Hoàn thiện công tác chi trả bảo hiểm xã hội tại thị xã dĩ an

Theo từ điển Tiếng Việt thì “BHXH là sự đảm bảo những quyền lợi vật chất cho công nhân, viên chức khi không làm việc được vì ốm đau, sinh đẻ, già yếu, bị tai nạn lao động ….”.1 Theo giáo

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH

KHOA KINH TẾ PHÁT TRIỂN

LỜI CẢM ƠN

Hơn 2 năm trên giảng đường Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh

đã trôi qua thật nhanh Biết bao nhiêu khó khăn, thử thách, nhưng với sự nỗ lực của chính bản thân Đặc biệt là sự dạy bảo và giúp đỡ tận tình của các Thầy Cô đã cho

em nhiều kiến thức mới nhằm phục vụ cho công việc hiện tại

Em xin chân thành cảm ơn quý Thầy Cô của Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh Đặc biệt là Thầy Võ Thành Tâm đã nhiệt tình giúp đỡ em trong việc vận dụng lý thuyết và thực tiễn tại cơ quan Bảo hiểm xã hội Thị xã Dĩ An Với hơn 2 tháng thực tập tại cơ quan em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Ban Giám đốc, cùng các anh chị, em đã tạo điều kiện tốt nhất để em tiếp cận thực tế

về công việc, cũng như hỗ trợ em trong việc hoàn thành chuyên đề tốt nghiệp Quan trọng nhất giúp em hiểu sâu hơn về bảo hiểm xã hội

Bảo hiểm xã hội là một phạm trù rất rộng liên quan tới nhều lĩnh vực, do kiến thức còn hạn chế, thời gian thực tập ngắn nên chuyên đề tốt nghiệp sẽ không thể tránh khỏi những thiếu sót, em mong Thầy Cô, cùng các anh chị đóng góp, đưa ra ý kiến để cho chuyên đề của em được hoàn thành tốt hơn

Em xin kính chúc Quý Thầy Cô cùng các anh chị, em dồi dào sức khoẻ và hoàn thành xuất sắc công việc

Em xin chân thành cảm ơn và trân trọng kính chào!

Tp HCM, ngày 18 tháng 05 năm 2011 SVTH: Nguyễn Huy Hoàng

NHẬN XÉT CỦA CƠ QUAN THỰC TẬP



Ngày … tháng … năm …

Thủ trưởng đơn vị

(ký tên và đóng dấu)

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN



Ngày … tháng … năm …

Giáo viên hướng dẫn

(ký và ghi họ tên)

MỤC LỤC

Trang

Lời cảm ơn

Lời mở đầu

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI 1

1.1 Khái niệm bảo hiểm xã hội 1

1.2 Sơ lược về sự hình thành và phát triển của BHXH ở Việt Nam 2

1.3 Bản chất của bảo hiểm xã hội 6

1.4 Các tính chất của bảo hiểm xã hội 8

1.5 Nguyên tắc của bảo hiểm xã hội 9

1.6 Phân loại bảo hiểm xã hội 12

CHƯƠNG 2 TÌNH HÌNH CƠ BẢN BHXH Ở THỊ XÃ DĨ AN 14

2.1 Đặc điểm chung của Thị xã Dĩ An 14

2.2 Quá trình hình thành và phát triển của bảo hiểm xã hội Thị xã Dĩ An 18

2.2.1 Lịch sử hình thành 18

2.2.2 Chức năng, nhiệm vụ 18

2.2.3 Quá trình phát triển 20

2.3 Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của bảo hiểm xã hội Thị xã Dĩ An 21

CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC CHI TRẢ BHXH Ở BHXH THỊ XÃ DĨ AN - MỘT SỐ Ý KIẾN ĐỀ XUẤT NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC CHI TRẢ 29

3.1 Thực trạng công tác chi trả BHXH Thị xã Dĩ An 29

3.1.1 Những vấn đề chung chi trả BHXH 29

3.1.2 Nguyên tắc trong công tác chi trả BHXH 30

3.1.3 Phương thức chi trả và quy trình chi trả BHXH 31

3.1.4 Thực hiện chi trả các chế độ BHXH 33

Trang

3.1.5 Đánh giá chung 53

3.2 Một số ý kiến đề xuất nhằm hoàn thiện công tác chi trả 55

3.2.1 Đối với cơ quan BHXH nói chung 56

3.2.2 Đối với BHXH Thị xã Dĩ An 64

KẾT LUẬN 68

PHỤ LỤC 69

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 71

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

BHXH: Bảo hiểm xã hội

BHYT: Bảo hiểm y tế

BLĐTB&XH: Bộ lao động Thương binh - Xã hội

CBNV: Cán bộ nhân viên

ILO: Tổ chức lao động quốc tế

KHH-GĐ: Kế hoạch hoá gia đình

LBQ: Lương bình quân

MSLĐ: Mất sức lao động

TNLĐ-BNN: Tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp

XHCH: Xã hội chủ nghĩa

LỜI MỞ ĐẦU

Ở nước ta, bảo hiểm xã hội là một chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, đã được quy định trong Hiến pháp và Luật bảo hiểm xã hội, tiếp tục được phát triển phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn, từng bước được đổi mới, hoàn thiện và phát huy tác dụng nhằm góp phần ổn định, đảm bảo đời sống cho người lao động và cho gia đình họ khi họ bị ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, mất việc làm, hết tuổi lao động… Đồng thời chính sách bảo hiểm xã hội còn góp phần ổn định chính trị đất nước

Trong quá trình phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, thì các chính sách bảo hiểm xã hội trong cơ chế tập trung, bao cấp không còn phù hợp và đã được sửa đổi, bổ sung cơ bản thông qua việc ban hành Bộ Luật lao động và Luật bảo hiểm xã hội Tuy nhiên pháp luật, chính sách bảo hiểm xã hội hiện hành vẫn bộc lộ nhiều nhược điểm, bất cập cả trên bình diện lý luận cũng như thực tiễn, cả trong văn bản pháp luật cũng như các cơ quan, tổ chức thực hiện

Trước các yêu cầu cấp thiết của công tác hoạch định chính sách, xây dựng pháp luật về bảo hiểm xã hội, tác giả đã mạnh dạn chọn đề tài: “Hoàn thiện công tác chi trả bảo hiểm xã hội tại Thị xã Dĩ An” để làm chuyên đề tốt nghiệp của mình Tôi hy vọng đây sẽ là chuyên đề bổ ích không chỉ riêng tôi mà còn làm cho công tác chi trả bảo hiểm xã hội ở tỉnh Bình Dương nói chung và Thị xã Dĩ An nói riêng, cùng các đơn vị sử dụng lao động, người lao động nhận thức đúng đắn và góp phần thực hiện tốt các chính sách bảo hiểm xã hội

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI 1.1 Khái niệm bảo hiểm xã hội

Ở nước ta, bảo hiểm xã hội (gọi tắt là BHXH) luôn phát huy được tác dụng tích cực của nó Tuy nhiên, cho đến nay chưa có một định nghĩa thống nhất nào về BHXH Khi bàn đến khái niệm BHXH thì tuỳ theo gốc độ nhìn nhận mà khái niệm này được tiếp cận ở nhiều khía cạnh khác nhau

Theo từ điển Tiếng Việt thì “BHXH là sự đảm bảo những quyền lợi vật chất cho công nhân, viên chức khi không làm việc được vì ốm đau, sinh đẻ, già yếu, bị tai nạn lao động ….”.(1)

Theo giáo trình Luật lao động của khoa Luật Đại học Quốc Gia, một số tác giả cho rằng: “Dưới gốc độ pháp lý, BHXH là tổng hợp các quy định của Nhà nước để điều chỉnh các quan hệ kinh tế - xã hội hình thành trong lĩnh vực bảo đảm trợ cấp nhằm ổn định đời sống cho người lao động khi họ gặp những rủi ro, hiểm nghèo trong quá trình lao động hoặc khi già yếu không còn khả năng lao động”.(2) Còn theo tác giả Trần Quang Hùng và Mạc Văn Tiến: “BHXH là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập đối với người lao động khi họ gặp phải những biến cố làm giảm hoặc mất khả năng lao động hoặc mất việc làm, bằng cách hình thành và sử dụng một quỹ tài chính tập trung do sự đóng góp của người

sử dụng lao động và người lao động, nhằm đảm bảo an toàn đời sống cho người lao động và cho gia đình họ, góp phần đảm bảo an toàn xã hội”.(3)

Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng: “BHXH là quá trình tổ chức và sử dụng một quỹ tiền tệ tập trung tồn tích dần do sự đóng góp của người sử dụng

lao động, người lao động dưới sự điều tiết của Nhà nước nhằm đảm bảo phần thu nhập thoả mãn những nhu cầu thiết yếu của người lao động và gia đình họ khi gặp những biến cố làm giảm hoặc mất thu nhập theo lao động”.(4)

Còn theo Tổ chức lao động quốc tế (ILO), BHXH là một bộ phận của an sinh

xã hội Vì vậy, họ chỉ tập trung vào việc định nghĩa an sinh xã hội còn BHXH chỉ được phân biệt với các cơ chế khác trong hệ thống bằng những đặc cơ bản của BHXH Theo ILO thì “An sinh xã hội là sự bảo vệ của xã hội đối với các thành viên của mình thông qua một loạt các biện pháp công cộng, để đối phó với khó khăn về kinh tế - xã hội do bị ngừng việc hoặc bị giảm sút nhiều về thu nhập gây

ra bởi ốm đau, mất khả năng lao động, tuổi già hoặc chết, việc cung cấp chăm sóc

y tế và việc trợ cấp cho các gia đình đông con”

Thực tế, những cơ chế cơ bản của hệ thống an sinh xã hội bao gồm: BHXH, cứu trợ xã hội, trợ cấp gia đình, trợ cấp do các quỹ công cộng tài trợ, quỹ dự phòng và sự bảo vệ được người sử dụng lao động và các tổ chức xã hội cung cấp BHXH là một bộ phận của an sinh xã hội, là trụ cột của hệ thống an sinh xã hội BHXH tạo ra nguồn thu nhập thay thế trong trường hợp nguồn thu nhập bình thường bị gián đoạn đột ngột hoặc bị mất hẳn, BHXH là một trong những cách thức khắc phục các rủi ro cho người lao động và cho gia đình họ thông qua một khoản trợ cấp khi xuất hiện các biến cố trong quan hệ lao động trên cơ sở cam kết

và sự đóng góp của các bên trong quan hệ lao động

Ngoài ra, BHXH là một chế độ pháp lý bảo vệ người lao động bằng cách sử dụng quỹ tài chính do người lao động và người sử dụng lao động đóng góp với sự tài trợ và bảo hộ của Nhà nước nhằm mục đích trợ cấp vật chất cho người lao động và cho gia đình họ trong trường hợp người lao động bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, hưu trí và chết

Theo Luật bảo hiểm xã hội ban hành ngày 29 tháng 6 năm 2006 “BHXH là

sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, nghỉ hưu, chết và thất nghiệp trên cơ sở đóng vào quỹ BHXH”

1.2 Sơ lƣợc về sự hình thành và phát triển của bảo hiểm xã hội Việt Nam

BHXH được thực hiện ở Việt Nam từ năm 1945 và đã trải qua 5 giai đoạn với nhiều lần bổ sung, sửa đổi:

(4)

Trường Đại học Kinh tế quốc dân, Giáo trình bảo hiểm, Nxb Thống kê, Hà Nội, 2000, Tr.82

+ Giai đoạn 1(2/9/1945 - 26/12/1961): Sau khi nước Việt Nam dân chủ Cộng hoà được thành lập, Chính phủ ta đã ban hành nhiều văn bản pháp luật về BHXH Sắc lệnh 54/SL ngày 01/11/1945 ấn định những điều kiện cho công chức về hưu Sắc lệnh 105/SL ngày 14/06/1946 ấn định việc cấp bổng cho công chức Hai Sắc lệnh này đã quy định công chức phải đóng hưu liễm và trong quỹ hưu bổng có phần đóng thêm của Nhà nước, sắc lệnh 76/SL ngày 20/05/1950 ấn định cụ thể hơn chế độ trợ cấp hưu trí, thai sản, chăm sóc y tế, tai nạn và tiền tuất đối với công chức Trong khu vực sản xuất, trong lúc này chưa lập quỹ BHXH, nhưng sắc lệnh 29/SL ngày 12/03/1947 và Sắc lệnh 77/SL ngày 22/05/1950 đã ấn định

cụ thể các chế độ trợ cấp: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, hưu trí, tử tuất đối với công nhân Tuy nhiên, do hoàn cảnh chiến tranh và cuộc kháng chiến kéo dài hơn 9 năm mặc dù có nhu cầu từ phía người lao động nhưng Nhà nước chưa thể nghiên cứu chi tiết và thực hiện đầy đủ các quyền lợi về BHXH cho người lao động

+ Giai đoạn 2(27/12/1961 - 8/1985): Sau khi hoà bình lập lại ở miền Bắc, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 218/CP ngày 27/12/1961 kèm theo Điều lệ tạm thời về BHXH đối với công nhân, viên chức Nhà nước Với nghị định này pháp luật về BHXH được chính thức áp dụng rộng rãi Các chế độ BHXH bao gồm 6 loại trợ cấp: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động hay bệnh nghề nghiệp, mất sức lao động, hưu trí và tử tuất Đáng chú ý là đến lúc này, quỹ BHXH được chính thức thành lập là quỹ độc lập thuộc Nhà nước, nhưng nguồn thu phần lớn

từ Ngân sách Nhà nước Các cơ quan, doanh nghiệp Nhà nước chỉ nộp bằng tỷ lệ phần trăm so với tổng quỹ lương của công nhân, viên chức Còn công nhân, viên chức thì không phải đóng phí BHXH Điều lệ tạm thời này đã điều chỉnh tất cả các vấn đề BHXH nước ta trong suốt một thời gian dài, từ khi được ban hành cho đến những năm 80 của thế kỷ XX

+ Giai đoạn 3(9/1985-3/1993): Từ khi thực hiện công cuộc đổi mới xoá bỏ

cơ chế quản lý tập trung, quan liêu, bao cấp sang nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN thì pháp luật nước ta nói chung và BHXH nói riêng đã có sự đổi

bổ sung năm 2001) ghi nhận: “Nhà nước quy định… chế độ BHXH đối với viên chức Nhà nước và người làm công ăn lương, khuyến khích phát triển các loại hình BHXH khác đối với người lao động”

+ Giai đoạn 4(4/1993-2006): Ngày 22/06/1993 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 43/CP quy định tạm thời các chế độ BHXH Nội dung cải cách trước hết nhằm xoá bỏ tư duy bao cấp ỷ lại trong lĩnh vực BHXH; mở ra các loại hình BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện; thực hiện cơ chế đóng góp phí BHXH đối với người được bảo hiểm Trong loại hình BHXH bắt buộc, người sử dụng lao động cũng phải đóng phí bảo hiểm, quỹ BHXH được hỗ trợ thêm và quy định lại

5 chế độ trợ cấp: ốm đau, TNLĐ-BNN, thai sản, hưu trí và tử tuất (xoá bỏ chế độ trợ cấp mất sức lao động); thống nhất hoá tổ chức, quản lý BHXH trong cả nước;

tỷ lệ trích nộp phí BHXH, cách tính thời gian tham gia BHXH, điều kiện hưởng trợ cấp, tiền lương làm căn cứ và mức hưởng trợ cấp đều được sửa đổi căn bản Tuy vậy, đối với loại hình BHXH tự nguyện thì chưa có những quy định chi tiết,

cụ thể nào

Sau một thời gian thực hiện, trên cơ sở đúc rút kinh nghiệm và từ yêu cầu thực tế cuộc sống, các quy định BHXH được hệ thống thành một chương độc lập trong Bộ luật lao động ngày 23/06/1994, đã tạo ra cơ sở pháp lý cho việc đổi mới

và cải cách chế độ BHXH Để cụ thể hoá các quy định của Bộ luật lao động, chính phủ đã ban hành Nghị định số 12/CP ngày 26/01/1995 kèm theo Điều lệ BHXH Theo đó, BHXH được mở rộng đến người lao động trong tất cả các thành phần kinh tế; quỹ BHXH chủ yếu do người lao động và người sử dụng lao động đóng, được quản lý độc lập với Ngân sách Nhà nước Điều lệ BHXH mới đã mở

ra một trang mới trong lịch sử ra đời của chính sách BHXH nước ta

Ngày 09/01/2003 Nghị định số 01/2003/NĐ-CP của Chính phủ về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Điều lệ BHXH được ban hành Theo đó, đối tượng tham gia BHXH được tiếp tục mở rộng đến mọi người lao động làm việc trong các cơ quan, đơn vị, tổ chức, các loại hình doanh nghiệp với hợp đồng lao động

từ 3 tháng trở lên và quy định thêm một chế độ BHXH nữa là chế độ nghĩ dưỡng sức, phục hồi sức khoẻ

+ Giai đoạn 5(01/01/2007 đến nay): Luật BHXH có hiệu lực thi hành từ 01/01/2007 tạo hành lang pháp lý cho hoạt động BHXH nước ta, đảm bảo việc quản lý thu-chi BHXH được thuận lợi, tạo điều kiện bảo tồn và phát triển quỹ BHXH để dần dần từng bước quỹ BHXH thoát khỏi sự bao cấp của Nhà nước và mọi người lao động đều được hưởng chế độ BHXH như mong muốn của Đảng

và Nhà nước

Phát triển BHXH phù hợp với sự phát triển kinh tế và xã hội của đất nước Điều đó có nghĩa là quan điểm phát triển của BHXH phải xuất phát từ mục tiêu phù hợp với chiến lược phát triển nền kinh tế thị trường có định hướng XHCN của Đảng và Nhà nước

Mở rộng diện áp dụng BHXH đến mọi người lao động, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, mọi người đều có nhu cầu đảm bảo an toàn cuộc sống của bản thân, gia đình Nhu cầu của người lao động nước ta muốn tham gia BHXH là rất lớn nên việc mở rộng đối tượng được tham gia BHXH là tất yếu

Thực hiện thêm các chế độ BHXH: mở rộng hình thức BHXH bắt buộc, trong một số trường áp dụng hình thức BHXH tự nguyện cho một số đối tượng (áp dụng từ 01/01/2008) và loại hình BH thất nghiệp cho người lao động (áp dụng từ 01/01/2009)

Xây dựng quỹ BHXH ngày càng lớn mạnh

Phát triển và hoàn thiện về cơ cấu tổ chức và cơ sở vật chất của hệ thống BHXH Việt Nam nhằm đáp ứng được các yêu cầu phát triển BHXH ở nước ta hiện nay

Một số văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn thực hiện chính sách BHXH phù hợp với điều kiện thực tế và khắc phục những tồn tại, bất cập trước đây như:

- Nghị định số 152/2006/NĐ-CP ngày 22/12/2006 và Thông tư số 03/2007/TT-BLĐTB-XH ngày 31/01/2007 hướng dẫn một số điều trong Luật BHXH về BHXH bắt buộc

- Nghị định số 83/2008/NĐ-CP ngày 31/07/2008 điều chỉnh tiền lương, tiền công đã đóng bảo hiểm xã hội đối với người lao động thực hiện chế độ tiền lương

do người sử dụng lao động quyết định

- Thông tư 19/2008/TT-BLĐTBXH ngày 23/08/2008 sửa đổi, bổ sung thông

tư số 03/2007/TT-BLĐTBXH ngày 30/01/2007 về hướng dẫn thực hiện một số điều của nghị định số 152/2006/NĐ-CP ngày 22/12/2006 của chính phủ hướng dẫn một số điều trong Luật BHXH về BHXH bắt buộc

- Quyết định số 815/QĐ-BHXH ngày 06/06/2007, Quyết định số BHXH ngày 26/05/2007 của Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam ban hành quy định

902/QĐ-về hồ sơ giải quyết chế độ, quản lý chi trả và thu BHXH, BHYT bắt buộc…

Vì vậy BHXH đã được Đảng và Nhà nước ta quan tâm ngay từ đầu thành lập, từng bước được đổi mới, hoàn thiện, phát triển cho đến nay Chính sách này

đã giúp cho người lao động và người sử dụng lao động yên tâm, hăng say trong công việc, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

1.3 Bản chất của bảo hiểm xã hội

BHXH chỉ phát sinh trên cơ sở của quan hệ lao động hay nói một cách khác quan hệ BHXH là hệ quả của quan hệ lao động, đặc biệt là quan hệ lao động giữa một bên là người lao động với một bên là người sử dụng lao động Trong mối quan hệ này tiền lương hay tiền công chính là giá cả sức lao động được hình thành trên thị trường lao động thông qua sự thoả thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động Sự xuất hiện mối quan hệ này làm phát sinh quan hệ khác như quan hệ về BHXH, quan hệ về bồi thường thiệt hại, về điều kiện làm việc….Do

đó, xét về bản chất, BHXH là một loại quan hệ lao động trong thị trường lao động,

nó chỉ có nội dung và nguồn vật chất đảm bảo sau khi có quan hệ về việc làm và tiền công, nó được thực hiện thông qua mối quan hệ ba bên: người lao động, người sử dụng lao động và Nhà nước

Thực chất BHXH là sự chia sẻ hậu quả của những “rủi ro xã hội”, sự chia sẻ này được thông qua quá trình tổ chức và sử dụng quỹ tiền tệ tập trung hình thành

do sự đóng góp của các bên tham gia BHXH Như vậy, BHXH cũng là quá trình

phân phối lại thu nhập Xét trên phạm vi toàn xã hội, BHXH là một bộ phận của GDP, được xã hội phân phối lại cho những thành viên khi phát sinh nhu cầu được bảo hiểm như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất…

Nói cách khác, BHXH là thực hiện mục tiêu góp phần bảo đảm an toàn kinh

tế cho người lao động và cho gia đình họ, BHXH là quá trình tổ chức sử dụng thu nhập cá nhân và tổng sản phẩm trong nước(GDP) để thoã mãn nhu cầu an toàn kinh tế của người lao động và an toàn xã hội Vói những phân tích trên, chúng ta thấy BHXH mang cả bản chất kinh tế và bản chất xã hội, lại vừa có tính chất dịch

vụ Xét về mặt kinh tế, BHXH nhằm thay thế thu nhập bị giảm hay bị mất Đây là một hình thức tiết kiệm Xét về mặt xã hội, do có sự san sẻ rủi ro của BHXH, người lao động chỉ phải đóng góp một khoản tiền nhỏ trong thu nhập của mình cho quỹ BHXH nhưng xã hội sẽ có một lượng vật chất đủ lớn để trang trải những rủi ro xảy ra Xét về mặt dịch vụ, thông qua cơ quan BHXH có vai trò trung gian thu nhập của các chủ thể tham gia, nhà nước quản lý nguồn quỹ, thực hiện các chi trả khi có nhu cầu phát sinh Ở đây, BHXH đã thực hiện nguyên tắc “lấy số đông

bù cho số ít” Đây là sự thể hiện tính nhân đạo trong việc hưởng BHXH đem lại lợi ích chung cho toàn xã hội Do đó, cũng có thể nói rằng bản chất của BHXH là phục vụ chứ không vì lợi nhuận

Tuy nhiên, tính kinh tế, tính xã hội và tính dịch vụ không tách rời mà luôn đan xen lẫn nhau Khi đề cập đến sự đảm bảo kinh tế cho người lao động và cho gia đình họ là đã nói đến tính xã hội của BHXH và ngược lại, khi đề cập đến sự đóng góp ít nhưng lại đủ trang trải mọi rủi ro xã hội thì đã nói đến kinh tế của BHXH

Trong giai đoạn hiện nay Đảng và Nhà nước ta đang tích cực giảm bớt các thủ tục hành chính rườm rà…và thực hiện chính sách “một cửa” nhằm giải quyết cho người lao động và người lao động sớm nhất có thể để họ an tâm trong công việc Vì vậy, việc thực hiện đầy đủ các chế độ BHXH nói chung và công tác chi trả nói riêng đã góp phần vào việc ổn định tình hình kinh tế, chính trị, xã hội của

1.4 Các tính chất của bảo hiểm xã hội

Do BHXH vừa mang bản chất kinh tế vừa mang bản chất xã hội, lại có tính dịch vụ nên BHXH có những chức năng sau:

- Bảo đảm thay thế hoặc bù đắp sự thiếu hụt thu nhập của người lao động

và gia đình họ

Đây là chức năng cơ bản thể hiện rõ bản chất kinh tế và bản chất xã hội của BHXH Khi người lao động thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của họ tức là họ đã đóng BHXH theo quy định thì họ có quyền được nhận trợ cấp BHXH khi phát sinh những rủi ro như: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, hưu trí,

tử tuất….đã làm cho thu nhập của họ bị giảm sút hoặc mất hẳn, BHXH chỉ thực sự

có ý nghĩa kinh tế khi những thiếu hụt thu nhập của người lao động và gia đình họ được bù đắp, trợ giúp theo quy định của bảo hiểm Đồng thời chỉ thực hiện tốt chức năng này, BHXH mới thực sự khuyến khích, thực sự có sức cuốn hút đối với người lao động để họ tham gia BHXH

- Phân phối lại thu nhập

Chức năng này thể hiện trước hết ở việc người lao động tham gia BHXH tức

là khi đó họ đã thực hiện san sẻ rủi ro của chính mình theo thời gian Có nghĩa là

họ đóng phí BHXH với một tỷ lệ nhất định từ thu nhập và trong thời gian dài, để đến khi họ ốm đau, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, hưu trí….thì số tiền đó (được tồn tích tại quỹ BHXH) được chi ra để đảm bảo một phần nhu cầu chi tiêu của người lao động Ngoài ra, những người sử dụng lao động cũng bắt buộc tham gia đóng phí BHXH để bảo hiểm cho người lao động mà họ thuê mướn theo thời gian của hợp đồng lao động Sự phân phối lại trong BHXH còn thể hiện ở chổ người lao động khoẻ đóng góp cho người lao động ốm đau, người lao động trẻ đóng góp cho người lao động đã hết tuổi lao động được hưởng Quỹ BHXH là dòng chảy liên tục của sự đóng vào và sự chi ra của tiền bảo hiểm BHXH đã thực hiện sự phân phối lại thu nhập theo chiều ngang giữa các nhóm người, giữa các thế hệ khi tham gia BHXH là thực hiện nguyên tắc “ lấy số đông bù cho số ít”

- San sẻ, tương trợ giữa các nhóm người lao động

Người lao động hàng tháng chỉ phải trích một tỷ lệ nhỏ từ thu nhập đóng cho quỹ BHXH nhưng với số đông người tham gia sẽ có một nguồn tiền lớn đủ trang trải cho những người lao động không may gặp rủi ro, bất trắc trong một thời điểm nhất định Nhờ vậy, BHXH đã tạo sự đoàn kết, tương trợ và sự gắn kết lợi ích của các bên tham gia BHXH Còn đối với người sử dụng lao động tuy không trực tiếp được hưởng các trợ cấp BHXH nhưng khi đóng BHXH cho người lao động, họ không phải chi trả tất cả các khoản chi phí cho người lao động nếu họ không may xảy ra các rủi ro từ nghề nghiệp Cả người lao động và người sử dụng lao động đều yên tâm công tác, làm việc, tạo điều kiện cho sự ổn định của các quan hệ lao động và sự phát triển của doanh nghiệp

- Kích thích, khuyến khích người lao động hăng hái lao động sản xuất

Người lao động đang làm việc, khoẻ mạnh làm việc bình thường thì sẽ có tiền lương và tiền công nhưng khi họ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hưu trí hoặc không may bị chết thì đã có BHXH bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập quan trọng, do đó đời sống bản thân của người lao động và của gia đình họ luôn luôn có thể được đảm bảo Chính vì vậy, người lao động sẽ gắn bó với công việc và yên tâm tích cực lao động sản xuất góp phần tăng năng suất lao động cũng như tăng hiệu quả kinh tế

1.5 Nguyên tắc của bảo hiểm xã hội

- Mức hưởng BHXH được tính trên cơ sở mức đóng, thời gian đóng BHXH và có chia sẻ giữa những người tham gia BHXH

Nguyên tắc này được thể hiện trên các mặt sau: có đóng BHXH thì được hưởng chế độ; thời gian tham gia đóng BHXH nhiều, mức đóng góp cao thì mức trợ cấp ốm đau, thai sản, TNLĐ-BNN, lương hưu, trợ cấp tử tuất và trợ cấp thất nghiệp được hưởng với mức cao và ngược lại Tuy nhiên, với đặc tính của bảo hiểm thì chia sẻ giữa những người tham gia là không thể thiếu, nguyên tắc chia sẻ của BHXH được thể hiện ở tất cả các chế độ, nhưng rõ nét nhất là ở các chế độ:

ốm đau, thai sản, TNLĐ-BNN và trợ cấp thất nghiệp (số đông người tham gia đóng góp để chi trả cho một số người không may rủi ro hoặc khi sinh sản)

- Mức đóng BHXH bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp được tính trên cơ sở

tiền lương, tiền công của người lao động Mức đóng BHXH tự nguyện được tính trên cơ sở mức thu nhập do người lao động lựa chọn nhưng mức thu nhập này không thấp hơn mức lương tối thiểu chung

Nguyên tắc này quy định người tham gia BHXH bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp đóng BHXH theo tỷ lệ xác định trên cơ sở tiền lương, tiền công mà không đóng BHXH trên mức thu nhập thực tế như: tiền lương tăng thêm, các khoản phụ cấp khác (trừ phụ cấp chức vụ, phụ cấp thâm niên vượt khung, phụ cấp thâm niên nghề), thu nhập do lương tăng thêm, do thực hiện chế độ khoán sản phẩm đem lại… Việc quy định nguyên tắc này vừa đảm bảo cho việc sản xuất, kinh doanh cho các doanh nghiệp được ổn định, vừa đảm bảo cho thực hiện quản lý thu BHXH trong điều kiện thực tế hiện nay (việc xác định thu nhập của người lao động còn khó khăn) Đối với BHXH tự nguyện mức đóng BHXH được quy định trên cơ sở mức thu nhập, do người tham gia lựa chọn tùy khả năng kinh tế - tài chính của họ nhưng không thấp hơn mức tiền lương tối thiểu, đây là quy định hợp

lý nhằm thu hút và tạo điều kiện để đông đảo người lao động trong xã hội có thể tham gia BHXH

- Người lao động vừa có thời gian đóng BHXH bắt buộc vừa có thời gian đóng BHXH tự nguyện được hưởng chế độ hưu trí và chế độ tử tuất trên cơ sở thời gian đóng BHXH

Với nguyên tắc này, giữa BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện có sự liên thông, đảm bảo cho người tham gia BHXH khi hết tuổi lao động có nhiều cơ hội được hưởng chế độ hưu trí do thời gian đóng BHXH được tính bằng tổng thời gian đóng BHXH của 2 loại hình Tuy nhiên theo quy định của Luật BHXH thì trong cùng một thời điểm, người lao động chỉ được tham gia đóng BHXH bắt buộc hoặc BHXH tự nguyện

- Quỹ BHXH được quản lý thống nhất, dân chủ, công khai, minh bạch, được sử dụng đúng mục đích, được hạch toán độc lập theo các quỹ thành phần của BHXH bắt buộc, BHXH tự nguyện và bảo hiểm thất nghiệp

Nguyên tắc này quy định quỹ BHXH được quản lý thống nhất và hạch toán theo các quỹ thành phần trên cơ sở công khai, minh bạch, sử dụng đúng mục đích nhằm đảm bảo cho việc quản lý, đầu tư quỹ có hiệu quả và phục vụ cho công tác hạch toán, đánh giá tình hình cân đối quỹ để có điều chỉnh về chính sách cho phù hợp, đảm bảo cân đối thu – chi, điều chỉnh kịp thời khi các quỹ thành phần tạm thời bị mất cân đối, không ảnh hưởng đến quyền lợi của người tham gia BHXH

- Việc thực hiện BHXH phải đơn giản, dễ dàng, thuận tiện, bảo đảm kịp thời và đầy đủ quyền lợi của người tham gia BHXH

Với nguyên tắc này, việc thực hiện BHXH đối với người lao động phải được nghiên cứu để quy định cụ thể về hồ sơ, quy trình, thời hạn giải quyết sao cho phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người lao động, người sử dụng lao động khi tham gia BHXH và khi giải quyết hưởng các chế độ BHXH

Nhìn chung những nguyên tắc của BHXH nêu trên đã thể hiện quan điểm và thể chế hóa đường lối của Đảng và Nhà nước về BHXH, đó là:

- Xây dựng trên cơ sở kế thừa và hoàn thiện những quy định trong pháp luật

về BHXH hiện hành, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đồng thời

có tham khảo kinh nghiệm của các nước, đặc biệt là các nước trong khu vực, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế;

- Chế độ BHXH xây dựng mức hưởng trên cơ sở mức đóng và chia sẻ giữa những người tham gia BHXH nhằm góp phần thực hiện an sinh xã hội; bảo đảm mối tương quan hợp lý giữa các đối tượng tham gia BHXH ở các thời kỳ khác nhau; bảo đảm quan hệ hài hòa giữa chính sách kinh tế với chính sách xã hội; mở rộng đối tượng tham gia BHXH, các chế độ BHXH và loại hình BHXH; đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và tiến trình công nghiệp hóa

- Quỹ BHXH được quản lý thống nhất, dân chủ, công khai, minh bạch, được hạch toán tương ứng với từng nhóm chế độ; quản lý và sử dụng theo nguyên tắc cân đối thu - chi, bảo toàn và phát triển; được Nhà nước bảo hộ

1.6 Phân loại bảo hiểm xã hội

Trong lý luận cũng như trong thực tế có nhiều cách tiếp cận và phân loại BHXH khác nhau Điều đó được giải thích bởi tính chất phức tạp trong cơ cấu bộ phận hợp thành của BHXH Song tuỳ theo mục đích, mỗi cách tiếp cận đều đem lại kết quả nhất định

- Theo hình thức, BHXH bao gồm hai loại hình: BHXH bắt buộc và BHXH

tự nguyện

Về phương diện pháp lý, loại hình BHXH bắt buộc hay loại hình BHXH tự nguyện đều thể hiện ở việc quy định về đối tượng, mức đóng và mức hưởng trợ cấp BHXH… với các chủ thể trong quan hệ BHXH

Về đối tượng, ở loại hình BHXH bắt buộc được áp dụng đối với người lao động có thời gian làm việc ở mức nhất định, thu nhập có tính cố định, doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức sử dụng lao động ổn định…còn những đối tượng khác thì

áp dụng loại hình BHXH tự nguyện

Về mức phí đóng BHXH, trong phạm vi, đối tượng tham gia BHXH bắt buộc các chủ thể có nghĩa vụ hàng tháng phải đóng một khoản tiền nhất định do pháp luật quy định tương ứng với tỷ lệ tiền lương của người lao động cho quỹ BHXH Còn đối với BHXH tự nguyện, cơ quan BHXH có thể thiết kế nhiều mức phí bảo hiểm và mức đóng khác nhau để người tham gia tự nguyện lựa chọn cho phù hợp

- Theo các trường hợp rủi ro được bảo hiểm bao gồm 5 chế độ chính: Ốm

đau, thai sản, TNLĐ-BNN, tử tuất và hưu trí, BHXH thất nghiê ̣p

- Theo thời gian hưởng trợ cấp bao gồm:

BHXH ngắn hạn: thường được áp dụng cho người lao động đang còn làm việc, phát huy tác dụng trong thời gian ngắn với các nhu cầu BHXH mới phát sinh,

ví dụ: chế độ trợ cấp ốm đau, chế độ trợ cấp thai sản, chế độ trợ cấp tai nạn lao động, thất nghiệp…

BHXH dài hạn: thường được áp dụng với người lao động đã nghỉ việc, phát huy tác dụng trong một thời gian dài, trợ cấp được trả hàng tháng, ví dụ: chế độ hưu trí, chế độ tử tuất

Trên đây là những nội dung khái quát về BHXH Với những nội dung đã được trình bày như trên, chúng ta đã phần nào hình dung về BHXH, thấy được BHXH là tổng thể các hoạt động phức tạp luôn chứa đựng và đan xen hai yếu tố kinh tế và xã hội Vai trò của pháp luật trong bảo hiểm là phải xác lập được một hình thức pháp luật nhất định và đảm bảo thực hiện bởi một cơ chế pháp luật thích hợp nhằm kêt hợp hài hoà giữa nội dung kinh tế và nội dung xã hội trong BHXH phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của nước ta trong từng thời kỳ, từng giai đoạn …, trên cơ sở quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của các bên trong quan

hệ BHXH Nội dung chương 2 đề cập đến tình hình cơ bản của BHXH Thị xã Dĩ

An

CHƯƠNG 2 TÌNH HÌNH CƠ BẢN CỦA BẢO HIỂM XÃ HỘI THỊ XÃ DĨ AN

1 Đặc điểm chung

Huyện Dĩ An được tái lập theo Nghị định 58/1999/NĐ-CP ngày 23 tháng 07 năm 1999 của Chính phủ và được nâng lên cấp Thị xã theo nghị quyết 04/NQ-CP của Chính phủ ngày 13 tháng 01 năm 2011, với diện tích tự nhiên 6.010 ha và 297.435 nhân khẩu, có 7 đơn vị hành chính trực thuộc Gồm các phường: Dĩ An, An Bình, Tân Đông Hiệp, Đông Hoà, Tân Bình, Bình An, Bình Thắng

Địa giới hành chính của Thị xã Dĩ An: Phía đông giáp quận 9, thành phố Hồ Chí Minh: Phía Tây giáp Thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương: Phía Nam giáp quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh; Phía Bắc giáp thành phố Biên Hoà, tỉnh Đồng Nai và Huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương

(Nguồn trích: http://www.binhduongnhadat.com.)

Dĩ An nằm ở trung tâm khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam, có vị trí địa lý thuận lợi trong việc giao lưu kinh tế - văn hoá - xã hội và nối liền quốc lộ 1A cửa ngõ quan trọng để đi các tỉnh miền Trung, Tây Nguyên, các tỉnh phía Bắc, tiếp giáp

2 thành phố công nghiệp lớn là Biên Hoà và thành phố Hồ Chí Minh, gần sân bay

quốc tế Tân Sơn Nhất, cụm cảng Sài Gòn, nên có đủ các điều kiện để phát triển kinh

tế - xã hội theo định hướng công nghiệp hoá, xã hội hoá

Từ khi Đảng và Nhà nước ta thực hiện công cuộc đổi mới, xoá bỏ nền kinh tế bao cấp sang nền kinh tế thị trường dưới sự quản lý của Nhà nước theo định hướng XHCN Dĩ An đã phấn đấu vượt qua những khó khăn thử thách vươn lên bắt nhịp cùng với sự phát triển chung của tỉnh và đã có bước phát triển đột phá, đặc biệt trong thời gian qua được sự quan tâm hỗ trợ của Đảng và Nhà nước về đầu tư cơ sở

hạ tầng và xã hội như: giao thông, điện, thông tin liên lạc, giáo dục, y tế, văn hoá…nền sản xuất không ngừng phát triển vượt bậc, bộ mặt đô thị từng bước được hoàn thiện và phát triển, kinh tế tăng trưởng ổn định ở mức cao, đời sống vật chất

và tinh thần của nhân dân ngày được nâng lên cụ thể

Năm 2009, Dĩ An đã trở thành Huyện công nghiệp, cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng với tỷ trọng tương ứng: công nghiệp chiếm 86,12%, thương mại-dịch

vụ chiếm 13,65%, nông nghiệp chiếm 0,13% Giá trị sản xuất công nghiệp thực hiện trong năm 2008 là 26.394 tỷ đồng tăng 21,4% so với năm 2007, tổng mức bán

lẻ hàng hoá và doanh thu dịch vụ đạt 4.219 tỷ đồng tăng 39,14% so với năm 2007, tổng giá trị thanh toán vốn xây dựng cơ bản trong năm là 151,240 tỷ đồng, đạt 109,74% kế hoạch được tỉnh giao

Tốc độ tăng trưởng kinh tế hàng năm đạt 16%/năm Thực hiện các chỉ tiêu của Đảng bộ Huyện là phấn đấu duy trì tốc độ tăng trưởng công nghiệp bình quân từ 20 – 25%/năm; thương mại - dịch vụ bình quân từ 55 – 60%/năm Đồng thời tập trung triển khai và sớm hoàn thành các công trình trọng điểm, thúc đẩy phát triển các ngành chủ lực như: dệt, may, giày da, kim loại, nước giải khát….Các công ty, doanh nghiệp trên địa bàn đã tích cực chủ động trong việc đầu tư, đổi mới trang thiết bị máy móc, kỹ thuật - công nghiệp Để tăng số lượng và nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng tính cạnh tranh trên thị trường

Đại hội Đảng bộ Dĩ An lần thứ X đã tập trung trí tuệ tập thể để đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ trong nhiệm kỳ trước và đề ra mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp thực hiện thắng lợi mục tiêu công nghiệp hoá, đô thị hoá

Về phát triển công nghiệp cần hướng sự phát triển bền vững, xanh - sạch - đẹp,

sử dụng các thiết bị công nghệ cao, tạo ra những sản phẩm có sức cạnh tranh, không

ô nhiễm môi trường Công nghiệp có phát triển nhanh, mạnh và bền vững sẽ có tác động thúc đẩy kinh tế - văn hoá - xã hội cùng phát triển Công nghiệp hoá phải gắn liền với đô thị hoá

Thời gian qua, hạ tầng khu công nghiệp Dĩ An không ngừng mở rộng, đến nay

đã có 6 khu công nghệp và 2 cụm công nghiệp với tổng diện tích quy hoạch 1.059

ha Trong đó, tỷ lệ lấp kín các khu công nghiệp Sóng Thần I, Sóng Thần II, Bình Đường và Dệt may Bình An đạt 100% diện tích; khu công nghiệp Tân Đông Hiệp A, Tân Đông Hiệp B đạt hơn 80% diện tích đất được duyệt Các khu công nghiệp này

đã góp phần then chốt thu hút doanh nghiệp đầu tư vào và giải quyết việc làm cho hơn 100.000 lao động trong và ngoài địa phương

Về thương mại - dịch vụ: dù gặp nhiều khó khăn chung về nền kinh tế với cả nước nhưng tình hình thương mại - dịch vụ trên địa bàn Dĩ An diễn ra khá mạnh mẽ Đặc biệt trong nhiệm kỳ ( 2010 - 2015), Dĩ An phấn đấu nâng tỷ trọng thương mại - dịch vụ trong cơ cấu nền kinh tế tăng lên 37% so với 24,20%/năm (kết quả của nhiệm kỳ trước) Như vậy việc thực hiện đạt được chỉ tiêu sẽ đem lại cho Dĩ An một diện mạo mới và ưu tiên phát triển các loại hình dịch vụ như: tài chính, ngân hàng, bưu chính viễn thông, công nghệ thông tin… Về hạ tầng thương mại - dịch

vụ Dĩ An đã huy động nhiều nguồn lực đầu tư vào lĩnh vực này, với kết quả hiện tại: 17 chợ, 3 siêu thị, 2 trung tâm thương mại đã đi vào hoạt động, góp phần tạo bộ mặt mới cho Dĩ An

Như vậy, với sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế và hoàn thiện hạ tầng thương mại đã góp phần quan trọng đưa ngành thương mại - dịch vụ phát triển đúng định hướng, lượng hàng hoá giao thương rất phong phú và đa dạng, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng, mua sắm của người dân trong và ngoài địa phương

Về công tác quản lý đô thị - hạ tầng giao thông đã có nhiều sự thay đổi mạnh mẽ: công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được lập hàng năm góp phần tích cực vào việc phát triển cơ sở hạ tầng - giao thông, thu hút đầu tư tạo ra những tiền đề quan trọng đẩy nhanh quá trình đô thị hoá Hiện tại, Dĩ An đã trở thành đô thị loại

III và tiến tới sẽ là một trong những đô thị lớn của tỉnh Bình Dương trong tương lai, nên cần phải có một chiến lược tầm nhìn chung từ 15 đến 20 năm sau, phải hướng đến mô hình văn minh hiện đại Về hạ tầng giao thông đô thị đã thực hiện nhiều công trình xây dựng cơ bản, trong đó có những công trình quan trọng như: đường

Dĩ An - Truông Tre nối liền trung tâm hành chính với phường Linh Xuân - Thủ Đức, trường THCS Võ Trường Toản… Nổi bật nhất là Trung tâm hành chính Dĩ An đã được đưa vào hoạt động ngày 25-12, đây là khu trung tâm hành chính kiểu mẫu của tỉnh Bình Dương và cả nước Hiện nay toà nhà này được phát huy cao nhất hiệu quả

cơ chế một cửa liên thông, đơn giản hoá thủ tục hành chính Song song đó, các dự

án chỉnh trang đô thị cũng được quan tâm thực hiện, nhiều tuyến đường trọng điểm được đầu tư xây dựng, các phường, thị trấn thực hiện nhiều công trình giao thông nông thôn theo nhựa hoá, bê tông hoá…

Dĩ An đã tích cực giải quyết việc làm, xoá đói giảm nghèo, hoàn thành việc xây nhà tình nghĩa cho gia đình chính sách, nhà tình thương cho dân nghèo và chăm sóc sức khoẻ nhân dân có nhiều tiến bộ vượt bậc Trước mắt, ngoài nguồn vốn đầu

tư của Nhà nước, cần có chính sách khuyến khích các thành phần kinh tế, nhất là chủ các doanh nghiệp đầu tư xây dựng nhà ở cho công nhân, tiến dần xoá các khu nhà trọ ổ chuột nóng, ẩm chật hẹp, giúp công nhân có nơi ở tốt hơn, để họ an tâm làm việc Đây là việc làm thiết thực, vừa là trách nhiệm, vừa mang tính nhân bản tình người, góp phần ổn định xã hội, thúc đẩy sản xuất phát triển Đặc biệt trong nhiệm kỳ (2010 - 2015) sẽ phấn đấu thu nhập bình quân đầu người 68,54 triệu đ/năm và giảm tỷ lệ nghèo dưới 1% Bên cạnh đó Dĩ An rất quan tâm đến công tác quản lý giáo dục, dạy nghề, nên thời gian qua đã có sự chuyển biến tích cực trong việc đáp ứng nhu cầu lớn lao động lành nghề ở các khu công nghiệp trên địa bàn và

xã hội Đồng thời nhiều cơ sở y tế được xây dựng nhằm chăm sóc, chữa bệnh cho người dân…

2 Quá trình hình thành và phát triển của bảo hiểm xã hội Thị xã Dĩ An

2.1 Lịch sử hình thành

Tháng 10/1976, huyện Lái Thiêu và Dĩ An của tỉnh Sông Bé sáp nhập thành Thuận An, với diện tích lớn, dân số phát triển nhanh do quá trình đô thị hoá cùng với dân cư từ nơi khác đến lập nghiệp và sinh sống Do vậy việc quản lý an ninh trật

tự xã hội cũng như thực hiện công tác quản lý thu-chi các chế độ chính sách BHXH gặp rất nhiều khó khăn do địa bàn quá rộng, làm hạn chế đến quyền lợi và nghĩa vụ của người lao động Vì vậy ngày 20/8/1999 tách làm hai huyện là Thuận An và Dĩ

An Vì thế BHXH huyện Dĩ An (nay là Thị xã Dĩ An) được thành lập theo quyết định 1949 BHXH/QĐ-TCCB của Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam trên cơ sở chia tách BHXH huyện Thuận An thành BHXH huyện Dĩ An và BHXH huyện Thuận

An thuộc BHXH tỉnh Bình Dương Chính thức đi vào hoạt động từ tháng 10/1999 tại địa chỉ: Khu Trung tâm Hành chính Thị xã Dĩ An

Việc tách Huyện và hình thành BHXH huyện Dĩ An (nay là Thị xã Dĩ An) là một điều tất yếu rất cần thiết cho việc quản lý hành chính nhà nước và BHXH hiện nay

2.2 Chức năng, nhiệm vụ

Chức năng

- Tổ chức quản lý nhân sự, tài chính và tài sản theo quy định của pháp luật

- Tuyên truyền, vận động để mọi người tham gia thực hiện BHXH, BHYT

- Từ chối yêu cầu trả BHXH, BHYT không đúng theo quy định

- Khiếu nại về BHXH, BHYT

- Kiểm tra việc đóng BHXH, BHYT và chi trả các chế độ BHXH

- Kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền xây dựng, sửa đổi, bổ sung các chế độ, chính sách, pháp luật về BHXH và quản lý quỹ BHXH

- Kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý vi phạm pháp luật về BHXH, BHYT

Nhiệm vụ

- Xây dựng, trình Giám đốc BHXH tỉnh kế hoạch phát triển BHXH huyện (nay là Thị xã) dài hạn, ngắn hạn và chương trình công tác hàng năm; tổ chức thực hiện

kế hoạch, chương trình sau khi được phê duyệt

- Tổ chức thực hiện công tác thông tin, tuyên truyền, phổ biến các chế độ, chính sách, pháp luật về BHXH, BHYT; tổ chức khai thác, đăng ký, quản lý các đối tượng tham gia và hưởng chế độ BHXH, BHYT

- Tổ chức cấp sổ BHXH, thẻ BHYT cho những người tham gia bảo hiểm

- Tổ chức thu các khoản đóng BHXH, BHYT đối với các tổ chức và cá nhân

- Hướng dẫn và tổ chức tiếp nhận hồ sơ, giải quyết các chế độ BHXH, BHYT

- Tổ chức chi trả các chế độ BHXH, BHYT

- Quản lý, sử dụng các nguồn kinh phí và tài sản theo quy định pháp luật

- Tổ chức ký hợp đồng với các cơ sở khám, chữa bệnh có đủ điều kiện, tiêu chuẩn chuyên môn, kỹ thuật; giám sát thực hiện hợp đồng và giám sát việc cung cấp dịch vụ khám, chữa bệnh, bảo vệ quyền lợi người có thẻ BHYT và chống lạm dụng quỹ BHYT

- Tổ chức ký hợp đồng với tổ chức, cá nhân làm đại lý do Uỷ ban nhân dân phường, thị trấn giới thiệu và bảo lãnh thực hiện các chế độ, chính sách BHXH, BHYT ở phường, thị trấn theo chỉ đạo, hướng dẫn của BHXH tỉnh

- Kiểm tra, giải quyết các kiến nghị, khiếu nại, tố cáo về việc thực hiện chế độ, chính sách BHXH, BHYT đối với các tổ chức, cá nhân tham gia bảo hiểm, cơ sở khám chữa bệnh BHYT theo quy định pháp luật

- Tổ chức thực hiện chương trình, kế hoạch cải cách hành chính theo chỉ đạo, hướng dẫn của BHXH tỉnh; tổ chức bộ phận tiếp nhận, trả kết quả, giải quyết chế

độ BHXH, BHYT theo cơ chế “một cửa”

- Tổ chức quản lý, lưu trữ hồ sơ các đối tượng tham gia và hưởng các chế độ BHXH, BHYT theo quy định

- Tổ chức hướng dẫn nghiệp vụ BHXH, BHYT cho các tổ chức và cá nhân tham

- Chủ trì, phối hợp với các cơ quan nhà nước, các tổ chức chính trị-xã hội, với các

tổ chức, cá nhân tham gia BHXH, BHYT để giải quyết các vấn đề có liên quan đến việc thực hiện các chế độ

- Đề xuất, kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền thanh tra, kiểm tra các tổ chức và cá nhân trong việc thực hiện BHXH, BHYT

- Cung cấp đầy đủ và kịp thời thông tin về việc đóng, quyền được hưởng các chế

độ, thủ tục thực hiện BHXH, BHYT khi tổ chức, cá nhân tham gia bảo hiểm và

tổ chức công đoàn yêu cầu

- Cung cấp đầy đủ và kịp thời tài liệu, thông tin liên quan theo yêu cầu của cơ quan nhà nước thẩm quyền

- Thực hiện chế độ thông tin, thống kê, báo cáo theo quy định

2.3 Quá trình phát triển

BHXH huyện Dĩ An (nay là Thị xã) được thành lập từ tháng 10/1999 với 4 CBNV biên chế và hợp đồng từ BHXH tỉnh Ban đầu các đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn còn tương đối ít, hoạt động nhỏ lẻ, nên các nghiệp vụ thu-chi và giải quyết các chế độ, chính sách BHXH phát sinh không nhiều Tuy nhiên, trong thời gian qua các đối tượng thụ hưởng chính sách BHXH tăng nhanh như: hưu trí, mất sức, TNLĐ-BNN, tuất hưởng lương hưu và trợ cấp hàng tháng, đến nay đã có trên 3.000 đối tượng, mặt khác số lượng doanh nghiệp được thành lập và đăng ký tham gia BHXH tăng dần hàng năm, cho nên số biên chế và hợp đồng cũng tăng lên tương ứng nhằm đáp ứng chỉ tiêu kế hoạch và nhiệm vụ chính trị được giao

Từ khi đi vào hoạt động cho đến nay, đơn vị đã cơ bản thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ và các quy định theo yêu cầu của ngành BHXH; ra sức thông tin tuyên truyền, phổ biến chế độ chính sách, pháp luật về bảo hiểm, hướng dẫn, tư vấn các thủ tục thực hiện chế độ BHXH đối với người lao động, người sử dụng lao động thuộc đối tượng tham gia BHXH, thực hiện việc tiếp nhận hồ sơ, giải quyết chế độ BHXH, thu BHXH theo quy định, thực hiện việc trả lương hưu, trợ cấp BHXH đầy

đủ, thuận tiện và đúng thời hạn, thực hiện việc kiểm tra các đại lý trong việc chi trả lương hưu và trợ cấp hàng tháng, đặc biệt phổ biến quyền lợi và nghĩa vụ liên quan

của người lao động và người sử dụng lao động trong quá trình tham gia BHXH, nên

đã kịp thời giải quyết thoả đáng về quyền lợi được hưởng các chế độ của người lao động trên địa bàn

Trong quá trình hội nhập với thế giới, cùng với sự phát triền kinh tế - xã hội như hiện nay, việc Luật BHXH có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2007, BHXH tự nguyện có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2008 và 01/2009 bảo hiểm thất nghiệp có hiệu lực thi hành thì biên chế và hợp đồng hiện tại là 23 người, tập thể đơn vị sẽ không ngừng nổ lực phấn đấu nhiều hơn nữa nhằm đáp ứng yêu cầu của người lao động và hoàn thành nhiệm vụ chung của ngành

3 Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của BHXH Thị xã Dĩ An

Tổ chức BHXH là tổ chức sự nghiệp đặc thù phục vụ lợi ích công cộng do Thủ tướng Chính phủ trực tiếp chỉ đạo, có nhiệm vụ chủ yếu là thực hiện chế độ, chính sách BHXH, thu-chi BHXH theo quy định của pháp luật, quản lý và sử dụng quỹ BHXH theo quy định

BHXH Thị xã Dĩ An chịu sự chỉ đạo trực tiếp của Giám đốc BHXH tỉnh Bình Dương về toàn bộ công tác BHXH-BHYT trên địa bàn Báo cáo số liệu và thực hiện các hướng dẫn về nghiệp vụ, chuyên môn của phòng nghiệp vụ BHXH tỉnh Quan

hệ với địa phương và các ban ngành, đoàn thể, tổ chức của địa phương đề triển khai công tác BHXH-BHYT được phân cấp Đồng thời chịu trách nhiệm quản lý hành chính địa phương

Ngay từ đầu BHXH Dĩ An đã xác định mục tiêu trọng tâm trong công việc là hiệu quả và chất lượng, phát huy và đề cao tinh thần, ý thức trách nhiệm tập thể mà đặc biệt là trách nhiệm cá nhân trong giải quyết công việc được lãnh đạo phân cấp trên nguyên tắc tập trung dân chủ, động viên khen thưởng kịp thời các cá nhân làm tốt, đồng thời thường xuyên nhắc nhở góp ý cá nhân làm chưa tốt để bộ máy hoạt động đều đặn và nâng cao hiệu quả phục vụ tốt cho người lao động

Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của BHXH Dĩ An bao gồm: 1 Giám đốc, 2 Phó Giám đốc cùng với 8 bộ phận nghiệp vụ chuyên môn thực hiện nhiệm vụ là:

8 Bộ phận công nghệ thông tin

Sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý của BHXH Dĩ An:

Mỗi bộ phận đều có phân công tổ trưởng phụ trách chung và chịu trách nhiệm trước Ban Giám đốc về kết quả nhiệm vụ được giao

Bên cạnh đó còn có sự hoạt động của tổ chức Công đoàn dưới sự chỉ đạo của chi bộ Đảng để thực hiện nhiệm vụ chính trị của ngành

Bảo Hiểm Xã Hội Dĩ An

độ - chính sách

Bộ phận thu(bắt buộc và

tự nguyện)

Bộ phận

kế hoạch - tài chính

Bộ phận cấp sổ, thẻ

Bộ phận giám định

Bộ phận tiếp nhận -

hồ sơ

Bộ phận công nghệ thông tin Phó Giám Đốc

Nhiệm vụ và quyền hạn của Ban Giám đốc và từng bộ phận chuyên môn:

Để việc quản lý và điều hành của Giám đốc BHXH Dĩ An đảm bảo nguyên tắc tập trung dân chủ, phát huy cao nhất năng lực lãnh đạo và trách nhiệm cá nhân của Phó Giám đốc và của CBNV phụ trách các bộ phận, Giám đốc BHXH Dĩ An quy định chế độ làm việc như sau:

Giám đốc

- Là người lãnh đạo cao nhất cơ quan thực hiện các mặt công tác được phân công theo quyền hạn chức năng được giao, là trách nhiệm cao nhất trước Ban Giám đốc BHXH tỉnh về kết quả các hoạt động của cơ quan

- Làm việc theo chế độ thủ trưởng, bảo đảm nguyên tắc tập trung dân chủ Giúp việc cho Giám đốc có Phó giám đốc phân công hoặc uỷ quyền cho Phó giám đốc giải quyết một số mặt công tác thuộc thẩm quyền của Giám đốc Giám đốc phải chịu trách nhiệm về các quyết định của Phó giám đốc đã được phân công hoặc uỷ quyền giải quyết

- Lãnh đạo, trực tiếp điều hành Phó giám đốc và các bộ phận hoạt động đúng chức năng chuyên môn và đúng theo quy định của Nhà nước, thường xuyên kiểm tra hoạt động các bộ phận

- Xây dựng chương trình, kế hoạch công tác chung hàng năm của đơn vị và của từng bộ phận; thực hiện các văn bản của cấp trên

- Được ký, ban hành các văn bản theo thẩm quyền là những văn bản hướng dẫn nghiệp vụ và các văn bản hành chính thông thường trong phạm vi quản lý

- Định hướng, xây dựng cơ cấu tổ chức bộ máy của đơn vị theo quy định của BHXH tỉnh

Phó giám đốc

- Được quyền sử dụng các quyền hạn của Giám đốc để điều hành công việc của cơ quan khi Giám đốc đi vắng, nhân danh Giám đốc khi giải quyết công việc thuộc lĩnh vực phụ trách và chịu trách nhiệm trước Giám đốc về công việc đó Chỉ đạo, điều hành các bộ phận nghiệp vụ, xây dựng các chương trình kế hoạch công tác, các văn bản chuyên môn, nghiệp vụ trình Giám đốc xem xét, quyết định

- Kiềm tra, đôn đốc hoạt động của các bộ phận trong việc thực hiện các công việc được phân công, phát hiện và đề xuất kịp thời các vấn đề cần sửa đổi, bổ sung

- Ký thay Giám đốc trong phạm vi các lĩnh vực được phân công

- Giám sát việc thực hiện quy chế làm việc, nội quy cơ quan theo quy định, phối hợp làm việc với các bộ phận để giúp Giám đốc hiệu quả hơn

- Theo dõi tổ chức bộ máy và chỉ đạo xử lý các vấn đề nội bộ trong các bộ phận được phân công theo dõi

- Đảm bảo công tác phục vụ cho các cuộc họp, tiếp khách của cơ quan, hướng dẫn khách đến làm việc ở cơ quan

- Phối hợp với bộ phận kế hoạch - tài chính lên kế hoạch mua sắm trang thiết bị, tài sản cố định, văn phòng phẩm và cung cấp điều kiện vật chất cho các bộ phận

- Phối hợp với bộ phận thu để quản lý đối tượng tham gia BHXH và xét duyệt hồ

sơ hưởng các chế độ BHXH cho người lao động theo quy định

- Cung cấp toàn bộ các quyết định trợ cấp BHXH, lương hưu cho bộ phận kế hoạch - tài chính để lập danh sách chi trả

- Mở sổ sách theo dõi, lưu trữ chứng từ và sổ sách đúng quy định

Bộ phận thu

- Trực tiếp hướng dẫn đơn vị thực hiện các biểu mẫu đúng quy định, duyệt quyết toán thu BHXH, BHYT của các đơn vị hàng tháng, hàng quý, đôn đốc, nhắc nhở các đơn vị trích nộp BHXH, BHYT kịp thời để giải quyết các chế độ liên quan cho người lao động như: cấp sổ BHXH, thẻ BHYT, trợ cấp ốm đau, thai sản, TNLĐ-BNN, hưu trí, tử tuất, BHXH một lần

- Phối hợp với bộ phận kế hoạch - tài chính lên kế hoạch thu và quản lý nguồn thu BHXH hàng năm phù hợp với thực tế của đơn vị tham gia BHXH Hàng năm, cùng các bộ phận liên quan đề nghị khen thưởng các đơn vị làm tốt công tác BHXH

- Cung cấp danh sách các đơn vị nộp chậm BHXH hoặc vi phạm chế độ BHXH cho BHXH tỉnh và đội kiểm tra liên ngành của Thị xã (gồm Phòng LĐ -TBXH, BHXH, Liên đoàn lao động, Phòng kinh tế, Phòng tài nguyên - môi trường….)

để tiến hành kiểm tra, xử lý

- Xác nhận quá trình tham gia BHXH đề bộ phận chế độ, chính sách làm cơ sở tính mức trợ cấp BHXH cho người lao động

- Phối hợp với bộ phận hành chính thực hiện cấp sổ BHXH cho các đối tượng mới tham gia

- Kiểm tra, đối chiếu danh sách, xem xét hố sơ đối tượng tham gia BHXH, BHYT

- Mở sổ sách theo dõi, sắp xếp chứng từ ngăn nắp, gọn gàng, không thất lạc, mất mát hoặc hư hỏng, lưu trữ chứng từ và sổ sách theo quy định

- Thực hiện báo cáo hàng tháng, quý, năm cho Giám đốc và BHXH tỉnh

Bộ phận kế hoạch - tài chính

- Tham mưu cho Giám đốc trong việc xây dựng và sử dụng các nguồn kinh cho hoạt động của đơn vị đúng quy định tài chính, chịu thanh quyết toán các nguồn kinh phí trên

- Chịu trách nhiệm trước Giám đốc về quản lý thu, chi tài chính, tài sản cố định của đơn vị, thực hiện ghi chép chứng từ, sổ sách đầy đủ và kịp thời, lưu trữ chứng từ đúng theo quy định

- Phối hợp với bộ phận thu lập kế hoạch thu, chi trả BHXH, BHYT hàng năm và các quyết toán thu BHXH theo quý, năm Cung cấp các chứng từ thu BHXH của các đơn vị sử dụng lao động theo yêu cầu của bộ phận thu khi cần thiết

- Phối hợp với bộ phận tổ chức - hành chính lên kế hoạch sữa chữa, mua sắm tài sản cố định, trang thiết bị làm việc, văn phòng phẩm và các nguồn kinh phí khác

- Phối hợp với bộ phận chế độ, chính sách lên kế hoạch chi trả và quản lý quá trình chi trả chế độ BHXH cho các đối tượng hưởng chế độ BHXH được kịp thời, nhanh chóng và đầy đủ Đồng thời cung cấp cho bộ phận chế độ, chính sách danh sách đối tượng trợ cấp hàng tháng, hưu trí tạm vắng để kịp thời cắt giảm lương hàng tháng và số liệu thực chi chế độ BHXH

Bộ phận cấp sổ, thẻ

- Phối hợp với bộ phận thu, bộ phận chế độ, chính sách để tổ chức thẩm định, duyệt sổ và cấp sổ, in và phát hành thẻ hoàn chỉnh, bảo lưu sổ, chốt sổ cho các đối tượng tham gia

- Phối hợp với bộ phận tổ chức - hành chính lên kế hoạch nhu cầu sổ BHXH, phôi phiếu khám chữa bệnh và phối hợp quản lý, sử dụng sổ BHXH, phôi phiếu khám chữa bệnh tại BHXH Dĩ An

- Chịu trách nhiệm cấp sổ BHXH và thẻ BHYT cho người lao động mới tham gia, gia hạn thẻ BHYT cho người lao động đã tham gia

- Quản lý, hướng dẫn, tư vấn, kiểm tra tổ chức, cá nhân tham gia BHXH, BHYT

- Thực hiện mở sổ sách theo dõi, sắp xếp chứng từ ngăn nắp, gọn gàng và thực hiện chế độ lưu trữ chứng từ, sổ sách theo quy định

- Lập danh sách hồ sơ khám, chữa bệnh, BHYT

- Kiểm tra, giám sát các cơ sở khám, chữa bệnh

- Phối hợp với bộ phận cấp sổ, thẻ để cấp thẻ BHYT cho các tổ chức, cá nhân tham gia

- Từ chối, trả lại các loại hồ sơ không hợp lệ

- Thực hiện chuyển hồ sơ tiếp nhận cho bộ phận chế độ, chính sách tiến hành nhập

hồ sơ và xét duyệt, kiểm tra kết quả, ký hồ sơ cho các đối tượng tham gia

- Phối hợp với bộ phận kế hoạch - tài chính trong việc chi trả các chế độ và lên kế hoạch mua sắm trang thiết bị, văn phòng phẩm

- Phối hợp với bộ phận thu, bộ phận chế độ, chính sách trong việc giải quyết cho các đối tượng nhanh chóng, kịp thời theo quy định

- Mở sổ sách theo dõi, lưu trữ hồ sơ tài liệu, chứng từ và sổ sách theo quy định

Bộ phận công nghệ thông tin

- Khai thác, sử dụng, bảo quản các chương trình công nghệ thông tin của BHXH Việt Nam và BHXH tỉnh

- Nghiên cứu, xây dựng và ứng dụng các chương trình công nghệ thông tin vào công tác chuyên môn, nghiệp vụ, công tác quản lý của đơn vị

- Hướng dẫn các bộ phận trong việc sử dụng công nghệ thông tin tại đơn vị

- Thực hiện thu thập, xử lý dữ liệu phục vụ yêu cầu quản lý và cung cấp các số liệu tổng hợp và phân tích theo yêu cấu của Giám đốc và BHXH tỉnh

- Quản lý và sử dụng hiệu quả các chương trình hệ thống công nghệ thông tin tại đơn vị, phối hợp với bộ phận kế hoạch - tài chính trong việc lên kế hoạch, đề xuất để mua sắm, sửa chữa, thanh lý các thiết bị công nghệ thông tin

Chương 2 trình bày về tình hình cơ bản của BHXH Dĩ An Với nội dung này chúng ta đã hình dung về sự hình thành và phát triển của Huyện Dĩ An (nay là Thị xã) nói chung và BHXH Dĩ An nói riêng Qua đây thấy cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của BHXH Huyện Dĩ An Quan trọng nhất là thực trạng trong công tác chi trả và một số ý kiến đề xuất nhằm hoàn thiện công tác chi trả được trình bày ở chương 3

CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC CHI TRẢ BHXH Ở BHXH THỊ XÃ DĨ AN MỘT SỐ Ý KIẾN ĐỀ XUẤT NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC CHI TRẢ 3.1 Thực trạng công tác chi trả BHXH Thị xã Dĩ An

3.1.1 Những vấn đề chung chi trả BHXH

Chi trả BHXH là một hoạt động thường xuyên và liên tục của cơ quan BHXH,

là hoạt động đa dạng, phức tạp Bởi chi trả BHXH là các khoản chi cần thiết để thực hiện hoạt động của BHXH và các hoạt động có liên quan tới công tác BHXH, là hoạt động quan trọng trong công tác BHXH và không thể thiếu trong việc thực hiện các chế độ BHXH bởi vì:

- Chi trả BHXH là một trong những khâu quan trọng để đánh giá sự hiệu quả, thành công của công tác BHXH, nhằm đảm bảo đời sống của người lao động khi không may người lao động gặp phải những rủi ro, những tổn thất cả về vật chất lẫn tinh thần Nó là khâu quyết định tới sự thành công trong công tác BHXH, liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của những đối tượng được hưởng trợ cấp BHXH

- Chi trả BHXH là một phần tất yếu quan trọng của công tác BHXH, nó không thể tách rời hoạt động BHXH nói chung Cùng với hoạt động thu, đầu tư quỹ và hoạt động khác, nó có mối liên hệ chặt chẽ không tách rời hoạt động khác, được các hoạt động khác của BHXH hỗ trợ bổ sung, hoàn thiện, nhưng nó cũng hỗ trợ các hoạt động khác liên quan của BHXH

- Chi trả BHXH liên quan trực tiếp tới những quyền lợi của người lao động Sau khi họ tham gia BHXH trong một giai đoạn nhất định để được hưởng trợ cấp các chế độ theo quy định của pháp luật Đó là mong muốn của họ khi tham gia vào BHXH lúc họ bị ốm đau, TNLĐ-BNN, thai sản, tử tuất…

Cơ quan BHXH cần tạo được niềm tin của đối tượng và người lao động khi họ tham gia BHXH, cần xác định mục tiêu, nhiệm vụ quan trọng là “Chi đúng, chi đủ

và chi kịp thời cho đối tượng” Mặc dù đối tượng được hưởng trợ cấp BHXH đa dạng và rất phức tạp, do đó công tác chi trả BHXH không được phép xảy ra những sai sót đáng tiếc nào, nếu xảy ra sẽ ảnh hưởng tới quyền lợi của người được hưởng

Công tác chi trả BHXH không những có ý nghĩa về mặt xã hội mà còn có ý nghĩa kinh tế và chính trị rất lớn, không những đảm bảo cuộc sống hàng ngày của hàng triệu đối tượng mà còn góp phần tích cực vào việc ổn định trật tự và an toàn xã hội

3.1.2 Nguyên tắc trong công tác chi trả BHXH

- Chi trả BHXH phải tuân theo pháp luật:

+ Chi trả cho các chế độ BHXH dài hạn, loại chi này bắt nguồn từ việc bảo hiểm nguồn thu nhập cho người lao động khi về già, mất sức hay bị chết Đặc điểm của những chế độ BHXH này là thực hiện sau quá trình lao động, quan hệ phân phối là quan hệ mang tính chất hoàn trả, lợi ích thu được tương ứng với phần đóng góp Vì vậy việc chi trả cho các chế độ này phải cân đối với thu, trừ những trường hợp lạm phát, chỉ số giá sinh hoạt tăng hay nền kinh tế có sự biến động lớn mà ngân sách nhà nước phải tài trợ

+ Chi trả từng chế độ ngắn hạn phải được được cân đối trong phạm vi từng năm Hiện nay chi chế độ ngắn hạn này, các đơn vị được giữ lại 2% quỹ lương để chi trả trước cho người lao động sau đó quyết toán về cơ quan BHXH

+ Chi trả cho hoạt động quản lý BHXH mang tính chất hành chính sự nghiệp, vì vậy thường căn cứ vào thang bảng lương của cán bộ, công nhân viên chức Nhà nước, căn cứ vào các thủ tục hành chính như các đơn vị hành chính sự nghiệp khác + Chi trả cho các hoạt động đầu tư, phần chi này thường căn cứ vào dự án đầu tư xây dựng cơ bản hàng năm

+ Các khoản chi khác: chi tiếp khách, chi cho việc chia lãi

3.1.3 Phương thức chi trả và quy trình chi trả BHXH

Phương thức chi trả

Hiện tại BHXH Việt Nam nói chung và BHXH Dĩ An nói riêng có một số phương thức chi trả:

- Phương thức chi trả trực tiếp: Là phương thức thanh toán trực tiếp giữa cơ

quan BHXH và đối tượng tham gia BHXH về các quyền lợi đối tượng được hưởng

mà không phải uỷ thác hoàn toàn cho các đại lý

Ưu điểm: Cán bộ BHXH có thể đi sâu, đi sát để nắm vững tình hình của đối tượng BHXH, tránh được tình trạng vi phạm các quy định trong công tác chi trả BHXH Xử lý hợp lý các hiện tượng thay đổi chính sách liên quan đến đối tượng Công tác thanh quyết toán giữa các bộ phận trong cơ quan BHXH sẽ nhanh hơn các đại lý Chứng từ đầy đủ hợp lý, hợp pháp như chế độ kế toán Nhà nước đã ban hành Nhược điểm: Đòi hỏi công tác lập kế hoạch chi trả thật khoa học, chính xác, cán bộ chi trả có đủ số lượng cần thiết và có nghiệp vụ đáp ứng được các yêu cầu của công việc để đáp ứng kịp thời trong chi trả, đối với vùng sâu, vùng xa thì mô hình này gặp khó khăn

- Phương thức chi trả gián tiếp: Cơ quan BHXH thông qua ban đại diện chi trả

phường, thị trấn tổ chức và thanh toán chi trả các khoản trợ cấp BHXH thường xuyên cho đối tượng thuộc địa bàn quản lý gồm lương hưu, trợ cấp TNLĐ-BNN, trợ cấp tuất, trợ cấp CB xã phường…

Ưu điểm: Trong một thời gian ngắn có thể chi trả cho một đối tượng tương đối lớn và rộng khắp, cán bộ chi trả là nhứng người địa phương, do đó có thể đi sâu, đi sát nắm vững tình hình đối tượng được chi trả, tạo mối quan hệ tốt giữa cơ quan BHXH và chính quyền địa phương, tiết kiệm được chi phí, biên chế trong công tác chi trả

Nhược điểm: Cơ quan BHXH không tiếp xúc trực tiếp với đối tượng được chi trả, do đó cũng có những khó khăn nhất định trong việc nắm vững tâm tư, nguyện vọng của đối tượng được hưởng BHXH, lệ phí chi trả thấp do đó mà các đại lý chi trả nhiều khi không nhiệt tình trong công tác chi trả BHXH, nhiều đại lý chi trả

tài chính của ngành BHXH, thời gian chi trả từ các đại lý chi trả cho đối tượng được hưởng BHXH khó đảm bảo về mặt thời gian

- Phương thức chi trả qua thẻ ATM: Cơ quan BHXH thông qua ngân hàng để

tiến hành chi trả cho các đối tượng tham gia BHXH được hưởng quyền lợi

Ưu điểm: Đây là phương thức chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH hiện đại, phù hợp với xu thế phát triển chung của nền kinh tế hội nhập, đáp ứng được nhu cầu hưởng thụ các dịch vụ phục vụ từ việc ứng dụng công nghệ thông tin được triển khai, giảm bớt các thủ tục hành chính, hạn chế sử dụng tiền mặt trong lưu thông, đảm bảo an toàn tiền mặt trong chi trả

Nhược điểm: Đòi hỏi những người phải có sự hiểu biết nhất định về tài khoản, cách sử dụng thẻ, mật mã cá nhân Đối với người cao tuổi, sức khoẻ và trí nhớ kém thì gặp khó khăn trong thao tác, sử dụng máy ATM và mạng lưới máy ATM của ngân hàng còn tương đối it, sự liên kết để tạo tiện ích cho khách hàng chưa cao

Quy trình chi trả

Là sự kế tiếp của các khâu có liên quan đến tác nghiệp chi trả nhằm theo dõi, kiểm soát sự vận hành của đồng tiền từ khi ra khỏi quỹ BHXH đến tay đối tượng, thu hồi các hồ sơ, chứng từ liên quan, lưu trữ bảo quản Quy trình chi trả phụ thuộc chặt chẽ vào cơ chế quản lý, phương thức vận hành và từng loại chế độ BHXH…Quy trình chi trả BHXH được biểu hiện qua việc lập dự toán chi BHXH,

tổ chức chi trả và thanh quyết toán Các khâu trong quá trình chi trả phải kế tiếp, có mối liên hệ rằng buộc và hỗ trợ lẫn nhau, nhằm mục tiêu quản lý tốt tiền mặt trong quá trình chi trả Trách nhiệm quản lý tiền mặt là thủ trưởng cơ quan, kế toán phụ trách, thủ quỹ và ban đại diện chi trả xã, phường chi trả cho đối tượng Bởi vậy các thành phần này phải thực hiện thật tốt những quy định cụ thể về quản lý tiền mặt theo quy định của Nhà nước

BHXH Thị xã Dĩ An thực hiện chi trả các chế độ theo phương thức chi trả trực tiếp tại cơ quan BHXH là chủ yếu, ngoài ra còn áp dụng phương thức chi trả gián tiếp thông qua các đại lý chi trả tại địa bàn phường, thị trấn