Nhằm có cái nhìn sâu sắc hơn về tiềm năng của thị trường này trong tương lai, nhómtác giả đã chọn đề tài: “Đánh giá triển vọng phát triển thị trường sản phẩm và dịch vụ cungcấp không khí
Trang 1ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HCM
KHOA KINH TẾ
GVHD: Th.S Trần Thu Vân
NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN
KINH TẾ CÔNG CỘNG ĐẦU TƯ- K39
TIỂU LUẬNĐÁNH GIÁ TRIỂN VỌNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ CUNG CẤP KHÔNG KHÍ SẠCH
Trang 2
Trang 3
MỤC LỤC
1 ĐẶT VẤN ĐỀ 1
2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2
2.1 Định nghĩa về hàng hóa công 2
2.2 Định nghĩa về yếu tố ngoại vi 2
2.3 Định nghĩa về chất lượng không khí 2
2.4 Định nghĩa về không khí sạch 3
3 Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 5
3.1 Thực trạng 5
3.1.1 Tiếng ồn 5
3.1.2 Bụi lơ lửng, khí SO2, CO, NO2 6
3.2 Đánh giá 6
4 TRIỂN VỌNG THỊ TRƯỜNG SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ CUNG CẤP KHÔNG KHÍ SẠCH 7 4.1 Ý tưởng kinh doanh 7
4.2 Dấu hiệu bùng nổ thị trường 8
4.2.1 Các chỉ số môi trường không khí gia tăng theo hướng tiêu cực 8
4.2.2 Hoạt động tham gia giao thông dày đặc 8
4.2.3 Người dân ngày càng nhạy cảm với không khí ô nhiễm 9
4.2.4 Các yếu tố kích ứng khác 9
5 CÁC DOANH NGHIỆP TẬN DỤNG MỨC Ô NHIỄM Ở BẮC KINH NHƯ THẾ NÀO10 5.1 Về lĩnh vực công nghệ 11
5.1.1 Điều kiện và nền tảng công nghệ đưa đến ý tưởng 11
5.1.2 Khả năng cạnh tranh trên thị trường 11
5.2 Thiết bị máy móc 11
5.2.1 Điều kiện và nền tảng công nghệ đưa đến ý tưởng 11
5.2.2 Khả năng cạnh tranh trên thị trường 12
5.3 Lĩnh vực sức khỏe y tế 13
5.3.1 Điều kiện và nền tảng đưa đến ý tưởng 13
5.3.2 Khả năng cạnh tranh trên thị trường: 13
5.4 Thị trường sản phẩm không khí sạch trực tiếp 13
5.4.1 Nền móng cho những ý tưởng kinh doanh mới mẻ, táo bạo 13
5.4.2 Sự cạnh tranh trong thị trường kinh doanh không khí: 14
6 KẾT LUẬN 15
Trang 51 ĐẶT VẤN ĐỀ
Hiện nay, vấn đề ô nhiễm môi trường không khí không còn là vấn đề riêng lẻ của mộtquốc gia hay từng khu vực mà nó đã trở thành vấn đề cấp bách mang tính toàn cầu Thựctrạng phát triển kinh tế - xã hội của các quốc gia trên thế giới trong thời gian qua đã tácđộng lớn đến môi trường, làm cho môi trường sống của con người bị thay đổi Những nămgần đây nhân loại đã có một mối quan tâm chung về vấn đề ô nhiễm không khí đó là: sựbiến đổi của khí hậu - nóng lên toàn cầu, sự suy giảm tầng ozôn và mưa axít
Theo thống kê của tạp chí Nature, vào tháng 9 năm 2015 ô nhiễm không khí đã cướp
đi sinh mạng của hơn 3 triệu người mỗi năm Về khía cạnh kinh tế, ô nhiễm không khí cũngkhiến Trung Quốc mất khoảng 100 tỷ USD mỗi năm theo trang The Financialist, con số nàyđối với Ấn Độ là 80 tỷ USD
Ở Việt Nam, ô nhiễm không khí cũng tác động lớn đến nền kinh tế Theo đánh giá củanhiều chuyên gia thì cứ tăng 1% GDP thì thiệt hại do ô nhiễm là 3% GDP Tại các khu côngnghiệp, các trục giao đường giao thông lớn đều bị ô nhiễm với các cấp độ khác nhau, nồng
độ các chất ô nhiễm đều vượt quá tiêu chuẩn cho phép Nhất là đối với các thành phố lớn,điển hình là thành phố Hồ Chí Minh (TP HCM) thì mức ô nhiễm lại càng ở mức báo động.Điều này gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của người dân Mặc dù Chính phủ vàchính quyền thành phố đã có chủ trương kinh tế phát triển bền vững nhưng về mặt môitrường thì ngày một chuyển biến xấu Người dân thay vì cứ trông chờ vào giải pháp từ cơquan nhà nước, thì họ phải chủ động hơn trong vấn đề sức khỏe của mình Khi đó, cácdoanh nghiệp sẽ vào cuộc để sản xuất và cung cấp những hàng hóa, dịch vụ không khí sạch
Từ đó sẽ hình thành nên một xu hướng thị trường mới: thị trường sản phẩm và dịch vụ cungcấp không khí sạch
Nhằm có cái nhìn sâu sắc hơn về tiềm năng của thị trường này trong tương lai, nhómtác giả đã chọn đề tài: “Đánh giá triển vọng phát triển thị trường sản phẩm và dịch vụ cungcấp không khí sạch tại Thành phố Hồ Chí Minh”
2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT
2.1 ĐỊNH NGHĨA VỀ HÀNG HÓA CÔNG
Theo chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright, hàng hóa công là loại hàng hóa có 2thuộc tính: không loại trừ và không cạnh tranh
Trang 6Theo PGS TS Nguyễn Thuấn & Th.S Trần Thu Vân, không thể loại trừ một cáchhiệu quả các cá nhân sử dụng hàng hóa công và việc sử dụng của một cá nhân không làmảnh hưởng đáng kể đến việc sử dụng của những người khác
Với những hàng hóa đảm bảo nghiêm ngặt đặc điểm thứ nhất, và không nhất thiết phải
có đặc điểm thứ hai được gọi là hàng hóa công thuần túy
2.2 ĐỊNH NGHĨA VỀ YẾU TỐ NGOẠI VI
Theo PGS TS Nguyễn Thuấn & Th.S Trần Thu Vân, yếu tố ngoại vi là hoạt động domột chủ thể gây ra và có tác động tích cực hoặc tiêu cực đến các đối tượng khác
Thêm vào đó Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) kết luận những hoạt độngnày không được phản ánh qua giá cả
Dù tốt hay xấu thì yếu tố ngoại vi cũng đều gây ra tính không hiệu quả Và để đạt đượchiệu quả xã hội thì có 2 cách để nội hóa yếu tố ngoại vi, đó là thông qua giải pháp tư nhânhoặc sự can thiệp của Chính phủ
2.3 ĐỊNH NGHĨA VỀ CHẤT LƯỢNG KHÔNG KHÍ
Theo trang HealthLinkBC (Canada), chất lượng không khí được xác định bởi mức độcác chất ô nhiễm trong không khí Chất lượng không khí bị ảnh hưởng bởi loại và số lượngcác chất ô nhiễm được thải vào không khí
Theo Tổ chức y tế thế giới (WHO), các chất ô nhiễm chủ yếu gây ảnh hưởng đến sứckhỏe con người đó là: các hạt vật chất (hạt PM), CO, O3, NO2, SO2 Trong số này, việc tiếpxúc với hạt PM góp phần làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về tim mạch và hô hấp, cũng nhưung thư phổi
Trang 72.4 ĐỊNH NGHĨA VỀ KHÔNG KHÍ SẠCH
Theo thông tư 32 của Bộ Tài nguyên và Môi trường (32/2013/TT-BTNMT) về quychuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường thì quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng khôngkhí được cho ở bảng dưới đây:
Bảng: Giá trị giới hạn các thông số cơ bản trong không khí xung quanh
Đơn vị: Microgam trên mét khối (μg/m3)
TT Thông số Trung bình 1
giờ
Trung bình 8 giờ
Trung bình 24 giờ
Trung bình năm
Ghi chú: dấu ( - ) là không quy định
Từ đó, nhóm tác giả đưa ra định nghĩa như sau: Không khí sạch là không khí đảm bảođược quy chuẩn Việt Nam (QCVN)
Từ cơ sở lý thuyết ở mục 2.1, có thể thấy rằng không khí sạch là hàng hóa công thuầntúy, thuộc quyền sở hữu công cộng và là mặt hàng miễn phí ai cũng nhận được Tuy nhiênviệc sử dụng không khí sạch lại có ảnh hưởng đáng kể đến các cá nhân khác
Một khi không khí bị ô nhiễm sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường sống cũngnhư sức khỏe của người dân Giải pháp tư không đảm bảo giải quyết vấn đề khi quy mô vàmức thừa hưởng quá lớn Do đó sự can thiệp của Chính phủ là mang tính tất yếu
Trang 8Đối với không khí sạch là hàng hóa công thuần túy không đảm bảo điều kiện thứ 2 (cótính cạnh tranh) hiển nhiên được cung cấp công cộng nhưng khi không khí bị ô nhiễm đãđánh mất bản chất của không khí sạch và khả năng cung cấp công cộng của Chính phủ thìngười tiêu dùng sẽ ứng phó ra sao?
Đến đây, điều khiến nhóm tác giả thắc mắc đó là: Liệu giải pháp của Chính phủ trongthời gian qua có làm không khí bớt ô nhiễm hơn hay không? Và khi Chính phủ không đảmbào khả năng cung cấp công cộng không khí sạch thì thị trường sẽ hình thành bước pháttriển nào mới từ nhu cầu của người tiêu dùng dưới góc nhìn hàng hóa công thuần túy này?
Để gỡ bỏ những khúc mắc này, nhóm tác giả đã cùng nhau tìm hiểu thực trạng ô nhiễmkhông khí tại TP HCM hiện nay Qua đó, nhóm cũng đưa ra những đánh giá về tình hìnhnày trong tương lại Không dừng lại ở đó, nhóm cũng muốn hiểu rõ hơn về thị trường sảnphẩm và dịch vụ cung cấp không khí sạch nên đã đặt ra vấn đề: Ý tưởng của thị trường nàybắt nguồn từ đâu và khi nào thì thị trường sẽ thật sự bùng nổ? Cuối cùng, nhóm tác giả đưa
ra một số dẫn chứng về việc các doanh nghiệp đã thành công trong việc tận dụng ô nhiễm ởBắc Kinh để kiếm lời như thế nào Sau đây là nội dung cụ thể của bài viết
Cung cấp công cộng Không khí sạch Không khí ô nhiễm
Cung cấp tư nhân Sản phẩm & Dịch vụ
Trang 990,27% số liệu mức ồn quan trắc được tại 10 vị trí giao thông vượt QCVN) Thêm vào đó sốliệu của Sở giao thông vận tải TP Hồ Chí Minh công bố, năm 2015 TP HCM có hơn 7.43triệu xe gắn máy và hơn 1 triệu xe máy của người dân các tỉnh, thành phố khác tham giagiao thông trên đại bàn TP HCM, ngoài ra còn có hơn 500 nghìn xe ô tô, trung bình mỗingày có thêm 139 ô tô lăn bánh (đăng ký mới) Bên cạnh đó là lượng xe buýt khoảng 3.000chiếc với phần lớn đã xuống cấp trầm trọng
3.1.1 TIẾNG ỒN
Mức ồn năm 2014: Với 57,36% số liệu quan trắc không đạt QCVN, dao động từ
45-86 dBA Con số này vào năm 2015 tăng lên là 60.18% và 54,7 – 79,3 dBA
Trang 103.1.2 BỤI LƠ LỬNG, KHÍ SO2, CO, NO2
không đạt
QCVN
172,3 – 560,88
42,94% giá trịquan trắc
CO 30.000 4.450 – 11.100
99,92% số liệuquan trắc đạtQCVN
4.160 – 14.550
99,81% số liệuquan trắc đạtQCVN
NO2 200 26,53 – 125,3
99,31% số liệuquan trắc đạtQCVN
25,73 – 90,45
99,78% số liệuquan trắc đạtQCVN
3.2 ĐÁNH GIÁ
Qua đây dễ dàng nhận thấy ô nhiễm không khí sẽ là vấn đề cấp bách mà chính quyềnthành phố cần phải giải quyết Đặc biệt trong bối cảnh TP HCM được xem như là đầu tàukinh tế của quốc gia nên giữ vai trò tiên phong trong việc thu hút, hình thành và phát triểncông nghiệp hiện đại Chúng ta không thể chối bỏ những lợi ích to lớn của phát triển côngnghiệp nhưng nó lại gây ra cho môi trường những tác hại ngày một nghiêm trọng khi thiếukiểm soát Thêm vào đó là quá trình đô thị hóa đã chuyển dịch dân cư từ nông thôn đếnthành thị, điều này đang là gánh nặng của thành phố khi phải đối mặt với bái toán dân số,đất đai, phương tiện giao thông đã tồn tại nhiều năm mà chưa có lời giải đáp
Mặc dù TP HCM đã có chủ trương dời các khu công nghiệp ra xa khu vực trung tâmnhưng ô nhiễm không khí chủ yếu xuất phát từ hoạt động giao thông, cho nên ban lãnh đạo
TP HCM cần quyết liệt hơn để giải quyết bài toán ô nhiễm này, nhằm kéo ô nhiễm về mứcQCVN Nếu không, khi môi trường không khí ô nhiễm nặng nề sẽ kéo theo những hệ lụynguy hại tới sức khỏe, tính mạng con người; điều này đi ngược lại với chất lượng không khítrong lành thuộc hàng hóa công thuần túy
Trang 114 TRIỂN VỌNG THỊ TRƯỜNG SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ CUNG CẤP KHÔNG KHÍ SẠCH
4.1 Ý TƯỞNG KINH DOANH
Không khí ngày càng bị ô nhiễm, đó là điều mà ai cũng có thể thấy được và dần dầnngười dân bắt đầu lo sợ cũng như quan tâm nhiều hơn đến vấn đề sức khỏe Đánh vào tâm
lý này, những ý tưởng kinh doanh mới đã ra đời nhằm thỏa mãn nhu cầu không khí sạch chomọi người Nghe có vẻ vô lý vì không khí sạch – một hàng hóa công thuần túy, mặt hàngmiễn phí mà ai cũng có thể nhận thì giờ đây được những người nhạy bén trong kinh doanh
họ chế tạo ra sản phẩm và dịch vụ đem lại không khí chất lượng hơn cho người tiêu dùngkhi quan hệ cung cầu hình thành Nhất là khi Chính phủ vẫn chưa thể cải thiện chất lượngkhông khí Và dĩ nhiên, đối tượng nhắm đến của các doanh nghiệp cung cấp hàng hóa vàdịch vụ này phần lớn là những người có thu nhập cao trong xã hội Tuy nhiên việc cạnhtranh giá cả cũng là một chiến lược hay và được áp dụng nhiều, do đó cũng có những mặthàng dành cho những người có thu nhập thấp hơn
Máy lọc không khí, máy tạo oxy, cây xanh, khẩu trang chống bụi, không khí đóngchai, du lịch, bất động sản ở vùng ngoại ô, thực phẩm chức năng bổ phổi, … đó đều lànhững ngành có thể bùng nổ theo sự gia tăng ô nhiễm không khí Cùng với đó là rất nhiều ýtưởng khác nhưng tựu chung những sản phẩm này bảo vệ lợi ích chính đáng cá nhân vớitừng mức sẵn lòng trả thay vì trông chờ giải pháp của Chính phủ
Trang 124.2 DẤU HIỆU BÙNG NỔ THỊ TRƯỜNG
Đánh giá tiềm năng của thị trường sản phẩm và dịch vụ cung cấp không khí sạch trongtương lai khả quan như thế Bài toán đặt ra là khi nào doanh nghiệp nắm bắt được thời điểm
để cung ứng sản phẩm của mình ra thị trường Việc định hướng đúng nhu cầu của người tiêudùng trong tương lai không quan trọng bằng việc xác định đâu là thời điểm doanh nghiệp
“kích hoạt” chiến lược sản phẩm của mình
Bài viết dưới đây dựa trên phân tích bối cảnh chung từ khi doanh nghiệp hình thành ýtưởng cho đến khi doanh nghiệp xác định đâu là thời cơ thích hợp để kinh doanh trên thịtrường sản phẩm không khí sạch
4.2.1 CÁC CHỈ SỐ MÔI TRƯỜNG KHÔNG KHÍ GIA TĂNG THEO HƯỚNG TIÊU CỰC
Trong những năm gần đây tình trạng ô nhiễm không khí tại thành phố Hồ Chí Minhngày một nghiêm trọng Khi tỷ lệ ô nhiễm này ngày càng cao và không được kiềm chế thìmức độ ô nhiễm theo chỉ số chất lượng không khí (AQI) trên 200 được đánh giá chất lượngkhông khí xấu cho tới nguy hại, mức cảnh báo hạn chế ra bên ngoài cho tới mọi người nên ởnhà Với mức cảnh báo này, doanh nghiệp có thể đánh giá khả năng xuất hiện mô hình kinhdoanh mới nếu các nổ lực hạn chế ô nhiễm là vô vọng
4.2.2 HOẠT ĐỘNG THAM GIA GIAO THÔNG DÀY ĐẶC.
Điểm lại báo cáo của chi cục Bảo vệ môi trường Thành phố Hồ Chí Minh và số liệucủa sở giao thông vận tải, qua các năm ô nhiễm chất lượng không khí trên địa bàn TP.HCMchủ yếu là do bụi lơ lửng và mức ồn do các hoạt động giao thông gây ra Bởi hơn 9 triệuphương tiện tham gia giao thông sử dụng nhiên liệu xăng, dầu và tiêu chuẩn kỹ thuậtphương tiện không được kiểm soát mạnh cho nên lực lượng phương tiện tham gia giaothông đông đảo này nếu không có nguồn nhiên liệu sạch thay thế xăng dầu, không đảm bảotiêu chuẩn kỹ thuật đồng bộ, ít hạn chế phương tiện tham gia giao thông hay không pháttriển mạnh mẽ hệ thống giao thông công cộng chất lượng cho hơn 10 triệu người dân TP thì
sẽ có nguy cơ đẩy ô nhiễm không khí gia tăng liên tục lên mức nguy hại tới sưc khỏe
Nếu tình trạng này gia tăng, doanh nghiệp có thể củng cố thêm khả năng dự báo trướctình hình nghiêm trọng của môi trường và các cảnh báo ở mục (4.2.1) sẽ mang ý tưởng trởthành hiện thực và tiến hành một bản kế hoạch chi tiết hoạt động kinh doanh sắp tới với cácsản phẩm, dịch vụ cung cấp không khí sạch
Trang 134.2.3 NGƯỜI DÂN NGÀY CÀNG NHẠY CẢM VỚI KHÔNG KHÍ Ô NHIỄM.
Đối mặt với tình trạng ô nhiễm ngày càng gia tăng, người tiêu dùng sẽ phản ứng mạnh
mẽ hơn đối với ô nhiễm để bảo vệ sức khỏe cho chính bản thân mình và người thân Bêncạnh đó, TP Hồ Chí Minh là một đô thị năng động, trung tâm kinh tế quốc gia nên hoạtđộng giao lưu, trao đổi thương mại, giao dịch diễn ra sầm uất vì thế mật độ di chuyển sẽ dàyđặc Khi đó họ vẫn phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm không khí nguy hại và mặc nhiên họcần các sản phẩm phụ trợ đảm bảo luồng không khí phổi tiếp nhận là tương đối trong lành.Điều này là yếu tố chính để doanh nghiệp cân nhắc thời điểm thích hợp cho mức nhạy cảmcủa người tiêu dùng khi các yếu tố (4.2.4) dưới đây được đẩy mạnh
4.2.4 CÁC YẾU TỐ KÍCH ỨNG KHÁC
Sự việc ô nhiễm không khí sẽ đáng mức báo động khi chính quyền TP và Chi cục Bảo
vệ môi trường TP thông báo tình trạng ô nhiễm không khí ở mức cảnh bào nguy hại (với chỉ
số AQI trên 200 và báo động nguy hại là trên 300) Một điển hình minh họa là Thành phốBắc Kinh (Trung Quốc), Số liệu của Trung tâm Kiểm soát môi trường thành phố Bắc Kinhcho thấy chỉ số AQI tại trung tâm thủ đô đã vượt mức 200 trong vòng 24 giờ Cùng với đóJingdong Mall là một nền tảng thương mại điện tử lớn của Trung Quốc Chỉ trong hai ngàycủa tháng 10, doanh số bán hàng loại máy lọc không khí đã tăng vọt lên 400% so với mộtnăm trước đó Tính trung bình, khoảng 10.000 bộ được bán ra thị trường mỗi ngày
Bên cạnh đó là sự nhìn nhận, đánh giá mức trầm trọng và tính cấp thiết ô nhiễm nặng
nề từ các chuyên gia y tế, môi trường và sự vào cuộc của báo chí đẩy tình trạng quan trọnghóa vấn đề lên mức cao trào; và khi đó người dân sẽ gia tăng nhu cầu tiêu dùng, sắm sửathiết bị bảo vệ không khí được truyền vào phổi
Do đó, thang đo dự báo mức nhạy cảm của người dân về môi trường sẽ cấp bách hơnkhi sự cảnh báo cho họ là các thông tin được truyền tài từ chính quyền, đơn vị nhà nước vàsức mạnh truyền thông
Tóm tại, việc dự báo đâu là thời điểm thích hợp để doanh nghiệp tận dụng ý tưởng củamình thành mô hình kinh doanh mới trên thị trường đầy biến động Tuy nhiên cần lưu ýtrong kinh doanh khi sự thích hợp được đánh giá như thế nào là đúng Một quan điểm đitrước thời điểm một thời gian để họ gia tăng thương hiệu, tạo lợi thế đi đầu Một quan điểmkhác thì họ nhìn nhận khi đi sau thời điểm một chút để đánh giá kỹ càng hơn hành vi ngườitiêu dùng và tiềm năng thị trường Và đương nhiên cũng có trường hợp khi nào đúng thờiđiểm thì họ mới tung sản phẩm kinh doanh để tối thiểu hóa chi phí khi thị trường cần đúnglúc và không muốn đứng sau qua nhiều đối thủ cạnh tranh Đó là một bài toán chiến lược