Sáng kiến kinh nghiệm một vài kinh nghiệm giúp học sinh yếu kém khối lớp 7 học tốt môn toán ở trường PTDTBT THCS trung tiến quan sơn thanh hóa

Định hướng đôi mới phương pháp dạy học hiện nay đã xác định “phương pháp dạy học Toán trong nhà trường các cấp phải phát huy tính tích cực, tự giác chủ động của người học, hình thành và

A MO DAU

I LY DO CHON DE TAI:

Toán học ngày nay giữ một vai trò quan trọng đối với cách mạng khoa học

kỹ thuật Nó ngày càng thu hút sự quan tâm của nhiều người đối với việc học toán ở trường phô thông và kích thích sự ham muốn của học sinh ở mọi lứa tuôi

Định hướng đôi mới phương pháp dạy học hiện nay đã xác định “phương pháp dạy học Toán trong nhà trường các cấp phải phát huy tính tích cực, tự giác

chủ động của người học, hình thành và phát triển năng lực tự học, trau dỗi các

phẩm chất linh hoạt , độc lập sáng tao của tư duy”.Bắt nguồn từ định hướng đó giáo viên cần phải học hỏi nghiên cứu, tìm tòi và áp dụng những phương pháp dạy học sao cho phù hợp với từng vùng miền, từng đói tượng học sinh, từng

kiểu bài làm cho hiệu quả giờ học đạt cao nhất

Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy và tìm hiểu thực tiễn tại trường

PTDTBT.THCS Trung Tiến — Quan Sơn — Thanh Hóa tôi thấy còn nhiều học

sinh khi học môn Toán còn chưa nắm vững được kiến thức cơ bản, chất lượng

bộ môn vẫn còn thấp, các bài kiểm tra, bài thi còn chưa đạt yêu cầu Bằng thực

tiễn trong giảng dạy và tìm hiểu đã có những ý kiến như: Toán học là môn học

khó tiếp thu, lượng kiến thức trong giờ học nhiều mà lại khô khan, không hấp

dẫn Điều đó nãy sinh trong tôi những trăn trở là :Làm thế nào đề nâng cao chất lượng bộ môn? Làm thế nào đề học sinh hứng thú, say mê trong khi học?

Có biện pháp gì để tạo hứng thú say mê tìm tòi sáng tạo, vận dụng những gì đã

học vào thực tiễn

Muốn cho học sinh nhất là học sinh Trung học cơ sở có những tính tích cực,

tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo có năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng

say mê học tập và ý chí vươn lên thì đòi hỏi người giáo viên phải có một phương pháp dạy học đạt hiệu quả cao đối với từng bài dạy

Là một giáo viên đã có hơn mười năm gắn bó với nghề Tôi rất hiểu và

thông cảm trước những khó khăn của các em Bởi vậy trong quá trình giảng day tôi luôn học hỏi đồng nghiệp và tìm tòi những phương pháp thích hợp để giúp các em học sinh yếu, kém yêu thích và học tốt môn toán Với mong muốn nâng

cao chất lượng dạy học môn toán ở trường THCS: và qua thực tế đạy học tôi đã

tìm tòi áp dụng một số giải pháp đem lại thành công Vì thế tôi chọn đề tài:

"Một vài kinh nghiệm giúp học sinh yếu kém khối lép 7 học tốt môn toán” ở

Trường PTDTBT-THCS Trung Tiến-Quan Sơn -Thanh Hóa

I.MỤC ĐÍCH NGHIÊN CƯÚ

Hướng dẫn học sinh tiếp thu các kiến thức cơ bản của môn Toán và đạt kết quả cao không phải là chuyện nói đến đâu làm ngay được đến đó Muốn đạt hiệu

SangKienKinhNghiem.org

quả giảng dạy đòi hỏi một mặt kiến thức của thầy phải vững, phải sâu, phải có phương pháp phù hợp: mặt khác đòi hỏi người thầy có kỹ năng, nghiệp vụ sư

phạm thật khéo léo Với đối tượng học sinh lớp 7 các em đã bắt đầu có biêu

hiện của lứa tuổi “ tập làm người lớn” nên lời khen, lời động viên đối với các em

phát huy hiệu quả không nhỏ Bởi nó đã tác động vào thế giới tâm lí, tình cảm của các em khiến nây sinh hứng thú về vấn đề đang được đặt ra hướng các em

đến với những hành vi tự giác, chủ động và tích cực trong việc chiếm lĩnh tri thức Đặc biệt với học sinh có biểu hiện chán học, khó tiếp thu hoặc không có

tỉnh thân tiếp thu kiến thức sẽ khiến các em rơi vào tình trạng học sa sút Bởi vậy người giáo viên phải dùng cái tâm của mình đề giúp các em vượt qua trở ngại này vươn lên trong học tập Và khi ấy người giáo viên thực sự đành cho các

em một sự động viên, khích lệ kịp thời để tạo ra một bước đột phá trong học tập

Khi xác định được mục đích, ý nghĩa lớn lao của ván đề này mới có thẻ xây dựng được phương pháp phù hợp nhất Chính vì v: ay tôi chon dé tai nay với mong muốn tìm được một phương pháp tối ưu nhất đề trong quỹ thời gian cho phép hoàn thành được một hệ thống chương trình qui định, nhằm lấp đầy các chỗ hồng kiến thức và từng bước nâng cao thêm về mặt kỹ năng trong việc giải các bài tập Toán cho học sinh Từ đó phát huy, khơi dậy khả năng sử dụng hiệu quả kiến thức vốn có của học sinh, đồng thời thu hút, lôi cuốn các em ham thích học môn toán, đáp ứng những yêu cầu về đổi mới phương pháp và nâng cao

chất lượng dạy học hiện nay

HI- ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Kiến thức môn toán bậc THCS như đã trình bày đóng vai trò nền tảng Vì thế

khắc phục tình trạng yếu kém môn toán ở bậc THCS là vấn đề không chỉ của riêng một cá nhân giáo viên dạy toán nào Tuy nhiên, đẻ đạt hiệu quả rõ ràng trong việc nghiên cứu và thê nghiệm trong đề tài này tôi chú yếu tập trung đi sâu vào phương pháp dạy học toán cho học sinh yếu, kém thuộc lớp 7 của trường PTDTBT-THCS Trung Tiến -Quan Sơn -Thanh Hóa vào các giờ học luyện tập,

tự chọn, các buổi học phụ kém, các giờ học ngoại khóa.Các bài toán được đề cập đến trong để tài thuộc phạm vi SGK, SBT đảm bảo tính vừa sức đối với các em

IV- PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

-Nghiên cứu từ các tài liệu và sách tham khảo có liên quan

-Thông qua dự giờ rút kinh nghiệm từ đồng nghiệp

-Hệ thống lý thuyết của từng tiết dạy, từ đơn giản đến phức tạp

-Trién khai nội dung đề tài, kiểm tra và đối chiếu kết quả học tập của học sinh từ đầu năm học đến cuối học kì I

SangKienKinhNghiem.org

dục, điều 28.2, đã ghi: “Phương pháp giáo dục phô thông phải phát huy tính tích

cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo

nhóm, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” Vì vậy, ngoài việc năm

vững lý thuyết trên lớp học sinh còn phải vận dụng lý thuyết đó một cách hợp lý, khoa học dé giải bài tập.Bài tập Toán nhằm hình thành cho học sinh thế giới

quan duy vật biện chứng, hứng thú học tập, có niềm tin, phẩm chất đạo đức của

người lao động Bài tập toán nhằm phát triên năng lực tư duy cúa học sinh đặc

biệt là rèn luyện những thao tác trí tuệ hình thành những phâm chất tư duy sáng tạo Bài tập Toán nhằm đánh giá mức độ kết quả dạy và học, đánh giá khả năng

độc lập và trình độ phát triển của học sinh

Dạy Toán, học Toán là quá trình tư duy liên tục, cho nên việc nghiên cứu

tìm tòi, đúc kết kinh nghiệm của người dạy Toán và học Toán là không thê thiếu

được Trong đó, việc chuyên tải kinh nghiệm để dạy tốt là điều trăn trở của

nhiều giáo viên Việc truyền thụ kiến thức sẽ trở nên hấp dẫn học sinh hơn nếu giáo viên hiểu ý đồ của sách giáo khoa, giúp học sinh nắm kiến thức một cách

hệ thống, dẫn đắt học sinh đi từ điều đã biết đến điều chưa biết

Bên cạnh đó, việc khai thác, mở rộng kiến thức cũng giúp học sinh say mê

học Toán, phát huy khả năng tư duy sáng tạo của mình

Chính suy nghĩ trên, bản thân tôi đã tìm tòi, sưu tập và hệ thông kiến thức, giúp học sinh có những kinh nhgiệm giải toán về tỉ lệ thức và tính chất của dãy

tỉ số bằng nhau một cách nhẹ nhàng, đơn giản

Trên bục giảng, ở mỗi tiết đạy, để tạo hứng thú cho học sinh, người giáo viên phải luôn tạo ra tình huống có van dé dé học sinh so sánh, chọn lọc Từ đó rút ra

những kiến thức cần nhớ

Học sinh yếu kém về toán là những học sinh có kết quả về môn toán

thường xuyên dưới mức trung bình Do đó việc lĩnh hội tri thức, rèn luyện kỹ năng cân thiết đói với những học sinh này tat yếu đòi hỏi tốn nhiều công sức và thời gian hơn so với những học sinh khác

SangKienKinhNghiem.org

Về mặt lý luận, người thầy phải nắm vững các đặc điểm của học sinh yếu

kém đề từ đó đề ra các giải pháp phù hợp nhằm khắc phục tình trạng yếu kém

trong học toán của học sinh

I THỰC TRẠNG CỦA HỌC SINH KHÓI LỚP 7 TRƯỜNG PTDTBT-

THCS TRUNG TIỀN TRONG HỌC TẬP BỘ MÔN TOÁN

Trên địa bàn mà trường tôi trực thuộc, học sinh đa số là con em dân tộc

thái, điều kiện kinh tế còn khó khăn nên việc đầu tư về vật chất cũng như thời

gian cho con cái học tập chưa cao, ngoài giờ đến lớp các em còn phải giúp đỡ

bố mẹ các công việc gia đình, không có thời gian để tự học Sự quan tâm kèm cặp con cái của phụ huynh còn hạn chế Ý thức học tập của một số em chưa

cao, phương pháp học tập chưa phù hợp, dẫn đến chất lượng học tập của học

sinh còn yếu vì thế hầu hết các em sợ học môn toán

Qua kết quả khảo sát chất lượng đầu năm môn Toán ở khối lớp 7 khiến bat

cứ ai nhìn vào củng cảm tháy lo ngại ,cụ thể:

HI CÁC BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH YÊU ,KÉM HỌC TỐT MÔN

TOÁN Ở TRƯỜNG PTDTBT-THCS TRUNG TIỀN

1 Khảo sát chất lượng đầu năm của học sinh để tìm đối tương yếu, kém

Thông qua học bạ lớp dưới, thông qua bài kiểm tra khảo sát đầu năm, kiểm tra vấn đáp những kiến thức cơ bán, trọng tâm mà các em đã được học Qua đó giúp tôi nắm được những đối tượng học sinh yếu kém và những “iô hổng” kiến thức của các em Trên cơ sở đó tôi phân lớp thành nhiều nhóm gọi là nhóm " Tương đông về kiến thức” Rồi tìm hiểu nguyên nhân và lập kế hoạch khắc phục

2 Tìm hiểu và phân loại các nguyên nhân

Qua thực tế tìm hiểu tôi nhận thấy có các nguyên nhân chủ yếu sau dẫn đến học sinh học yếu đó là:Học sinh có nhiều "/ố ñồng” về kiến thức cũng như kỹ năng do:

* Nguyên nhân khách quan:

+ Do kinh tế gia đình khó khăn nên điều kiện học tập thiếu thốn về cả vật chất

cũng như thời gian, dẫn đến kết quả học tập theo đó bị hạn chế

+ Do học sinh có sự khủng hoảng nhất thời về mặt tỉnh than trong cuộc sống

dẫn đến sao nhãng việc học hành

+ Do không hứng thú với môn học,có tâm lý sợ mỗi khi đến giờ học Toán

SangKienKinhNghiem.org

* Nguyên nhân chủ quan:

+ Kiến thức bị hông do học sinh lười học

+ Do khả năng tiếp thu chậm

+ Do thiếu phương pháp học tập phù hợp

3 Thưc hiên các biên pháp khắc phuc yếu, kém

3.1 Khắc phục các yếu tố khách quan

a) Đối với những em do hoàn cảnh kinh tế gia đình quá khó khăn

Vi dụ như các em bị thiếu thốn sách vở đồ dùng học tập Ngoài các budi đến lớp các em phải đi mò cua, bắt óc để phụ giúp kinh tế gia đình không có thời

gian đề học tập Sau khi tìm hiểu biết được hoàn cảnh của các em tôi đã có ý kiến đề xuất lên ban lãnh đạo nhà trường có thể miễn giảm cho các em một phần nào các khoản đóng góp có thê được, giảm bớt gánh nặng về sự thiếu thốn vật chất cho các em Ngoài ra tôi đã phát động các em học sinh trong lớp quyên góp một phần nào đó đề giúp bạn có thể mua một số đồ đùng học tập như sách giáo

khoa,bút vở Tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các em đó trong học tập

b) Với đối tượng học sinh gặp sự cỗ bắt thường về tỉnh than

Ví dụ như bố mẹ đi làm ăn kinh tế ở xa, hay những trường hợp ‹ có những cú sốc vẻ tình cảm trong gia đình mà các em bị ảnh hưởng, có một số em phải ở

với ông bà bị thiếu thốn về tình cảm và sự chăm sóc của bố me Thông qua học

sinh và phụ huynh tôi thường xuyên trò chuyện thân mật riêng với các em , động viên an ủi đê các em có thể vượt qua cơn khủng hoảng về tỉnh than, góp phan nào giúp các em trở lại trạng thái cân bằng về tình cảm và tập trung vào

việc học tốt hơn

©) Với đối tượng học sinh yếu kém do lười học

Tôi trực tiếp trò chuyện riêng với các em, phân tích cho các em hiểu mặt tốt, xấu và sự liên quan đến tương lai của các em Về mặt chuyên môn, tôi tăng cường công tác kiểm tra việc học và làm bài về nhà trong các giờ học tôi

khuyến khích cho các em phát biều, gọi các em lên bảng và có lời khen kịp thời, cho điểm khuyén khích, động viên các em, giúp các em tự tin và hứng thú học tập hơn

Sau khi tạo được tâm thế thoải mái về tinh thần trong học sinh thì việc tiếp

theo đóng vai trò quan trọng và quyết định Đó chính là thực hiện các biện pháp

phù hợp nhằm giúp các học sinh yếu kém có điều kiện về mặt kiến thức đề theo

kịp yêu cầu chung của những tiết học trên lớp, tiến tới có thể hoà nhập vào việc

đạy học đồng loạt

Qua kinh nghiệm nhiều năm giảng dạy tôi đã gặp rất nhiều khó khăn khi

giảng dạy kiến thức mới trong điều kiện nền tâng kiến thức cũ rất yếu kém của

SangKienKinhNghiem.org

học sinh Đây là một nỗi đau hàng ngày gặm nhắm trai tim nghề nghiệp của tôi,

thôi thúc tôi phải làm một điều gì đó đề có thê giúp đỡ các em Và tôi đã thay đôi

cách nghĩ và cách làm trong công tác giảng dạy đề giúp đỡ các em yếu, kém học tốt môn toán hơn qua các biện pháp cụ thê sau:

3.2 Khắc phục các yếu tô chủ quan:

a)Trước hết cần đâm bảo cho học sinh có trình độ xuất phát cho những tiết

lên lớp

Để tiết học trên lớp có kết quả thường đòi hỏi những tiền đề nhất định về trình

độ kiến thức, kỳ năng sẵn có của học sinh Đối với điện học sinh yếu kém thì thiếu hắn tiền đề này Vì thế cần giúp nhóm học sinh này có đủ tiền đề dâm bảo trình độ xuất phát cho những tiết lên lớp đạt hiệu quả

Trước hết, tôi nghiên cứu kỹ nội dung chương trình, vạch rõ khói lượng tri thức

và những kỹ năng cần thiết như những tiền đề xuất phát thông qua SGK, SGV, chuẩn chương trình

Sau đó, phân tích những tri thức kỹ năng có sẵn ở học sinh ở mức độ nào(qua quá trình tìm hiểu, quan sát ở học sinh trên lớp, qua các bài kiểm tra .)

Tiếp đến, tôi tập trung vào việc tái hiện những tri thức và tái tạo những kỹ năng

cần thiết một cách tường minh thông qua việc cho học sinh ôn tập những tri thức, kỹ năng trước khi dạy nội dung mới vào các buôi học ngoài giờ chính khoá

Chang han:

Vidu 1:

Khi dạy bài cộng trừ số hữu tỉ, đề học sinh học tốt bài này thì các em buộc phải

năm được các kiến thức, kỹ năng liên quan như đôi sô thập phân ra phân SỐ, qui đồng mẫu các phân só, qui tắc cộng, trừ phân só, qui tac ‘ “chuyên vế”, qui tắc

“dấu ngoặc” Trong hoạt động đó học sinh được ôn lại các kiến thức tương ứng

trong tập hợp số nguyên như cộng trừ số nguyên thông qua hệ thống câu hỏi

và bài tập như sau:

Bài tậpI: Đôi các số thập phân sau ra ph ân số:

06 và 2,25

HS: o6-£-3 2252 =2

10 5 100 4

Bàitập2: Tính: 342

Hỏi: Muốn thực hiện phép cộng trên trước hét ta phải làm gì?

(HS: Phải qui đồng mẫu các phân số)

=3 9 -12 45 7422.54,”

5 4 20 20

SangKienKinhNghiem.org

Hỏi: Tiếp theo cộng như thế nào?

(HS: Tử cộng tử, giữ nguyên mẫu)

-12 4 _ 12)+45

20 T58” 20

Hỏi: Nhắc lại cách cộng hai số nguyên?

(HS: Nêu cách cộng hai số nguyên và tiến hành cộng)

-12 4 _ (-12)+45 _ 33

20 “307 20 20

Baitap3: Timxbiế: x42 =>

Hỏi: Muốn tìm được x trước hết ta phải làm gì?

(HS: Lung túng không trả lời được)

GV: Hãy nhắc lại qui tắc chuyên về trong Z

(HS: Nhắc lại qui tắc chuyển vé trong Z)

GV: Tương tự trong Q ta cũng có qui tắc chuyển về

HS: V an dun, ui tắc chuyên về và thực hiện bài toán sq

hơn Hiệu quả giờ học được nâng lên rõ rệt