Hi vọng sau chuyến thamquan này tôi cùng các bạn sẽ hiểu sâu hơn về cuộc đời cũng như sự nghiệp, tấmgương đạo đức của Người Vâng, trước mặt chúng ta đó là lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh là m
Trang 1Xin chào tất cả các bạn Rất vui cùng được đồng hành cùng các bạn trongchuyến tham quan ngày hôm nay Mình xin được giới thiệu mình là Lan Hương,đến từ công ty du lich Đất Việt Chúc các bạn có một chuyến tham quan đầy lýthú và bổ ích lịch trình tham quan của chúng ta trong ngày hôm nay là: buổi sángcùng tham quan khu di tích liên quan đến chủ tịch Hồ Chí Minh trong vòng 3tiếng, 11h quý vị tập trung tại đây để cùng nhau đi ăn trưa tại nhà hàng Khải silk.1h 30’ chúng ta đi tham quan Văn miếu quốc tử giám, cuối cùng chúng ta sẽ đếnnhà hát múa rối Trung Ương và ăn tối tại khách sạn, buổi tối tự do tham quan phố
cổ Hà Nội Và bây giờ chúng ta bắt đầu cuộc hành trình
Thưa các bạn, Bác Hồ của chúng ta đã đi xa, nhưng hình ảnh của Người thivẫn in sâu trong mỗi trái tim Người Việt Nam chúng ta Hi vọng sau chuyến thamquan này tôi cùng các bạn sẽ hiểu sâu hơn về cuộc đời cũng như sự nghiệp, tấmgương đạo đức của Người
Vâng, trước mặt chúng ta đó là lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh là một côngtrình có ý nghĩa chính trị và tư tưởng to lớn, thể hiện tình cảm sâu sắc của dân tộcViệt Nam đối với lãnh tụ Hồ Chí Minh kính yêu Nơi đây nhân dân Việt Nam từthế hệ này sang thế hệ khác, đến chiêm ngưỡng và tỏ lòng biết ơn Hồ Chủ Tịch,quyết tâm đi theo con đường Cách mạng do Người vạch ra, xây dựng một nướcViệt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh
Như các bạn nhìn thấy, trước cửa Lăng, nơi đường Hùng Vương chạy qua
là hai hàng cây chò nâu được đưa về từ đất Tổ Phong Châu (tỉnh Phú Thọ);quảng trường lớn trước Lăng trồng hai hàng đại và 18 cây vạn tuế tượng trưngcho sự trường tồn vĩnh cửu là món quà của các tỉnh đồng bằng dâng lên Bác.Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh được tạo dáng như một đóa hoa sen tượng trưng chokhí tiết thanh cao của dân tộc và phẩm chất cao đẹp của Người Lăng Chủ tịch HồChí Minh, hay còn gọi là Lăng Hồ Chủ tịch, Lăng Bác, là nơi đặt thi hài của chủtịch Hồ Chí Minh Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh được chính thức khởi công ngày
Trang 22 tháng 9 năm 1973, tại vị trí của lễ đài cũ giữa Quảng trường Ba Đình, nơi ông
đã từng chủ trì các cuộc mít tinh lớn
Lăng được khánh thành vào ngày 29 tháng 8 năm 1975 Lăng gồm 3 lớpvới chiều cao 21,6 mét, lớp dưới tạo dáng bậc thềm tam cấp, lớp giữa là kết cấutrung tâm của lăng gồm phòng thi hài và những hành lang, những cầu thang lênxuống Quanh bốn mặt là những hàng cột vuông bằng đá hoa cương, lớp trêncùng là mái lăng hình tam cấp Ở mặt chính có dòng chữ: "Chủ tịch Hồ ChíMinh" bằng đá hồng màu mận chín Trong di chúc, Hồ Chí Minh muốn được hỏatáng và đặt tro tại ba miền đất nước Tuy nhiên, Bộ Chính trị Ban Chấp hànhTrung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa III, với lý do theo nguyện vọng vàtình cảm của nhân dân, quyết định giữ gìn lâu dài thi hài Hồ Chí Minh để sau nàyngười dân cả nước, nhất là người dân miền Nam, khách quốc tế có thể tới viếng
Sau Lễ tang Hồ Chí Minh, "Ban phụ trách qui hoạch A", trong đó có cácông Nguyễn Lương Bằng, Trần Quốc Hoàn, Phùng Thế Tài, bắt đầu nghiên cứuqui hoạch xây dựng Lăng Hồ Chủ tịch Tháng 1 năm 1970, Chính phủ Liên Xô
cử một đoàn cán bộ sang Việt Nam bàn về thiết kế và thông báo sẽ giúp đỡ kỹthuật trong thiết kế, xây dựng và trang bị cho Lăng Các chuyên gia Liên Xôchuẩn bị 5 phương án về bố trí cụm tổng thể của Lăng Sau thời gian ngắn, BộChính trị Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam thông qua "Dự thảo nhiệm vụthiết kế Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh" do các chuyên gia Liên Xô và Việt Namđưa ra
Tin tức về việc xây dựng Lăng Hồ Chí Minh được lan truyền trong nhândân, nhiều người Việt Nam ở cả 2 miền Nam, Bắc và Việt kiều ở nước ngoài gửithư về đóng góp ý kiến Theo nguyện vọng của nhân dân, Bộ Chính trị quyết địnhlùi việc duyệt bản thiết kế sơ bộ đã được thông qua Một đợt sáng tác mẫu thiết
kế Lăng được tổ chức, các mẫu được trưng bày và lấy ý kiến của nhân dân Trongkhoảng thời gian từ tháng 5/1970 tới 8/1970, có 200 phương án thiết kế được gửiđến, trong đó có 24 phương án được chọn lựa và đem trưng bày tại Hà Nội, Hải
Trang 3Phòng, Thái Nguyên, Sơn La và Nghệ An 745.487 lượt người đã tới thăm và34.022 người tham gia ý kiến
Kết thúc đợt triển lãm và lấy ý kiến, bản "thiết kế sơ bộ" tổng hợp các ýkiến của nhân dân được mang sang Liên Xô Sau 3 tuần làm việc, phương ánthiết kế sơ bộ của Việt Nam được Liên Xô chấp nhận
Lăng được thiết kế để có độ bền vững cao, chống được bom đạn và độngđất cường độ 7 richter Ngoài ra còn có công trình bảo vệ đặc biệt chống lụtphòng khi Hà Nội bị vỡ đê Kính quan tài phải chịu được xung lực cơ học lớn.Lăng còn được thiết kế thêm "buồng đặc biệt" để có thể giữ thi hài tại chỗ trongtrường hợp có chiến tranh
Việc thiết kế hết 2 năm
Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh là một công trình văn hóa, nghệ thuật lớn.Lăng được xây dựng trên nền cũ của tòa lễ đài giữa Quảng trường Ba Đình, nơi
Hồ Chí Minh chủ trì các cuộc mít tinh lớn và đọc bản Tuyên ngôn Độc lập khaisinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà Lăng được chính thức khởi công xâydựng vào ngày 2 tháng 9 năm 1973
Từ điển bách khoa thế giới của Anh đã giới thiệu lăng của Chủ tịch Hồ ChíMinh của Việt Nam như là một mẫu kiến trúc độc đáo nhất thế giới Vì không nơinào có một công trình xây lăng tẩm, lại được xây dựng bằng cát, đá, gỗ nói chung
là vật liệu, được chính lòng dân tuyển chọn khắp non sông đem đến cho côngtrình
Giá trị đặc biệt của công trình là vật liệu xây dựng
Vật liệu xây dựng được mang về từ nhiều miền trên cả nước Cát được lấy
từ suối Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình do người dân tộc Mường đem về; đá cuội đượcchuyển từ các con suối vùng Sơn Dương, Chiêm Hoá, Ngòi Thìa, TuyênQuang ; đá chọn xây lăng từ khắp các nơi: đá Nhồi ở Thanh Hoá, đá Hoa (ChùaThầy), đá đỏ núi Non Nước ; đá dăm được đưa từ mỏ đá Hoàng Thi (Thác Bà,Yên Bái), cát còn lấy từ Thanh Xuyên (Thái Nguyên) Nhân dân dọc dãy Trường
Trang 4Sơn còn gửi ra 16 loại gỗ quí Các loài cây từ khắp các miền được mang về đâynhư: cây chò nâu ở Đền Hùng, hoa ban ở Điện Biên-Lai Châu, tre từ Cao Bằng Thanh thiếu niên còn tổ chức buổi tham gia lao động trong việc mài đá, nhổ cỏ,trồng cây Hệ thống điện phục vụ chiếu sáng, thiết kế xây lăng và bảo quản thihài Hồ Chí Minh do các chuyên gia Liên Xô đảm nhiệm Liên Xô cũng gửi haivạn tấm đá hoa cương và cẩm thạch mài nhẵn để trang trí cho Lăng Lăng có hìnhvuông, mỗi cạnh 30 m, cửa quay sang phía Đông, hai phía Nam và Bắc có hai lễđài dài 65 m dành cho khách trong những dịp lễ lớn.
Trên đỉnh lăng là hàng chữ "Chủ tịch Hồ Chí Minh" ghép bằng đá ngọcmàu đỏ thẫm của Cao Bằng[5] Cửa lăng làm từ các cây gỗ quý từ Tây Nguyên.Tiền sảnh ốp đá hoa cương vân đỏ hồng, làm nền cho dòng chữ "Không có gì quýhơn Độc lập Tự do" và chữ ký của Hồ Chí Minh được dát bằng vàng 200 bộ cửatrong Lăng được làm từ các loại gỗ quí do nhân dân Nam Bộ, Tây Nguyên,Quảng Nam - Đà Nẵng, và bộ đội Trường Sơn gửi ra, và do các nghệ nhân nghềmộc của Nam Hà, Hà Bắc, và Nghệ An thực hiện Cánh cửa vào phòng đặt thi hài
do hai cha con nghệ nhân ở làng Gia Hòa đóng Hai bên cửa chính là hai cây hoađại Phía trước và phía sau lăng trồng 79 cây vạn tuế tượng trưng cho 79 nămtrong cuộc đời của Hồ Chủ tịch Hai bên phía nam và bắc của lăng là hai rặng tre,loại cây biểu tượng cho nước Việt Nam Trước cửa lăng luôn có hai người línhđứng gác, 1 giờ đổi gác một lần Suốt trong thời gian xây dựng, ngoài đội ngũ kỹ
sư, chuyên viên Việt - Nga và công nhân, còn có nhiều đoàn thanh niên khắpnước luân phiên về phụ việc như mài đá, nhổ cỏ trồng cây Một công trình xâydựng, không thể tính bằng tiền, mà tính bằng những tấm lòng của nhân dân,những gỗ đá của cả non sông, trang trọng dành cho một người, đã từng hy sinh,dành trọn đời cho nền độc lập của Tổ quốc
Vào trong Lăng, theo bậc thang bằng đá lên tầng hai, thi hài Chủ tịch HồChí Minh được trang nghiêm đặt trong hòm kính Người nằm đó hiền từ như vừa
Trang 5chợp mắt Vẫn chiếc áo ka ki màu trắng mà Người thường mặc và đôi dép cao sugiản dị quen thuộc đặt dưới chân Tất cả đều toát lên một vẻ đẹp gần gũi, thânthương đến lạ kỳ
Hai bên cửa Lăng là hai cây hoa đại tượng trưng cho sự trong sáng, thanhcao Phía trước và phía sau Lăng trồng 79 cây vạn tuế tượng trưng cho 79năm tuổi của Hồ Chủ tịch (1890 -1969)
Các bạn có thể nhìn thấy hai bên phía nam và bắc của Lăng là haikhóm tre ngà, loại cây biểu tượng cho nước Việt Nam Nó đã được đi vào thi caViêt Nam,biểu trưng cho sự cần cù, bât khuất của Hồ Chí Minh cũng như toàndân tộc Việt Nam :
““ Con ở miền nam ra thăm lăng bác
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng.”
Trước lăng là Quảng trường Ba Đình với một đường dành cho lễ diễu binh,duyệt binh, và một thảm cỏ dài 380 m chia thành 240 ô vuông cỏ xanh tươi suốtbốn mùa
Phía trước măt các bạn là cột cờ với lá cờ đỏ sao vàng đang tung bay phấpphới.Diễn ra mỗi sáng hàng ngày, lễ kéo cờ ở Lăng Bác luôn thu hút người xem,không chỉ khách phương xa mà cả những người sống ở Hà Nội
Sự kiện này còn là chương trình không thể thiếu đối với nhiều tour du lịch.Trước ngày 19/5/2001, lá cờ đỏ sao vàng có diện tích 24 mét vuông (4x6mét) luôn tung bay suốt ngày đêm trên đỉnh cột Sau ngày này, cờ được kéo lênlúc 6 giờ 30 đối với mùa đông, 6 giờ đối với mùa hè và được hạ xuống lúc 21 giờmỗi ngày Chương trình lễ kéo cờ diễn ra trong đúng 20 phút, bất kể nắng haymưa
Trang 6Mỗi tuần có hơn 15.000 người đến viếng thăm Lăng Chủ tịch Hồ ChíMinh Rất nhiều cá nhân và đoàn thể đến viếng lăng vào các ngày lễ, các ngày kỷniệm quan trọng của Việt Nam Mỗi năm, Khu di tích Lăng Chủ tịch Hồ ChíMinh đón hàng triệu du khách trong và ngoài nước đến tham quan Đến đây, mỗingười đều có những cảm nhận sâu sắc hơn về một giai đoạn hào hùng của cáchmạng Việt Nam và hơn hết là những bài học, những tư liệu quý giá về cuộc đời,
sự nghiệp cách mạng và nhân cách cao cả của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Có thể cảm nhận được sự trang nghiêm của Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh và
cả sự tôn kính của những người dân bình thường viếng thăm lăng
Ra khỏi Lăng, các ban sẽ được tiếp tục tham quan Phủ Chủ tịch nhà sàn, nơi ở vàlàm việc của Bác Hồ
Mười lăm năm cuối cuộc đời sống và làm việc tại Phủ Chủ tịch, trong đó
11 năm trực tiếp ở nhà sàn là một khoảng thời gian khá dài trong sự nghiệp cáchmạng của vị lãnh tụ kính yêu và là giai đoạn có ý nghĩa vô cùng lớn lao, quyếtđịnh đối với sự nghiệp xây dựng Chủ nghĩa xã hội và đấu tranh thống nhất nướcnhà Chính vì vậy, nơi ở và làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch
đã trở thành một địa danh lớn phản chiếu về cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh:
“Một tấm gương hết lòng phục vụ lợi ích của nhân dân, đấu tranh không mệt mỏicho danh dự, tự do và độc lập của Tổ quốc mình” - Người là Anh hùng giảiphóng dân tộc Việt Nam, danh nhân văn hóa thế giới
Theo thiết kế ban đầu dành cho phủ toàn quyền Đông Dương, mặt bằngcủa tòa nhà được thiết kế đối xứng, có một khối lớn ở giữa và hai khối ở hai bên.Tòa nhà này có hai tầng chính đặt trên một tầng đế, trên cùng là một tầng sát mái.Tầng đế là một tầng nửa hầm xây nổi, có kẻ mạch vữa giả đá thường thấy trongkiến trúc cổ điển Pháp, đặt các phòng phục vụ; tầng hai vốn là phòng khách,phòng làm việc và phòng đại tiệc Tầng ba là những phòng riêng và nơi ở củatoàn quyền
Trang 7Giống nhiều kiến trúc thuộc địa Pháp cùng thời, nó có phong cách hoàntoàn Châu Âu Yếu tố Việt Nam duy nhất trong khu vực là các cây xoài trồng ởvườn xung quanh.
Tòa nhà được quét vôi vàng, nằm sau cổng sắt
Năm 1954, Việt Nam đánh bại Pháp tại chiến dịch Điện Biên Phủ vàchuyển chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa về Hà Nội Ngày 3 tháng 10năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh bãi bỏ toàn bộ các cơ quanthuộc Phủ Toàn quyền Đông Dương và thiết lập một hệ thống cơ quan phục vụchính phủ lâm thời Việt Nam tại đây
Tuy nhiên Hồ Chí Minh không sống trong Phủ; ông chỉ tiếp khách tại đây
và sống trong một nhà sàn bên cạnh hồ nước gần đó
Hiện nay tòa nhà này là Phủ Chủ tịch, nơi diễn ra các hoạt động lễ nghi,đối ngoại trọng đại của Việt Nam Xung quanh là khu di tích lịch sử; và gần đó
có Lăng Hồ Chí Minh, bảo tàng Hồ Chí Minh, chùa Một Cột Phủ không mở tự
do cho công chúng, tuy nhiên có thể trả tiền để vào tham quan khu vườn
Ngay sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời (2-9-1969), khu vực Phủ Chủtịch đã sớm được hình thành là một di tích lịch sử-văn hóa-danh nhân Ngày 25-11-1970, Bộ Chính trị Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ban hành Nghị quyết số206-NQ/TƯ Điều 2, Nghị quyết có ghi rõ: “Bảo quản tốt khu lưu niệm các ditích và hiện vật lưu niệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch” Trên suốt chặng đường 35 năm tồn tại, như minh chứng cho chân giá trị lịch sửcủa một vĩ nhân-một dân tộc, Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch
mà điểm nổi bật, đặc trưng là ngôi nhà sàn Bác Hồ ở và làm việc, với đầy đủ ýnghĩa quan trọng và lớn lao không những đã trở thành một địa danh trên bản đồhành hương mà còn đọng lại ấn tượng sâu đậm trong triệu triệu trái tim conngười
35 năm qua, kể từ ngày Bác Hồ đi xa, Nhà sàn đã được bảo quản chu đáo,nguyên trạng Gần 40 triệu lượt người đã đến tham quan, nghiên cứu, học tập
Trang 8Trong đó có khách của hơn 150 nước trên thế giới, gồm các vị nguyên thủ quốcgia, các chính khách và đủ các đối tượng khác nhau, khi đến Việt Nam vào thămnơi Bác Hồ ở và làm việc
Nhà 54
Tháng 12 năm 1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh về làm việc tại Phủ Chủ tịch.Thế nhưng, Bác không thích ở trong ngôi nhà được sử dụng làm Phủ Chủ tịch,vốn trước kia là toà nhà Toàn quyền Đông Dương cũ mà quyết định ở ngôi nhàcủa người thợ điện phục vụ Toàn quyền Xét theo năm Bác bắt đầu nghỉ ngơi vàlàm việc, Ban quản lí di tích Phủ chủ tịch đã gọi di tích này là nhà 54 Bác đã ở
và làm việc tại đây từ 19/12/1954 đến 17/05/1958 Sau thời gian này Bác chuyểnsang ở bên nhà sàn Thế nhưng, hàng ngày Bác vẫn về nhà 54 khám sức khoẻđịnh kì, tắm rửa, ăn cơm, tiếp khách
Trong thời gian ở nhà 54, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng,
Bộ Chính trị xây dựng đường lối, sách lược cho cuộc kháng chiến của quân vàdân Việt Nam để giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, cũng như những kếhoạch xây dựng và phát triển kinh tế của miền Bắc nhằm xây dựng những cơ sởvật chất đầu tiên cho công cuộc kiến thiết đất nước
Nhà 54 có ba phòng Căn phòng giáp với ao cá là phòng làm việc và cũng
là nơi Bác dùng để tiếp khách Ở giữa là phòng ăn và cuối cùng là phòng ngủ Tạiphòng ngủ có chiếc tủ Bác đựng tư trang Trong phòng tắm còn lưu lại một kỷ vật
là chiếc hộp nhựa có miềng xà phòng Bác Hồ dùng dở được đặt trên những viênsỏi nhỏ để không bị ướt, dùng được lâu Bác tiết kiệm xà phòng - vì như Bác nói :
"Để các cháu gái rẻo cao có xà phòng dùng" Trong phòng ăn, trên bàn hiện cònmột bộ đồ ăn mà Bác dùng khi còn sống Hiện trong di tích nhà 54 còn lưu giữ lạimọi đồ dùng sinh hoạt của Bác, những tài liệu, sách báo Bác đang đọc cũng nhưnhững món quà lưu niệm bạn bè quốc tế tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn đượcgiữ nguyên, xếp đặt gọn gàng như khi Bác còn sống
Trang 9Tại phòng ăn của di tích còn có trưng bày một bộ đồ ăn hàng ngày củaBác Trong phòng ngủ, đồ dùng sinh hoạt của Bác cũng đơn giản gồm một bộbàn ghế để Người đọc sách ban đêm, một chiếc giường nhỏ đơn giản không kiểucách, cầu kỳ, chiếc tủ đựng quần áo Trong tủ chỉ có vài ba bộ quần áo Ngườimặc hàng ngày và bộ quần áo kaki Người dùng khi tiếp khách hoặc đi công tác
Ngôi nhà 54 là một hiện vật trong tổng thể Khu di tích của Chủ tịch HồChí Minh tại Phủ Chủ tịch
Theo một con đường đẹp trải sỏi trong khu vườn rộng sau Phủ Chủ tịch,một vườn cây với biết bao cây trái đón chào du khách Các loại hoa được đem về
từ mọi miền đất nước, tất cả đều được sắp xếp, trồng tỉa khéo léo không làm mất
đi cảnh quan dân dã, gần gũi với mỗi người dân Việt Nam Những hàng râm bụt,những cây dừa, khóm nhài, bụi tầm xuân, gốc chè thoang thoảng đưa hươngdẫn du khách tới ngôi nhà sàn, nơi lưu dấu những kỷ niệm khó quên về Bác Saunhà là vườn cây ăn quả - những giống cây đặc sản của nhiều vùng miền cả nước
mà người dân kính tặng Người Mỗi cây là một kỷ niệm, một câu chuyện về Bácvới nhân dân Cây vú sữa của đồng bào miền Nam cùng những hàng bưởi PhúcTrạch, cam Xuân Mai, song mai Đông Mỹ, hồng Thạch Thất của đồng bàomiền Trung, miền Bắc gửi biếu Bác Mỗi loài cây như là hình ảnh người dân luônhướng về Bác, luôn ở bên Bác Trong nhà sàn, vẫn còn lưu giữ đồ dùng của Bácnăm xưa, từ đôi dép, bộ ấm chén pha trà đến chiếc áo ka ki mà Người thườngmặc… tất cả như lưu giữ mãi hình ảnh vị Chủ tịch nước giản dị, nhân hậu Mỗingười đến đây dường như đều lưu luyến và xúc động chiêm nghiệm về cuộc đời,
sự nghiệp và nhân cách cao đẹp của Người
Ngôi nhà sàn giản dị nằm giữa thủ đô Hà Nội là nơi Bác Hồ đã sống vàlàm việc lâu nhất trong cuộc đời hoạt động cách mạng của mình Nó không chỉmang đậm dấu ấn lịch sử, mà còn là một di sản kiến trúc, di sản văn hóa của ViệtNam
Trang 10Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, ở chiến khu Việt Bắc, Bác Hồ đã
ở nhà sàn bằng tre nứa Chín năm trường kỳ kháng chiến, Bác đã sống cùng vớiđồng bào dân tộc Do vậy khi hòa bình, trở về Hà Nội, Người vẫn nhớ đồng bàovới tình cảm đặc biệt sâu sắc
Năm 1954 từ Việt Bắc trở về Hà Nội, từ chối không ở ngôi nhà của toànquyền Đông Dương Pháp để dành làm nhà tiếp khách cho Đảng và Nhà nước,Bác Hồ chọn cho mình ngôi nhà nhỏ của người công nhân thợ điện Người ở đây
từ 19/12/1954 đến tháng 5/1958
Sau chuyến thăm hợp tác xã nông nghiệp đầu tiên của tỉnh Thái Nguyên,trên đường về, Bác trầm ngâm suy nghĩ rồi nói với các đồng chí phục vụ: Bácmuốn làm một căn nhà sàn ở bên kia bờ ao để ở và làm việc cho thoáng
Theo ý Bác, mùa hè năm 1958, Cục thiết kế cơ bản thuộc Tổng cục Hậucần đã thi công ngôi nhà này Kiến trúc sư là ông Nguyễn Văn Ninh, Cục trưởngCục thiết kế Dân dụng, Bộ Kiến trúc (nay là Công ty tư vấn xây dựng, Bộ xâydựng) Ông Ninh là một trong tám người Việt Nam học kiến trúc khóa đầu tiên ởtrường Cao đẳng mỹ thuật Đông Dương Chính ông là người thiết kế lễ đài BaĐình đón Bác và Trung ương Đảng, Chính phủ trở về thủ đô, ngày 1/1/1955
Trước khi thiết kế, Bác đã trao đổi với kiến trúc sư Nguyễn Văn Ninh.Người nói: làm giống như ngôi nhà sàn Bác đã ở chiến khu Việt Bắc nhưng bằng
gỗ Tầng trên có hai phòng nhỏ, mỗi phòng vừa đủ để cho một người ở Bác có ýđịnh để Thủ tướng Phạm Văn Đồng ở một phòng, Bác ở một phòng Nhưng khilàm xong, vì Thủ tướng tiếp nhiều khách sợ ảnh hưởng đến sức khỏe của Bác nênxin phép được tiếp tục ở ngôi nhà cũ
Bác căn dặn kiến trúc sư rất cụ thể: Cần làm hành lang chung quanh để khi
có các đồng chí lãnh đạo đến làm việc với Bác có lối đi và khi Bác làm
việc, các đồng chí phục vụ đi lại không ảnh hưởng đến Người Bác nói: Lợi
dụng vách ngăn hai phòng làm một giá sách cho gọn, tiết kiệm và tiện sử
dụng Người nhắc nhở: Nhà làm bằng gỗ bình thường, gỗ loại một để dành làm tà
Trang 11vẹt đường sắt và trường học Dưới tầng trệt, Bác bảo làm bệ xi măng thấp ởchung quanh, trên có lát ván tạo thành hàng ghế băng dài cho các cháu thiếu niênvào chơi có đủ chỗ ngồi
Sau khi được Bác góp ý, bản vẽ thiết kế đã nhanh chóng hoàn thành và đivào thi công Trong thời gian Bác đi công tác, đội thi công 30 người lính côngbinh đã khẩn trương xây dựng và hoàn thành ngôi nhà vào ngày 1/5/l958 Vàodịp sinh nhật năm 1958, Bác Hồ đã chuyển sang ở ngôi nhà này cho tới ngày17/8/1969
Ngôi nhà được thiết kế theo kiểu nhà sàn của đồng bào dân tộc: dài 10,5mrộng 6,2m, có hai tầng, tầng trên có hai phòng: mỗi phòng rộng trên dưới 10m2dùng làm phòng ngủ và phòng làm việc về mùa đông Tầng dưới là nơi Bác Hồthường làm việc về mùa hè, nơi họp Bộ Chính trị quyết định nhiều vấn đề quantrọng của cách mạng Việt Nam, nơi tiếp khách thân mật Nhà sàn là nơi Chủ tịch
Hồ Chí Minh đã sống và làm việc lâu nhất trong cuộc đời hoạt động cách mạngcủa mình Sau nhà là vườn quả với hàng trăm loài cây quý do các địa phương đưa
về trồng, như cây vú sữa của đồng bào miền Nam gửi biếu Bác năm 1954, bưởiPhúc Trạch, Biên Hòa, Mê Linh; cam Hải Hưng, Xuân Mai, Vân Du, Xã Ðoài;quýt Hương Cầm, Lý Nhân; táo Thiện Phiến, Ngọc Hồ; song mai Ðông Mỹ;hồng Tiên Ðiền Trong vườn còn có cả những loại cây từ nước ngoài như ngànhoa, cây bụt mọc quanh ao, cây cau vua gốc từ Caribê
Trong cuộc đời hoạt động cách mạng và chuyên ngành kiến trúc, NguyễnVăn Ninh đã có nhiều cống hiến cho sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước.Nhiều công trình do ông thiết kế đã trở thành di sản quý, lưu truyền cho thế hệsau Nhưng một công trình mà ông tâm huyết, lao tâm khổ tứ để làm đó là năm
1957, Bác Hồ trực tiếp giao cho Nguyễn Văn Ninh thiết kế ngôi nhà cho Bác ở.Với một đề tài vô cùng hắc búa là: “Chú Ninh hãy thiết kế một ngôi nhà cho Bácnhưng đó không phải là một ngôi biệt thự !”
Trang 12Hàng đêm, Nguyễn Văn Ninh trăn trở suy nghĩ để làm sao ngôi nhà phảitoát lên sự giản dị, tư tưởng gần dân và đặc biệt phải tiện ích, kết hợp được vốndân tộc cổ truyền mà không lạc hậu.
Ngày khánh thành ngôi nhà sàn, Bác mời cơm Nguyễn Văn Ninh cùng độithi công Đến 16 giờ, mọi người đã tập trung khá đông đủ, nhưng KTS NguyễnVăn Ninh chưa vẫn có mặt Quá giờ hẹn độ 2 phút, Bác bảo mọi người ra ngoàivườn chụp ảnh kỷ niệm Khi người chụp ảnh giương máy lên định chụp thìNguyễn Văn Ninh chạy tới
Thì ra ông say sưa nghiên cứu nốt một đồ án xây dựng nên đã đến muộn 5phút Bác Hồ thấy vậy liền vẫy tay gọi Nguyễn Văn Ninh đến cho ngồi trước mặtvừa thân ái vừa hài hước nói: “Chú đến muộn rồi nhé Bác đặt tên cho chú làKiến Kiến ở đây có nghĩa là kiến trúc sư vừa có nghĩa là kiến bò chậm, đếnmuộn !”
Ngôi nhà sàn Bác Hồ không những có ý nghĩa về lịch sử mà còn là mộtcông trình kiến trúc mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam Nhân kỷ niệm
80 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã viết:Cái nhà sàn của Bác vẻn vẹn chỉ có vài ba phòng, và trong lúc tâm hồn của Báclộng gió thời đại, thì cái nhà nho nhỏ đó cũng luôn lộng gió và ánh sáng, phảngphất hương thơm của hoa vườn Một đời sống như vậy thanh bạch và tao nhã biếtbao"
Di tích nhà 67
Di tích nhà 67 (gọi là Nhà 67 vì được xây dựng vào năm 1967) là ngôi nhàmàu xanh nhạt toạ lạc ngay phía sau nhà sàn của Bác trong khuôn viên Phủ Chủtịch Nhà nằm trên một gò đất cao, được gọi tên theo thời gian xây dựng
Vào năm 1967, Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại miền Bắc bằng khôngquân Hà Nội và các vùng phụ cận bị bắn phá ác liệt Để bảo đảm an toàn tuyệtđối cho Bác trong tình hình chiến sự ngày càng căng thẳng, Bộ Chính trị đã quyết