Nghiên cứu ảnh hưởng của vận hành hệ thống hồ chứa trên lưu vực sông kôn hà thanh đến ngập lụt vùng hạ du

Cây công nghi p và cây nông nghi p .... Tình hình khai thác tài nguyên n c..... Gi i pháp phi công trình ..... Các tác gi Mays L.

Trang 1

L I C M N

Trong quá trình h c t p và làm lu n v n t t nghi p cao h c, đ c s giúp đ c a các th y, cô giáo tr ng i h c Th y l i, đ c bi t là cô giáo

PGS.TS Ph m Th H ng Lan, cùng s n l c c a b n thân n nay, tác

gi đã hoàn thành lu n v n th c s k thu t, chuyên ngành Th y v n h c v i

đ tài “ Nghiên c u nh h ng c a v n hành h th ng h ch a trên l u v c sông Kôn - Hà Thanh đ n ng p l t vùng h du”

Các k t qu đ t đ c là nh ng đóng góp nh trong vi c xây d ng quy trình v n hành liên h ch a trên l u v c sông Kôn - Hà Thanh Tuy nhiên, trong khuôn kh lu n v n, do đi u ki n th i gian và trình đ còn h n ch nên không th tránh kh i nh ng thi u sót Tác gi r t mong nh n đ c nh ng l i

ch b o và góp ý c a các th y, cô giáo và các đ ng nghi p

Tác gi bày t lòng bi t n sâu s c t i Cô giáo PGS.TS Ph m Th

H ng Lan đã h ng d n, ch b o t n tình và cung c p các ki n th c khoa

h c c n thi t trong quá trình th c hi n lu n v n Xin chân thành c m n các

th y, cô giáo b môn K thu t sông và Qu n lý thiên tai, Mô hình toán và d báo KTTV, khoa Th y v n, phòng ào t o i h c và Sau i h c tr ng

i h c Th y L i đã t o m i đi u ki n thu n l i cho tác gi hoàn thành t t

lu n v n th c s c a mình

Tác gi chân thành c m n C c Qu n lý tài nguyên n c đã t o đi u

ki n cung c p các tài li u liên quan và giúp đ tác gi hoàn thành lu n v n

Tác gi xin chân thành c m n các b n bè đ ng nghi p và gia đình đã

đ ng viên, khích l tác gi trong quá trình h c t p và th c hi n lu n v n này

Hà N i, ngày tháng n m 2015

H c viên Nguy n Tu n Anh

Trang 2

L I CAM K T

Tôi cam k t đây là công trình nghiên c u đ c l p c a b n thân v i s giúp đ c a giáo viên h ng d n

Các thông tin, d li u, s li u nêu trong lu n v n đ c trích d n rõ ràng,

đ y đ v ngu n g c Nh ng s li u thu th p và t ng h p c a cá nhân đ m

b o tính khách quan và trung th c

H c viên

Nguy n Tu n Anh

Trang 3

M C L C

M U 1

1 Tính c p thi t 1

2 M c tiêu c a lu n v n 2

3 i t ng và ph m vi nghiên c u 2

4 Cách ti p c n và ph ng pháp nghiên c u 2

5 N i dung và b c c c a lu n v n 3

CH NG I T NG QUAN NGHIÊN C U V N HÀNH H CH A N NG P L T H DU 4

1.1 Nghiên c u trên th gi i 4

1.2 Nghiên c u Vi t Nam 9

1.2.1 Quy trình v n hành h ch a 10

1.2.2 H th ng công ngh h tr v n hành 13

1.3 nh h ng nghiên c u trên h th ng sông Kôn - Hà Thanh 14

CH NG II C I M A LÝ T NHIÊN L U V C SÔNG KÔN - HÀ THANH 15

2.1 c đi m đ a lý t nhiên 15

2.1.1 V trí đ a lý 15

2.1.2 c đi m đ a hình, đ a m o 15

2.1.3 c đi m đ a ch t th nh ng 16

2.1.4 Th m ph th c v t 17

2.1.4.1 Cây công nghi p và cây nông nghi p 17

2.1.4.2 R ng 17

2.1.5 c đi m m ng l i sông ngòi 18

2.1.6 c đi m khí h u 20

2.1.7 c đi m m ng l i tr m quan tr c trên l u v c sông Kôn 23

2.1.8 c đi m dòng ch y 25

2.1.8.1 Dòng ch y n m 25

2.1.8.2 Dòng ch y l 27

2.1.8.3 Dòng ch y mùa ki t 29

2.1.9 Tình hình khai thác tài nguyên n c trên l u v c 30

2.1.9.1 Tình hình khai thác tài nguyên n c 30

2.1.9.2 Tình hình chuy n n c trên l u v c 35

2.2 c đi m kinh t - xã h i 35

2.2.1 Tình hình kinh t 35

2.2.2 Tình hình xã h i 36

2.2.2.1 Dân s 36

2.2.2.2 Lao đ ng, vi c làm 37

2.2.2.3 Giáo d c và đào t o 37

2.2.2.4 Y t 38

Trang 4

CH NG III NG D NG MÔ HÌNH TÍNH TOÁN NH H NG C A V N HÀNH

H TH NG H CH A TRÊN L U V C SÔNG KÔN N VÙNG H DU 39

3.1 ng d ng mô hình Hec-ResSim mô ph ng ch đ v n hành h th ng h ch a th ng ngu n làm biên đ u vào tính toán th y l c h du 39

3.1.1 Gi i thi u tóm t t mô hình Hec-ResSim 39

3.1.2 Thi t l p mô đun v n hành h th ng h ch a th ng ngu n 42

3.1.2.1 Xây d ng m ng l i mô ph ng v n hành liên h ch a th ng ngu n sông Kôn 42

3.1.2.2 T hi t l p đ u vào mô hình Hec-ResSim 43

3.1.3 Hi u ch nh và ki m đ nh mô hình 46

3.1.4 Tính toán xác đ nh quá trình x c a các h ch a th ng ngu n theo ch đ v n hành 49

3.1.4.1 Nguyên t c v n hành x n c gi m l h du c a các h ch a 49

3.1.4.2 Các ph ng án v n hành các h ch a 52

3.1.4.3 Tính toán xác đ nh quá trình x c a các h ch a th ng ngu n theo ch đ v n hành 55

3.2 ng d ng mô hình Mike 11 và công c vi n thám tính toán xác đ nh ng p l t t i các vùng ng p l t trong h th ng 68

3.2.1 Gi i thi u mô hình Mike 11 68

3.2.1.1 u đi m n i tr i 69

3 2.1.2 C s lý thuy t 69

3.2.1.3 Các gi thi t c b n 70

3.2.1.4 H ph ng trình c b n 70

3.2.1.5 Thu t toán 72

3.2.1.6 C u trúc mô hình 73

3.2.1.7 Kh n ng ng d ng c a mô hình 74

3.2.2 Thi t l p các mô đun và s li u đ u vào cho mô hình th y l c 75

3.2.2.1 Các lo i thông tin, d li u c n t ng h p, phân tích x lý và nh p vào mô hình 75

3.2.2.2 T ng h p, phân tích x lý d li u đ a hình 75

3.2.2.3 T ng h p, phân tích x lý d li u th y v n 76

3.2.3 Thi t l p biên tính toán cho mô hình th y l c 77

3.2.4 Hi u ch nh và ki m đ nh mô hình 78

3.2.4.1 Hi u ch nh mô hình MIKE 11 78

3.2.4.2 Ki m đ nh mô hình MIKE 11 79

3.2.5 Phân tích đánh giá đánh giá nh h ng v n hành h th ng h ch a đ n ng p l t h du 80

3.2.5.1 nh h ng c a vi c v n hành h th ng h ch a đ n h du 80

3.2.5.2 Xây d ng b n đ ng p l t 83

CH NG IV XU T CÁC GI I PHÁP QU N LÝ GI M NG P ÚNG CHO H DU L U V C SÔNG KÔN - HÀ THANH 89

4.1 Gi i pháp công trình 89

4.1.1 Xây d ng h th ng các đê bao, đê khoanh vùng b o v khu v c tr ng đi m 89

4.1.2 C ng c h th ng h ch a và kiên c hóa các h th ng kênh m ng n i đ ng 89

4.1.3 Ho ch đ nh l i hành lang thoát l (c m m c ch gi i hành lang thoát l ) 90

4.1.4 M r ng các lòng sông thoát l và t ng c ng kh n ng thoát l cho các c a sông nh n o vét, n n dòng 91

Trang 5

4.1.5 Xây d ng, m r ng kh u đ các c u, c ng và xây d ng b sung h th ng đ ng giao

thông 93

4.2 Gi i pháp phi công trình 93

4.2.1 Gi i pháp tr ng r ng, c i t o r ng 93

4.2.2 Chuy n đ i c c u cây tr ng 95

4.2.3 Xây d ng h th ng c nh báo l và xây d ng b n đ c nh báo ng p l t 96

4.2.4 Xây d ng ph ng pháp d báo, c nh báo l đ n h và c nh báo ng p l t h l u h khi x l l n ho c do r i ro v đ p 98

4.2.5 Gi i pháp v n hành h ch a 100

4.2.6 Quy ho ch các khu dân c , các khu kinh t t p trung 100

4.2.7 Nâng cao nh n th c c ng đ ng 100

4.2.8 C ch chính sách 104

4 2.9 ng d ng công ngh thông tin trong phòng ch ng l , gi m ng p úng h du 105

K T LU N VÀ KI N NGH 106

1 K t lu n: 106

2 Ki n ngh : 106

TÀI LI U THAM KH O 108

PH L C BÁO CÁO 109

Trang 6

DANH M C CÁC HÌNH V

Hình 2.1: S đ m ng l i sông su i l u v c sông Kôn - Hà Thanh 20

Hình 2.2: S đ m ng l i tr m khí t ng th y v n 25

Hình 2.3: S đ h th ng h ch a trên l u v c sông Kôn - Hà Thanh 32

Hình 3.1: S đ c u trúc v n hành mô hình Hec-ressim 41

Hình 3.2: M ng l i h ch a th ng ngu n l u v c sông Kôn mô ph ng trong mô hình Hec-ResSim 43

Hình 3.3: Thi t l p s li u đ u vào mô hình HEC - RESSIM 44

Hình 3.4: Ti u l u v c trên l u v c sông Kôn tính đ n tr m th y v n Bình T ng và giao di n input trong mô hình HEC RESSIM 45

Hình 3.5: M ng l i sông Kôn ph c v cho hi u ch nh, ki m đ nh mô hình Hec-ResSim 46 Hình 3.6: K t qu hi u ch nh mô hình mô ph ng Hec-ResSim theo ph ng án 3 cho tr n l n m 1987 47

Hình 3.7: K t qu ki m đ nh mô hình mô ph ng Hec-ResSim cho n m 2005 48

Hình 3.8: Mô hình Hec- ResSim s d ng đ tính toán v n hành x n c 54

Hình 3.9: Mô t h ph ng trình Saint-Vernant 72

Hình 3.10: H th ng các đi m l i 72

Hình 3.11: B n đ mô hình s đ cao (DEM) sông Kôn 76

Hình 3.12: S đ th y l c mô hình Mike 11 khu v c h l u sông Kôn 77

Hình 3.13: K t qu hi u ch nh mô hình MiKe 11 79

Hình 3.14: K t qu quá trình m c n c 80

Hình 3.15: K t qu gi m l t i Th nh Hòa n m 1987 82

Hình 3.18: B n đ ng p l t ng v i l t nhiên n m 2007 85

Hình 3.19: B n đ ng p l t ng v i k ch b n x l theo ph ng án v n hành tr n l 2007 86

Hình 3.20: B i u đ so sánh di n tích ng p tr n l 2007 87

Hình 3.21: Bi u đ so sánh di n tích ng p ng tr n l 2007 khi qua đi u ti t c a các h 88

Hình 4.1: Hành lang b o v sông theo cách qu n lý c a M 91

Hình 4.2: Mô hình xây nhà v t l 92

Hình 4.3: Công c c nh báo l s m ph c v cho công tác phòng ch ng l 99

Hình 5.1: Quan h F=f(Z) và W=f(Z) h ch a thu đi n V nh S n A 110

Hình 5.2: Quan h F=f(Z) và W=f(Z) h ch a V nh S n B 111

Trang 7

Hình 5.3: Quan h F=f(Z) và W=f(Z) h ch a thu đi n Trà Xom 1 112

Hình 5.4: Quan h F=f(Z) và W=f(Z) h ch a nh Bình 113

Hình 5.5: Quan h F=f(Z) và W=f(Z) h ch a Núi M t 114

Hình 5.6: Quan h F=f(Z) và W=f(Z) h ch a Thu n Ninh 115

Hình 5.7: Bi u đ đi u ph i h V nh S n A 115

Hình 5.8: Bi u đ đi u ph i h V nh S n B 116

Hình 5.9: Bi u đ đi u ph i h Trà Xom 1 116

Hình 5.10: Bi u đ đi u ph i h nh Bình 117

Hình 5.11: Bi u đ đi u ph i h Núi M t 117

Hình 5.12: Mô hình Hec- ResSim s d ng đ tính toán v n hành x n c 119

Hình 5.13: V n hành n m h Trà Xom n m 1987 theo Ph ng án 1 119

Hình 5.14: V n hành n m h nh Bình n m 1987 theo Ph ng án 1 120

Hình 5.15: Quá trình M c n c tr m Bình T ng tr n l 1987 theo Ph ng án 1 120

Hình 5.33: V n hành n m h Thu n Ninh n m 1987 theo Ph ng án 3 129

Hình 5.34: V n hành n m h Núi M t n m 1987 theo Ph ng án 3 130

Hình 5.35: Quá trình l u l ng tr m Bình T ng tr n l 1987 theo Ph ng án 3 130

Trang 8

Hình 5.39: V n hành h Thu n Ninh n m 2007 theo Ph ng án 3 132

Hình 5.42: Quá trình m c n c tr m Bình T ng tr n l 2007 theo Ph ng án 3 134

Hình 5.45: V n hành h Thu n Ninh n m 2009 theo Ph ng án 3 135

Hình 5.48: Quá trình m c n c tr m Bình T ng tr n l 2009 theo Ph ng án 3 137

Trang 9

DANH M C CÁC B NG BI U

B ng 2.1: Các tr m đo khí t ng, th y v n trong vùng 23

B ng 2.2: c tr ng dòng ch y các sông trong vùng 26

B ng 2.3: T n su t dòng ch y n m (Theo n m thu v n) 26

B ng 2.4: Bi n đ ng dòng ch y tháng qua các n m t i các tr m đo 26

B ng 2.5: Mô hình phân ph i dòng ch y n m 1978-1979 t i Bình T ng 27

B ng 2.6: c tr ng l thi t k các tr m 28

B ng 2.7: c tr ng l ti u mãn (tháng V, VI), l s m (tháng VIII, IX), l mu n (tháng XII, I) thi t k tr m Bình T ng 28

B ng 2.8: T ng l ng l l n nh t th i đo n t i Bình T ng 29

B ng 2.9: c tr ng Qmax, W7 ngày max tr m Bình T ng (tri u m 3 ) 29

B ng 2.10: Kh n ng x y ra ki t ngày nh nh t n m t i tr m Bình T ng (%) 30

B ng 2.11: Dòng ch y nh nh t t i các tr m trong và lân c n l u v c 30

B ng 2.12: K t qu tính toán t n su t dòng ch y ki t 30

B ng 2.13: L u l ng n c sau khi phát đi n đ c chuy n qua sông Kôn 35

B ng 3.1: Di n tích các l u v c khu gi a 45

B ng 3.2: Các thông s chính đ c hi u ch nh theo các giá tr c a ba ph ng án 47

B ng 3.3: Ch s Nash theo các ph ng án 47

B ng 3.4: K t qu ki m đ nh 48

B ng 3.5: Các ph ng án m c n c tr c l và m c n c đón l c a các h ch a trong mùa l 53

B ng 3.6: Các tr n l l n 53

B ng 3.7: T ng l ng l gi m đ c c a các h ch a trong các tr n l theo các ph ng án v n hành 55

B ng 3.8: Hi u qu gi m l t i tr m th y v n Bình Nghi theo các ph ng án v n hành 55

B ng 3.9: M c n c quy t đ nh v n hành c a h Trà Xom 57

B ng 3.10: K t qu gi m l tr n l 1987 c a h Trà Xom theo ph ng án v n hành 57

B ng 3.11: M c n c quy t đ nh v n hành c a h nh Bình 58

B ng 3.12: K t qu gi m l tr n l 1987 c a h nh Bình theo ph ng án v n hành 58

B ng 3.13: M c n c quy t đ nh v n hành c a h Thu n Ninh 59

B ng 3.14: K t qu gi m l tr n l 1987 c a h Thu n Ninh theo ph ng án v n hành 59

B ng 3.15: M c n c quy t đ nh v n hành c a h Núi M t 60

B ng 3.16: K t qu gi m l tr n l 1987 c a h Núi M t theo ph ng án v n hành 60

Trang 10

B ng 3.17: K t qu gi m l cho tr m Bình Nghi n m 1987 61

B ng 3.28: D li u đ a hình 75

B ng 3.29: Các tr m th y v n s d ng tính toán 77

B ng 3.30: D li u th y v n c n thu th p là các tr n l x y ra vào 77

B ng 3.31: Thông s tr n l đ a vào hi u ch nh mô hình 78

B ng 3.32: Th i đo n thu th p s li u 78

B ng 3.33: Thông s tr n l đ a vào ki m đ nh mô hình 79

B ng 3.34: Th i đo n thu th p s li u ki m đ nh 79

B ng 3.35: K t qu gi m l t i Th nh Hòa theo ph ng án v n hành 81

B ng 3.36: B ng k t qu gi m l t i hai đi m ki m soát Bình Nghi và Th nh Hòa 83

B ng 3.37: Di n tích ng p l t ng v i l 2007 ch a qua đi u ti t 86

B ng 3.38: B ng th ng kê di n tích ng p ng v i các c p đ sâu 87

B ng 5.1: Thông s k thu t các h ch a 109

B ng 5.2: B ng tra quan h F=f(Z) và W=f(Z) h ch a thu đi n V nh S n A 109

B ng 5.3: B ng tra quan h F=f(Z) và W=f(Z) h ch a V nh S n B 110

B ng 5.4: B ng tra quan h F=f(Z) và W=f(Z) h ch a thu đi n Trà Xom 1 111

B ng 5.5: B ng tra quan h F=f(Z) và W=f(Z) h ch a nh Bình 112

B ng 5.6: B ng tra quan h F=f(Z) và W=f(Z) h ch a Núi M t 113

B ng 5.7: B ng tra quan h F=f(Z) và W=f(Z) h ch a Thu n Ninh 114

B ng 5.8: Th ng kê các lo i đ t trong khu v c nghiên c u ( n v : ha) 118

B ng 5.9: c tr ng hình thái l u v c sông 118

Trang 11

M U

1 Tính c p thi t

H du l u v c sông Kôn - Hà Thanh là thành ph Quy Nh n là t nh l Bình nh và là m t trong 8 đô th lo i 1 tr c thu c t nh c a Vi t Nam, là trung tâm kinh t , chính tr , v n hoá, khoa h c k thu t và du l ch l i th ng xuyên b ng p l t và h n hán Chính ph và chính quy n đ a ph ng r t quan tâm đ n công tác phòng ch ng l t bão, gi m nh thiên tai cho thành ph Quy

Nh n và các huy n lân c n, đ c bi t là các huy n V nh Th nh, Tây S n, Vân Canh, Tuy Ph c, Hoài Nh n, Hoài Ân Hàng lo t các công trình th y l i,

th y đi n đ c xây d ng v a ph c v phát tri n kinh t xã h i, v a phòng

m3; Whi = 109,6 tri u m3, Ft i = 8.760 ha), nh Bình (Wtb= 226 tri u m3

; Whi = 209 tri u m3, Ft i = 15.515 ha), V nh S n A (Wtb= 34 tri u m3

; Whi

= 22 tri u m3, CSLM = 66MW), V nh S n B (Wtb= 97 tri u m3

; Whi = 80 tri u m3

Trang 12

gi m l , t ng dòng ch y v mùa ki t ch a đ c ch t ch và nh h ng vi c

v n hành h ch a th ng ngu n đ n h du nh th nào c ng ch a đ c nghiên c u m t cách đ y đ và do nhi u ch th qu n lý Do đó, vi c v n hành x l c a các h ch a trên l u v c nh h ng nghiêm tr ng đ n ng p l t

h du (l n m 2013 gây ng p l t thành ph Quy Nh n và các huy n lân

c n, đ c bi t là các huy n V nh Th nh, Tây S n, Vân Canh, Tuy Ph c, Hoài

Nh n, Hoài Ân)

Xu t phát t th c t trên, lu n v n s ti p c n v i tên đ tài là: “Nghiên

c u nh h ng c a v n hành h th ng h ch a trên l u v c sông Kôn - Hà Thanh đ n ng p l t vùng h du”

2 M c tiêu c a lu n v n

- Nghiên c u mô ph ng ch đ v n hành h th ng h ch a th ng ngu n làm c s cho tính toán nh h ng ch đ v n hành h ch a đ n h du

d ng trong vi c x lý các tài li u v đ a hình, khí t ng, th y v n, thu l c

ph c v cho các tính toán, phân tích c a lu n v n

2- Ph ng pháp mô hình toán: Mô hình th y v n th y l c đ c dùng

đ mô ph ng các k ch b n tính toán đi u ti t h c ng nh s nh h ng t i

ng p l t h du

Trang 13

3- Ph ng pháp k th a: Trong quá trình th c hi n, lu n v n c n

tham kh o và k th a các k t qu có liên quan đã đ c nghiên c u tr c đây

c a các tác gi , c quan và t ch c khác Nh ng th a k nh m làm k t qu tính toán c a lu n v n phù h p h n v i th c ti n c a vùng nghiên c u

Trang 14

Trong nh ng n m 70, vi c ng d ng lý thuy t đi u khi n và phân tích

h th ng đã r t r ng rãi trong các ngành kinh t , qu c phòng Các ch ng trình qui ho ch tuy n tính và qui ho ch đ ng nh GAM, GAM-MINOS đ c các nhà quy ho ch thu l i áp d ng hi u qu trong qui ho ch, đi u hành h

th ng công trình thu l i, nh t là h th ng các công trình h ch a

Nh ng n m 80, các bài toán xác su t th ng kê ng d ng trong thu l i

đã đ c chú ý đ n lý thuy t phân tích đ b t đ nh, đ tin c y r i ro c a h

th ng Các tác gi Mays L W, Tung Y K công b nhi u k t qu ng d ng

lý thuy t này trong l nh v c k thu t thu l i và thi t k đê

T nh ng n m 90, công ngh GIS (h th ng thông tin đ a lý) cùng

nh ng ph n m m tin h c đ y hi u l c ra đ i đã mang l i s c m nh m i trong

vi c thu th p, phân tích, đánh giá c ng nh th hi n các k t qu ph c v vi c tính toán ki m soát l trên h th ng sông và phân tích ng p l t trên lãnh th Các thu t toán t đ ng dò tìm t i u đ c áp d ng r ng rãi Các công ngh

m i c a ngành vi n thám, rađa, v tinh đã và đang th c s thay đ i ph ng

Trang 15

th c thu nh p thông tin trong công tác phòng ch ng bão - l

Nh v y, đã xu t hi n và h i t nh ng c s lý lu n v ph ng pháp tính và mô hình toán, cùng các công ngh thông tin hi n đ i trong nghiên c u, tính toán thu v n, thu l c, làm c s cho vi c nghiên c u đi u hành h

th ng liên h ch a Tuy nhiên, đó m i ch là nh ng nghiên c u v k thu t c

b n, còn khi v n d ng t h p chúng trong đi u hành h th ng h ch a cho

t ng l u v c c th còn g p r t nhi u h n ch , khó kh n

T nh ng phân tích trên cho th y v n hành h th ng h th ng h ch a

ph c v đa m c tiêu là m t quá trình ph c t p, b chi ph i b i nhi u y u t

ng u nhiên, trong khi ph i th a mãn các yêu c u h u nh đ i ngh ch c a các ngành dùng n c nên m c dù đã đ c đ u t nghiên c u r t bài b n và chi

Ph ng pháp mô ph ng: Mô hình mô ph ng k t h p v i đi u hành h

ch a bao g m tính toán cân b ng n c c a đ u vào, đ u ra h ch a và bi n

đ i l ng tr K thu t mô ph ng đã cung c p c u n i t các công c gi i tích

tr c đây cho phân tích h th ng h ch a đ n các t p h p m c đích chung

ph c t p Theo Simonovic, các khái ni m v mô ph ng là d hi u và thân thi n h n các khái ni m mô hình hoá khác Các mô hình mô ph ng có th cung c p các bi u di n chi ti t và hi n th c h n v h th ng h ch a và quy

t c đi u hành chúng (ch ng h n đáp ng chi ti t c a các h và kênh riêng bi t

ho c hi u qu c a các hi n t ng theo th i gian khác nhau) Th i gian yêu

c u đ chu n b đ u vào, ch y mô hình và các yêu c u tính toán khác c a mô

ph ng là ít h n nhi u so v i mô hình t i u hoá Các k t qu mô ph ng s d

Trang 16

dàng th a hi p trong tr ng h p đa m c tiêu H u h t các ph n m m mô

ph ng có th ch y trong máy vi tính cá nhân đang s d ng r ng rãi hi n nay

H n n a, ngay sau khi s li u yêu c u cho ph n m m đ c chu n b , nó d dàng chuy n đ i cho nhau và do đó các k t qu c a các thi t k , quy t đ nh

đi u hành, thi t k l a ch n khác nhau có th đ c đánh giá nhanh chóng Có

l m t trong s các mô hình mô ph ng h th ng h ch a ph bi n r ng rãi

nh t là mô hình HEC-5, phát tri n b i Trung tâm k thu t th y v n Hoa K

M t trong nh ng mô hình mô ph ng n i ti ng khác là mô hình Acres, t ng

h p dòng ch y và đi u ti t h ch a (SSARR), mô ph ng h th ng sóng t ng tác (IRIS) Gói ph n m m phân tích quy n l i các h s d ng n c (WRAP)

M c dù có s n m t s các mô hình t ng quát, v n c n thi t ph i phát tri n các

mô hình mô ph ng cho m t (h th ng) h ch a c th vì m i h th ng h

ch a có nh ng đ c đi m riêng

Ph ng pháp t i u: K thu t t i u hoá b ng quy ho ch tuy n tính (LP) và quy ho ch đ ng (DP) đã đ c s d ng r ng rãi trong quy ho ch và

qu n lý tài nguyên n c Nhi u công trình nghiên c u áp d ng k thu t h

th ng cho bài toán tài nguyên n c Yeh (1985), Simonovic (1992) và Wurbs (1993) Young (1967) l n đ u tiên đ xu t s d ng ph ng pháp h i quy tuy n tính đ xây d ng quy t c v n hành chung t k t qu t i u hoá Ph ng pháp mà ông đã dùng đ c g i là “quy ho ch đ ng (DP) Monte-Carlo” V

c b n ph ng pháp c a ông dùng k thu t Monte-Carlo t o ra m t s chu i dòng ch y nhân t o Quy trình t i u thu đ c c a m i chu i dòng ch y nhân

t o sau đó đ c s d ng trong phân tích h i quy đ c g ng xác đ nh nhân t

nh h ng đ n chi n thu t t i u Các k t qu là m t x p x t t c a quy trình

t i u th c M t mô hình quy ho ch đ thi t k h th ng ki m soát l h ch a

đa m c tiêu đã đ c phát tri n b i Windsor (1975) Karamouz và Houck (1987) đã đ ra quy t c v n hành chung khi s d ng quy ho ch đ ng (DP) và

Trang 17

h i quy (DPR) Mô hình DPR s d ng h i quy tuy n tính nhi u bi n đã đ c Bhaskar và Whilach (1980) g i ý M t ph ng pháp khác xác đ nh quy trình

đi u hành m t h th ng nhi u h ch a khác là quy ho ch đ ng b t đ nh (Stochastic Dynamic Programing – SDP) Ph ng pháp này yêu c u mô t rõ xác su t c a dòng ch y đ n và t n th t Ph ng pháp này đ c Butcher (1971), Louks và nnk (1981) và nhi u ng i khác s d ng Mô hình t i u hoá th ng đ c s d ng trong nghiên c u đi u hành h ch a s d ng dòng

ch y d báo nh đ u vào Datta và Bunget (1984) đ xu t m t quy trình đi u hành h n ng n cho h ch a đa m c tiêu t m t mô hình t i u hoá v i m c tiêu c c ti u hoá t n th t h n ng n Nghiên c u ch ra r ng khi có m t s đánh đ i gi a m t đ n v l ng tr và m t đ n v l ng x t các giá tr đích

t ng ng thì phép gi i t i u hoá ph thu c vào dòng ch y t ng lai b t đ nh

c ng nh d ng hàm t n th t Áp d ng mô hình t i u hoá cho đi u hành h

ch a đa m c tiêu là khá khó kh n S khó kh n trong áp d ng bao g m phát tri n mô hình, đào t o nhân l c, gi i bài toán, đi u ki n th y v n t ng lai b t

k t n i v i mô hình di n toán l d a trên mô hình Muskingum hay sóng đ ng

h c nh các ph n m m th ng m i MODSIM, RiverWare, CalSIM i u này

r t h n ch cho vi c đi u hành ch ng l và không áp d ng đ c cho l u v c

có nh h ng c a th y tri u hay n c v t Các nghiên c u m i nh t g n đây

Trang 18

v đi u hành ch ng l c ng ch đ c áp d ng cho h th ng m t h

Ph ng pháp k t h p: Theo Wurb (1993), trong t ng quan v các nhóm

mô hình chính s d ng trong thi t l p quy trình v n hành h th ng h ch a đã

t ng k t “M c dù, t i u hóa và mô ph ng là hai h ng ti p c n mô hình hóa khác nhau v đ c tính, nh ng s phân bi t rõ ràng gi a hai h ng này là khó

vì h u h t các mô hình, xét v m c đ nào đó đ u ch a các thành ph n c a hai h ng ti p c n trên” Wurb c ng đ c p đ n nhóm Quy ho ch m ng l i dòng (Network Flow Programming) nh là m t k t h p hoàn thi n c a hai

h ng ti p c n t i u và mô ph ng Trong các quy trình t i u ph c v bài toán liên h ch a (Labadie, 2004) thì c hai nhóm quy ho ch n b t đ nh (Implicit stochastic optimization) và quy ho ch hi n b t đ nh (Explicit stochastic optimization) đ u c n có mô hình mô ph ng đ ki m tra các quy trình t i u đ c thi t l p

Tóm l i, ph ng pháp mô ph ng v n là ph ng pháp đ c s d ng nhi u nh t trong phân tích v n hành h th ng h ch a và cho k t qu hoàn toàn ch p nh n đ c Trong h u h t các bài toán c th thì mô hình mô ph ng

c ng không th thi u trong vi c xác đ nh các quy trình v n hành

T i khu v c châu Á, các nghiên c u v các bi n pháp ch ng l và đi u hành h th ng đa h ch a ch ng l đ c phát tri n m nh m Trung Qu c trong nh ng n m g n đây Hi u qu c a vi c đi u ti t h ch ng l đ c th

hi n rõ trong vi c ch ng l 100 n m vào n m 1995 sông Liaohe và l n m

1998 sông Tr ng Giang Nh n th c đ c t m quan tr ng c a vi c đi u hành h th ng đa h ch a ph c v ch ng l , n m 1998 chính ph Trung Qu c

đã giao cho C c Phòng ch ng L l t và H n hán Qu c gia và 3 tr ng đ i

h c: i h c Công ngh Dalian, i h c H H i và i h c Thu i n V Hán th c hi n d án “H th ng qu n lý tích h p trong ki m soát l b ng các

h ch a (Integrated Management System for Flood Control of Reservoirs)

Trang 19

trong 05 n m v i nhi m v là thi t l p h th ng ph n m m ki m soát l cho

h th ng đa h ch a, thu th p và x lý s li u t ng th theo th i gian th c, phân tích m a, d báo l , trao đ i d li u trên toàn qu c thông qua h c s

d li u l n trên máy tính K t qu c a d án là b ch ng trình ph n m m và

b c s d li u có th s d ng b i trung tâm đi u hành ch ng l và các h

ch a đ n l Các k t qu này đã đ c đ ng t i trên nhi u t p chí Khoa h c

s nghiên c u v n hành h đi u ti t c p n c m i t p trung vào các m c tiêu

c p n c đ n l c bi t, các nghiên c u ch a mang tính h th ng liên h ,

và ph c v đa m c tiêu

Vi t Nam các h ch a trên các h th ng sông v i nhi u m c đích khác nhau đã và đang đ c ti n hành xây d ng, nh h th ng h ch a trên sông H ng, sông Ba, sông Sê San, sông ng Nai v.v i n hình nh t là h

th ng h ch a trên h th ng sông H ng g m các h ch a S n La, Hoà Bình, Tuyên Quang, Thác Bà và t ng lai có thêm h Lai Châu Các h ch a này làm nhi m v chính là c t l vào mùa l , sau đó là phát đi n, cung c p n c mùa c n, ngoài ra còn ph c v giao thông, du l ch, nuôi tr ng thu s n v.v

Trang 20

1 2.1 Quy trình v n hành h ch a

- Nhi m v "Rà soát th ng kê các h ch a th y đi n th y l i có dung tích t 0,5 tri u m3 tr lên" thu c ngu n v n đ i ng d án “Xây d ng quy trình và t ng c ng n ng l c c p phép khai thác, s d ng tài nguyên n c cho

th y đi n” - Hoàn thành n m 2009

K t qu c a nhi m v là b ng th ng kê các h ch a th y đi n, th y l i trên ph m vi toàn qu c có dung tích t 0,5 tri u m3 tr lên trong đó có l u

v c sông Kôn - Hà Thanh

Nhi m v này ti n hành đi u tra, thu th p thông tin d li u c a t t c các h ch a có dung tích t 500.000 m3 tr lên, trong đó bao g m c các h

ch a s xây d ng quy trình v n hành liên h ch a thu c d án này, tuy nhiên các thông tin v th c t quá trình v n hành h ch a, nh ng khó kh n, thu n

l i trong quá trình v n hành trong nh ng n m qua ch a đ c đi u tra, thu

th p

- Xây d ng b n đ l u v c các c p sông c a h th ng sông Mi n Trung

và Tây Nguyên (Hoàn thành n m 2008)

S n ph m c a d án là b b n đ các c p sông thu c vùng Mi n Trung

và Tây Nguyên, k t qu c a d án này dùng đ tham kh o trong quá trình xây

d ng, thi t l p và ch y mô hình toán, th y v n c a d án

- Xây d ng danh m c l u v c sông Vi t Nam (hoàn thành n m 2009)

S n ph m d án là danh m c t t c các l u v c sông Vi t Nam, k t qu

c a d án này là tài li u tham kh o cho xây d ng quy trình v n hành liên h

ch a trên l u v c sông Kôn - Hà Thanh

- D án “ i u tra tài nguyên n c, tình hình khai thác, s d ng và x

n c th i vào ngu n n c trên l u v c sông Trà Khúc - Kôn” do C c Qu n lý tài nguyên n c th c hi n (Hoàn thành n m 2007)

S n ph m c a d án dùng đ tham kh o trong quá trình xây d ng quy

Trang 21

trình v n hành liên h ch a sông Kôn - Hà Thanh

- D án “Xây d ng b n đ nguy c ng p l t t nh Bình nh” th c hi n

t tháng 01/2007 đ n tháng 3/2009 do k s Nguy n V n Lý làm ch nhi m

cùng các đ ng nghi p thu c ài Khí t ng Th y V n khu v c Nam Trung B

D án đã ti n hành thu th p các b n đ k thu t s t l 1/10.000; các

y u t đ a hình đ a m o; các s li u v dân sinh, kinh t xã h i, b n đ quy

ho ch phát tri n kinh t vùng ã đi u tra thu th p t ng c ng 233 v t l trên các sông L i Giang, La Tinh, Kôn và Hà Thanh ã đo t ng c ng 71 m t c t

th y l c: Sông L i Giang: 22 m t c t; sông La Tinh: 12 m t c t và trên sông Kôn - Hà Thanh: 37 m t c t

- tài nghiên c u khoa h c c p B “Nghiên c u xây d ng công ngh

d báo l và c nh báo ng p l t cho các sông chính t nh Bình nh và Khánh Hòa” do TS ng Thanh Mai ch nhi m có th k th a s li u

- Quy ho ch th y l i sông Kone – Hà Thanh – La Tinh S n ph m c a

d án dùng đ tham kh o trong quá trình xây d ng quy trình v n hành liên h

ch a sông Kôn - Hà Thanh

- D án“Quy ho ch th y l i khu v c mi n Trung giai đo n 2012-2020

và đ nh h ng đ n n m 2050 trong đi u ki n bi n đ i khí h u, n c bi n dâng” c a Vi n Quy ho ch th y l i

K t qu c a d án: Th t ng chính ph đã cho ban hành Quy t đ nh

s 1588/Q -TTg ngày 24 tháng 10 n m 2012 v vi c Phê duy t Quy ho ch

th y l i khu v c mi n Trung giai đo n 2012 - 2020 và đ nh h ng đ n n m

2050 trong đi u ki n bi n đ i khí h u, n c bi n dâng

S n ph m c a d án dùng đ tham kh o trong quá trình xây d ng quy trình v n hành liên h ch a sông Kôn - Hà Thanh

- Các D án L p quy trình v n hành liên h ch a đã và đang tri n khai

th c hi n, bao g m:

Trang 22

+ L p quy trình v n hành liên h ch a trên l u v c sông H ng trong mùa l (đã k t thúc); L p quy trình v n hành liên h ch a trên l u v c sông

H ng trong mùa c n đang tri n khai th c hi n

+ L p quy trình v n hành liên h ch a trên l u v c sông Ba;

+ L p quy trình v n hành liên h ch a trên l u v c sông Vu Gia-Thu

B n;

+ L p quy trình v n hành liên h ch a trên l u v c sông Srêpôk;

+ L p quy trình v n hành liên h ch a trên l u v c sông Sê San;

+ L p quy trình v n hành liên h ch a trên l u v c sông ng Nai; + L p quy trình v n hành liên h ch a trên l u v c sông H ng;

+ L p quy trình v n hành liên h ch a trên l u v c sông Mã

i n hình là Quy trình đi u hành ch ng l h ch a Hoà Bình đ c xây

d ng khá chi ti t và liên t c đ c b sung hoàn ch nh Ngoài ra, còn m t lo t các nghiên c u khác v v n hành h ch a Hoà Bình và h th ng h ch a trên các l u v c c a Vi t Nam:

- Công ty t v n i n I (1991) đã nghiên c u vi c k t h p phát đi n,

ch ng l h du và khai thác t ng h p h ch a Hoà Bình

- Vi n Quy ho ch và Qu n lý n c (1991) c ng nghiên c u l p quy trình v n hành h ch a Hoà Bình phòng l và phát đi n

- Nguy n V n T ng (1996) nghiên c u ph ng pháp đi u hành h

ch a Hoà Bình ch ng l hàng n m v i vi c xây d ng t p hàm vào b ng

Trang 23

- Hoàng Minh Tuy n (2002) đã phân tích đánh giá vai trò c a m t s

h ch a th ng ngu n sông H ng cho phòng ch ng l h du

- Lâm Hùng S n (2005) nghiên c u c s đi u hành h th ng h ch a

l u v c sông H ng, trong đó chú ý đ n vi c phân b dung tích và trình t

ph i h p c t l c a t ng h ch a trong h th ng đ đ m b o an toàn h ch a

và h th ng đê đ ng b ng sông H ng

- Vi n khoa h c Thu l i (2006) đã th c hi n d án xây d ng quy trình

v n hành liên h ch a trên sông à và sông Lô đ m b o an toàn ch ng l

đ ng b ng B c B khi có các h ch a Thác Bà, Hoà Bình, Tuyên Quang

- Tr n H ng Thái (2005) và Ngô Lê Long (2006) b c đ u áp d ng thu t t i u hoá trong v n hành h Hoà Bình phòng ch ng l và phát đi n

- Nguy n H u Kh i và Lê th Hu (2007) nghiên c u áp d ng mô hình HEC-RESSIM cho đi u ti t l c a h th ng h ch a trên l u v c sông

H ng, cho phép xác đ nh trình t và th i gian v n hành h p lý các h ch a

b o đ m ki m soát l h l u sông H ng (t i Kim Long và Phú c)

1 2.2 H th ng công ngh h tr v n hành

Song song v i quy trình đi u hành thì công tác d báo thu v n ph c

v đi u hành c ng đ c coi tr ng, các d án, đ tài nghiên c u liên quan là:

- Tr nh Quang Hoà (1997) v i công ngh nh n d ng l th ng ngu n sông H ng đã góp ph n vào nhi m v phòng, ch ng l đ ng b ng sông H ng

r t hi u qu

- T ng c c KTTV (1998) đã xây d ng m t d án trong d án liên ngành hi n đ i hoá h th ng đo đ c và d báo thu v n trên sông à và sông

H ng tr c ti p ph c v đi u hành

- N m 2005 Trung tâm đã có v n b n v kh n ng d báo thu v n g i

H i đ ng đi u ch nh quy trình v n hành h ch a thu đi n Hoà Bình góp

ph n vào quy t đ nh ban hành “Quy trình v n hành liên h ch a thu đi n

Trang 24

Hoà Bình, Tuyên Quang, Thác Bà tr ong mùa l hàng n m”, ban hành n m

2007 c a Th t ng Chính ph

- Nguy n Lan Châu (2005) đã nghiên c u xây d ng công ngh d báo

l sông à ph c v đi u ti t h Hoà Bình trong công tác phòng ch ng l b ng tích h p các mô hình thu v n thu l c và đi u ti t h ch a

- Tr n Tân Ti n (2006) đã nghiên c u liên k t mô hình RAMS d báo

m a và mô hình sóng đ ng h c m t chi u d báo l khu v c mi n Trung

- V Minh Cát (2007) đã nghiên c u xây d ng công ngh d báo l trung h n k t n i v i công ngh đi u hành h th ng phòng ch ng l cho đ ng

b ng sông H ng-Thái Bình

- Nguy n V n H nh (2007) đã xây d ng h th ng thông tin ph c v

v n hành h ch a đa m c tiêu Tuy n Lâm- à L t-Lâm ng

nh h ng nghiên c u trên h th ng sông Kôn - Hà Thanh c a lu n

v n là t p trung nghiên c u nh ng v n đ c th v tình hình l và ng p l t vùng h du l u v c theo các ph ng án khi ch a có các h ch a trên l u v c

đi vào v n hành và khi có các h ch a trên l u v c đã v n hành (áp d ng v n hành các h ch a trên l u v c sông Kôn - Hà Thanh theo Quy trình v n hành liên h ch a trên l u v c sông Kôn - Hà Thanh đã đ c Th t ng chính ph phê duy t t i Quy t đ nh s 1462 /Q -TTg ngày 21 tháng 8 n m 2014) theo

c a các tr n l đi n hình, qua phân tích, t ng h p, xác đ nh l a ch n các nhân

t có tác đ ng chính nh h ng đ n m c đ ng p l t vùng h du l u v c theo các ph ng án v n hành T đó, xác đ nh m c đ nh h ng, tác đ ng tích

c c c a vi c v n hành các h ch a trên l u v c sông theo Quy trình v n hành liên h ch a trên l u v c sông Kôn - Hà Thanh Sau cùng là ti n hành xây

d ng b n đ ng p l t theo các ph ng án và đ xu t các bi n pháp qu n lý, giám sát th c hi n Quy trình v n hành liên h ch a

Trang 25

CH NG II

C I M A LÝ T NHIÊN L U V C SÔNG KÔN - HÀ THANH

2 1 c đi m đ a lý t nhiên

2 1.1 V trí đ a lý

L u v c sông Kone - Hà Thanh n m phía Nam t nh Bình nh là m t

t nh thu c vùng Duyên h i Mi n Trung đ c gi i h n trong ph m vi:

- 13o31' đ n 14o36' V đ B c

- 108o24' đ n 109o15’ Kinh đ ông

Có ranh gi i hành chính:

- Phía B c: Giáp l u v c m Trà

- Phía Nam: Giáp l u v c sông C u

- Phía Tây: Giáp l u v c sông Ba

- Phía ông: Giáp Bi n ông

T ng di n tích t nhiên toàn vùng nghiên c u là 4.194 km2, g m ph n

l n đ t đai c a 7 huy n và 1 thành ph thu c phía Nam t nh Bình nh là: Huy n An Nh n, Phù Cát, Tây S n, Tuy Ph c, Vân Canh, V nh Th nh, 9 xã

c a huy n Phù M và thành ph Quy Nh n Dân s trong vùng nghiên c u tính đ n 31 tháng 12 n m 2009 là 1.160.719 ng i chi m 71,8% dân s toàn

t nh Bình nh

2 1.2 c đi m đ a hình, đ a m o

Vùng l u v c sông Kone - Hà Thanh - La Tinh n m g n bên s n phía ông dãy Tr ng S n, đ a hình d c và b chia c t m nh H ng d c chính t Tây sang ông, núi và đ ng b ng xen k nhau do m t s dãy núi t Tr ng

S n kéo dài xu ng bi n t o thành

a hình đ c chia làm 3 d ng:

a hình núi trung bình và núi th p: có di n tích kho ng 174.051 ha

Trang 26

chi m 41,5% di n tích t nhiên, t p trung phía Tây B c và phía Tây c a

t nh thu c dãy Tr ng S n ông, đ cao trung bình 500 ÷ 1.000 m Phân b các huy n: Vân Canh, V nh Th nh và huy n Tây S n

Vùng gò đ i Trung du: Di n tích 110.722 ha chi m 26,4% di n tích

t nhiên phân b huy n Vân Canh v i đ d c 10÷150

ng b ng và ven bi n: Di n tích 134.627 ha chi m 32,1% di n tích

đ t t nhiên, phân b kéo dài có h ng song song v i b bi n t o nên vòng cung ôm l y vùng trung du và núi phía Tây Ki u đ a hình này ph bi n các huy n Phù M , Phù Cát, Tuy Ph c và TP Quy Nh n

Kh i Macma Acit đi n hình là đá g c granite, thành ph n ch y u là

th nh anh, ngoài ra còn có Mica, đ t thành trên đá granite, th ng có thành

ph n c gi i nh

á tr m tích thu c d ng th ch anh, phi n th ch, đ t hình thành trên đá

tr m tích thu c d ng sa th ch, phi n th ch có k t c u r i r c, gi n c

- c đi m th nh ng:

Theo báo cáo quy ho ch s d ng đ t đai t nh Bình nh đ n n m 2015

và 2020 cho th y L u v c sông Kôn - Hà Thanh có di n tích t nhiên Ftn=

Trang 27

419.400 ha, trong đó quan tr ng nh t là nhóm đ t phù sa 31.748 ha chi m 7,57% di n tích t nhiên, phân b d c theo l u v c các sông Kone, La Tinh

và Hà Thanh Nhìn chung, ti m n ng đ t c a vùng, có ch ng lo i phong phú,

2 1.4.1 Cây công nghi p và cây nông nghi p

- Cây lúa: Toàn t nh có 53.156 ha, phân b : Phù Cát 9.504 ha, Tuy

Ph c 8.389 ha, Phù M 8.230 ha, An Nh n 7.722 ha, Tây S n 6.233 ha Các huy n còn l i tr ng lúa t 5.000 ha tr xu ng Hai huy n tr ng lúa ít nh t là

V nh Th nh 892 ha và Vân Canh 786 ha

- Màu và cây công nghi p ng n ngày: Ngô, khoai, s n, mía, rau, đ u

ph ng, đ u nành và các lo i đ u khác, mè, thu c lá, cói, dâu Toàn t nh có 29.731 ha, đáng k là Phù M 4.441 ha, Tây S n 4.326 ha, Hoài Nh n 3.441

ha, Phù Cát 3.418 ha, các huy n còn l i có di n tích t 1.000 tr xu ng Th p

nh t là Quy Nh n 549 ha và An Lão 354 ha

- Cây công nghi p lâu n m: Toàn t nh có 322.621 ha bao g m các cây chè, cà phê, đào, tiêu, d a, ca cao, qu , cao su

2.1 4.2 R ng

- R ng t nhiên s n xu t:

R ng t nhiên s n xu t có di n tích 142.860 ha, chi m 24% di n tích

đ t lâm nghi p, v i tr l ng g 9.749.446 m3 R ng t nhiên s n xu t chia làm các ch ng lo i: R ng giàu 3.944 ha, tr l ng 712 895 m3 g ; R ng trung bình 21.341 ha, tr l ng 2.557.044 m3 g ; R ng nghèo 31.294 ha, tr

Trang 28

ha, khoanh phòng h n i quá d c và cao xa 86.534 ha

2 1.5 c đi m m ng l i sông ngòi

Sông Kôn - Hà Thanh là hai con sông l n ch y trên ph m vi t nh Bình

nh Di n tích l u v c sông Kôn - Hà Thanh kho ng 3.809 km2, chi m ph n

l n di n tích c a t nh

- Sông Kôn b t ngu n t dãy núi cao Tr ng S n t nh Gia Lai, ch y theo h ng Tây B c - ông Nam đ n Th ng Giang t nh Bình nh thì chuy n h ng Tây Nam ch y qua huy n An Nh n, Tuy Ph c đ ra bi n t i

v nh Quy Nh n, sông Kôn dài 171km, di n tích l u v c kho ng 3.102km2

(bao g m ph n đ t c a huy n V nh Th nh, Tây S n, An Nh n, Tuy Ph c

m t ph n các huy n An Lão, Phù Cát và các huy n An Khê, Kông Chro, Kbang thu c t nh Gia Lai và Kôn Plông (Kôn Tum) H l u là vùng đ ng

b ng t ng đ i r ng, xen l n bãi cát d c sông và ven bi n, có đ cao t 2 đ n 20m so v i m t bi n Hi n t ng phân dòng vùng h l u và b i l ng c a sông

x y ra khá m nh M t đ sông su i kho ng 0,65km/km2

Sông Kôn có 15 sông c p 1 và 1ph l u, 7 sông c p 2, 2 sông c p 3

- Sông Hà Thanh b t ngu n t vùng núi phía Tây - Nam, huy n Vân Canh, t nh Bình nh, ch y theo h ng Tây Nam - ông B c, đi qua huy n

Trang 29

Vân Canh, Tuy Ph c, Thành ph Quy Nh n và đ n c ra đ m Th N i Sông dài 58km, di n tích l u v c 707 km2 Sông Hà Thanh có 4 sông c p 1, không có sông c p 2

Ngoài ra, t i vùng h du l u v c sông Kôn-Hà Thanh còn có đ m Th

N i ây là đ m n c m n n m phía ông B c thành ph Quy Nh n, có chi u dài h n 10km, b r ng g n 4 km và di n tích h n 5.000 ha, thông v i

bi n b ng m t c a h p có tên là c a Giã.Các nhánh sông Kôn, sông Hà Thanh

đ u ch y v đây Các đ c tr ng hình thái sông ngòi trên l u v c sông Kôn -

Hà Thanh đ c trình bày trong ph n ph l c báo cáo

Trang 30

Hình 2.1: S đ m ng l i sông su i l u v c sông Kôn - Hà Thanh

2 1.6 c đi m khí h u

L u v c sông Kôn - Hà Thanh có khí h u nhi t đ i m, gió mùa Do s

ph c t p c a đ a hình nên gió mùa khi vào đ t li n đã thay đ i h ng và

c ng đ khá nhi u

Trang 31

- Gió, bão:

L u v c sông Kôn - Hà Thanh ch u nh h ng c a 2 lu ng gió chính là: gió mùa mùa đông, th nh hành vào tháng I; gió mùa mùa h th nh hành vào tháng VII Gió mùa h th i theo h ng Tây ho c Tây Nam Gió mùa đông

th i theo h ng Tây B c sau đó đ i thành ông và ông B c kéo dài su t các tháng còn l i

T c đ gió trung bình hàng n m kho ng 2-3m/s Mùa khô t c đ gió cao h n mùa m a.a) T c đ gió trung bình tháng l n nh t là 2,7-2,8m/s, trung bình tháng nh nh t là 1,5m/s T c đ gió l n nh t quan tr c đ c kho ng 40m/s t i các vùng ven bi n n i có bão m nh

V bão: Bình nh n m mi n Trung Trung b Vi t Nam, đây là mi n

th ng có bão đ b vào đ t li n Hàng n m trong đo n b bi n t Qu ng Nam - à N ng đ n Khánh Hòa trung bình có 1,04 c n bão đ b vào T n

su t xu t hi n bão l n nh t tháng IX - XI

- Nhi t đ :

Ch đ nhi t mang đ c đi m chuy n ti p c a ch đ nhi t t B c vào Nam, càng đi vào phía Nam nhi t đ càng t ng d n Nhi t đ t ng đ i cao trong toàn vùng, ít bi n đ ng Nhi t đ trung bình hàng n m kho ng 26,9o

C,

t i các vùng núi cao th ng ngu n sông Kôn nhi t đ gi m d n theo đ cao

Tháng có nhi t đ bình quân cao nh t là tháng VI,VII và VIII có th đ t

t i 29-30oC, tháng có nhi t đ bình quân nh nh t là tháng XII, I đ t t 22 -

23oC

Nhi t đ trung bình n m bi n đ i không nhi u t 0,5-1,5oC Chênh l ch nhi t gi tháng nóng nh t và l nh nh t t 6 - 7o

C Tuy nhiên biên đ nhi t

gi a ngày và đêm t ng đ i l n đ t t 7-9oC v mùa hè và đ t t 4 - 6oC v mùa ông

- S gi n ng:

Trang 32

T ng s gi n ng kho ng 2.000 - 2.500 gi /n m Tháng có s gi n ng nhi u nh t là tháng V, vùng núi kho ng 222 gi /tháng bình quân 7,2

gi /ngày; vùng đ ng b ng ven kho ng 275 gi /tháng bình quân h n 9

gi /ngày

Tháng có s gi n ng ít nh t là tháng XII, vùng núi 71 gi /tháng đ t bình quân 2,3 gi /ngày; vùng đ ng b ng ven bi n 115 gi /tháng bình quân

Kh n ng b c h i trên l u v c ph thu c vào đi u ki n đ a hình (y u t

m t đ m) và khí h u (nhi t đ không khí, n ng, gió, đ m ) Theo tài li u

b c h i b ng ng Piche t i các tr m trong l u v c cho th y, vùng núi kho ng 800mm/n m, vùng đ ng b ng ven bi n b c h i nhi u h n, kho ng 1.000 - 1.200mm/n m

- Ch đ m a:

Mùa m a kéo dài 4 tháng t tháng IX t i tháng XII chi m 70 - 77%

l ng m a n m, riêng vùng th ng ngu n sông Kôn, giáp l u v c sông Ba,

l ng m a mùa m a chi m 60 - 70% L ng m a l n nh t t p trung vào hai tháng X, XI v i t ng l ng m a chi m 45 - 55% l ng m a n m, tháng có

Trang 33

Tháng V, VI l ng m a đ t trên 100 mm và th ng có m a ti u mãn Sang tháng VII, VIII l ng m a b t đ u gi m nh nh t là nh ng vùng thung

l ng khu t gió không thu n l i cho vi c xâm nh p c a gió mùa Tây nam Qúa trình m a tháng trung bình nhi u n m th ng có hai c c tr , l n nh t vào tháng X và tháng V ho c tháng VI, nh nh t vào tháng I tháng VII ho c tháng VIII

B t đ u tháng I, nh h ng c a các hoàn l u phía B c, l ng m a gi m

đi r t nhanh nh t là các vùng núi cao, do đ a hình không thu n l i cho vi c xâm

nh p c a gió mùa ông B c Vùng ven bi n, tháng này có l ng m a khá h n

đ t t i 61,1 mm Qui Nh n, l u v c sông Kôn, l ng m a tháng I ch đ t 9 -

10 mm

Hàng n m trên vùng nghiên c u có kho ng 130 đ n 150 ngày m a, các tháng có s ngày m a nhi u nh t là tháng X, XI và XII đ t t 17 - 20 ngày/tháng Tháng có s ngày m a ít nh t là tháng III, IV đ t t 3 đ n 5 ngày/tháng

2 1.7 c đi m m ng l i tr m quan tr c trên l u v c sông Kôn

Vi c đo đ c các y u t khí t ng đã đ c ti n hành sau n m 1975 Trên

đ a ph n vùng nghiên c u có hai tr m khí t ng là Hoài Nh n, Quy Nh n và

10 tr m đo m a) Th i gian quan tr c xem b ng sau:

Trang 34

STT Tên tr m Trên sông/LVS Y u t quan

tr c Th i gian quan tr c

10 Qui Nh n LVS Hà Thanh X,T,U,V,Z T 1975-Nay

11 Hoài Nh n LVS L i Giang X,T,U,V,Z T 1978-Nay

1975 - 2009 N m 2009 xây d ng đ p V n Phong trên sông Kôn nên tr m

th y v n Bình T ng chuy n xu ng h l u kho ng 6km và đ i tên là tr m

Trang 36

Qo (m3/s)

Mo (l/skm2)

Wo (106m3) Kôn Bình T ng 1.677 2.380 66,6 39,7 2.100

LV Hà Thanh 19,0 30,5 23,8 17,6 12,7 9,2 580

- S bi n đ ng dòng ch y qua các tháng trong nhi u n m c ng r t l n

S bi n đ ng này có liên quan ch t ch đ n s phân ph i dòng ch y và vi c

s d ng ngu n n c sông Bi n đ ng càng l n vi c s d ng khai thác ngu n

n c càng không thu n l i B ng sau đây cho th y s giao đ ng dòng ch y tháng l n nh t và trung bình so v i dòng ch y tháng nh nh t qua tài li u th c

đo c a các tr m thu v n trong và lân c n vùng nghiên c u (xem b ng 5)

(m3/s)

Qmax (m3/s)

Qmin (m3/s)

Qmax Qmin

Qtb Qmin

Qtb (m3/s)

Qmax (m3/s)

Qmin (m3/s)

Qmax Qmin

Qtb Qmin

Trang 37

(m3/s)

Qmax (m3/s)

Qmin (m3/s)

Qmax Qmin

Qtb Qmin

Qtb (m3/s)

Qmax (m3/s)

Qmin (m3/s)

Qmax Qmin

Qtb Qmin

- 75%, l u l ng mùa ki t t tháng I t i tháng IX chi m 25 - 30% L ng

n c nh nh t x y ra vào hai th i k tháng IV và tháng VII,VIII T l dòng

ch y tháng IV ch chi m 2,0% dòng ch y n m , tháng VII, VIII, ch chi m trung bình 2,3 % dòng ch y n m Nh ng n m ki t nh t, l u l ng tháng IV

ch đ t 2,8 m3/s, IV/1983 v i mô s 1,67 l/s/km2 và đ t 5,73 m3/s v i mô s 3,42 l/s/km2 t i Bình T ng L u l ng trung bình mùa ki t t tháng I t i tháng IX có n m 13,1 m3/s (nh n m 1982) ho c 14,5 m3/s (nh n m 1992)

K t qu tính toán đã ch n mô hình dòng ch y tháng n m 1978 - 1979 làm mô hình phân ph i dòng ch y n m v i t n su t thi t k 75%

l n nh t th ng x y ra vào n a cu i tháng X, tháng XI

Trang 38

Vào các tháng V, VI có m a ti u mãn gây ra l ti u mãn v i tr s đã quan tr c đ c đ t 420 m3/s t i Bình T ng Cây Mu ng vào ngày 19/V/1986

L s m là l x y ra t tháng IX đ n đ u tháng X, qua s li u quan tr c cho th y l s m nh t đ t 978 m3/s x y ra ngày 25/IX/1977

L mu n là l x y ra t tháng XII đ n tháng I n m sau, giá tr l mu n

1984, 1992 đ u x y ra vào cu i tháng X và trung tu n tháng XI

H s bi n sai v dòng ch y l đ t 0,47, l u l ng l l n nh t (Qmax = 6.340 m3/s) g p 60 l n n m có l u l ng l l n nh t đ t tr s nh nh t (n m

1982 Qmax n m ch đ t 106 m3/s), so v i l u l ng nh nh t tuy t đ i t s này g p t i 5.760 l n (Qmin tuy t đ i n m 1977 đ t 1,1 m3

B ng 2.7: c tr ng l ti u mãn (tháng V, VI), l s m (tháng VIII, IX), l

Trang 39

Qua b ng trên cho th y bi n đ ng dòng ch y l ti u mãn, l s m, l

T ng l ng l 7 ngày đ t t i 850,3 tri u m3 l n m 1998, đ t 696 tri u

m3 là n m 1996 N m 1987 l l n nh t n m đ t tr s Qmax cao nh t, song

2 1.8.3 Dòng ch y mùa ki t

V mùa ki t, dòng ch y trong sông r t nh , ngu n cung c p n c cho sông ch y u là n c ng m L u l ng tháng ki t nh nh t xu t hi n vào tháng IV v i Qbq = 15,8 m3/s t ng ng v i mô s bình quân 9,47 l/s/km2

,

th i k ki t th 2 x y ra vào tháng VII, VIII v i l u l ng trung bình tháng VII là 17,7 m3/s, tháng VIII là 18,0 m3/s/km2 Dòng ch y tháng IV ch chi m

Trang 40

1,97 % dòng ch y n m và tháng VI, VIII ch chi m 2,23 % l ng dòng ch y

n m Trong khi đó dòng ch y tháng X chi m 20,84 % dòng ch y n m, tháng

XI chi m 32,28% dòng ch y n m T ng l ng dòng ch y mùa ki t t tháng I

t i tháng IX chi m 29% t ng l ng dòng ch y n m Ba tháng ki t nh t, tháng III, IV, V, l ng dòng ch y ch chi m 7,01% l ng dòng ch y n m Hai tháng VII, VIII, l ng dòng ch y ch chi m 4,46 % l ng dòng ch y n m

L u l ng nh nh t tuy t đ i quan tr c đ c cho th y kh n ng xu t

hi n ki t ngày nh nh t trong n m ch y u x y ra vào tháng VIII chi m 37%

có s n m x y ra ki t nh nh t n m Có n m ki t còn kéo dài và xu t hi n vào

n a đ u c a tháng IX, t l ki t ngày nh nh t x y ra vào tháng IV,V,IX trung bình chi m t l 7-11,1%

B ng 2.12: K t qu tính toán t n su t dòng ch y ki t

Tr m Lo i Trung bình Cv Cs c tr ng thi t k ( 10 6

m3) 50% 75% 85% 90%

An Hoà Qtmin 3,97 0,51 2,10 3,33 2,54 2,31 2,21

Qmin 2,85 0,49 1,77 2,47 1,85 1,64 1,53 Bình T ng Qtmin 11,3 0,50 1,27 10,2 7,19 5,99 5,31

Qmin 7,07 0,43 0,70 6,72 4,88 4,02 3,49

2 1.9 Tình hình khai thác tài nguyên n c trên l u v c

2 1.9.1 Tình hình khai thác tài nguyên n c

Hi n nay, trên h th ng sông Kôn - Hà Thanh có kho ng 25 h th y

l i, th y đi n đã v n hành Trong đó có 06 h ch a có dung tích t 30 tri u

Định dạng
Số trang	147
Dung lượng	6,06 MB