Thực trạng của việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc

Do những yêu cầu cấp thiết như vậy nhóm nghiên cứu đã quyết định chọn đề tài: Thực trạng của việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn tỉnh Vĩn

Phần thứ nhất: GIỚI THIỆU CHUNG

1 Lời nói đầu

Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá của mỗi quốc gia, là điều kiện tồn tại

và phát triển của con người và các sinh vật khác trên trái đất Đó là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hoá xã hội, an ninh quốc phòng Mỗi quốc gia, mỗi địa phương có một quỹ đất đai nhất định được giới hạn bởi diện tích, ranh giới, vị trí Việc sử dụng và quản lý quỹ đất đai này được thực hiện theo quy định của nhà nước, tuân thủ luật đất đai và những văn bản pháp lý

có liên quan Luật đất đai năm 2013 ra đời đã xác định đất đai thuộc sở hữu toàn dân và do nhà nước thống nhất quản lý Để đảm bảo tính thống nhất trong công tác quản lý đất đai thì công tác đăng ký và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất phải được thực hiện nghiêm túc Công tác này không chỉ đảm bảo sự thống nhất quản lý mà còn bảo đảm các quyền lợi và nghĩa vụ cho người sử dụng, giúp cho người sử dụng đất yên tâm đầu tư, sản xuất, xây dựng các công trình Hiện nay vấn đề về đất đai là vấn đề được nhiều người quan tâm, tranh chấp, khiếu nại, lấn chiếm đất đai thường xuyên xảy ra và việc giải quyết vấn đề này cực kỳ nan giải do thiếu giấy tờ pháp lý Cùng với quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước như ngày nay đã làm cho thị trường bất động sản trở nên sôi động, trong đó đất đai là hàng hoá chủ yếu của thị trường này Nhưng thực tế trong thị trường này thị trường ngầm phát triển rất mạnh mẽ Đó là vấn đề đáng lo ngại nhất hiện nay Để đảm bảo cho thị trường này hoạt động công khai, minh bạch thì yêu cầu công tác đăng ký cấp giấy chứng nhận phải được tiến hành Ngoài ra một vấn đề quan trọng của việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là giúp cho nhà nước có cơ sở pháp lý trong việc thu tiền sử dụng đất, tăng nguồn ngân sách cho nhà nước Đăng ký, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của tỉnh Vĩnh Phúc mặc dù đã được các ngành các cấp quan tâm nhưng kết quả còn nhiều hạn chế Việc tìm hiểu và đánh giá tình hình thực hiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc giúp UBND tỉnh với tư

cách đại diện nhà nước sở hữu về đất đai có những biện pháp đẩy nhanh công tác này Do những yêu cầu cấp thiết như vậy nhóm nghiên cứu đã quyết định chọn đề

tài: Thực trạng của việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc” làm đề tài nghiên cứu năm 2016

2 Tên đề tài: “Thực trạng của việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc”

3 Chủ nhiệm đề tài:

Th.s Phạm Thu Hương – giảng viên khoa Quản lý nhà nước – trường Chính trị tỉnh Vĩnh Phúc

4 Cơ quan thực hiện đề tài:

Nhóm giảng viên trường chính trị tỉnh Vĩnh Phúc

5 Cơ quan quản lý đề tài:

Trường Chính trị tỉnh Vĩnh Phúc

6 Cơ quan phối hợp thực hiện đề tài

Tổ chức 1: sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Vĩnh Phúc

Tổ chức 2: Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh Vĩnh Phúc

Tổ chức 3: Các chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai cấp huyện

7 Thời gian thực hiện

Đề tài được thực hiện từ tháng 1 năm 2016 đến tháng 12 năm 2016

8 Kinh phí thực hiện

14 000 000 đồng chẵn (mười bốn triệu đồng chẵn)

9 Lý do chọn đề tài

Đất đai là nguồn tài nguyên có vai trò quan trọng nên việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là một nhiệm vụ hàng đầu trong công tác quản lý nhà nước về đất đai của nước ta nói riêng, các quốc gia nói chung, qua đó góp phần giúp cho người sử dụng đất có thể yên tâm đầu tư, cải tạo nâng cao hiệu quả đất đai Làm tốt công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cũng giúp nhà nước quản lý chặt chẽ hơn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất tốt hơn Trong những năm qua, hệ thống văn bản quy định về cấp giấy chứng

nhận quyền sử dụng đất đã được ban hành là căn cứ pháp lý cho các cơ quan có thẩm quyền thực hiện Tuy nhiên trong thực tế, khi triển khai hệ thống văn bản này còn gặp nhiều vấn đề phức tạp: người dân không muốn nhận giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cơ quan nhà nước cấp giấy không đúng thẩm quyền, … Chính tình trạng đó đã làm cho hoạt động quản lý Nhà nước về đất đai gặp khó khăn và không mang lại hiệu quả quản lý cao Nguyên nhân dẫn đến tình trạng

đó không chỉ xuất phát từ phía người dân mà còn liên quan đến trách nhiệm của các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền

Với lý do trên, việc nghiên cứu để tìm ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là một việc làm có tính cấp

thiết hiện nay Chính vì vậy, nhóm nghiên cứu quyết định chọn đề tài: “Thực trạng việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc ” làm đề tài nghiên cứu khoa học năm 2016

10 Tình hình nghiên cứu của đề tài

Trên nhiều bình diện tiếp cận, nhiều công trình nghiên cứu đã đề cập đến vấn đề cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất như: Nguyễn Quang Học (2004), Các vấn đề pháp lý về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, luận văn thạc sỹ luật học, trường đại học Luật Hà Nội; Đặng Anh Quân (2011), Bàn về khái niệm đăng ký đất đai trên Tạp chí Khoa học pháp lý số 2/2011 Ngoài ra, một số công trình khoa học có liên quan đến lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sủ dụng đất như: Nguyễn Quang Tuyến (2003), Địa vị pháp lý người sử dụng đất trong các giao dịch dân sự, thương mại về đất đai, Luận án tiến sỹ luật học, Đại học Luật

Hà Nội; Trần Quang Huy (2009), Pháp luật đất đai Việt Nam hiện hành nhìn từ góc độ bảo đảm quyền của người sử dụng đất,… Về cơ bản các công trình nghiên cứu này đã đề cập đến một số vấn đề lý luận về công tác quản lý đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đưa ra được một số thực trạng trong quá trình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở nước ta hiện nay và đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nói chung Tuy nhiên, các công trình này nghiên cứu ở phạm vi rất rộng (cả

nước, công tác quản lý đất đai, công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nói chung của các cấp), chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu, khảo sát thực trạng việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình, cá nhân trên địa bản tỉnh Vĩnh Phúc

Trong hoạt động nghiên cứu khoa học hàng năm của trường Chính trị tỉnh Vĩnh Phúc, đây là lần đầu tiên thực hiện đề tài đi sâu nghiên cứu lĩnh vực này

11 Mục tiêu của đề tài

Đề tài tập trung khảo sát thực trạng của việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc Từ đó đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả của việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc

12 Cách tiếp cận

Đề tài được tiếp cận từ góc độ nghiên cứu các quan điểm, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước trong việc cấp giấy chứng nhận quyền sủ dụng đất Đồng thời tổ chức điều tra, thống kê, tìm hiểu thực tế, thu thập các tài liệu, thông tin có liên quan đến việc cấp giấy chứng nhận quyền sủ dụng đất cho các hộ gia đình, cá nhân ; tổ chức hội thảo, lấy ý kiến của một số

cơ quan chuyên môn trực tiếp làm công tác này

13 Nội dung nghiên cứu

Nội dung 1: Làm rõ cơ sở lý luận, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với hộ gia đình, cá nhân

Nội dung 2: Khảo sát thực trạng công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc từ khi luật đất đai mới có hiệu lực (2014 - 2016)

Nội dung 3: Đề xuất một số giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với hộ gia đình, cá nhân thời gian tới

14 Phương pháp nghiên cứu

Về phương pháp luận: Nhóm nghiên cứu đã sử dụng phương pháp chủ

yếu là phương pháp duy vật biện chứng và phương pháp duy vật lịch sử

Phương pháp nghiên cứu:

Nhóm nghiên cứu chú trọng sử dụng các phương pháp nghiên cứu thực tiễn là phương pháp phỏng vấn sâu, điều tra xã hội học với 300 phiếu khảo sát chia đều cho 9/9 huyện, thành thị trong tỉnh, nghiên cứu các tài liệu thứ cấp Trong đó căn cứ vào đặc trưng vấn đề cần nghiên cứu, nhóm đã chia đối tượng điều tra thành các nhóm khác nhau và sử dụng những phương pháp điều tra tương ứng cho mỗi nhóm Cụ thể với nhóm đối tượng là các cá nhân, hộ gia đình, nhóm sử dụng chủ yếu là phương pháp điều tra bằng phiếu kết hợp với phỏng vấn sâu một vài nội dung liên quan Với nhóm đối tượng điều tra là các công chức, viên chức, người lao động trong hệ thống Văn phòng đăng ký đất đai, sở Tài nguyên và Môi trường Vĩnh Phúc, các Phòng Tài nguyên và Môi trường trực thuộc UBND cấp huyện và các công chức địa chính cấp xã trong tỉnh, nhóm nghiên cứu ưu tiên sử dụng phương pháp phỏng vấn sâu kết hợp thảo luận nhóm về một số vấn đề liên quan đến chuyên môn như : những vướng mắc trong cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nguyên nhân của những vướng mắc đó và các giải pháp, kiến nghị để đẩy nhanh tiến độ cấp giây chứng nhận quyền sử dụng đất, …

Ngoài ra, nhóm sử dụng các phương pháp xử lý số liệu chủ yếu như: phương pháp thống kê, tổng hợp, phân tích; phương pháp so sánh; phương pháp lịch sử, phương pháp đọc tài liệu; phương pháp sơ đồ hóa số liệu

15 Tiến độ thực hiện

Xây dựng thuyết minh, đề cương đề tài : tháng 1/2016

Hoàn thiện đề cương chi tiết đề tài: tháng 2/2016

Xây dựng phiếu điều tra, tiến hành điều tra, khảo sát: tháng 3/2016

Phân tích, tổng hợp số liệu, thông tin: tháng 4/2016

Viết báo cáo : tháng 6/2016

Hội thảo trao đổi kinh nghiệm: tháng 9/2016

Nghiệm thu đề tài : tháng 12/2016

16 Hiệu quả của đề tài

Về đường lối, chính sách, pháp luật: đề tài tổng hợp, phân tích để hệ thống hóa cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ gia đình và cá nhân theo quy định của luật Đất đai 2013

Đề tài cũng làm sáng tỏ thực trạng vấn đề cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ gia đình và cá nhân trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc trong thời gian sau khi luật Đất đai 2013 có hiệu lực thi hành

Tác động đến xã hội: Sau khi được nghiệm thu đề tài đưa ra một số giải pháp góp phần nâng cao chất lượng công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình, cá nhân tại các huyện trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc

Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể là nguồn tư liệu tham khảo cho các giảng viên trường Chính trị tỉnh Vĩnh Phúc Thông qua tham gia thực hiện đề tài, năng lực nghiên cứu của nhóm nghiên cứu là các giảng viên trường Chính trị tỉnh Vĩnh Phúc được nâng cao hơn

17 Sản phẩm giao nộp

- 06 báo cáo kết quả nghiên cứu đề tài

- 06 báo cáo tóm tắt

- 01 USB chứa file báo cáo kết quả đề tài và file báo cáo tóm tắt

Phần thứ 2: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

Chương 1 TỔNG QUAN VỀ CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT 1.1 Khái niệm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Khoản 16 điều 3 luật Đất đai 2013 khẳng định: “ Giấy chứng nhận quyền

sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất là chứng thư pháp lý để Nhà nước xác nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất hợp pháp ”

Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do Bộ Tài nguyên và Môi trường phát hành theo một mẫu thống nhất và được áp dụng trong phạm vi cả nước đối với mỗi loại đất, nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất Giấy chứng nhận gồm

một tờ có 04 trang, in nền hoa văn trống đồng màu hồng cánh sen (được gọi là phôi giấy chứng nhận) và trang bổ sung nền trắng; mỗi trang có kích thước

190mm x 265mm

1.2 Sự cần thiết phải thực hiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 1.2.1.Vai trò của đất đai

Đất đai được xem là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống Không có đất đai thì không có bất kỳ một hoạt động nào diễn ra và cũng không

có sự tồn tại của xã hội loài người Đất đai là nguồn của cải, là tài sản cố định, là thước đo sự giàu có của mỗi quốc gia, là địa điểm, là cơ sở của các thành phố, làng mạc, các công trình công nghiệp, giao thông, thuỷ lợi, các công trình phúc lợi khác Đối với các ngành khác nhau thì đất đai có một vai trò và vị trí nhất định

1.2.2 Mối quan hệ giữa cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với các nội dung khác trong công tác quản lý nhà nước về đất đai

Với việc xây dựng và ban hành các văn bản pháp quy về quản lý sử dụng đất

Với công tác điều tra đo đạc đất

Với công tác lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

Với công tác giao đất, cho thuê đất

Đối với công tác phân hạng và định giá nhà đất

Công tác thanh tra và giải quyết tranh chấp đất đai

Ngoài ra hệ thống thông tin đất đai được xây dựng từ kết quả cấp giấy chứng nhận sẽ được kết nối với hệ thống các cơ quan nhà nước có liên quan, với

hệ thống tổ chức tài chính, tín dụng; được đưa lên mạng thông tin điện tử để tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp có thể tìm hiểu thông tin đất đai một cách thuận lợi, nhanh chóng ,góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của xã hội

1.2.3 Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là công cụ bảo vệ chế độ sở hữu toàn dân đối với đất đai

1.2.4 Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là điều kiện để nhà nước quản lý chặt chẽ toàn bộ quỹ đất đai trong cả nước, đảm cho việc sử dụng đất đầy đủ, hiệu quả và tiết kiệm nhất

1.2.5 Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là cơ sở bảo đảm cho thị trường bất động sản phát triển bền vững

1.3 Tình hình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở Việt Nam qua các thời kỳ.

1.4 Cơ sở pháp lý và các nội dung của việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

1.4.1 Cơ sở pháp lý của giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

1.4.2.Nguyên tắc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

1.4.3 Nội dung giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

1.4.5 Thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Chương 2:

THỰC TRẠNG CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT CHO HỘ GIA ĐÌNH, CÁ NHÂN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC 2.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội ảnh hưởng đến vấn đề cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của tỉnh Vĩnh Phúc

2.1.1 Điều kiện tự nhiên

2.1.2.Điều kiện kinh tế xã hội

Trên cơ sở phân tích những điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội của tỉnh nhóm nghiên cứu rút ra những thuận lợi và khó khăn do các điều kiện này mang lại cho công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn tỉnh

2.2 Hiện trạng sử dụng đất trên địa bàn tỉnh

2.3 Khái quát tình hình quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn tỉnh vĩnh phúc.

2.4 Thực trạng việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các

hộ gia đình và cá nhân trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc

2.4.1 Thực trạng hồ sơ địa chính

Việc lập hồ sơ địa chính:

Việc lập hệ thống sổ sách

Công tác chỉnh lý hồ sơ địa chính

Thực trạng quản lý hồ sơ địa chính

2.4.2 Thực trạng nguồn nhân lực làm công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của tỉnh.

Nguồn nhân lực làm công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bàn tỉnh bao gồm các cán bộ, công chức, viên chức của hệ thống văn phòng đăng ký đất đai cấp tỉnh và các chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai tại các huyện Ngoài ra còn có các công chức địa chính, lao động hợp đồng đảm nhận mảng công tác địa chính tại các ủy ban nhân dân cấp xã Số lượng và chất lượng đội ngũ này đang dần được nâng lên nhưng nhìn chung chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu công việc

2.4.3 Thực trạng cơ sở vật chất phục vụ công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bàn tỉnh

Về cơ bản cơ sở vật chất của hệ thống văn phòng đăng ký đất đai bước đầu được đảm bảo Tuy nhiên cơ sở vật chất, trang thiết bị làm việc của các chi nhánh văn phòng phần lớn đã cũ, hết khấu hao và giá trị sử dụng thấp Mặc dù đã được đầu tư thiết bị mới song vẫn chưa đảm bảo, đáp ứng được yêu cầu công việc

2.4.4 Kết quả cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của tỉnh trong những năm qua.

Trong những năm qua, đặc biệt là từ sau khi luật Đất đai 2013 có hiệu lực thi hành năm 2014, công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn tỉnh luôn được coi là nhiệm vụ quan trọng và cần được hoàn thành các chỉ tiêu hàng năm được ủy ban nhân dân tỉnh giao Trong 8 tháng năm 2015, hệ thống văn phòng đăng ký đất đai của tỉnh đã giải quyết được 43.611 hồ sơ các loại Trong đó, đăng ký cấp được 9.355 giấy chứng nhận quyền

sử dụng đất; xác nhận thay đổi trên giấy chứng nhận được 3.038 hồ sơ; kiểm tra biên tập và thực hiện trích đo địa chính thửa đất để thực hiện cấp giấy chứng nhận đúng, chính xác ranh giới, diện tích thửa đất theo đúng quy định được 6.800 thửa; hướng dẫn trả lời cho 5.438 lượt công dân đến làm các thủ tục liên quan đến đăng ký cấp giấy chứng nhận và xử lý được gần 50 vướng mắc trong quá trình thực hiện nhiệm vụ

Bảng 2.5 tổng hợp, so sánh kết quả cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc

trước và sau khi luật đất đai 2013 có hiệu lực thi hành.

Trước tháng 10/2014

(Đvt: giấy chứng nhận)

Từ tháng 10/2014 đến

tháng 6/2016

(Đvt: giấy chứng nhận)

Bình quân/năm

20 653

(nguồn: Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh Vĩnh Phúc)

2.5 Đánh giá thực trạng và những vấn đề cần hoàn thiện để đẩy nhanh tiến độ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc thời gian qua.

2.5.1 Những kết quả