiểm, giúp chi nhánh hạn chế được rủi ro, đảm bảo tính an toàn và sinh lời của chi nhánh

Bảng 2.4 Tình hình doanh số thu nợ cho vay ngắn hạn phân theo mục đích sử

dụng vốn tại Agribank – Chi nhánh thành phố Hƣng Yên giai đoạn

nợ CVNH 427.699,38 100 501.207,26 100 808.585,51 100 73.507,88 17,19 307.378,25 61,33

Cho vay tiêu

dùng 280.247,16 65,52 339.429,87 67,72 537.143,46 66,43 59.182,71 21,12 197.713,59 58,25 Cho vay kinh

doanh 147.452,22 34,48 161.777,39 32,28 271.442,05 33,57 14.325,17 9,72 109.664,66 67,79

(Nguồn: Báo cáo kết quả kinh doanh Agribank - Chi nhánh thành phố Hưng Yên)

Doanh số thu nợ cho vay tiêu dùng ngắn hạn năm 2013 là 67,72% trên tổng doanh số thu nợ, tỷ lệ này tương ứng với năm 2012 là 65,52%, tăng 2,20% so với năm

2012 Sang năm 2014, tỷ lệ doanh số thu nợ tiêu dùng ngắn hạn trên tổng dư nợ giảm xuống còn 66,43%, giảm 1,29% so với năm 2013 Tỷ lệ doanh số thu nợ cho vay kinh doanh ngắn hạn tăng vì năm 2014, chi nhánh đang hướng sang cho vay kinh doanh