Nâng cao chất lượng cho vay ngắn hạn tại ngân hàng thương mại cổ phần kỹ thương Việt Nam, chi nhánh Hà Tây

Nắm bắt được nhu cầu thiết yếu ấy, hàng loạt các NH ra đời đáp ứng nhu cầu vốn của nền kinh tế.Nổi bật lên là hoạt động cho vay, đây là một trong hai hoạt động chủ yếu của NH và cũng là

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

CHI NHÁNH HÀ TÂY

HÀ NỘI – 2014

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

CHI NHÁNH HÀ TÂY

Giáo viên hướng dẫn : Nguyễn Thị Tuyết Sinh viên thực hiện : Phạm Thị Quỳnh Nga

LỜI CẢM ƠN Với lòng biết ơn sâu sắc, em xin chân thành cảm ơn cô Nguyễn Thị Tuyết đã tận tâm hướng dẫn em để hoàn thành bài Khóa luận tốt nghiệp này Nhờ có những lời hướng dẫn, dạy bảo của cô nên bài Khóa luận tốt nghiệp của em mới có thể hoàn thiện được Một lần nữa, em xin chân thành cảm ơn cô

Em cũng xin gửi lời cảm ơn đến các cán bộ nhân viên của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam – Chi nhánh Hà Tây đã nhiệt tình giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho em được tiếp xúc với hoạt động cho vay tại Chi nhánh

Sau cùng, em xin gửi đến quý Thầy Cô Trường Đại Học Thăng Long đã cùng với tri thức và tâm huyết của mình để truyền đạt vốn kiến thức quý báu cho chúng em suốt thời gian học tập tại trường

Sinh viên Phạm Thị Quỳnh Nga

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Khóa luận tốt nghiệp này là do bản thân thực hiện có sự hỗ trợ

từ giáo viên hướng dẫn và không sao chép các công trình nghiên cứu của nguời khác Các dữ liệu thông tin thứ cấp sử dụng trong Khóa luận tốt nghiệp là có nguồn gốc và được trính dẫn rõ ràng

Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về lời cam đoan này!

Sinh viên Phạm Thị Quỳnh Nga

MỤC LỤC

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHẤT LƯỢNG CHO VAY NGẮN

HẠN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1

1.1 Khái niệm về hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại 1

1.1.1 Khái niệm Ngân hàng thương mại 1

1.1.2 Khái niệm hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại 1

1.1.3 Các hình thức cho vay của Ngân hàng thương mại 2

1.2 Hoạt động cho vay ngắn hạn của Ngân hàng thương mại 6

1.2.1 Khái niệm cho vay ngắn hạn của Ngân hàng thương mại 6

1.2.2 Đặc điểm của loại hình cho vay ngắn hạn 6

1.2.3 Vai trò của cho vay ngắn hạn 7

1.2.4 Các hình thức cho vay ngắn hạn 9

1.3 Chất lượng cho vay ngắn hạn tại Ngân hàng thương mại 13

1.3.1 Khái niệm chất lượng cho vay ngắn hạn 13

1.3.2 Sự cần thiết phải nâng cao chất lượng cho vay ngắn hạn 14

1.3.3 Các chỉ tiêu phản ánh chất lượng cho vay ngắn hạn 15

1.3.4 Các nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng cho vay ngắn hạn 20

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG CHO VAY NGẮN HẠN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN KỸ THƯƠNG VIỆT NAM CHI NHÁNH HÀ TÂY 25

2.1 Tổng quan về Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam chi nhánh Hà Tây 25

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam chi nhánh Hà Tây 25

2.1.2 Cơ cấu tổ chức của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam chi nhánh Hà Tây 25

2.1.3 Kết quả tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam chi nhánh Hà Tây 27

2.2 Thực trạng hoạt động cho vay ngắn hạn tại Ngân hàngThương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam chi nhánh Hà Tây 34

2.2.1 Quy trình cho vay ngắn hạn tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam chi nhánh Hà Tây 34

2.2.2 Kết quả hoạt động cho vay ngắn hạn tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam chi nhánh Hà Tây 36

2.3 Thực trạng chất lượng cho vay ngắn hạn tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam chi nhánh Hà Tây 42

2.3.1 Chỉ tiêu định tính 42

2.3.2 Chỉ tiêu định lượng 43

2.4 Đánh giá chất lượng cho vay ngắn hạn tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam chi nhánh Hà Tây 51

2.4.1 Những thành tựu đạt được 51

2.4.2 Những hạn chế và nguyên nhân 52

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHO VAY NGẮN HẠN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN KỸ THƯƠNG VIỆT NAM CHI NHÁNH HÀ TÂY 58

3.1 Định hướng về chất lượng cho vay ngắn hạn của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam chi nhánh Hà Tây 58

3.2 Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng cho vay ngắn hạn của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam chi nhánh Hà Tây trong thời gian tới .58

3.2.1 Đa dạng hóa các phương thức cho vay ngắn hạn 58

3.2.2.Tích cực xử lý nợ quá hạn. 59

3.2.3.Nâng cao chất lượng thẩm định các khoản vay. 60

3.2.4 Cơ cấu lại dư nợ cho vay theo đối tượng 60

3.2.5 Đảm bảo thực hiện tốt hơn quy trình cho vay 61

3.2.6 Nâng cao chất lượng cán bộ tín dụng, tăng cường công tác kiểm soát nội bộ 61

3.2.7.Thực hiện marketing ngân hàng hiệu quả 62

3.3 Kiến nghị 63

3.3.1 Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước 63

3.3.2 Kiến nghị đối với Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam 64

3.3.3 Kiến nghị đối với Nhà nước 64

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 66

KH

NH

Cán Bộ Tín Dụng Cho Vay

Doanh Nghiệp Doanh Nghiệp Quốc Doanh Doanh Nghiệp Ngoài Quốc Doanh Đơn Vị Tính

Hợp Đồng Tín Dụng Khách Hàng

Ngân Hàng NHNN

NHTM

Ngân Hàng Nhà Nước Ngân Hàng Thương Mại

Thương Việt Nam Techcombank Hà Tây

TG TCKT TGTK TNHH TSĐB VNĐ

Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Kỹ Thương Chi Nhánh Hà Tây

Tiền Gửi

Tổ Chức Kinh Tế Tiền Gửi Tiết Kiệm Trách Nhiệm Hữu Hạn Tài Sản Đảm Bảo Việt Nam Đồng

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ, CÔNG THỨC

Sơ đồ 2.1 Cơ cấu tổ chức tại Techcombank Hà Tây 25

Bảng 2.1 Tình hình huy động vốn của Techcombank Hà Tây giai đoạn 2011-2013 27

Bảng 2.2 So sánh tăng trưởng vốn huy động giữa các năm 28

Biểu đồ 2.1 Tình hình tăng trưởng vốn huy động giai đoạn 2011-2013 29

Bảng 2.3 Tình hình cho vay của Techcombank Hà Tây giai đoạn 2011-2013 30

Biểu đồ 2.2 Cơ cấu tín dụng theo thời hạn tại Techcombank Hà Tây giai đoạn 2011-2013.32 Bảng 2.4 Dư nợ phân loại theo nhóm nợ 33

Bảng 2.5 Kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng qua các năm 34

Bảng 2.6 Dư nợ cho vay ngắn hạn 36

Bảng 2.7 Doanh số cho vay ngắn hạn 37

Bảng 2.8 Dư nợ cho vay ngắn hạn theo đối tượng 38

Biểu đồ 2.3 Cơ cấu dư nợ cho vay ngắn hạn theo thành phần kinh tế 39

Bảng 2.9 Cơ cấu cho vay ngắn hạn theo ngành kinh tế 41

Bảng 2.10 Tình hình cho vay ngắn hạn có đảm bảo 43

Bảng 2.11 Khả năng thu nợ ngắn hạn của ngân hàng 45

Bảng 2.12 Vòng quay vốn ngắn hạn của ngân hàng 46

Bảng 2.13 Tình hình dư nợ quá hạn ngắn hạn qua các năm 2011-2013 47

Bảng 2.14 Tình hình nợ xấu ngắn hạn qua các năm 2011-2013 48

Bảng 2.15 Hiệu suất sử dụng vốn ngắn hạn 49

Bảng 2.16 Mức sinh lời của đồng vốn cho vay ngắn hạn 50

Bảng 2.17 Tỷ lệ thu nhập từ cho vay ngắn hạn 51

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hoạt động tín dụng hiện nay là hoạt động chủ yếu mang lại lợi nhuận cho các NHTM.Tuy nhiên, lợi nhuận trong hoạt động tín dụng lại gắn liền với chất lượng tín dụng Chất lượng tín dụng có vai trò rất quan trọng đối với hoạt động tín dụng nói chung cũng như tổng thể hoạt động của NH Chất lượng tín dụng quyết định khả năng thu hồi vốn và lãi cho NH Trong khi các khoản cho vay đối với KH (là các tổ chức kinh tế và các cá nhân) chiếm đến 70% tổng tài sản có, nguồn thu nhập từ lãi cho vay

là nguồn thu nhập chủ yếu của một NHTM

Trong bối cảnh diễn ra mạnh mẽ như ngày nay, thì nhu cầu sử dụng vốn để đầu

tư cho hoạt động kinh doanh, đầu tư các dự án, công trình cũng tăng cao, không chỉ để

bổ sung cho cơ sở hạ tầng, máy móc thiết bị Các DN luôn luôn cần nguồn vốn bổ sung liên tục cho các hoạt động sản xuất – kinh doanh hay dịch vụ của mình Nắm bắt được nhu cầu thiết yếu ấy, hàng loạt các NH ra đời đáp ứng nhu cầu vốn của nền kinh tế.Nổi bật lên là hoạt động cho vay, đây là một trong hai hoạt động chủ yếu của NH và cũng là hoạt động mang lại lợi nhuận cao nhất trong hoạt động sản xuất kinh doanh của NH.Đặc biệt là hoạt động cho vay ngắn hạn Cho vay ngắn hạn chiếm một tỷ trọng lớn trong hoạt động tín dụng, mang lại phần lớn thunhập cho NH và giúp cho nền kinh

tế đất nước phát triển Trong những năm qua hệthống Ngân hàng thương mại Việt Nam nói chung và Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam nói riêng, trong đó có Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam – Chi nhánh Hà Tây đã có những đóng góp đáng kểtrong sựnghiệp đổi mới và phát triển kinh tếđất nước Techcombank Hà Tây đã đạt được hiệu quả hoạt động kinh doanh trong 3 năm gần đây, trong đó có hoạt động tín dụng.Tuy nhiên chất lượng cho vay ngắn hạn chưa cao, còn nhiều tồn tại trong hoạt động cho vay ngắn hạn cần phải giải quyết.Techcombank Hà Tây cũng rất quan tâm đến việc nâng cao chất lượng cho vay ngắn hạn để góp phần nâng cao năng lực hoạt động trong quá trình cạnh tranh và hội nhập hiện nay

Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam – Chi nhánh Hà Tây trong những năm qua đã không ngừng mở rộng hoạt động cho vay và đã thu được những thành tựu đáng kể Với rất nhiều công ty, DN lớn tiềm năng phát triển rất cao; nhu cầu vốn trên địa bàn là rất lớn và sẽ tiếp tục tăng cao trong thời gian tới Đây là điều kiện thuận lợi để Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam – Chi nhánh Hà Tây mở rộng cho vay, nâng cao lợi nhuận Tuy nhiên trong quá trình cho vay kinh doanh ngắn hạn của Chi nhánh còn gặp một số khó khăn Yêu cầu cấp thiết đặt ra đó là phải tìm ra biện pháp khắc phục những hạn chế đó để có thể mở rộng việc cho vay của mình

Do thực tế trên, cùng với quá trình học tập, nghiên cứu tại trường Đại học Thăng Long và thời gian thực tập tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam – Chi nhánh Hà Tây, Hà Nội, em đã chọn đề tài:

“Nâng cao chất lượng cho vay ngắn hạn tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần

Kỹ thương Việt Nam – Chi nhánh Hà Tây”làm nội dung nghiên cứu khóa luận tốt

nghiệp

2 Mục tiêu nghiên cứu

Trong khuôn khổ đề tài này, em tập trung nghiên cứu một số mục tiêu trọng tâm,

cụ thể như sau:

- Cơ sở lí luận về chất lượng cho vay ngắn hạn tại NHTM

- Phân tích thực trạng cho vay ngắn hạn tại Chi Nhánh Techcombank Hà Tây

- Từ thực trạng đưa ra giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động cho vay ngắn hạn tại ngân hàng Techcombank Hà Tây

3 Đối tượng nghiên cứu

Hoạt động cho vay ngắn hạn và chất lượng cho vay ngắn hạn tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam – Chi nhánh Hà Tây

+ Phân tích theo chiều ngang

Sử dụng phương pháp so sánh bằng số tuyệt đối hoặc bằng số tương đối

+ Phân tích theo chiều dọc (phân tích theo quy mô chung) Với báo cáo quy mô chung, từng khoản mục trên báo cáo được thể hiện bằng một

tỉ lệ kết cấu so với một khoản mục được chọn làm gốc có tỷ lệ là 100%

+ Phương pháp phân tích, đối chiếu: Dựa trên những số liệu có sẵn để tìm ra những ưu, nhược điểm trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng nhằm tìm ra những rủi ro và giải pháp khắc phục hạn chế rủi ro

+ Phương pháp so sánh: Đây cũng là phương pháp dựa trên những số liệu có sẵn

để tiến hành đối chiếu, thường là so sánh giữa 2 năm để tìm ra sự tăng giảm của giá trị nào đó cho quá trình phân tích kinh doanh

+ Phương pháp thống kê, so sánh và tổng hợp: kết hợp kết quả điều tra với các

số liệu từ báo cáo tổng kết hoạt động cuối năm của Techcombank Hà Tây để phân tích, đánh giá, so sánh và tổng hợp

6 Kết cấu của khóa luận Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn được chia làm 3 chương:

Chương 1 – Cơ sở lý luận chungvề chất lượng hoạt động cho vay ngắn hạn của

ngân hàng thương mại

Chương 2 – Thực trạng chất lượng cho vay ngắn hạn tại Ngân hàng Thương mại

Cổ phần Kỹ thương Việt Nam – Chi nhánh Hà Tây

Chương 3 – Giải pháp nâng cao chất lượng cho vay ngắn hạn tại Ngân hàng

Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam – Chi nhánh Hà Tây

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHẤT LƯỢNG CHO VAY NGẮN

HẠN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Khái niệm về hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại

1.1.1 Khái niệm Ngân hàng thương mại

Ngân hàng thương mại đã hình thành tồn tại và phát triển hàng trăm năm gắn liền với sự phát triển của kinh tế hàng hoá Sự phát triển hệ thống NHTM đã có tác động rất lớn và quan trọng đến quá trình phát triển của nền kinh tế hàng hoá, ngược lại kinh

tế hàng hoá phát triển mạnh mẽ đến giai đoạn cao nhất là nền kinh tế thị trường thì NHTM cũng ngày càng được hoàn thiện và trở thành những định chế tài chính không thể thiếu được Thông qua hoạt động tín dụng thì NHTM tạo lợi ích cho người gửi tiền, người vay tiền và cho cả NH thông qua chênh lệch lại suất mà thu được lợi nhuận cho NH

Cho đến thời điểm hiện nay có rất nhiều khái niệm về NHTM:

Ở Mỹ: Ngân hàng thương mại là công ty kinh doanh tiền tệ, chuyên cung cấp dịch vụ tài chính và hoạt động trong ngành công nghiệp dịch vụ tài chính

Đạo luật ngân hàng của Pháp (1941) cũng đã định nghĩa: "Ngân hàng thương mại

là những xí nghiệp hay cơ sở mà nghề nghiệp thường xuyên là nhận tiền bạc của công chúng dưới hình thức ký thác, hoặc dưới các hình thức khác và sử dụng tài nguyên đó cho chính họ trong các nghiệp vụ về chiết khấu, tín dụng và tài chính"

Tại Việt Nam, theo Luật các tổ chức tín dụng do Quốc hội khóa X thông qua

ngày 12 tháng 12 năm 1997 định nghĩa về NHTM như sau:“NHTM là tổ chức tín dụng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng và các quy định khác của pháp luật”

Theo Luật Ngân hàng nhà nước: “Hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thường xuyên là nhận tiền gửi và sử dụng số tiền này để cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán”

Như vậy ngân hàng thương mại là định chế tài chính trung gian quan trọng vào loại bậc nhất trong nền kinh tế thị trường.Nhờ hệ thống định chế này mà các nguồn tiền vốn nhàn rỗi sẽ được huy động, tạo lập nguồn vốn tín dụng to lớn để có thể cho vay phát triển kinh tế

1.1.2 Khái niệm hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại

Theo mục 1 Điều 3 quyết định 1627/QĐ - NHNN về quy chế cho vay của tổ chức tín dụng với khách hàng:

“Cho vay là sự chuyển nhượng từ người cho vay sang người đi vay một lượng tài sản trong một thời gian nhất định và phải hoàn trả cả gốc và lãi vô điều kiện khi đến

1.1.3 Các hình thức cho vay của Ngân hàng thương mại

Phân loại cho vay là việc sắp xếp các khoản cho vay theo từng nhóm dựa trên một số tiêu thức nhất định Việc phân loại cho vay có cơ sở khoa học là tiền đề để thiết lập các quy trình cho vay thích hợp và nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng Phân loại cho vay dựa vào các căn cứ sau đây:

- Theo thời hạn cho vay Dựa theo thời hạn cho vay có 2 hình thức là cho vay ngắn hạn và cho vay trung

và dài hạn

Cho vay ngắn hạn: Loại cho vay này có thời hạn dưới 12 tháng và được sử dụng

để bù đắp sự thiếu hụt vốn lưu động của các DN và các nhu cầu chi tiêu ngắn hạn của

cá nhân

Hình thức cho vay này nhằm tài trợ cho tài sản lưu động hoặc nhu cầu sử dụng vốn ngắn hạn của nhà nước, DN, hộ sản xuất Cho vay ngắn hạn trong những trường hợp sau:

NH cho nhà nước vay để tài trợ cho nhu cầu chi tiêu của nhà nước Hình thức phổ biến hiện nay là NH mua trái phiếu do kho bạc phát hành Khả năng hoàn trả của nhà nước rất cao, song cũng không loại trừ có những trường hợp nhà nước mất khả năng chi trả khi đến hạn

NH cho vay đối với các tổ chức tài chính như các NH, các công ty tài chính, quỹ tín dụng nhằm đáp ứng nhu cầu thanh khoản.Một số công ty chứng khoán vay vốn ngắn hạn của NHTM trong quá trình bảo lãnh và phân phối chứng khoán cho công ty phát hành.Phần lớn các khoản cho vay này đều dựa trên uy tín của người vay

NH cho vay đối với DN nhằm tài trợ nhu cầu vốn tăng thêm cho sản xuất kinh doanh DN là KH chiếm số lượng đông nhất của các NHTM.Phần lớn các khoản cho vay này có thế chấp hoặc cầm cố tài sản

Các DN bán lẻ, chế biến thực phẩm, sản xuất hàng theo thời vụ là KH chủ yếu của NH

Các doanh nghiệp cần vay NH để xây dựng, mở rộng cải tiến sửa chữa tài sản cố định.Các khoản vay này có thời hạn dưới một năm

NH tài trợ cho các DN xuất nhập khẩu

NH cho vay để phát triển đất đối với các công trình xây dựng và phát triển đô thị

NH cho vay đối với người tiêu dùng

Cho vay trung hạn: Là các khoản vay có thời hạn từ một năm đến năm năm Cho

vay trung hạn chủ yếu được sử dụng để đầu tư mua sắm tài sản cố định, cải tiến hoặc đổi mới thiết bị, công nghệ, mở rộng sản xuất kinh doanh, xây dựng các dự án mới có quy mô nhỏ và thời gian thu hồi vốn nhanh Bên cạnh đầu tư cho tài sản cố định, cho vay trung hạn còn là nguồn hình thức vốn lưu động thường xuyên của các DN, đặc biệt

là những DN mới thành lập

Cho vay dài hạn: Là loại cho vay có thời hạn trên năm năm Đây là loại hình

được cung cấp để đáp ứng các nhu cầu dài hạn như xây dựng nhà ở, các thiết bị, phương tiện vận tải có quy mô lớn, xây dựng các xí nghiệp mới

- Theo mục đích vay Dựa theo mục đích sử dụng tiền vay có 2 hình thức cho vay là cho vay tiêu dùng

và cho vay để kinh doanh

Cho vay kinh doanh: Là loại tín dụng cấp cho các DN, các chủ thể kinh doanh để

tiến hành sản xuất và lưu động hàng hóa.Mục đích của loại cho vay này là NH cho các

DN vay để phục vụ hoạt động kinh doanh của mình, nhằm mở rộng sản xuất hay đáp ứng một nhu cầu nào đó về tiền của DN Dựa vào đặc điểm của từng ngành mà NH sẽ thiết lập các điều kiện cho vay, phương thức cho vay, cách thức trả nợ dựa trên nguồn thu tiền bán hàng của DN Có thể phân chia loại hình này theo tiêu thức cho vay DN sản xuất và cho vay thương mại hay có thể cho vay theo các ngành nghề kinh tế: Cho vay ngành công nghiệp, ngành nông nghiệp, cho vay ngành dịch vụ

Cho vay tiêu dùng: Là loại cho vay để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của các cá nhân

như mua sắm nhà cửa, xe cộ…Mục đích của loại cho vay này là người đi vay phải sử dụng tiền vay vào việc tiêu dùng, mua sắm tài sản cố định nhằm mục đích phục vụ lợi ích cá nhân Khi thực hiện hình thức cho vay này, cán bộ tín dụng đã phải tính đến nguồn tiền được dùng trả nợ NH chính là thu nhập cá nhân của người vay tiền Hình thức cho vay này chỉ mới xuất hiện vào đầu thế kỷ XX, khi nền kinh tế hàng hoá phát triển và những cuộc khủng hoảng kinh tế xảy ra, khiến giới tư bản sản xuất đã phải bỏ

đi bao nhiêu hàng hoá khi mà nhu cầu tiêu dùng có nhưng không có cầu thực sự Hình thức phổ biến nhất của loại hình này là cho vay trả góp, một loại hình đã được áp dụng rất thành công ở các nước phát triển NH có thể cho các công chức vay để họ mua sắm

ô tô, xe máy, trả góp nhà Ở các nước phương Tây và Mỹ thì một người có thể mua ô

tô để đi lại trở lên rất dễ dàng trong khi tài khoản của anh ta không cần phải có 100% hay 50% giá trị của chiếc xe đó Điều này đã giúp cho việc tiêu thụ hàng hoá trở lên thuận lợi hơn, do vậy nó thúc đẩy sản xuất phát triển

- Theo mức độ tín nhiệm đối với khách hàng Dựa theo mức độ tín nhiệm đối với khách hàng có 2 hình thức là cho vay không

4

Cho vay không có bảo đảm: Là loại cho vay không có tài sản cầm cố, thế chấp

hoặc bảo lãnh của người thứ ba, mà việc cho vay chỉ dựa vàouy tín của bản thân KH

đó Đối với những khách hàng tốt, trung thực trong kinh doanh, có khả tài chính mạnh, quản trị hiệu quả thì NH có thể cấp tín dụng dựa vào uy tín của bản thân kỹ thuật mà không cần một nguồn thu nợ bổ sung thứ hai

Thông thường chỉ có những KHcó quan hệ lâu năm với NH hoặc những KH có

uy tín, hay những KH mà NH có tham gia góp vốn vào thì mới được cho vay không có đảm bảo

Cho vay có bảo đảm: Đây là những khoản cho vay mà bên cạnh việc cho KH vay

vốn, NH còn nắm giữ tài sản của người vay với mục đích xử lý tài sản đó để thu hồi vốn vay khi người đi vay vi phạm hợp đồng tín dụng Quá trình cung ứng vốn của NHTM, không kể dưới hình thức nào đều làm tăng khối lượng tiền vào nền kinh tế, làm tăng khối lượng hàng hoá trên thị trường Ngoài ra khi thực hiện việc cho vay NH không trực tiếp quản lý nguồn vốn của mình vì thế có rất nhiều rủi ro xảy ra, nguy cơ không thu hồi đủ vốn vay là rất cao vì thế các NH khi cho vay thường yêu cầu người vay phải có tài sản bảo đảm cho khoản vay

Trong cho vay kinh doanh nguồn thu lợi thứ nhất là doanh thu đối với vay vốn lưu động, hoặc là khấu hao, lợi nhuận đối với những khoản vay trung và dài hạn Cho vay tiêu dùng nguồn thu nợ thứ nhất của NH là thu nhập cá nhân như tiền lương, các khoản thu nhập tài chính và các khoản thu nhập khác Khi đánh giá các hoạt động của

KH, nếu NH nhận thấy là nguồn thu nhập thứ nhất không có cơ sở chắc chắn thì NH phải yêu cầu thiết lập thêm chính sách pháp lý để có thêm nguồn thu nợ thứ hai, chính

là tài sản đảm bảo cho khoản vay đó

- Theo đối tượng tham gia quy trình cho vay Dựa theo hình thức đối tượng tham gia quy trình cho vay có 2 hình thức là cho vay trực tiếp và cho vay gián tiếp

Cho vay trực tiếp: NH cấp vốn trực tiếp cho người có nhu cầu, đồng thời người

đi vay trực tiếp hoàn trả nợ vay cho NH

Phần lớn cho vay của NH là cho vay trực tiếp.Đây là các khoản cho vay khi khách hàng trực tiếp đến NH và xin vay vốn.NH trực tiếp chuyển giao tiền cho KH sử dụng trên cơ sở những điều kiện mà hai bên thoả thuận

Khi KH có tài sản thế chấp, có uy tín cao mà không cần phải thông qua trung gian nào thì họ thường vay trực tiếp NH

Cho vay gián tiếp: Là hình thức cho vay thông qua các tổ chức trung gian NH

cho vay qua các tổ, đội, hội, nhóm như nhó sản xuất, Hội nông dân, Hội cựu chiến binh, Hội phụ nữ… Các tổ chức này thường liên kết các thành viên theo một mục đích riêng, song chủ yếu đều hỗ trợ lẫn nhau, bảo vệ quyền lợi cho mỗi thành viên

Cho vay gián tiếp thường được áp dụng đối với thị trường có nhiều món vay nhỏ, người vay phân tán, cách xa NH Trong trường hợp như vậy cho vay trung gian

cóthể tiết kiệm chi phí cho vay (phân tích, giám sát, thu nợ )

NH cũng có thể cho vay thông qua người bán lẻ các sản phẩm đầu vào của quá trình sản xuất Việc cho vay theo cách này sẽ hạn chế người vay sử dụng tiền sai mục đích

NH có thể chuyển một vài khâu của hoạt động cho vay sang các tổ chức trung gian như thu nợ, phát tiền vay… Tổ chức trung gian cũng có thể đứng ra bảo đảm cho các thành viên vay, hoặc các thành viên trong nhóm bảo lãnh cho một thành viên vay.Điều này rất thuận tiện khi người vay không có hoặc không đủ tài sản thế chấp.Cho vay trung gian đều nhằm giảm bớt rủi ro chi phí của NH.Tuy nhiên nó cũng bộc lộ các khiếm khuyết Nhiều trung gian đã lợi dụng vị thế của mình và nếu NH không kiểm soát tốt sẽ tăng lãi suất để cho vay lại hoặc giữ lấy số tiền của các thành viên khác cho riêng mình Các nhà bán lẻ có thể lợi dụng để bán hàng kém chất lượng hoặc với giá cho người vay vốn

- Theo phương thức cho vay Dựa theo phương thức cho vay có 4 hình thức là cho vay từng lần, cho vay theo hạn mức, cho vay thấu chi và cho vay luân chuyển

Cho vay từng lần: Cho vay từng lần là hình thức cho vay tương đối phổ biến của

NH đối với các KH không có nhu cầu vay thường xuyên, không có điều kiện để được cấp hạn mức thấu chi Phương thức cho vay từng lần được áp dụng khi cho vay để bổ sung nhu cầu vốn lưu động thiếu hụt trong sản xuất, đối với những KH sản xuất kinh doanh không ổn định, nhu cầu vay trả không thường xuyên, có nhu cầu đề nghị vay vốn từng lần hoặc những KH không có tín nhiệm cao đối với NH trong quan hệ tín dụng mà NH nhận thấy cần phải áp dụng cho vay từng lần để giám sát, kiểm tra, quản

lý việc sử dụng vốn vay chặt chẽ, an toàn

Cho vay theo hạn mức:Phương thức cho vay theo hạn mức tín dụng là phương

thức cho vay mà việc cho vay và thu nợ căn cứ vào quá trình nhập, xuất vật tư hàng hoá, NH cho vay khi doanh nghiệp có nhu cầu vốn phát sinh để nhập vật tư hàng hóa

và NH thu nợ khi doanh nghiệp có thu nhập từ việc tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá Theo phương thức cho vay này khách hàng được NH xác định cho một hạn mức tín dụng duy trì trong một khoảng thời gian nhất định để làm căn cứ cho việc phát tiền vay

Cho vay thấu chi: Là nghiệp vụ cho vay qua đó NHcho phép người vay được chi

trội trên số dư tiền gửi thanh toán của mình đến một giới hạn nhất định và trong khoảng thời gian xác định Giới hạn này được gọi là hạn mức thấu chi

Để được thấu chi, KH làm đơn xin NH hạn mức thấu chi và thời hạn thấu chi (có

6

nhiệm chi, mua thẻ… vượt quá số tiền gửi để chi trả (trong hạn mức thấu chi) Khi KH

có tiền nhập về tài khoản tiền gửi, ngân hàng sẽ thu nợ gốc và lãi

Thấu chi dựa trên cơ sở thu và chi của KH không phù hợp về thời gian và quy

mô Thời gian và số lượng thiếu có thể dự đoán dựa vào dự đoán ngân quỹ song không chính xác Do vậy, hình thức cho vay này tạo điều kiện thuận lợi cho KH trong quá trình thanh toán

Cho vay luân chuyển: Là phương thức cho vay mà NH thỏa thuận tài trợ dựa trên

kế hoạch lưu chuyển hàng hóa và ngân quỹ của KH Hình thức này phù hợp với các

DN thương mại hoặc DN sản xuất, kinh doanh có chu kỳ tiêu thụ sản phẩm ngắn Việc cho vay dựa trên luân chuyển của hàng hóa nên cả NH lẫn DN đều phải nghiên cứu kế hoạch lưu chuyển hàng hóa để dự đoán dòng ngân quỹ trong thời gian mới Người vay cam kết các khoản vay sẽ được trả cho người bán và mọi khoản thu bán hàng đều dùng để trả vào tài khoản tiền vay trước khi được trích trả lại tài khoản tiền gửi thanh toán của KH

Khi vay, KH chỉ cần gửi đến NH các chứng từ hóa đơn nhập hàng và số tiền cần vay NH cho vay và trả tiền cho người bán Giá trị những hàng hóa mua vào là đối tượng được NH tài trợ và thu nhập bán hàng đều là nguồn để chi trả cho NH NH sẽ cho vay theo tỷ lệ nhất định tùy theo khối lượng và chất lượng quan hệ nợ nần của người vay

1.2 Hoạt động cho vay ngắn hạn của Ngân hàng thương mại

1.2.1 Khái niệm cho vay ngắn hạn của Ngân hàng thương mại

Xét về thời hạn, cho vay ngắn hạn là những khoản vay có thời hạn trong vòngkhoản 1 năm.Loại cho vay này thường gắn với những khoản vay của DN đểbổ sung vào tài sản lưu động, bởi vì tài sản lưu động thường có vòng qua trên một vòng thấp hơn một năm Do vậy trong một năm DN có thểhoàn trả được số tiền vay ở NH Xét về tính chất của cho vay ngắn hạn, không chỉ đơn thuần là các khoản cho vay của NH đối với KH trong khoảng thời gian không quá 12 tháng.Đối ứng với việc NH cho vay đối với DN là việc DN huy động vốn để tài trợ cho tài sản của mình phục vụ hoạt động sản xuất – kinh doanh

1.2.2 Đặc điểm của loại hình cho vay ngắn hạn

Các đặc điểm của hoạt động cho vay ngắn hạn:

Vốn ngắn hạn luân chuyển cùng chu kỳ sản xuất kinh doanh của KH Cho vay ngắn hạn chủ yếu để đáp ứng nhu cầu thiếu hụt tạm thời vốn lưu động trong quá trình sản xuất kinh doanh của DN Việc cho vay và thu nợ luôn diễn ra lúc bắt đầu và kết thúc của chu kỳ sản xuất kinh doanh NHthường cho vay khi KH phát sinh nhu cầu vốn để mua vật tư, nguyên vật liệu, hoặc trang trải chi phí sản xuất, hoặc mua hàng hóa (đối với các DN kinh doanh thương mại) Khi hàng hóa được tiêu thụ, KH có

doanh thu, cũng là lúc NH thu hồi nợ.Cho vay ngắn hạn gắn liền với chu kỳ ngân quỹ

và nhu cầu vốn thời vụ của DN, các khoản vay ngắn hạn phụ thuộc vào nhiều quy trình luân chuyển vốn lưu động của DN nên thời hạn thu hồi vốn nhanh Xuất phát từ các đặc điểm này, các NHTM thường xác định thời hạn cho vay dựa trên chu kỳ sản xuất kinh doanh của khách hàng để có kế hoạch quản lý nợ và hình thức cho vay phù hợp

Do vậy, thời gian thu hồi vốn trong cho vay ngắn hạn nhanh

Thời hạn thu hồi vốn nhanh nên rủi ro của khoản cho vay ngắn hạn thấp hơn các khoản cho vay trung và dài hạn, mức lãi suất cho vay ngắn hạn thấp hơn mức lãi suất cho vay trung và dài hạn

Hình thức cho vay phong phú: NH cung cấp ngày càng đa dạng các phương thức cho vay ngắn hạn, như: cho vay từng lần, cho vay theo hạn mức, cho vay thấu chi, cho vay luân chuyển… Điều này vừa để đáp ứng nhu cầu đa dạng của KH, đồng thời giúp

NH phân tán rủi ro, tránh rủi ro phi hệ thống

Cho vay ngắn hạn là hoạt động chủ yếu của NH Điều này xuất phát từ các lý do: Hoạt động nhận tiền gửi ngắn hạn là hoạt động huy động vốn chủ yếu của NHTM, thêm vào đó là các quy định của NHNN về tỷ lệ vốn tối đa của nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn Cho nên, với sự phù hợp về lãi suất, thời hạn và các quy định của NHNN, hoạt động cho vay ngắn hạn là một trong các hoạt động chủ yếu của NHTM

Như vậy sự cần thiết của hoạt động cho vay ngắn hạn xuất phát từ hai lý do: nhu cầu về vốn ngắn hạn của doanh nghiệp và đặc điểm hoạt động kinh doanh của NHTM

1.2.3 Vai trò của cho vay ngắn hạn

Hoạt động cho vay ngắn hạn của NHTM có vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển của nền kinh tế.Nguồn vốn vay ngắn hạn đã góp phần ổn định, duy trì và mở rộng sản xuất – kinh doanh đối với các DN, nâng cao đời sống của các cá nhân, hộ gia đình.Khi nói đến cho vay ngắn hạn, điều quan trọng mà chúng ta phải quan tâm là hiệu quả của các khoản vay.Hiệu quả của các khoản vay phản ánh hiệu quả hoạt động đầu

tư sản xuất kinh doanh của DN và thể hiện tính ổn định và khả năng sinh lời của NH

Cho vay góp phần thu hút vốn đầu tư cho nền kinh tế Do đặc điểm cho vay là quy mô rộng, khách hàng đa dạng mặt khác nó là hình thức kinh doanh chủ yếu của

NH Với vai trò là trung gian tài chính NH đóng vai trò là cầu nối vốn cho nền kinh tế, giữa người thừa vốn và người cần vốn để đầu tư Vì thế mà NH giải quyết được một trong những đặc điểm của tiền là “Tiền có giá trị theo thời gian” các nguồn vốn nhàn rỗi đươc tập hợp và đầu tư cho các phương án, dự án kinh doanh khác nhau đang cần vốn để thưc hiện dự án Đáp ứng được nhu cầu vốn của dự án nghĩa là phương án, dự

án đã được giải quyết về vấn đề vốn Đây là yếu tố khó khăn, quan trọng để biến ý

8

tưởng kinh doanh thành thực tế Và chính nó giải quyết được các vấn đề kinh tế xã hội như tăng trưởng, phát triển kinh tế, giải quyết công ăn việc làm cho người lao động… Hoạt động cho vay góp phần mở rộng sản xuất, thúc đẩy đổi mới công nghệ, thiết

bị, cải tiến khoa học kỹ thuật… Viêc vay vốn không những giải quyết được nhu cầu vốn kinh doanh mà còn làm thay đổi cách nghĩ, cách làm… làm thế nào để sử dụng vốn có hiệu quả kinh tế và vấn đề phần mỡ rộng sản xuất, thúc đẩy đổi mới công nghệ, thiết bị, cải tiến khoa học kỹ thuật sẽ làm tiền đề cho sự phát triển có hiệu quả đó Trong đó vốn quyết định mọi vấn đề trong kinh doanh.Đặc biệt trong xu thế hội nhậpnền kinh tế thị trường thì đây là vấn đề quan trọng cần giải quyết của các DN Việt Nam

Đối với doanh nghiệp Tín dụng ngắn hạn bổ sung vốn tạo điều kiện cho DN mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh NH với tư cách là một trung gian tài chính thực hiện một trong những chức năng chủ yếu của mình là tiến hành huy động các nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi sau đó cho ra đời với nền kinh tế Thông qua các hoạt động cho vay của mình NH đã đảm bảo cho các DN nói chung, DN nhà nước nói riêng không chỉ duy trì sản xuất kinh doanh mà còn tái sản xuất mở rộng Đối với các DN hiện nay, vốn vẫn luôn là vấn đề gây khó khăn nhất trong hoạt động sản xuất kinh doanh của họ, tình trạng thiếu vốn của các doanh nghiệp là phổ biến và nghiêm trọng.Tín dụng ngắn hạn là hình thức tốt nhất để đáp ứng nhu cầu vốn lưu động hoặc sử dụng nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi của DN bởi tính linh hoạt của nó Tín dụng ngắn hạn không chỉ còn là nguồn vốn bổ sung nữa mà đã dần trở thành một nguồn chủ yếu, quan trọng trong hoạt động sản xuất kinh doanh của các DN Tín dụng ngắn hạn giúp cho các doanh nghiệp không bỏ lỡ thời vụ làm ăn, duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh liên tục, quá trình lưu thông được thông suốt, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong toàn xã hội Mở rộng sản xuất kinh doanh, đổi mới thiết bị công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng khả năng cạnh tranh, chiếm lĩnh được thị trường để thực hiện được các khoản đầu tư đó doanh nghiệp không chỉ cần có vốn lưu động tạm thời mà còn phải có một lượng vốn cố định

và ổn định lâu dài Quy mô vốn đầu tư cho các yêu cầu trên đôi khi vượt quá khả năng vốn của DN Tín dụng ngắn hạn có thể giúp cho các DN thoả mãn nhu cầu vốn phục

vụ cho các hoạt động đầu tư mở rộng sảnxuất kinh doanh đó

Tín dụng ngắn hạn giúp các DN tăng cường quản lý và sử dụng vốn kinh doanh

có hiệu quả Bản chất của tín dụng ngắn hạn không phải là hình thức cung ứng vốn mà

là hoàn trả cả gốc và lãi sau một thời hạn qui định Do đó, các DN sau khi sử dụng vốn vay trong sản xuất kinh doanh không chỉ cần thu hồi vốn là đủ mà còn phải tìm ra nhiều biện pháp để sử dụng vốn có hiệu quả, tiết kiệm, tăng nhanh vòng quay của vốn, đảm bảo tỉ suất lợi nhuận lớn hơn lãi suất NH thì DN mới có thể trả được nợ và thu

lãi.Về phía NH, khả năng thu hồi khoản cho vay phụ thuộc rất lớn vào kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp vay vốn Vì vậy, trước khi cho vay NH thường xem xét đánh giá rất kỹ lưỡng phương án sản xuất kinh doanh của DN, NH chỉ cấp tín dụng cho các DN có phươngán khả thi, lợi nhuận đủ cao để có thể trả nợ NH.Ngoài ra, DN muốn có đượcvốn vay NH thì phải hoàn thiện năng lực tổ chức quản

lý sản xuất kinh doanh để đảm bảo kinh doanh có hiệu quả Thêm vào đó, trong thời hạn hiệu lực của hợp đồng tín dụng, NH sẽ thực hiện quá trình giám sát, kiểm tra, kiểm soát trong và sau khi cho vay, thông qua việc làm đó NH giám sát chặt chẽ việc

sử dụng vốn của DN, buộc các DN phải thực hiện đúng những điều khoản như đã thoả thuận trong hợp đồng, sử dụng vốn đúng mục đích để đem lại hiệu quả cao nhất Mặt khác là do quyền lợi của NH luôn gắn chặt với quyền lợi của KH, nên NH sẽ sẵn sàng hợp tác với DN để tháo gỡ những khó khăn trong phạm vi cho phép, tư vấn cho

DN về các vấn đề có liên quan, tạo điều kiện giúp DN tiến hành sản xuất kinh doanh

có hiệu quả

Thông qua hoạt động tín dụng, NH là chiếc cầu nối doanh nghiệp với thị trường, nguồn vốn tín dụng ngắn hạn cấp cho các DN đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng mọi mặt của quá trình sản xuất kinh doanh, giúp doanh nghiệp đáp ứng nhu cầu thị trường, theo kịp với nhịp độ phát triển chung, từ đó tạo cho doanh nghiệp một chỗ đứng vững chắc trong cạnh tranh

Đối với NHTM

Hoạt động cho vay là hoạt động chứa nhiều rủi ro tiềm ẩn, nhưng nó lại là hoạt động chính của NH cho vay Bên cạnh rủi ro tiềm ẩn thì NH cho vay thu đươc lãi suất phù hợp với các khoản vay đó và đó cũng là thu nhập chính của NH cho vay.Trong nền kinh tế thị trường, cho vay là chức năng kinh tế cơ bản của NH Đối với các hầu hêt các NH, dư nợ tín dụng chiếm tới hơn 50% tổng tài sản có và thu nhập từ hoạt động cho vay chiếm khoảng từ 1/2 đến 2/3 tổng thu nhập của NH Mặt khác rủi ro trong hoàt động cho vay có xu hướng tập chung chủ yếu vào danh mục cho vay Khi

NH rơi vào trạng thái tài chính khó khăn nghiêm trọng, thì nguyên nhân thường phát sinh từ hoạt động cho vay của NH, viêc NH không thu hồi đươc vốn, có thể là do NH buông lỏng quản lý, cấp tín dụng không minh bạch, áp dụng một chính sách tín dụng kém hợp lý, hay do nền kinh tế đi xuống không lường trước hay do nguyên nhân chủ quan từ phía KH …

10

Trong quá trình sản xuất kinh doanh, nếu KH phát sinh nhu cầu bổ sung vốn lưu động thì NH sẽ giải quyết cho vay Tiền vay phát sinh ra theo đúng đối tượng theo phương án sản xuất – kinh doanh của KH

+ Phương thức cho vay từng lần:

Phương thức cho vay từng lần được áp dụng phổ biến trong cho vay ngắn hạn cũng như cho vay trung dài hạn.Việc cho vay đối với từng khoản vay riêng biệt không

có sự liên hệ, phụ thuộc giữa các món vay của một KH Đặc trưng của hình thức cho vay này là mỗi lần vay KH phải ký kết một hợp đồng tín dụng riêng trong đó có các nội dung như số tiền vay, lãi suất, thời hạn Đặc điểm của phương thức cho vay này là việc cho vay và thu nợ được phân định ranh giới một cách rõ ràng, dễ nhận biết được lúc nào cho vay, lúc nào thu nợ Việc cho vay và thu nợ được phân định ranh giới một cách rõ ràng, dễ nhận biết được lúc nào cho vay, lúc nào thu nợ

Ưu điểm của phương thức cho vay này là giúp cho NH mở rộng kinh doanh, tìm kiếm thu nhập,phục vụ mọi đối tượng KH, đồng thời đảm bảo an toàn vốn vay và tạo thế chủ động cho cả NH và KH Với mức phát tiền vay cụ thể, hạn trả nợ cụ thể nên

NH có thể tính toán được hiệu quả kinh tế của khoản cho vay, từ đó có thể lên kế hoạch cho vay các khoản tiếp theo một cách hợp lí tránh ứ đọng vốn và tăng hiệu quả

sử dụng vốn.Mặt khác, việc tính toán thu nợ, thu lãi của kế toán cho vay được thực hiện đơn giản căn cứ vào số tiền cho vay, lãi suất cho vay và thời hạn vay trên hợp đồng tín dụng

Tuy nhiên, phương thức cho vay này còn có nhiều nhược điểm đối với cả NH và

KH Với KH, đây là một hình thức vay phức tạp bởi thủ tục vay rườm rà, mỗi lần muốn vay KH phải lập hồ sơ vay vốn, tốn kém thời gian, công sức gây khó khăn trong việc vay vốn làm ảnh hưởng tới hoạt động kinh doanh của KH, thậm chí mất cơ hội trong kinh doanh nếu không có vốn kịp thời Còn đối với NH thì phải tiến hành theo dõi từng món vay tại các thời điểm khác nhau để thu nợ gốc và lãi nên chi phí trong kinh doanh cao mà lợi nhuận tìm kiếm trên một lần vốn đầu tư thấp Hơn nữa, việc định kỳ hạn nợ đối với các món vay đôi khi còn mang tính chủ quan của con người, đặc biệt là khi đối tượng cho vay là các thiết bị vật tư ,hàng hoá của các DN thương mại, cho nên nếu không phù hợp sẽ dẫn tới vòng quay vốn lưu động của KH lớn hơn vòng quay vốn tín dụng của NH, dẫn tới tình trạng NH bị KH chiếm dụng vốn hoặc nếu KH không trả nợ đúng hạn sẽ gây khó khăn cho NH trong kế hoạch về nguồn vốn,

do đó NH phải kiểm soát chạt chẽ những khách hàng của mình trong việc sử dụng vốn vay của NH

+ Phương thức cho vay theo hạn mức:

Phương thức cho vay theo hạn mức tín dụng thường áp dụng cho các DN mà trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh họ thường xuyên có nhu cầu vay trả, tốc

độ luân chuyển vốn tín dụng nhanh, có tín nhiệm với NH trong quan hệ tín dụng, tức là vay vốn và trả nợ sòng phẳng Với phương thức cho vay này, KH và NH thoả thuận với nhau căn cứ vào phương án, kế hoạch sản xuất kinh doanh, nhu cầu vốn giá trị tài sản thế chấp, nguồn vốn NH có thể đáp ứng để xác định một hạn mức tín dụng trong một thời kỳ nhất định, đồng thời xác định các tài khoản vay, trả và mức lãi suất từng lần nhận tiền vay Việc thoả thuận nay phải được ký kết trong hợp đồng tín dụng Khi có nhu cầu, KH chỉ cần lập uỷ nhiệm chi, séc rút tiền mặt để rút tiền nhưng không được rút vượt quá hạn mức tín dụng Căn cứ vào các chứng từ của KH, trong phạm vi hạn mức tín dụng cho phép,nếu thấy đủ điều kiện để thực hiện phát tiền vay thì NH sẽ cho KH vay NH không ấn dịnh thời hạn trả nợ cho từng khoản vay mà việc trả nợ được thực hiện trong thời hạn hiệu lực của hợp đồng tín dụng, KH có thể trả nợ nhiều lần trên cơ sở kỳ luân chuyển vốn của mình Đặc điểm của phương thức cho vay này là việc cho vay và thu nợ đan xen nhau không phân định ranh giới, thời điểm cụ thể lúc nào cho vay và lúc nào thu nợ Việc cho vay thu nợ được thực hiện thông qua tài khoản cho vay luân chuyển (bên nợ của tài khoản này phản ánh các khoản tiền vay của KH và bên có của tài khoản này phản ánh các khonả phải trả nợ của KH)

Ưu điểm: Đây là phương thức cho vay năng động, linh hoạt đáp ứng được kịp thời nhu cầu của người vay bởi thủ tục vay vốn đơn giản, thuận tiện KH chỉ cần làm thủ tục vay vốn lần đầu còn các lần sau họ chỉ cần gửi đến NH những chứng từ hoá đơn thích hợp, phù hợp với mục đích sử dụng tiền vay trong hợp đồng tín dụng đã ký kết để nhận tiền vay Do đó KH hoàn toàn chủ động trong việc vay và trả nợ vay Về phía NH, có thể tận thu triệt để những khoản thu mà KH có, kiểm soát được thu nhập của KH, từ đó nắm bắt được tình hình sản xuất kinh doanh, đặc biệt là khả năng tài chính của họ, qua đó có thể tăng cường quá trình sử dụng vốn của KH và có được những quyết định đúng đắn, kịp thời trong quan hệ tín dụng với KH Một ưu điểm nữa của phương thức cho vay này là mặc dù việc cho vay và trả nợ được thực hiện đan xen nhau nhưng vẫn có thể phạt nợ quá hạn đối với đơn vị khi họ không đạt được vòng quay vốn tín dụng như kế hoạch đề ra

Nhược điểm: Theo phương thức cho vay này, NH và KH ký kết một hợp đồng tín dụng trong đó NH xác định một hạn mức tín dụng cho KH và được duy trì trong một thời hạn nhất định , tức là NH phải luôn duy trì một lượng vốn nhất định để sẵn sàng đáp ứng cho nhu cầu vay vốn của KH, điều này dễ làm cho NH mất thế chủ động về nguồn vốn kinh doanh, gây nên tình trạng ứ đọng vốn nếu KH không sử dụng hết hạn mức tín dụng Hơn nữa, việc tính toán thu nợ, thu lãi rất phức tạp, phải thực hiện trên nhiều giấy tờ và có thể mỗi loại lại có mức lãi suất khác nhau Về phía KH thì không phải lúc nào họ cũng thích sự giám sát rất chặt chẽ của NH đối với các khoản thu nhập

+ Phương thức cho vay thấu chi

Thấu chi là một nghiệp vụ cho vay ngắn hạn bổ sung vốn lưu động nhằm cân đối ngân quỹ hàng ngày trên tài khoản vãng lai của khách hàng Nghiệp vụ thấu chi được thực hiện bằng cách cho phép khách hàng được dư nợ tài khoản vãng lai một số lượng tiền nhất định và trong một thời gian nhất định

Thấu chi là hình thức tín dụng ngắn hạn, linh hoạt, thủ tục đơn giản, phần lớn là không có bảo đảm, có thể cấp cho cả doanh nghiệp lẫn cá nhân vài ngày trong tháng, vài tháng trong năm dùng để chi lương, chỉ các khoản phải nộp, mua hàng… Hình thức này nhìn chung chỉ sử dụng đối với các KH có độ tin cậy cao, thu nhập đều đặn

và kì thu nhập ngắn

+ Phương thức cho vay luân chuyển

Cho vay luân chuyển cho phép KH kinh doanh có thể vay tới một mức tối đa xác định trước, hoàn trả toàn bộ hoặc một phần khoản vay, và tiếp tục vay khi có nhu cầu cho đến khi hợp đồng cho vay hết hạn Là một trong số những khoản cho vay kinh doanh linh hoạt nhất, yêu cầu cho vay luân chuyển thường được NH chấp nhận mà không đòi hỏi bảo đảm bằng bất cứ tài sản nào.Các khoản cho vay như vậy có thể là ngắn hạn hoặc có thế kéo dài 3, 4 thậm chí 5 năm

Loại hình cho vay này được áp dụng nhiều nhất khi KH không chắc chắn về thời gian của các luồng tiền mặt hoặc về quy mô chính xác của nhu cầu vay vốn trong tương lai Cho vay luân chuyển giúp hãng có thể giảm mức độ biến động trong chu kỳ kinh doanh, cho phép khách hàng vay thêm tiền mặt trong lúc khó khăn khi mà doanh

số bán hàng giảm và cho phép hoàn trả khi nguồn thu bằng tiền của hãng tăng lên Ở những nơi mà pháp luật quy định về việc NH phải chấp nhận mọi yêu cầu vay vốn trong giới hạn của hạn mức tín dụng thì NH thường sẽ tính phí cam kết vay vốn trên phần tín đụng không sứ dụng hoặc trên toàn bộ giá trị hợp đồng cho vay luân chuyển Cho vay luân chuyển rất thuận tiện cho các KH.Thủ tục cho vay chỉ cần thực hiện một lần cho nhiều lần vay.KH được đáp ứng nhu cầu vốn kịp thời, vì vậy việc thanh toán cho người cung cấp sẽ nhanh gọn

- Cho vay ngắn hạn các công trình xây dựng:

Thông thường đểtài trợ các công trình xây dựng lớn người vay hay vay vốn trung

và dài hạn, tuy nhiên trong quá trình chờ giải ngân vốn, DN thường phải đi vay ngắn hạn để phục vụ các hoạt động giải phóng mặt bằng, thuê nhân công, mua thiết bị xây dựng, nguyên vật liệu Khi giai đoạn xây dựng kết thúc, DNsử dụng vốn được giải ngân để trả cho các khoản vay ngắn hạn hoặc sử dụng công trình để vay thế chấp dài hạn Kỳ hạn của những khoản vay này được tính toán theo các giai đoạn thi công khác nhau, có thể dài hơn 1 năm

- Cho vay kinh doanh bán lẻ:

Đối tượng khách hàng của loại vay này là những người kinh doanh hàng hoá lâu bền nhưô tô, đồ dùng gia đình

NH có thể cho vay thông qua việc hỗ trợ người tiêu dùng mua trả góp hàng hoá các hợp đồng trả góp sẽ được NH mua lại Ngoài ra NH cho những người bán lẻ vay mua hàng và sử dụng ngay những hàng hoánày để làm vật thế chấp, khi hàng hoá bán thu được tiền sẽ trả lại cho NH

- Cho vay chiếtkhấu chứng từ có giá:

Chứng từ có giá là những phương tiện chuyển tải và dự trữ giá trị, do những đơn

vị được phép phát hành hợp pháp như: Kỳ phiếu, Trái phiếu, Tín phiếu, Thương phiếu… Những chứng từ này được luật pháp thừa nhận Chúng được coi là tài sản của những người sở hữu.Khi chưa đến hạn thanh toán, người sở hữu chúng có thể mang chúng đến bán tại NHTM.Việc mua các chứng từ chưa đến hạn thanh toán của KH được gọi là nghiệp vụ chiết khấu

Như vậy, chiết khấu chứng từ có giá là một nghiệp vụ tín dụng ngắn hạn được thực hiện dưới hình thức chuyển nhượng quyền sở hữu chứng từ cho NHđể nhận một khoản tiền bằng mệnh giá trừ đi mức chiết khấu

1.3 Chất lượng cho vay ngắn hạn tại Ngân hàng thương mại

1.3.1 Khái niệm chất lượng cho vay ngắn hạn

Trước đây, quan niệm về chất lượng cho vay chỉ giới hạn trong khái niệm antoàn cho vay, thể hiện qua tổn thất phát sinh từ những rủi ro cho vay Chất lượng cho vay được coi là cao khi các khoản vay không có hoặc ít tổn thất và ngược lại, khi tổn thất

là lớn, thì chất lượng cho vay được coi là thấp.Cũng vì vậy, quan niệm nâng cao chất lượng cho vay là giảm bớt tổn thất

Tuy nhiên, do cho vay không chỉ là hoạt động của một NH mà nó còn liên quan đến một chủ thể tất yếu phải có khác: KH, và cơ quan quản lý là Nhà nước Do đó, chất lượng cho vay phải được hiểu rộng hơn chứ không chỉ dùng lại ở tổn thất xét về phía NH

14

Hoạt động cho vay có chất lượng phải thực hiện được các mục tiêu của cho vay Mục tiêu của NH khi cho vay là: một mặt, tài trợ cho KH một cách hiệu quả, giúp KH

có vốn để thành lập, duy trì và phát triển hoạt động kinh doanh; mặt khác xét cho vay

là hoạt động kinh doanh của NH, mục tiêu là thu hồi nợ và có lãi Hoạt động cho vay

có chất lượng phải đáp ứng được cả hai khía cạnh trên

Chất lượng cho vay đối với từng chủ thể khác nhau được quan niệm khác nhau Đối với NHTM, chất lượng cho vay thể hiện qua quy mô cho vay, việc đảm bảo các nguyên tắc an toàn trong cho vay, việc mang lại thu nhập thông qua hoạt động cho vay Còn đối với DN, chất lượng cho vay lại thể hiện qua khả năng đáp ứng nhu cầu vốn kịp thời và đầy đủ, chi phí vốn hợp lý, hiệu quả mang lại nhờ sử dụng vốn vay Chất lượng cho vay là một khái niệm vừa cụ thể vừa trừu tượng Thước đo chất lượng của cho vay ngắn hạn vừa cụ thể bằng các chỉ tiêu định lượng, vừa trìu tượng bằng các chỉ tiêu định tính

Do tính tổng hợp của khái niệm chất lượng cho vay nên khóa luận chỉ tập trung vào phân tích chất lượng cho vaytrên giác độđối với NHthông qua một số chỉ tiêu định tính và định lượng chủ yếu

Tóm lại, khái niệm chất lượng cho vay ngắn hạn đối với NHTM là sự đáp ứng tốt nhất yêu cầu của KH, đảm bảo an toàn hay hạn chế rủi ro về quy mô các khoản cho vay

1.3.2 Sự cần thiết phải nâng cao chất lượng cho vay ngắn hạn

Cho vay ngắn hạn có vai trò rất quan trọng trong đời sống kinh tế- xã hội Đây là nguồn vốn lớn của nền kinh tế, nguồn vốn vay ngắn hạn đã góp phần ổn định, duy trì

và mở rộng sản xuất đối với DN, nâng cao đời sống của các cá nhân là cơ sở cho một nền kinh tế ổn định và phát triển Cho vayngắn hạn có vai trò quan trọng với nền kinh

tế nói chung, đối với các DN nói riêng và đối với NHbản thân cũng như một DN Hoạt động cho vaynói chung và cho vay ngắn hạn nói riêng là nguồn thu chủ yếu cho hoạt động kinh doanh của NH Cho vay ngắn hạn luôn là khoản mục chủ đạo, tạo nguồn thu chủ yếu để bủ đắp các chi phí (chi phí huy động vốn, chi phí cho hoạt động của NH – chi trả lương, chi phí quản lý) Mặt khác cho vay ngắn hạn còn là yếu tố quan trọng để đảm bảo khả năng thanh khoản của NH, làm tăng cung thanh khoản Xét trên khía cạnh nền kinh tế, căn cứ vào sự thể hiện của chất lượng cho vay ta

có thể hiểu cho vay ngắn hạn có chất lượng cao là khi khoản vốn huy động được NH

sử dụng đúng mục đích, tạo được số tiền lớn, NH thu được cả vốn và lãi Còn DN vừa trả được nợ NH đúng hạn vừa bù đắp chi phí và có lợi nhuận Như vậy, NH vừa tạo ra hiệu quả kinh tế, vừa đem lại hiệu quả xã hội

Và ngược lại một khoản cho vay ngắn hạn không có chất lượng, hay chất lượng không cao là khi KH không sử dụng khoản cho vay theo đúng mục đích ban đầu,

không tạo ra số tiền để trả lãi, gốc đúng thời hạn cho NH, không đem lại hiệu quả kinh

tế xã hội nói chung

Hiểu đúng bản chất, phân tích, đánh giá, xác định chính xác các nguyên nhân ảnh hưởng tới chất lượng cho vay ngắn hạn sẽ giúp NH tìm được các biện pháp quản lý thích hợp để có thể đứng vững trong nền kinh tế thị trường

1.3.3 Các chỉ tiêu phản ánh chất lượng cho vay ngắn hạn

- Các chỉ tiêu định tính Đây là nhóm chỉ tiêu đánh giá chất lượng cho vay trên cơ sở pháp lý, việc tuân thủ các quy chế, quy trình nghiệp vụ, việc thực hiện theo đúng cam kết trong hợp đồng cho vay

Trên cơ sở pháp lý, hoạt động cho vay có chất lượng phải chấp hành pháp luật

của nhà nước, trực tiếp là luật của các tổ chức tín dụng, các quy chế cho vay, các văn bản chỉ đạo của chính phủ và Ngân hàng nhà nước

Trên cơ sở quy chế cho vay của Ngân hàng thương mại, hoạt động cho vay có

chất lượng luôn phải tuân thủ quy chế và quy trình nghiệp vụ cho vay Các quy định trong quy trình cho vay được áp dụng cụ thể cho từng trường hợp xin vay ở mỗi NHTM là nhằm thực hiện cho vay có chất lượng.Vì vậy, việc tuân thủ quy trình này là tiền đề của chất lượng cho vay

Trên cơ sở hợp đồng cho vay, hoạt động cho vay có chất lượng khi nó mang lại

khoản vay có chất lượng Khoản vay có chất lượng phải là khoản vay được thực hiện theo đúng cam kết đã thoả thuận trong hợp đồng Đó là các cam kết về mục đích sử dụng vốn vay, cam kết về thời hạn, phương thức trả nợ, trả lãi và các điều kiện ràng buộc khác Nếu một khoản vay mà ngay từ mục đích vay vốn đã không được thực hiện đúng như cam kết thì koản vay đó không thể có chất lượng Hoặc khoản vay mà vốn nguồn thu nợ không phải từ doanh thu bán hàng của DN mà từ nguồn vay nợ khác thì cũng không đạt được chất lượng

Khả năng đa dạng hoá phương thức cho vay của ngân hàng cũng là một yếu tố

mang lại chất lượng cao cho khoản vay Các phương thức cho vay càng đa dạng thì các khách hàng có nhiều sự lựa chọn, nhiều phương án cho kế hoạch kinh doanh của mình Ngoài ra, NH cũng có thể xem xét hình thức vay vừa phù hợp với yêu cầu của khách hàng, vừa phù hợp với yêu cầu về chất lượng khoản vay của NH

Mức độ hài lòng của khách hàng: Chất lượng khoản vay thể hiện cả ở giai đoạn

sau khi kết thúc hợp đồng cho vay Mức độ hài lòng của KH là một yếu tố không thể

bỏ qua khi đánh giá chất lượng của khoản vay Thái độ của KH phản ánh chất lượng phục vụ, cung cấp sản phẩm của NH ở các khía cạnh: thủ tục vay vốn, quy trình cho vay, khả năng đáp ứng của NH, tiến độ giải ngân…

16

Trên đây là nhóm các chỉ tiêu đánh giá chất lượng của cho vay trên cơ sở định tính.Có thể nói đây là các chỉ tiêu đầu tiên của một khoản vay cũng như hoạt động cho vay muốn đạt chất lượng phải đáp ứng được.Tuy nhiên để đánh giá cụ thể về chất lượng cho vay, phải phân tích các chỉ tiêu định lượng

- Nhóm các chỉ tiêu định lượng Nhóm các chỉ tiêu định lượng đánh giá chất lượng cho vaythông qua việc phân tích các chỉ tiều về lượng, tính toán các tỷ lệ Nhóm chỉ tiêu định lượng bao gồm:

+ Chỉ tiêu về quy mô cho vay ngắn hạn Mức tăng trưởng dư nợ cho vay ngắn hạn

Dư nợ cho vay ngắn hạn phản ánh số vốn cho vay ngắn hạn của một NH tại một thời điểm nhất định.Mức dư nợ ngắn hạn thường phụ thuộc vào mức độ huy động vốn của NH, nếu nguồn huy động tăng thì sẽ làm cho mức dư nợ sẽ tăng và ngược lại.Bất

cứ NH nào muốn hoạt động tốt thì phải nâng cao mức dư nợ

Mức tăng trưởng tuyệt đối = Dư nợ cho vay - Dư nợ cho vay

dư nợ cho vay ngắn hạn ngắn hạn năm nay ngắn hạn năm trước

Dư nợ cho vay ngắn hạn năm nay

Mức tăng trưởng tương đối = x 100 (%)

dư nợ cho vay ngắn hạn Dư nợ cho vay ngắn hạn năm trước

Chỉ tiêu về tăng trưởng cho vay tuyệt đối và tương đối phản ánh mức tăng trưởng trong hoạt động cho vay của NH thể hiện chất lượng hoạt động cho vay xét về quy mô Mức tăng trưởng dư nợ cho vay ngắn hạn cao và ổn định qua các năm thể hiện chất lượng cho vay tốt và ngược lại

Mức tăng trưởng doanh số cho vay ngắn hạn

Doanh số cho vay ngắn hạn là chỉ tiêu phản ánh tất cả các khoản cho vay ngắn hạn mà NH cho khách hàng vay trong một thời gian nhất định bao gồm vốn đã thu hồi

và chưa thu hồi

Mức tăng trưởng tuyệt đối = Doanh số cho vay - Doanh số cho vay

doanh số cho vay ngắn hạn ngắn hạn năm nay ngắn hạn năm trước

Doanh số cho vay ngắn hạn năm nay

Mức tăng trưởng tương đối = x 100 (%) doanh số cho vay ngắn hạn Doanh số cho vay ngắn hạn năm trước

Chỉ tiêu về tăng trưởng doanh số tuyệt đối và tương đối phản ánh mức tăng trưởng trong hoạt động cho vay của NH thể hiện chất lượng hoạt động cho vay xét về quy mô Mức tăng trưởng doanh số cho vay ngắn hạn cao và ổn định qua các năm thể hiện chất lượng cho vay tốt và ngược lại

Tỷ trọng cho vay ngắn hạn

Dư nợ cho vay ngắn hạn

Tỷ trọng dư nợ cho vay ngắn hạn = x 100 (%) Tổng dư nợ cho vay

Chỉ tiêu này phản ánh tỷ trọng dưnợ cho vay ngắn hạn trên tổng dư nợ cho vay của NH.Qua chỉ tiêu này ta có thể so sánh quy mô dư nợ cho vay ngắn hạn so với cho vay trung và dài hạn.Tỷ lệ này càng cao chứng tỏ NH đáp ứng nhu cầu vay ngắn hạn của nền kinh tế cao hơn Tùy theo chính sách của mỗi NH và tùy từng thời kỳ mà NH

sẽ điều chỉnh tỷ lệ này cao hay thấp để phù hợp với diễn biến của nền kinh tế

Doanh số cho vay ngắn hạn

Tỷ trọng doanh số cho vay ngắn hạn = x 100 (%) Tổng doanh số cho vay

Chỉ tiêu này phản ánh tỷ trọng doanh số cho vay ngắn hạn trên tổng doanh số cho vay của NH.Qua chỉ tiêu này ta có thể so sánh quy mô doanh số cho vay ngắn hạn so với cho vay trung và dài hạn.Tỷ lệ này càng cao chứng tỏ NH đáp ứng nhu cầu vay ngắn hạn của nền kinh tế cao hơn Tùy theo chính sách của mỗi NH và tùy từng thời kỳ mà

NH sẽ điều chỉnh tỷ lệ này cao hay thấp để phù hợp với diễn biến của nền kinh tế

+ Cơ cấu cho vay ngắn hạn theođảm bảo tiền vay

Dư nợ CV ngắn hạn có đảm bảo bằng tài sản

Hiệu quả cho vay phải bao gồm cả yếu tố an toàn và TSĐB góp phần tạo nên tính

an toàn cho khoản vay đó Hầu hết mọi khoản cho vay của ngân hàng đều có TSĐB bởi vì TSĐB hạn chế việc mất vốn của NH.Trong trường hợp KH của NH không hoàn trả được nợ, lúc đó NHsẽ phát mại các TSĐB để bù đắp tổn thất cho khoản vay đó Vì vậy để tăng hiệu quả, tăng độ an toàn của khoản cho vay ngân hàng cần hạn chế việc cho vay không có TSĐB

Tỷ trọng cho vay có đảm bảo bằng tài sản và không có đảm bảo bằng tài sản thể hiện chất lượng các khoản cho vay của NH có khả năng được đảm bảo, qua đó thể hiện

sự an toàn của- khoản vay

18

+ Tình hình thu nợ ngắn hạn

Doanh số thu nợ ngắn hạn là chỉ tiêu phản ánh tất cả các khoản thu nợ ngắn hạn

đã thu hồi được của các khoản cho vay mà NH cho khách hàng vay trong một thời gian nhất định

Mức tăng trưởng tuyệt đối = Doanh số thu nợ - Doanh số thu nợ doanh số thu nợ ngắn hạn ngắn hạn năm nay ngắn hạn năm trước

Doanh số thu nợ ngắn hạn năm nay

Mức tăng trưởng tương đối = x 100 (%) doanh số thu nợ ngắn hạn Doanh số thu nợ ngắn hạn năm trước

Chỉ tiêu về tăng trưởng doanh sốthu nợtuyệt đối và tương đối phản ánh hoạt động thu nợ của NH thể hiện chất lượng hoạt động thu hồi nợ Mức tăng trưởng doanh sốthu

nợ ngắn hạn cao và ổn định qua các năm thể hiện chất lượng cho vay tốt và ngược lại

+ Chỉ tiêu vòng quay vốn Doanh số thu nợ cho vay ngắn hạn Vòng quay vốn tín dụng (lần) = x 100 (%)

Dư nợ cho vay ngắn hạn bình quân

Người vay có thường xuyên trả nợ đúng kỳ hạn và nhanh chóng hay không.Vòng quay vốn cho vay lớn với mức dư nợ bình quân không đổi, doanh số trả nợ lớn chứng

tỏ chất lượng cho vay cao hơn so với vòng quay nhỏ, doanh số trả nợ thấp.Tuy nhiên, vòng quay vốn tín dụng còn tuỳ thuộc vào KH vay vốn.Nếu KH vay vốn là các DN thương mại, dịch vụ, có đặc điểm quay vòng vốn nhanh thì vòng quay vốn cho vay của NHTMcũng lớn.Còn nếu KH là DN sản xuất, vốn quay vòng chậm hơn, dẫn đến vòng quay vốn cho vay cũng nhỏ hơn

Chỉ tiêu này đo lường tốc độ luân chuyển vốn tín dụng của NH, thời gian thu hồi

nợ của NH là nhanh hay chậm Vòng quay vốn càng nhanh thì được coi là tốt và việc đầu tư càng được an toàn Tỷ lệ này càng cao chứng tỏ vòng quay của tín dụng NH càng nhanh, điều này cũng chứng tỏ việc thu hồi nợ nhanh và đúng hạn do đó tỷ lệ này cao cũng chứng tỏ chất lượng tín dụng của NH rất tốt Mặt khác vòng quay vốn tín dụng nhanh chứng tỏ tốc độ luân chuyển tiền tệ trong nền kinh tế nhanh, NH đã tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất và lưu thông hàng hoá Với một lượng vốn nhất định nhưng do tốc độ chu chuyển vốn tín dụng nhanh nên NH có thể đáp ứng nhu cầu vốn tín dụng của DN trong phát triển kinh doanh

+ Chỉ tiêu về nợ quá hạn, nợ xấu

Nợ quá hạn là khoản nợ mà một phần hoặc toàn bộ nợ gốc và/hoặc lãi đã quá hạn

Tổng dư nợ quá hạn ngắn hạn

Tỷ lệ nợ quá hạn (%) = x 100 (%)

Tổng dư nợ cho vay ngắn hạn

Chỉ tiêu này phản ánh tỷ lệ dư nợ quá hạn trong tổng dư nợ cho vay ngắn hạn Chỉ tiêu này càng cao chứng tỏ số dư nợ quá hạn càng lớn trong tương quan với tổng

dư nợ, chất lượng cho vay càng thấp

Đây là chỉ tiêu đánh giá mức độ an toàn tín dụng ngắn hạn cũng như đánh giá hiệu quả cho vay của NHTM Nếu NHTM có quá nhiều khoản nợ quá hạn, NH đó có nguy cơ không thu hồi được các khoản đã cho vay, gây mất vốn ảnh hưởng tới việc thanh toán các nợ quá hạn cao sẽ bị đánh giá là hiệu quả cho vay thấp và rủi ro cao Do

đó NH luôn mong muốn tỷ lệ này thấp

Tổng dư nợ quá hạn ngắn hạn

Tỷ trọng nợ quá = x 100 (%) hạn CV ngắn hạn Tổng dư nợ quá hạn của NH

Chỉ tiêu này phản ánh tỷ lệ dư nợ quá hạn trong tổng dư nợ quá hạn ngắn hạn Chỉ tiêu này càng cao chứng tỏ số dư nợ quá hạn ngắn hạn càng lớn trong tương quan với tổng dư nợ quá hạn, chất lượng cho vay ngắn hạn càng thấp

Ngoài ra, để đánh giá đầy đủ hơn về chất lượng cho vay, người ta còn xem xét mức tăng giảm tương đối, tuyệt đối cơ cấu nợ quá hạn qua các năm để thấy mức hiệu quả của công tác và các biện pháp giảm nợ quá hạn từ đó nâng cao chất lượng cho vay

Nợ xấu là các khoản nợ dưới chuẩn, có thể quá hạn và bị nghi ngờ về khả năng trả nợ lẫn khả năng thu hồi vốn của chủ nợ Nợ xấu là những khoản nợ được phân loại vào nhóm 3 (dưới chuẩn), nhóm 4 (nghi ngờ) và nhóm 5 (có khả năng mất vốn) (Quyết định 493/2005/QĐ-Ngân hàng Nhà nước ngày 22/4/2005)

Tổng dư nợ xấu ngắn hạn

Tỷ lệ nợ xấu (%) = x 100 (%) Tổng dư nợ cho vay ngắn hạn

Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ cho vay ngắn hạn là tỷ lệ để đánh giá chất lượng hoạt động cho vay ngắn hạn của NHTM Do vậy tỷ lệ này càng thấp chứng tỏ chất lượng của hoạt động cho vay của NH càng cao Nó cũng thể thể hiện công tác quản lý tín dụng của NH

Tổng dư nợ xấu ngắn hạn

Tỷ trọng nợ xấu = x 100 (%)

CV ngắn hạn Tổng dư nợ xấu của NH

Tỷ trọng nợ xấu cho vay ngắn hạn thể hiện tỷ trọng nợ xấu cho vay ngắn hạn trên tổng nợ xấu của NH.Chỉ tiêu này càng cao chứng tỏ số dư nợ xấu ngắn hạn càng lớn so với tổng nợ xấu của NH, chất lượng cho vay ngắn hạn càng thấp

20

Dư nợ cho vay ngắn hạn Hiệu suất sử dụng vốn ngắn hạn = x 100 (%)

Nguồn vốn huy động ngắn hạn

Hiệu suất sử dụng vốn ngắn hạn cho biết sự hợp lý về kì hạn của huy động vốn

và sử dụng vốn.Chỉ tiêu này rất quan trọng vì nó đánh giá hiệu quả sử dụng vốn của

NH, liệu NH đã sử dụng hết khả năng của mình trong cho vay ngắn hạn hay chưa?

+ Chỉ tiêu về khả năng sinh lời Thu nhập từ cho vay ngắn hạn

Dư nợ cho vay ngắn hạn

Chỉ tiêu này đánh giá hoạt động tín dụng ở khía cạnh là hoạt động kinh doanh của ngân hàng Chỉ tiêu này phản ánh mức lợi nhuận thu được trên một đồng cho vay Mức sinh lời cao cho thấy hoạt động cho vay ngắn hạn có hiệu quả cao.Nhất là đối với các NHTM ở nước ta hiện nay Khoảng 60-70% thu nhập là từ hoạt động cho vay, mà phần lớn là cho vay ngắn hạn, thì chỉ tiêu mức sinh lời này thể hiện phần lớn hiệu quả hoạt động kinh doanh của NH Mức sinh lời cao cũng chứng tỏ hoạt động cho vay có chất lượng

Ngoài ra, người ta còn tính tỷ lệ thu nhập:

Thu nhập từ cho vay ngắn hạn

Tỷ lệ thu nhập = x 100%

Tổng thu nhập

Chỉ tiêu này phản ánh khả năng sinh lời của hoạt động cho vay ngắn hạn Tỷ lệ này càng cao chứng tỏ các khoản vay ngắn hạn đạt hiệu quả cao, mang lại nhiều khoản thu cho NH Do đó NH luôn mong muốn tỷ lệ này càng cao càng tốt Để có được điều này thì NH cần phải chấp hành nghiêm chỉnh quy trình cho vay, tiến hành thu nợ và giải quyết tốt vấn đề nợ quá hạn

1.3.4 Các nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng cho vay ngắn hạn

- Các nhân tố chủ quan Đối với NHTM: chất lượng cho vay ngắn hạn thể hiện ở phạm vi, mức độ, giới hạn tín dụng phải phù hợp khả năng thực lực của bản thân ngân hàng và đảm bảo được tính cạnh tranh trên thị trường với nguyên tắc hoàn trả đúng hạn và có lãi

Các nhân tố chủ quan là: Chính sách cho vay ngắn hạn, công tác tổ chức, chất lượng cán bộ, quy mô vốn của ngân hàng, thông tin tín dụng, quy trình nghiệp vụ tín dụng

+ Chính sách cho vay ngắn hạn

Hoạt động cho vay ngắn hạn trong nền kinh tế thị trường chứa đựng nhiều rủi

ro Khi NH gặp những rủi ro thì có thể đi đến phá sản hoặc bị thiệt hại lớn, mất uy tín với KH và cơ quan quản lý Nhà nước Vì vậy khi hoạch định chính sách cho vay

ngắn hạn, các nhà hoạch định luôn coi trọng việc đảm bảo mục tiêu phải đạt được, nên ta có thể nói rằng: Chất lượng cho vay ngắn hạn của một ngân hàng có tốt hay không còn phụ thuộc vào việc xây dựng một chính sách tín dụng ngân hàng có đúng đắn, phù hợp không

+ Thẩm định các khoản vay

Để nâng cao hiệu quả và đảm bảo an toàn cho hoạt động của NH, một nhiệm vụ cấp thiết đặt ra cho NHTM là phải thực hiện tốt công tác thẩm định phương án sản xuất kinh doanh của KH

Công tác thẩm định các khoản vay là việc tổ chức, xem xét một cách khái quát toàn diện các nội dung cơ bản ảnh hưởng trực tiếp đến tính khả thi của phương án sản xuất kinh doanh của KH Công tác thẩm định là khâu cuối cùng trong giai đoạn chuẩn

bị cho vay và là khâu then chốt để quyết định cho vay, do đó quyết định đến sự thành công hay thất bại của hoạt động cho vay

+ Công tác tổ chức ngân hàng

Để tạo điều kiện cho việc quản lý có hiệu quả các nguồn vốn cho vay ngắn hạn thì cần có sự phối hợp nhịp nhàng giữa các phòng ban, có sự thống nhất đoàn kết từ trên xuống, từ ban lãnh đạo đến cán bộ công nhân viên Điều đó có ý nghĩa là công tác

tổ chức NH được thực hiện tốt chính là cơ sở tiến hành các khoản cho vay lành mạnh.Hơn nữa thực hiện tốt công tác này, NH đã làm cho guồng máy của mình hoạt động một cách uyển chuyển linh hoạt.Chính vì vậy, trong quá trình hoạt động NH nên luôn chú trọng công tác này để ngày càng phát triển và hoàn thiện hơn

+ Thông tin tín dụng

Cho vay không phải là một vấn đề đơn giản Trên thực tế không phải DN nào cũng sử dụng vốn vay có hiệu quả và đúng mục đích.Đó là chưa nói tới những kẻ mạo danh, mạo nhận là DNđể cho vay trái phép, chiếm dụng vốn bất hợp pháp, gây rủi ro

và tổn thất cho NH Vì vậy, hoạt động cho vay ngắn hạn muốn đạt hiệu quả cao, an toàn cần phải có hệ thống thông tin hữu hiệu phục vụ cho công tác này Nắm bắt kịp thời và chính xác luồng thông tin là điều kiện để xem xét, phân tích, nhằm tìm ra cơ hội tốt nhất trong kinh doanh

+ Chất lượng cán bộ ngân hàng

Chất lượng cán bộ là "cơ sở vật chất" để thực hiện những kế hoạch kinh doanh trong cơ chế thị trường thường xuyên thay đổi và có nhiều biến động như hiện nay Trong cho vay ngắn hạn, KH là các DN, cá nhân có các kế hoạch kinh doanh đa dạng, nhiều ngành nghề Việc xét duyện hồ sơ cho vay ngắn hạn đòi hỏi phải được thực hiện trong thời gian nhanh nhất có thể, tạo điều kiện thuận lợi cho KH Do vậy trong quá trình tuyển chọn cán bộ NH cần phải ưu đãi những người có tư cách đạo đức tốt, giỏi

22

trong nền kinh tế Trong quá trình hoạt động thường xuyên tiến hành đào tạo và đào tạo lại cán bộ để nâng cao chất lượng cán bộ, đảm bảo quá trình thực thi nhiệm vụ được nhanh chóng, chính xác, linh hoạt trong xử lý những sai sót có thể xẩy ra

+ Những vấn đề thuộc về kiểm tra, thanh tra, kiểm soát

Mở rộng quy mô hoạt động cho vay, tăng cường cho vay mà không tính đến rủi

ro, bất trắc có thể xảy ra thì sẽ dễ dàng dẫn đến sự sụp đổ giải thể của mỗi NH

Nâng cao chất lượng cho vay cũng đồng thời là NH phải kịp phát hiện và ngăn chặn những hành vi vi phạm pháp luật có ảnh hưởng đến hoạt động của NH Muốn vậy, việc đào tạo đội ngũ cán bộ có năng lực trình độ và trách nhiệm thực hiện công tác kiểm tra, thanh tra, kiểm soát là một vấn đề mà không NH nào coi nhẹ

+ Chiến lược kinh doanh

Để có thể có những khoản cho vay ngắn hạn có chất lượng, NH phải có được chiến lược kinh doanh đúng đắn đối với cho vay ngắn hạn Từ đó, NH sẽ giữ được sự chủ động, có thể kiểm soát được các tình huống xảy ra Một chiến lược cho vay ngắn hạn hiệu qủa sẽ giúp NH duy trì được chất lượng các khoản vay cao, giúp cho NH khai thác triệt để nguồn vốn hiện có của NH và đồng thời nó cũng giúp cho NH có thể thích ứng một cách nhanh chóng với những biến đổi của thị trường, của nền kinh tế Trên cơ

sở chiến lược cho vay ngắn hạn đúng đắn, NH mới có những kế hoạch sử dụng vốn hiệu quả, có chất lượng trong từng thời kỳ để đảm bảo thực hiện mục tiêu đề ra

- Các nhân tố khách quan + Môi trường kinh tế

Để NH có thể huy động được nhiều vốn mở rộng hoạt động cho vay phục vụ cho việc phát triển kinh tế thì cần có một nền kinh tế ổn định Một nền kinh tế phát triển ổn định, sẽ giúp cho NH mở rộng quy mô hoạt động của mình, làm giá cả luôn giữ ở mức

ổn định, tránh được tình trạng lạm phát hoặc giảm phát

Ngoài ra, các chính sách và sự điều tiết của các cơ quan có thẩm quyền ở mỗi ngành, mỗi vùng đều có ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng

+ Môi trường Xã hội - Chính trị

KH và NH thực hiện quan hệ tín dụng dựa trên cơ sở tín nhiệm giữa hai bên

Vì vậy sự tín nhiệm là cầu nối mỗi quan hệ giữa NH và KH Uy tín của NH trên thị trường ngày càng cao thì sẽ thu hút được lượng KH ngày càng đông Mối quan

hệ xã hội thể hiện cụ thể giữa NH và KH là nhân tố không kém phần quan trọng quyết định tới quy mô, phạm vi hoạt động của mỗi NH, đặc biệt là trong hoạt động tín dụng

Nhân tố chính trị cũng có ảnh hưởng khá nhiều tới hoạt động tín dụng Thật vậy, một quốc gia không có sự biến động về chính trị hay không xảy ra chiến tranh là điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài bởi các nhà đầu tư nước ngoài không chỉ

quan tâm đến lợi nhuận mà còn chú trọng tới an toàn của vốn đầu tư Tình hình kinh tế chính trị ổn định là điều kiện thuận lợi cho việc phát triển kinh tế đất nước Riêng đối với NH, nó có ảnh hưởng tới việc huy động, cho vay và đầu tư vốn của NH Điều đó

có ý nghĩa là nhân tố này ảnh hưởng tới chất lượng tín dụng

+ Môi trường pháp lý

Pháp luật sẽ tạo ra môi trường pháp lý lành mạnh cho mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của các DN thuộc mọi thành phần kinh tế tiến hành thuận tiện và đạt kết quả cao Nó còn là cơ sở pháp lý để giải quyết mối quan hệ giữa các thành phần kinh tế.Các DN cũng như NH phải tuân thủ những quy định nghiêm chỉnh của pháp luật thì hiệu quả và lợi ích sẽ được đảm bảo Môi trường pháp luật này luôn được điều chỉnh,

bổ sung hoàn thiện hơn để nó ngày càng phù hợp hơn với sự phát triển chung của nền kinh tế, trong đó có hệ thống NH

+ Môi trường cạnh tranh

Trong điều kiện Việt Nam mới gia nhập WTO, nền kinh tế đang liên tục phát triển hiện nay, có rất nhiều NH mới được thành lập: ngân hàng thương mại cổ phần, chi nhánh ngân hàng nước ngoài… Do đó, tính cạnh tranh trong ngành NH ngày càng tăng lên và để tồn tại và phát triển, ngân hàng phải vượt qua được sự cạnh tranh khó khăn và khốc liệt Điều đó ảnh hưởng tới mọi mặt trong hoạt động sản xuất kinh doanh của NH, trong đó có chất lượng cho vay ngắn hạn

+ Các nhân tố khác:

Ngoài những nhân tố nêu trên, hiệu quả của công tác cho vay của NH còn chịu ảnh hưởng nhiều của nhân tố chủ quan, khách quan khác như: Thái độ phục vụ khách hàng, đạo đức xã hội, trang thiết bị phục vụ hoạt động hay những yếu tố môi trường như thời tiết, bệnh dịch , và các biện pháp trong bảo vệ môi trường sinh thái

24

Kết luận chương 1 Chương 1 của Khóa luận đã đề cập đến một số lý luận chung về NHTM và hoạt động cho vay ngắn hạn; các nhân tố ảnh hưởng và các chỉ tiêu đánh giá chất lượng cho vay ngắn hạn của NHTM Với những cơ sở lý luận ở phương diện lý thuyết trên, chương 1 sẽ là nền tảng để có thể phân tích thực trạng chất lượng hoạt động cho vay ngắn hạn tại Techcombank Chi nhánh Hà Tây trong chương 2

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG CHO VAY NGẮN HẠN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN KỸ THƯƠNG VIỆT NAM CHI

NHÁNH HÀ TÂY 2.1 Tổng quan về Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam chi nhánh Hà Tây

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam chi nhánh Hà Tây

Chính thức đi vào hoạt động từ ngày 24/09/2007, Ngân hàng thương mại cổ phần

Kỹ thương Việt Nam - Chi nhánh Hà Tây được đặt tại địa điểm trụ sở là số 10+12 đường 19/5, phường Văn Mỗ, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội Chi nhánh được phép

mở là trên cơ sở điều chỉnh từ Phòng giao dịch Hà Đông của Ngân hàng thương mại

cổ phần Kỹ thương Việt Nam

Techcombank Hà Tây sẽ phục vụ cả đối tượng khách hàng cá nhân và khách hàng doanh nghiệp Những sản phẩm khách hàng cá nhân của Techcombank Hà Tây gồm các sản phẩm huy động đa dạng, phong phú với lãi suất hấp dẫn, các sản phẩm cho vay Nhà mới, Ô tô Xịn, Gia Đình Trẻ, Thấu chi, Ứng tiền nhanh, Tài trợ du học, Tài trợ kinh doanh cá thế, thẻ thanh toán hiện đại đa năng F@stAccess, F@stAccess-i, Techcombank Visa, dịch vụ chấp nhận thẻ POS Các sản phẩm dành khách hàng doanh nghiệp trên địa bàn gồm tài trợ vốn lưu động, tài trợ trọn gói dự án, các loại hình bảo lãnh, các dịch vụ ngoại hối, tài chính kho vận, thanh toán trong nước

2.1.2 Cơ cấu tổ chức của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam chi nhánh Hà Tây

Sơ đồ 2.1 Cơ cấu tổ chức tại Techcombank Hà Tây

Phòng

kế toán ngân quỹ

Phòng tín dụng

Phòng thẩm định

Phòng nguồn vốn

Phòng kiểm toán nội bộ

26

Giám đốc

Trực tiếp điều hành toàn bộ hoạt động của NH, hướng dẫn, giám sát việc thực hiện đúng chức năng nhiệm vụ trong phạm vi hoạt động mà cấp trên giao, thực hiện ký duyệt các hợp đồng tín dụng, ra quyết định về tổ chức đối với NH của mình

Phó giám đốc

Có nhiệm vụ lãnh đạo các phòng ban trực thuộc và chịu trách nhiệm giám sáttình hình hoạt động của các bộ phận đó, hỗ trợ cùng Giám đốc trong các mặt nghiệp vụ Đồng thời, Phó giám đốc còn có nhiệm vụ đôn đốc việc thực hiện đúng quy chế đã đề ra

Phòng Nguồn vốn và Kế hoạch Tổng hợp

- Xây dựng kế hoạch kinh doanh ngắn, trung và dài hạn theo định hướng kinh doanh của Techcombank Xây dựng kế hoạch quảng bá thương hiệu, thực hiện văn hoá doanh nghiệp, lập chương trình phối hợp với cơ quan báo chí tuyên truyền, quảng bá hoạt động của Techcombank

- Cân đối nguồn vốn, sử dụng vốn và điều hoà vốn kinh doanh đối với các Chi nhánh trên địa bàn

Phòng kế toán – ngân quỹ

- Thực hiện hạch toán kế toán, hạch toán thống kê và thanh toán theo quy định của NHNN, Techcombank

- Xây dựng chỉ tiêu kế hoạch tài chính, quyết toán thu chi tài chính, quỹ tiền lương đối với Chi nhánh trên địa bàn trình NH cấp trên phê duyệt

Phòng tín dụng

- Phân tích kinh tế theo ngành, nghề kinh tế kỹ thuật, danh mục khách hàng, lựa chọn biện pháp cho vay an toàn và đạt hiệu quả cao

- Thẩm định và đề xuất cho vay các dự án tín dụng theo phân cấp uỷ quyền

- Xây dựng và thực hiện các mô hình tín dụng thí điểm, thử nghiệm trong địa bàn, đồng thời theo dõi, đánh giá, sơ kết, tổng kết; đề xuất Giám đốc cho phép nhân rộng

Phòng hành chính nhân sự

- Xây dựng chương trình công tác hàng tháng, quý của Chi nhánh và có trách nhiệm thường xuyên đôn đốc việc thực hiện chương trình đã được Giám đốc Chi nhánh phê duyệt

- Tư vấn pháp chế trong việc thực thi các nhiệm vụ cụ thể về giao kết hợp đồng, hoạt động tố tụng, tranh chấp dân sự, hình sự, kinh tế, lao động, hành chính liên quan đến cán bộ, nhân viên và tài sản của Chi nhánh

Tổ Kiểm tra, Kiểm toán nội bộ

- Tuân thủ tuyệt đối sự chỉ đạo nghiệp vụ kiểm tra, kiểm toán Tổ chức thực hiện kiểm tra, kiểm toán theo đề cương, chương trình công tác kiểm tra, kiểm toán của Techcombank và kế hoạch của đơn vị, kiểm toán nhằm đảm bảo an toàn trong hoạt động kinh doanh ngay tại Hội sở, các Chi nhánh phụ thuộc

- Tổ chức kiểm tra, xác minh, tham mưu cho Giám đốc giải quyết đơn thư thuộc thẩm quyền, làm nhiệm vụ thường trực ban chống tham nhũng, tham mưu cho lãnh đạo trong hoạt động chống tham nhũng, tham ô, lãng phí và thực hành tiết kiệm tại đơn vị mình

2.1.3 Kết quả tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam chi nhánh Hà Tây

2.1.3.1 Tình hình huy động vốn

NH đã triệt để khai thác các nguồn vốn khác nhau, từ những khoản tiền gửi tiết kiệm cho tới các khoản tiền gửi thanh toán của KH Ngoài hiệu quả phục vụ KH, NH còn có địa điểm rất thuận lợi cho việc giao dịch và thanh toán nên ngày càng thu hút được nhiều KH đến giao dịch tại NH Kết quả huy động vốn được thể hiện ở bảng dưới đây:

Bảng 2.1 Tình hình huy động vốn của Techcombank Hà Tây giai đoạn

Số tiền (tỷ VNĐ)

Tỷ trọng (%)

Số tiền (tỷ VNĐ)

Tỷ trọng (%)