Vấn đề sử dụng hàng hóa công không hiệu quả tại biển cần giờ TP HCM

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHI MINHKHOA KINH TẾ PHÁT TRIỂN TP.HCM, Tháng 03/2016 BỘ MÔN KINH TẾ CÔNG CỘNG NGÀNH KINH TẾ KẾ HOẠCH & ĐẦU TƯ TIỂU LUẬN VẤN ĐỀ SỬ DỤNG HÀNG HÓA CÔNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHI MINH

KHOA KINH TẾ PHÁT TRIỂN

TP.HCM, Tháng 03/2016

BỘ MÔN KINH TẾ CÔNG CỘNG NGÀNH KINH TẾ KẾ HOẠCH & ĐẦU TƯ

TIỂU LUẬN VẤN ĐỀ SỬ DỤNG HÀNG HÓA CÔNG KHÔNG HIỆU QUẢ TẠI VÙNG BIỂN CẦN GIỜ TP.HCM

GVHD: Th.S TRẦN THU VÂN

Trần Thị Phú Duyên DT002

MỤC LỤC

Danh mục các bảng :

Danh mục các từ viết tắt :

UNESCO: Tổ chức Giáo Dục, Khoa Học và Văn Hóa của Liên Hiệp Quốc

Sở TN & MT: Sở Tài Nguyên Và Môi Trường

RNM: Rừng Ngập Mặn

Chi cục BVMT: Chi Cục Bảo Vệ Môi Trường

Phòng QLCTR: Phòng Quản Lý Chất Thải Rắn

Uỷ ban MTTQVN: Ủy Ban Mặt Trận Tổ Quốc Việt Nam

A MỞ ĐẦU

I Lý do chọn đề tài

Biển, bờ biển Cần Giờ đang trong nguy cơ ô nhiễm cao do các hoạt đồng hằng ngày của người dân địa phương, khách du lịch và vãng lai mang lại Có nhiều nguyên nhân gây ra việc bờ biển bị ô nhiễm, nhưng quan trọng nhất là các biện pháp quản lý của tỉnh, địa phương chưa tốt, chưa xử lý hết các tiềm tàng gây ra ô nhiễm vùng biển Cần Giờ

Hiện nay chúng ta đã có các văn bản pháp luật về việc bảo vệ môi trường biển đảo, nhưng các văn bản vẫn còn chưa được truyền bá rộng rãi đến cho người dân, qua tìm hiểu và nghiên cứu thì nhóm chọn đề tài này để :

Thứ nhất: Tìm hiểu thực trạng biển cần giờ đang được sử dụng không hiệu quả

Thứ hai: Phân tích các nguyên nhân chính khiến dẫn đến bờ biển ở Cần Giờ trong nguy cơ ô nhiễm nặng

Thứ ba: Đề xuất một số giải pháp cụ thể, chính sách lâu dài để có thể bảo vệ được bờ biển trong xanh, sạch đẹp

II Phương pháp thực hiện đề tài

Trong quá trình tìm hiểu thực trạng và phân tích số liệu, nhóm đã thực hiện một số phương pháp nghiên cứu sau đây:

1 Phương pháp quan sát khoa học

Quan sát khoa học là phương pháp tri giác đối tượng một cách có hệ thống để thu thập thông tin đối tượng Có 2 loại quan sát khoa học là quan sát trực tiếp và quan sát gián tiếp Ở đây nhóm thực hiện quan sát gián tiếp thông qua sách, báo để để rút ra được thực trạng vấn đề cũng như tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến tình trạng ấy, nhằm tìm ra hướng giải pháp cho vấn đề mà nhóm quan tâm

2 Phương pháp phân tích tổng kết kinh nghiệm

Là phương pháp nghiên cứu và xem xét lại những thành quả thực tiễn trong quá khứ

để rút ra kết luận bổ ích cho thực tiễn và khoa học Nhóm có đọc và tìm hiểu các nghiên cứu, tiểu luận về sử dụng hàng hóa công không hiệu quả ở Việt Nam hay vấn

đề ô nhiễm môi trường nói chung, tìm hiểu các cách làm đã được thực hiện và mang lại kết quả tốt đối với một số nước, thậm chí một số tỉnh trong nước ta, nhằm rút ra được bài học kinh nghiệm, sau đó so sánh tình hình giữa nơi áp dụng biện pháp đó với vùng biển Cần Giờ - khu vực mà nhóm nghiên cứu, nhằm tìm những biện pháp phù hợp mà ta có thể áp dụng

III Ý nghĩa của đề tài

Biển là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá nhưng thực trạng ô nhiễm môi trường biển cần giờ nói riêng, độ ô nhiễm vùng biển việt nam nói chung đang trở thành vấn đề báo động đối với toàn xã hội Điều đó cũng nói lên vấn đề sử dụng hàng hóa công không hiệu quả và mức ảnh hưởng của nó bởi nguyên nhân chính là do con người Qua bài tiểu luận này đã giúp chúng ta hiểu được những hành động của con người dù

vô tình hay cố ý cũng gây ra ô nhiễm môi trường Ngoài ra còn nhiều yếu tố khách quan mà chúng ta chưa để ý gây ra tình trạng ô nhiễm vùng ven biển gây suy thoái đa dạng sinh học biển và ảnh hưởng đến sức khỏe con người

Qua đó, từ thực trạng kém hiệu quả đề ra những giải pháp ngăn ngừa và khắc phục tình trạng ô nhiễm, giúp nâng cao ý thức tự giác chấp hành những quy định về bảo vệ môi trường biển nói riêng và môi trường xã hội nói chung

B NỘI DUNG

VẤN ĐỀ SỬ DỤNG HÀNG HÓA CÔNG KHÔNG HIỆU QUẢ TẠI VÙNG BIỂN CẦN GIỜ TP.HCM

I KHÁI QUÁT HÀNG HÓA CÔNG_BIỂN CẦN GIỜ TP.HCM

1 Hàng hóa công

1 Khái niệm

Hàng hóa công là hàng hóa mà tất cả các thành viên trong xã hội có thể sử dụng chung với nhau Việc sử dụng của người này không ảnh hưởng đáng kể việc sử dụng của người khác

2 Đặc điểm của hàng hóa công

Hàng hóa công là loại hàng hóa thỏa một trong 2 đặc điểm sau:

Không cạnh tranh: Nghĩa là việc sử dụng hàng hóa công của người này không làm

ảnh hưởng đáng kể đến việc sử dụng của người khác

Không loại trừ: Nghĩa là nó không phải được dành riêng cho ai, không ai có quyền sở

hữu cá nhân về hàng hóa đó

3 Phân loại hàng hóa công

Hàng hóa công được chia làm 2 loại: Hàng hóa công thuần túy và hàng hóa công không thuần túy

4 Hàng hóa công thuần túy Hàng hóa công thuần túy là hàng hóa công không thể định suất sử dụng và việc định suất sử dụng là không cần thiết Có nghĩa là mọi người đều có thể sử dụng hàng hóa

và mức độ thì tùy thuộc vào nhu cầu của họ và các quy định chung Như vậy hàng hóa công thuần túy phải thuộc về quyền sử hữu của công cộng Đối với hàng hóa

công thuần túy thì đặc điểm không loại trừ có thể được đảm bảo hoặc không đảm

bảo

Ví dụ:

- Đảm bảo đặc điểm thứ 2: chương trình quốc phòng, chương trình y tế, chương trình giáo dục…

- Không đảm bảo đặc điểm thứ 2: không khí trong sạch, sông ngòi ao hồ, đường

sá có mật độ cao…

5 Hàng hóa công không thuần túy Hàng hóa công không thuần túy là hàng hóa công có thể định suất sử dụng, có thể loại trừ nhưng phải chấp nhận một khoản tốn kém chi phí nhất định Như vậy hàng

hóa công thuần túy không đảm bảo được tính không cạnh tranh nhưng đảm bảo được tính không loại trừ Như vậy hàng hóa công không thuần túy thuộc quyền sở hữu của

tư nhân

Ví dụ: Mạng lưới điện thoại, Cáp truyền hình, Đường cao tốc, Cầu phà…

Vậy, Biển Cần Giờ là hàng hóa gì?

Đối với Biển cần giờ thì mọi người đều có thể sử dụng hàng hóa này và mức độ sử dụng thì tùy thuộc vào nhu cầu của họ và các quy định chung Ngoài ra Biển cần giờ thuộc về quyền sử hữu của công cộng

=> Kết luận: Biển Cần Giờ là hàng hóa công thuần túy.

6 Biển Cần Gìờ TP.HCM

7 Vị trí địa lý

Cần Giờ là huyện ven biển duy nhất của Thành phố Hồ Chí Minh, nằm ở phía Đông Nam, cách trung tâm thành phố khoảng 50 km đường bộ Cần Giờ giống như một hòn đảo tách biệt với xung quanh, bốn bề là sông và biển

• Phía Bắc ngăn cách với huyện Nhà Bè bởi sông Soài Rạp

• Phía Nam giáp biển Đông

• Phía Tây ngăn cách với huyện Cần Giuộc và huyện Cần Đước của tỉnh Long An, huyện Gò Công Đông của tỉnh Tiền Giang, ranh giới là sông Soài Rạp

• Phía Đông Bắc ngăn cách với huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai bởi sông Lòng Tàu

• Phía Đông Nam tiếp giáp với huyện Tân Thành, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu, ranh giới là sông Thị Vải

Cần Giờ có bờ biển dài 13 km từ mũi Cần Giờ đến mũi Đồng Tranh Mũi Cần Giờ cách mũi Nghinh Phong Vũng Tàu 10km đường biển băng qua vịnh Ghềnh Rái Từ

bờ biển nhìn ra là một bãi triều rộng hàng cây số khi triều thấp với khoảng cách từ bờ trên 4 km ở phía mũi Cần Giờ và trên 1 km ở phía mũi Đồng Tranh Nhìn chung toàn bãi Cần Giờ là một bãi bồi rộng đến trên 100km2

8 Rừng ngập mặn Cần Giờ

Về mặt môi trường, hệ sinh thái Rừng ngập mặn vùng cửa sông Sài Gòn, Đồng Nai vừa là “lá phổi xanh”, góp phần đáng kể vào việc thanh lọc không khí cho khu vực và giảm thiểu ô nhiễm nước thải từ thượng nguồn, đồng thời là lá chắn phòng chống lũ lụt và nước triều dâng xâm nhập từ biển Đông

Ngày10/12/2000, Rừng ngập mặn Cần Giờ đã chính thức được UNESCO công nhận đưa vào danh sách Khu dự trữ sinh quyển thế giới với diện tích 10.734,95 ha Đây là khu dự trữ sinh quyển đầu tiên ở Việt Nam và là một trong 368 khu dự trữ sinh quyển của toàn thế giới

9 Sinh vật biển Cần giờ

Biển Cần giờ đa dạng với khoảng 700 trăm loài không xương sống như tôm, cua ghẹ,

… và hơn 130 loài cá

10 Cơ quan quản lý

Cần Giờ thuộc sự kiểm soát, quản lý của Ủy ban nhân dân Huyện Cần Giờ

Theo mục 1 thì ta kết luận được Biển Cần Giờ là 1 hàng hóa công thuần túy Nhưng

nó đang được sử dụng không hiệu quả Và việc không hiểu quả như thế nào sẽ được giải đáp ở phần thực trạng tiếp theo

II THỰC TRẠNG SỬ DỤNG HÀNG HÓA CÔNG KHÔNG HIỆU QUẢ

1 Ảnh hưởng từ phát triển KDL sinh thái

Du lịch sinh thái hàm chứa ý nghĩa thân thiện, hài hòa với thiên nhiên và môi trường Tuy nhiên, phát triển du lịch sinh thái rừng – biển Cần Giờ đã đặt ra nhiều vấn đề môi trường cần phải nghiêm túc giải quyết để đảm bảo mục tiêu phát triển bền vững Với tình hình hiện tại và dựa trên cơ sở những định hướng phát triển du lịch sinh thái Cần Giờ , có thể nhận thấy một số vấn đề môi trường tiềm ẩn sau đây:

1.1 Vấn đề cung cấp nước sạch

Khách du lịch có thể ngày càng gia tăng và đòi hỏi phải có nguồn cung nước sạch phục vụ du khách với với khối lượng lớn, đó là chưa kể đến lượng nước ngọt khá lớn cho nhu cầu tưới cây xanh Hiện tại, khả năng cung cấp nước tại chỗ cực kỳ hạn chế

do toàn bộ các nguồn nước mặt trong huyện đều bị nhiễm mặn, trong khi đó nước ngầm có khả năng khai thác sử dụng chỉ tồn tại trong một số giồng cát với trữ lượng rất hạn chế Điều này sẽ tạo áp lực nặng nề lên hệ thống cấp nước hiện có vốn rất yếu

ớt và từ đó ảnh hưởng đến nhu cầu sử dụng nước sinh hoạt của cư dân địa phương

1.2 Vấn đề ô nhiễm môi trường nước

Với quy mô phục vụ 20.000 khách du lịch, nước thải sinh hoạt phục vụ du khách sẽ khá lớn Ngoài ra, chỉ tính riêng cho dự án Khu đô thị – du lịch lấn biển Cần Giờ, trung bình mỗi ngày sẽ có khoảng 3.000 m3 nước thải sinh hoạt đổ ra biển Nếu

Bảng 1: số lượng du khách đến cần giờ từ 2003 - 2007

không được thu gom và xử lý tốt, lượng nước thải này sẽ gây ô nhiễm môi trường nước ven bờ và từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nước tại khu bãi tắm

Do nằm ở khu vực hạ lưu – phần cuối cùng của hệ thống sông Đồng Nai, do đó môi trường nước ở khu vực Cần Giờ ít nhiều cũng bị ảnh hưởng của sự lan truyền ô nhiễm từ khu vực thượng lưu đổ ra, mà trên đó tập trung rất nhiều khu đô thị, khu công nghiệp, cảng, hoạt động nông nghiệp,… Nó còn có khả năng bị ảnh hưởng bởi các hoạt động giao thông vận tải thuỷ trong khu vực vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro và sự cố tràn dầu

1.3 Vấn đề chất thải rắn

Với qui mô phục vụ khoảng 20.000 người, hoạt động của hệ thống các khu du lịch sinh thái Cần Giờ trung bình hàng ngày sản sinh ra khoảng 18 – 20 tấn rác sinh hoạt Ngoài ra, còn có thêm một lượng đáng kể các loại cặn bùn sinh ra do quá trình xử lý nước thải (bùn tự hoại, bùn từ các hệ thống xử lý nước thải tập trung, ), cặn lắng từ các hố gas thoát nước mưa và nước thải Đây là một khối lượng chất thải rắn khá lớn, cần được quản lý tốt để tránh ô nhiễm môi trường và không làm ảnh hưởng đến hoạt động du lịch

1.4 Ảnh hưởng đến rừng ngập mặn

Cần Giờ – Khu dự trữ sinh quyển của thế giới Có nhiều ý kiến lo ngại rằng, phát triển du lịch sinh thái Cần Giờ sẽ ảnh hưởng xấu đến khu rừng ngập mặn Cần Giờ – Khu dự trữ sinh quyển của thế giới, đồng thời cũng là khu rừng phòng hộ cho Thành phố Hồ Chí Minh Điều này có thể nhìn thấy trước hết qua việc mở rộng và phát triển tuyến đường rừng Sác và Đồng Đình đã làm mất 85,37 ha rừng ngập mặn thuộc các vùng chuyển tiếp và vùng đệm Tiếp đến, việc xây dựng các khu du lịch sẽ làm mất đi một diện tích nhất định rừng và đất rừng Sau đó là các hoạt động du lịch, các tour du lịch trong rừng nếu không quản lý tốt cũng sẽ gây ảnh hưởng nhất định đến rừng ngập mặn từ phương diện nước thải, chất thải rắn, chặt bẻ cây,…

Bảng 2: Thống kê các sự cố tràn dầu có ảnh hưởng đến RNM Cần Giờ

2 Ảnh hưởng từ các hoạt động sản xuất kinh doanh tại vùng và các vùng lân cận

Trong Huyện cần giờ có nhiều doanh nghiệp sản xuất kinh doanh các ngành nghề khác nhau đã ít nhiều gây ảnh hưởng đến vùng biển Cần Giờ và đặc biệt là nghề nuôi trồng và đánh bắt thủy, hải sản Vì mục đích lợi nhuận mà các doanh nghiệp đã thực hiện một số dự án phát triển mở rộng làm ảnh hưởng đến tình hình chung của vùng về cây cối, sinh vật, nguồn nước, không khí,

Cần Giờ cũng chịu ảnh hưởng bời hoạt động sản xuất kinh doanh tạo ra các loại chất thải từ các vùng lân cận, thông qua vị trí địa lý, hướng gió và dòng chảy của con nước

3 Ảnh hưởng từ những người dân trong vùng và xung quanh

Nhiều cư dân có ý thức kém đã trực tiếp gây ảnh hưởng đến Cần Giờ thông qua việc vứt rác bừa bãi làm ảnh hưởng đến môi trường, đánh bắt sinh vật, thủy hải sản, chặt cây rừng trái phép làm mất cân bằng sinh thái thiên nhiên

Lượng rác sinh hoạt của khoảng 60.000 cư dân tại chỗ cộng với hoạt động du lịch sẽ nâng tổng lượng rác thải sinh hoạt ở Cần Giờ hiện tại khoảng 40-50 tấn/ngày và trong tương lai lên đến khoảng 70 – 80 tấn/ngày khi dự án Khu đô thị – du lịch lấn biển Cần Giờ hoàn thành

III NGUYÊN NHÂN SỬ DỤNG HÀNG HÓA CÔNG KHÔNG HIỆU QUẢ

1 Nguyên nhân chủ quan

1.1 Ý thức kém

Sau các kì nghỉ lễ, các khu du lịch nói chung và bờ biển Cần Giờ nói riêng bỗng nhiên trở thành một bãi rác khổng lồ Vấn đề này hẳn không mới, nhưng nó vẫn chưa bao giờ thôi gây bức xúc cho nhiều người

Bảng 3: Dự báo lưu lượng và tải lượng ô nhiễm do nước thải công nghiệp vào nguồn nước tại Cần Giờ năm 2020

Nhiều khách du lịch vô ý thức cứ tự nhiên vứt các bao ni-lông, lon nước ngọt, và các loại rác khác nói chung xuống biển hoặc ngay trên bờ biển, rồi khi thủy triều lên sóng dạt tất cả các loại rác trên vào, tạo nên một bờ biển Cần Giờ đầy những rác, vô cùng bẩn thỉu

Tình trạng đó không chỉ diễn ra vào các dịp lễ hay cuối tuần, nó diễn ra một cách thường xuyên và âm ỉ Không chỉ có dân du lịch xả rác, các hộ dân cư xung quanh cũng là một trong những nhân tố gây ô nhiễm môi trường biển Cần Giờ, rác sinh hoạt vứt thành đống trên bờ biển, nước thải sinh hoạt đôi khi được đổ thẳng xuống biển…

Có thể thấy ý thức bảo vệ môi trường nói chung của đa số người dân Việt Nam kém Nhiều năm sau khi Sở TN&MT TP.HCM thực hiện chủ đề “Năm thực hiện nếp sống văn minh, mỹ quan đô thị” vào năm 2010, mặc dù sở đã kết hợp với các đơn vị khác thực hiện nhiều công tác tuyên truyền vận động nhằm bảo vệ môi trường, chương trình này vẫn gặp phải nhiều hạn chế và khó khăn

Vấn đề nhận thức kém trong bảo vệ môi trường của nhiều người là một vấn đề phức tạp và khó giải quyết trong thời gian ngắn Các cơ quan chức năng cần phải xem xét

và đưa ra những biện pháp nâng cao ý thức người dân mang tính đột phá, vì thực tế cho thấy, các biện pháp đã và đang được sử dụng vẫn chưa thực sự phát huy tác dụng

1.2 Vấn đề quyền sở hữu

Cuộc cách mạng rào lại đất ở Anh vào thế kỷ XVII bắt nguồn từ thực tế quá nhiều người cùng sử dụng hàng hóa công Cụ thể lúc ấy là số lượng cừu tăng lên quá nhanh

và mọi người cùng được tự do chăn thả trên cánh đồng cỏ của Green Field mà không phải trả tiền, do đó đồng cỏ nhanh chóng trở nên khô căn và không đủ đáp ứng cho bầy cừu

Đó là một ví dụ kinh điển cho vấn đề sử dụng hàng hóa công không hiệu quả Một người sử dụng nguồn tài nguyên chung sẽ làm giảm dần lợi ích sử dụng của người khác đối với nguồn tài nguyên ấy, và những nguồn tài nguyên chung luôn có xu hướng bị sử dụng quá nhiều Vì dễ thấy, cái gì chung của nhiều người thì mọi người

sẽ tối thiểu sự quan tâm đối với nó, và họ dường như quan tâm nhiều hơn đối với hàng hóa thuộc sở hữu của họ

Biển Cần Giờ (hay các vùng biển đang được khai thác du lịch khác) cũng vậy, nó không phải của ai cả, đó là một tài nguyên chung, ai cũng có quyền được tắm, được nằm sưởi ấm trên bãi cát mà không phải trả tiền, người ta có xu hướng sử dụng thoải mái mà không quan tâm đến việc bảo vệ nó Vì biển Cần Giờ đơn giản không thuộc