Nghiên cứu thực trạng ô nhiểm đất do tồn luuw hóa chất tại một số kho thuốc bảo vệ thực vật trên địa bàn tỉnh nam định và đề xuất giải pháp xử lý

Quy trình phân tích hóa ch t BVTV ..... Giám sát giai đo n sau khi d án hoàn thành ..... Tên th ng: Dichloro Diphenyl Trichloroethane... Ti p đó, DDE chuy n hoá thành 1-clo- 2,2- bisp-cl

Tôi xin cam đoan quy n lu n v n đ c chính tôi th c hi n d i s h ng d n c a TS

Ph m Th Ng c Lan v i đ tài nghiên c u trong lu n v n “Nghiên c u th c tr ng ô nhi m đ t do t n l u hóa ch t t i m t s kho thu c b o v th c v t trên đ a bàn t nh Nam nh và đ xu t gi i pháp x lý”

ây là đ tài nghiên c u m i, không trùng l p v i các đ tài lu n v n nào tr c đây,

do đó không có s sao chép c a b t kì lu n v n nào N i dung c a lu n v n đ c th

hi n theo đúng quy đ nh, các ngu n tài li u, t li u nghiên c u và s d ng trong lu n

L I C M N

có th hoàn thành lu n v n t t nghi p này, ngoài nh ng c g ng c a b n thân, tôi còn nh n đ c s quan tâm giúp đ c a các th y cô, b n bè và các cá nhân, đoàn th trên đ a bàn nghiên c u

Tôi xin g i l i c m n sâu s c đ n TS Ph m Th Ng c Lan đã tr c ti p h ng d n,

gi ng d y và ch b o t n tình đ tôi có th hoàn thành lu n v n này Tôi c ng g i l i

c m n chân thành nh t đ n các Th y cô khoa Môi tr ng c a tr ng i h c Th y

L i đã giúp đ , t o m i đi u ki n cho tôi h c t p, nghiên c u và hoàn thành lu n v n

M c dù b n thân đã r t c g ng hoàn thi n lu n v n b ng t t c s nhi t huy t và n ng

l c c a mình, song v i ki n th c còn nhi u h n ch và trong gi i h n th i gian quy

đ nh, lu n v n này không tránh kh i nh ng thi u sót Tôi r t mong nh n đ c nh ng đóng góp quý báu c a quý th y cô, đ ng nghi p và các chuyên gia đ có th hoàn thi n lu n v n h n n a

Xin trân tr ng c m n!

TÁC GI LU N V N

NGUY N TH T I

M C L C

M U i

CH NG 1: T NG QUAN V N NGHIÊN C U 4

1.1 M t s khái ni m 4

1.1.1 Thu c b o v th c v t 4

1.1.1.1 nh ngh a 4

1.1.1.2 Các Nhóm Thu c BVTV 4

1.1.2 M t s lo i thu c BVTV đi n hình 6

1.1.2.1 c đi m hóa ch t BVTV t n l u 6

1.1.2.2 Gi i thi u v DDT 8

1.1.2.3 Tính ch t đ c h c c a hóa ch t BVTV 10

1.1.3 Quy trình phân tích hóa ch t BVTV 16

1.2 Tình hình s d ng thu c b o v th c v t trong nông nghi p 14

1.3 T ng quan v hi n tr ng ô nhi m đ t do thu c b o v th c v t 16

1.3.1 Tình ô nhi m đ t do t n l u thu c b o v th c v t t i Vi t Nam 16

1.3.2 Tình hình ô nhi m đ t do t n l u thu c b o v th c v t t i Nam nh 18

1.4 Các ph ng pháp x lý đ t ô nhi m do t n l u thu c b o v th c v t 20

1.4.1 Ph ng pháp thiêu đ t 20

1.4.1.1 Ph ng pháp đ t có xúc tác 20

1.4.1.2 Ph ng pháp thiêu đ t trong lò xi m ng 22

1.4.2 Ph ng pháp phân h y b ng ki m nóng 23

1.4.3 Ph ng pháp oxy hóa b ng tác nhân Fenton k t h p v i ph ng pháp Fenton quang hóa đ x lý đ t ô nhi m DDT n ng đ c cao 24

1.4.4 X lý an toàn b ng ph ng pháp cô l p 25

1.4.5 Ph ng pháp x lý b ng sinh h c 26

1.4.6 Ph ng pháp Persulfate 27

1.4.7 Công ngh x lý DDT trong đ t b ng hydro nguyên sinh trong phòng thí nghi m 28

1.5 Gi i thi u khu v c nghiên c u 30

1.5.1 i u ki n t nhiên và kinh t xã h i 30

1.5.1.1 i u ki n đ a lý, đ a ch t 30

1.5.1.2 i u ki n khí t ng, th y v n 33

đ u tr c t ng quan

1.5.2.3 Tình hình kinh t - xã h i 35

1.5.2 Gi i thi u các kho thu c b o v th c v t t i khu v c nghiên c u 35

CH NG 2: ÁNH GIÁ HI N TR NG Ô NHI M T DO THU C B O V TH C V T T N L U T I KHU V C NGHIÊN C U 39

2.1 Tình hình qu n lý các kho thu c b o v th c v t 39

2.1.1 L ch s ho t đ ng 39

2.1.2 Hi n tr ng s d ng đ t 39

2.1.2.1 Kho thu c BVTV thôn ông M c 39

2.1.2.2 Kho thu c BVTV thôn La Hào 41

2.1.2.3 Kho thu c BVTV núi Tiên H ng 42

2.2 ánh giá hi n tr ng ô nhi m đ t do t n l u hóa ch t BVTV t i các khu v c nghiên c u 43

2.2.1 Ph ng pháp l y m u đ t 43

2.2.2 V trí l y m u và kh o sát 45

2.2.3 K t qu phân tích môi tr ng 49

2.2.3.1 i m t n l u hoá ch t BVTV t i thôn ông M c 49

2.2.3.2 i m t n l u t i kho thu c BVTV thôn La Hào, xã Kim Thái 52

2.2.3.3 i m t n l u t i kho thu c BVTV núi Tiên H ng , xóm 2, xã Kim Thái 52

2.2.4 ánh giá m c đ ô nhi m 55

2.3 Tác đ ng c a hóa ch t b o v th c v t t i môi tr ng xung quanh 58

2.3.1 ánh giá r i ro s b 58

2.3.1.1 Xác đ nh các r i ro 58

2.3.1.2 M c đ r i ro 60

2.3.1.3 ánh giá xác su t (kh n ng x y ra) và tác đ ng 61

2.3.2 ánh giá m c đ r i ro đ n s c kh e con ng i do Hóa ch t BVTV t n l u 65

CH NG 3: XU T CÁC GI I PHÁP X LÝ Ô NHI M T DO T N L U THU C B O V TH C V T T I KHU V C NGHIÊN C U 69

3.1 Gi i pháp k thu t 69

3.1.1 C s đ xu t gi i pháp 69

3.1.2 So sánh các ph ng án 70

3.1.3 L a ch n ph ng án công ngh 72

3.1.4 Gi i pháp th c hi n 81

3.1.4.1 Quy trình gi i phóng m t b ng và khai qu t đ t t i hi n tr ng 81

3.1.4.2 Quy trình x lý đ t b ng công ngh Klozur® Persulfate [17] 82

3.1.4.3 Các b c ti n hành 85

3.2 Bi n pháp qu n lý 86

3.2.1 Giám sát môi tr ng 86

3.2.1.1 Giám sát môi tr ng sau x lý 86

3.2.1.2 Giám sát giai đo n sau khi d án hoàn thành 87

3.2.2 Các gi i pháp qu n lý môi tr ng 87

K T LU N VÀ KI N NGH 89

1 K t lu n 89

2 Ki n ngh 90

TÀI LI U THAM KH O 91

DANH M C CÁC HÌNH NH

Hình 1.1 Công th c c u t o c a p,p’-DDT (a), p,p’-DDE (b) và p,p’-DDD (c) 9

Hình 1.2 Phun phòng sâu đ c thân cho lúa (V B n – Nam nh) 16

Hình 1.3 V trí các đi m t n l u thu c BVTV 32

Hình 1.4 Kho thu c BVTV thôn ông M c 36

Hình 1.5 Kho thu c BVTV thôn La Hào 37

Hình 2.1 S đ v trí ô nhi m thôn ông M c 40

Hình 2.2 Kho ch a thu c BVTV 40

Hình 2.3 Kho thu c BVTV nhìn t c ng 40

Hình 2.4 Khu dân c xung quanh nhà kho 40

Hình 2.5 Bãi đ t tr ng phía tr c nhà kho 40

Hình 2.6 S đ v trí ô nhi m kho thu c thôn La Hào 41

Hình 2.7 Nhà kho phía b c khu đ t 41

Hình 2.8 N n đ t kho thu c c đã b phá d 41

Hình 2.9: H dân s ng g n khu v c ô nhi m 42

Hình 2.10 Ranh gi i phía tây kho thu c giáp ru ng lúa 42

Hình 2.11 S đ v trí khu v c ô nhi m t i núi Tiên H ng (xóm 2) 42

Hình 2.12: N n đ t kho thu c c 43

Hình 2.13: ng vào v trí đ t kho thu c 43

Hình 2.14: 02 h dân s ng g n kho thu c 43

Hình 2.15: Khu đ t tr ng c nh kho thu c 43

Hình 2.16 S đ v trí l y m u t i đi m t n l u thu c BVTV thôn ông M c 48

Hình 2.17: S đ v trí l y m u t i kho thu c t i thôn La Hào 48

Hình 2.18 S đ v trí l y m u kho thu c BVTV núi Tiên H ng 49

Hình 2.19: th mô t di n bi n n ng đ DDT bi n đ i theo đ sâu t i 54

thôn ông M c 54

Hình 2.20: th di n bi n n ng đ DDT bi n đ i theo đ sâu t i thôn La Hào 54

Hình 2.21: th mô t di n bi n n ng đ DDT bi n đ i theo đ sâu t i núi 54

Tiên H ng 54

Hình 3.2 Ph n ng hóa h c c a g c Sunfate 77

DANH M C CÁC B NG BI U

B ng 1.1 M t s d ng thu c BVTV 5

B ng 1.2 Các đ c đi m c a hóa ch t thu c BVTV t n l u khó phân h y 7

B ng 1.3 Công th c hóa h c c a m t s hóa ch t BVTV 7

B ng 1.4 M t s thông s hoá lý c a p,p'-DDT, p,p'-DDE và p,p'-DDD 10

B ng 1.5 Tiêu chí đánh giá đ c tính c a các ch t 11

B ng 1.6 B ng l ng thu c BVTV đ c s d ng Vi t Nam n m 2010-2013 15

B ng 1.7 Nhi t đ trung bình n m t i Nam nh 34

B ng 1.8 m t ng đ i trung bình trong n m t i Nam nh 34

B ng 2.1 V trí các đi m l y m u môi tr ng đ t t i kho thu c 45

B ng 2.2 K t qu phân tích d l ng hóa ch t BVTV trong đ t khu v c n n kho thôn ông M c 50

B ng 2.3 K t qu phân tích m u đ t kho thu c BVTV thôn La Hào, xã Kim Thái 52

B ng 2.4 K t qu phân tích m u đ t kho thu c BVTV xóm 2, xã Kim Thái 53

thôn ông M c 54

Tiên H ng 54

B ng 2.5 T ng h p các k t qu phân tích c a các v trí l y m u đ t (mg/kg) 56

B ng 2.7 B ng đánh giá r i ro s b 62

B ng 2.8 K t qu đánh giá r i ro s b 63

B ng 2.9 Ý ngh a c a các thông s trong tính toán giá tr CR 65

B ng 2.10 K t qu tính toán r i ro môi tr ng (CR) t i các kho thu c 66

DANH M C CÁC T VI T T T

M U

1 Tính c p thi t c a tài

Hi n nay khi đ i s ng nhân dân đã đ c c i thi n, vi c quan tâm t i ch t l ng cu c

s ng là h t s c c n thi t, đ c bi t là nh ng vùng nông thôn, ng i dân không đ kh

n ng t kh c ph c môi tr ng b ô nhi m Th c tr ng các kho thu c b o v th c v t b

b hoang, không đ c qu n lý ch t ch đang gây ô nhi m nghiêm tr ng môi tr ng

đ t t i các khu v c nông thôn Theo k t qu đi u tra, th ng kê tính đ n tháng 6/2015 trên đ a bàn toàn qu c có h n 1.562 đi m t n l u do hóa ch t BVTV trên đ a bàn 46

t nh [10] c bi t t i m t s t nh nh Ngh An, t i kho thu c Hòn Tr - xã Di n Yên - huy n Di n Châu, hàm l ng hóa ch t b o v th c v t trong các m u đ t so v i QCVN: DDT trong đ t v t t 4,2 đ n 13.923,7 l n Nh n th c đ c m c đ nguy

hi m và tác h i c a hóa ch t BVTV t n l u t i môi tr ng và s c kh e ng i dân, Chính ph đã có quy t đ nh s 1206/Q - TTg ngày 02/9/2012 c a Th T ng Chính

ph v vi c Phê duy t Ch ng trình m c tiêu qu c gia kh c ph c ô nhi m và c i thi n môi tr ng giai đo n 2012 - 2015 trong đó có vi c x lý c i thi n và ph c h i môi

tr ng đ i v i 100 khu v c b ô nhi m môi tr ng đ c bi t nghiêm tr ng do hóa ch t BVTV t n l u Trên đ a bàn t nh Nam nh, t nhi u n m nay, vi c s d ng hóa ch t BVTV trong nông nghi p đó tr thành thói quen c a ng i dân Nh ng n m tr c đây, hóa ch t BVTV đ c s d ng r ng rãi cho nhi u m c đích nh phun thu c tr sâu b o

v mùa màng, di t mu i, di t chu t, di t ch y r n trong m t s ngành, l nh v c nh :

y t , s n xu t nông nghi p Do đó đ l i m t kh i l ng hóa ch t BVTV t n l u trong các kho ch a c a các c s , h p tác xã t i các vùng nông thôn

T i m t s kho thu c BVTV nh thôn La Hào (Kim Thái – V B n), núi Tiên

H ng (Kim Thái – V B n) và thôn ông M c (L c H - TP Nam nh) th c tr ng ô nhi m đ t do thu c BVTV t n l u đang di n ra r t nghiêm tr ng Các lo i thu c hóa

ch t BVTV t n l u g m r t nhi u ch ng lo i và nhi u d ng khác nhau, t d ng

n c, d ng b t, d ng ng, đ c ch a trong các nhà kho L ng hóa ch t BVTV này đã quá h n s d ng ho c n m trong danh m c c m nh ng ch a đ c thu gom đ a đi tiêu

h y, qua th i gian hóa ch t b tràn đ , rò r vào đ t d i n n kho gây ô nhi m môi

tr ng đ t khu v c xung quanh và nh h ng đ n ch t l ng cu c s ng ng i dân Do

đó đ tài “Nghiên c u th c tr ng ô nhi m đ t do t n l u hóa ch t t i m t s kho thu c b o v th c v t trên đ a bàn t nh Nam nh và đ xu t gi i pháp x lý” đ c

h c viên l a ch n nh m nghiên c u đánh giá m c đ ô nhi m đ t t i các kho thu c

b o v th c v t và đ xu t các gi i pháp phù h p đ c i thi n ch t l ng đ t, b o v môi tr ng xung quanh và nâng cao ch t l ng cu c s ng cho ng i dân

Các khu v c đánh giá m c đ ô nhi m: thôn La Hào (Kim Thái – V B n), núi Tiên

H ng (Kim Thái – V B n) và thôn ông M c (L c H - TP Nam nh)

- Tài li u v công tác qu n lý môi tr ng t i khu v c nghiên c u

- Các v n b n pháp quy v b o v môi tr ng, qu n lý thu c b o v th c v t, ph ng

pháp x lý c i t o đ t ô nhi m và các quy chu n Vi t Nam liên quan

- Thu th p thông tin liên quan đ n đ tài qua th c đ a, qua sách báo, internet

(2) Ph ng pháp đi u tra, kh o sát th c đ a

Kh o sát th c đ a v đ c đi m đ a hình, đ a ch t th y v n và hi n tr ng s d ng nhà kho t i khu v c nghiên c u

Ti n hành đi u tra, ph ng v n ng i dân t i các khu v c nghiên c u v ch t l ng môi

tr ng xung quanh các kho thu c BVTV

(3) Ph ng pháp phân tích trong phòng thí nghi m

- Ti n hành l y m u t i các khu v c nghiên c u và phân tích m u trong phòng thí nghi m đ đánh giá m c đ ô nhi m

- T các s li u v ch t l ng môi tr ng, ti n hành x lý s li u và so sánh v i các quy đ nh pháp lu t hi n hành đ đánh giá th c tr ng ô nhi m đ t t i các đi m t n l u hóa ch t BVTV

5 K t qu d ki n đ t đ c

- Kh o sát và phân tích ch tiêu t n d hóa ch t b o v th c v t DDT trong môi

tr ng đ t t i các khu v c nghiên c u, bao g m khu v c kho thu c b o v th c v t t i

thôn ông M c, thôn La Hào và núi Tiên H ng

- ánh giá th c tr ng ô nhi m đ t do t n l u hóa ch t b o v th c v t t i các khu v c

nghiên c u trên

- xu t các gi i pháp x lý thích h p nh m gi m thi u ô nhi m và c i thi n ch t

l ng đ t t i các khu v c nghiên c u

tr d ch h i S d g i là thu c tr d ch h i vì nh ng sinh v t gây h i cho cây tr ng và nông s n (côn trùng , nh n, tuy n trùng, chim, chu t n m, vi khu n, c d i, …) có m t tên chung là nh ng d ch h i, do v y nh ng ch t dùng đ di t tr chúng đ c g i là thu c tr d ch h i [1]

1.1.1.2 Các Nhóm Thu c BVTV

Phân lo i theo t ng nhóm tùy theo công d ng:

- Thu c tr sâu - Thu c tr chim h i mùa màng

- Thu c tr b nh - Thu c di t chu t

- Thu c tr c - Thu c xông h i di t sâu b nh h i nông s n

trong kho

- Thu c tr đ ng v t hoang dã - Thu c tr nh n h i cây

- Thu c tr cá h i mùa màng - Thu c tr thân cây m c

- Thu c tr c sên - Thu c là r ng lá cây

- Thu c tr tuy n trùng - Thu c tr cá h i mùa màng

- Thu c là khô cây - Thu c đi u hòa sinh tr ng cây

D a vào thành ph n c u t o – M c đ đ c h i c a thu c:

Tùy theo t ng lo i thu c b o v th c v t mà c u t o thành ph n thu c khác nhau, t đó

d n đ n nh ng đ c tr ng v tính ch t hóa h c, m c đ đ c h i c a riêng t ng lo i

thu c, ví d nh :

Thu c tr sâu Clo h u c : Trong công th c hóa h c c a thu c sâu có ch a nguyên t

Cl, và C, H, O… Thu c này th ng gây đ c mãn tính, thu c t n l u trong môi tr ng

lâu, gây tích l y sinh h c m nh và d dàng gây hi n t ng ung th

Thu c tr sâu Lân h u c : là d n xu t c a axit phosphoric, trong công th c hóa h c có

ch a P và C,H,O … nó có tác đ ng th n kinh, gây hi n t ng ng đ c c p tính r t

m nh d dàng gây t vong khi nhi m thu c v i m t li u r t nh

Thu c tr sâu Carbamat: là d n xu t t axit Carbamic trong công th c có ch

N,C,H,O,… nó có tác đ ng th n kinh và c ng gây ng đ c c p tính [1]

Các d ng thu c BVTV

B ng 1.1 M t s d ng thu c BVTV [2]

Nh d u ND, EC

Tilt 250 ND, Thu c th l ng, trong su t

Basudin 40 EC, D b t l a cháy n DC-Trons Plus 98.8 EC

B t hòa n c

BTN, BHN,

WP, DF, WDG, SP

Viappla 10 BTN,

D ng b t m n, phân tán trong

n c thành dung d ch huy n phù

Vialphos 80 BHN, Copper-zinc 85 WP, Padan 95 SP Huy n phù HP, FL, SC Appencarb super 50 FL,

Carban 50 SC L c đ u tr c khi s d ng

H t H, G, GR

Basudin 10 H,

Ch y u rãi vào đ t Regent 0.3 G

l ng ch t đ c gây ch t 50% s cá th chu t trong thí nghi m LD50 càng th p thì đ

- Ng đ c mãn tính: khi thu c xâm nh p vào c th v i li u l ng nh , nhi u l n trong

th i gian dài, thu c s tích l y trong c th đ n m t lúc nào đó c th s suy y u, có

nh ng b ph n trong c th b t n th ng do tác đ ng c a thu c phát huy tác d ng [5]

D l ng

Là l ng ch t đ c còn l u l i trong nông s n ho c môi tr ng sau khi phun thu c BVTV D l ng đ c tính b ng µg (microgram) ho c mg (miligram) l ng ch t đ c trong 1 kg nông s n ho c th tích không khí, n c đ t Tr ng h p d l ng quá

nh , đ n v còn đ c tính b ng ppm (ph n tri u) ho c ppb (ph n t )

- MRL (Maximum Residue Limit): m c d l ng t i đa cho phép l u t n trong nông

s n mà không nh h ng đ n s c kh e con ng i, v t nuôi

- ADI (Acceptable Daily Intake): l ng ch t đ c ch p nh n h p thu vào c th , không gây h i cho ng i ho c v t nuôi trong 1 ngày, đ c tính b ng mg hay µg h p ch t đ c cho đ n v th tr ng

Thu c b o v th c v t là hóa ch t đ c h i đ c s d ng trong nông nghi p, nó có tác

d ng nh con dao hai l i N u bi t s d ng m t cách h p lý thì nó s góp ph n đáng

k trong b o v mùa màng, c i thi n ch t l ng nông s n Tuy nhiên, n u s d ng m t cách b a bãi, thi u ý th c, thi u các bi n pháp an toàn thì tai h a th t khôn l ng; đ c

bi t là đ i v i s c kho c ng đ ng và môi tr ng xung quanh

1.1.2 M t s lo i tu c BVTV đi n hình

1.1.2.1 c đi m hóa ch t BVTV t n l u

Theo Công c Stockholm, hóa ch t thu c BVTV t n l u thu c nhóm POP có các đ c

đi m nh trong b ng 1.1

B ng 1.2 Các đ c đi m c a hóa ch t thu c BVTV t n l u khó phân h y [10]

H s n ng đ sinh h c (Bioconcentration factor) > 5000

H s tích t sinh h c (Bioaccumulation factor) > 5000

Kh n ng phát tán xa Th i gian bán h y trong không khí > 2 ngày

nh h ng x u Quan sát th y các nh h ng x u đ n s c kh e con ng i, môi tr ng; ho c k t qu v đ c tính cho th y có kh n ng gây nguy

h i đ n s c kh e con ng i, môi tr ng Hóa ch t BVTV t n l u có đ c tính cao và nh h ng x u đ i v i s c kh e c a con

ng i và môi tr ng t nhiên Hóa ch t BVTV t n l u khó phân h y bao g m các

nhóm ch t chính DDT, Toxaphene, Aldrin, Dieldrin, Eldrin, Heptaclo, Mirex,

Hexaclobenzen (HCB) và Clodan v i 20 hóa ch t đ c trình bày trong b ng 1.2

B ng 1.3 Công th c hóa h c c a m t s hóa ch t BVTV

Tên th ng: Dichloro Diphenyl Trichloroethane

Tên IUPAC: 1,1,1-trichloro-2,2-di(4-chlorophenyl)ethane

Kh i l ng phân t : M= 354 g/mol

Là m t thu c BVTV r t b n do nó có kh n ng tr v i các ph n ng quang phân, v i

Oxi trong không khí Trong môi tr ng ki m, nó d b dehydroclorua hóa ho c b

polime hóa thành s n ph m d ng nh a có màu

DDT, công th c phân t C14H9C15, l n đ u tiên đ c t ng h p n m 1874 và là s n

ph m c a ph n ng gi a cloral (CCl3CHO) và clobenzen (C6H5Cl) v i xúc tác là axít

H2SO4 DDT b bi n đ i trong môi tr ng t o thành DDE (1,1-diclo-2,2-bis

(4-clophenyl) eten) và DDD (1,1-diclo-2,2-bis (4-(4-clophenyl) etan) - các s n ph m có đ c

h n và th ng đi kèm v i DDT trong các thành ph n c a môi tr ng B i v y, sinh v t

s ng th ng b nhi m đ c đ ng th i các ch t trên M i ch t l i có 3 đ ng phân do v trí

khác nhau c a nguyên t Cl trong công th c c u t o, trong đó các đ ng phân ph bi n

nh t là p,p’- DDT, p,p’-DDE và p,p’-DDD [3]

(a)

(b)

(c)

Hình 1.1 Công th c c u t o c a p,p’-DDT (a), p,p’-DDE (b) và p,p’-DDD (c)

T t c các đ ng phân c a DDT đ u là d ng tinh th màu tr ng, không mùi, không v ,

có công th c t ng quát là C14H9C15, kh i l ng phân t là 354.5 Nhi t đ nóng ch y

kho ng 108.5 – 109oC, áp su t bay h i là 2.53x10-5

Pa (1.9x10-7 mmHg) t i 20o

C DDT tan ít trong n c nh ng có kh n ng gi n c, tan t t trong các h p ch t h u c đ c bi t

là m đ ng v t Kh n ng hòa tan c a DDT trong n c là th p nên DDT có xu h ng

b h p ph trong c n bùn, đ t đá, tr m tích M t s đ c tính c b n c a DDT và các

đ ng phân đ c trình bày theo b ng sau:

Comment [Nn4]: Ngu

B DDT

Comment [Nn5]: Do tác nhân n฀o

B ng 1.4 M t s thông s hoá lý c a p,p'-DDT, p,p'-DDE và p,p'-DDD [12]

Khi đ c p đ n DDT ng i ta th ng quan tâm đ n p,p’- DDT, nó là thành ph n chính

c a thu c tr sâu đ a vào môi tr ng do có đ c tính cao nh t đ i v i côn trùng S n

ph m công nghi p c a DDT là m t h n h p g m nhi u đ ng phân, th r n, màu

tr ng ngà và có mùi đ c tr ng, không tan trong n c nh ng có kh n ng gi n c, tan

t t trong các dung môi h u c đ c bi t là m đ ng v t Kh n ng hòa tan c a DDT trong n c là th p (h s h p ph cao) nên DDT có xu h ng b h p ph trong c n bùn, đ t đá, tr m tích DDT b kh clo trong đi u ki n y m khí t o thành DDD DDT

b kh clo trong đi u ki n hi u khí t o thành DDE DDD và DDE c ng là các ch t di t

côn trùng [3]

1.1.2.3 Tính ch t đ c h c c a hóa ch t BVTV

c tính c a m t ch t đ i v i m t đ i t ng c th ph thu c vào nhi u y u t nh con đ ng xâm nh p vào c th (tiêu hoá, hô h p ), đ c đi m c th đ i t ng (tu i,

gi i, tình tr ng s c kho ), tr ng thái t n t i (r n, l ng, khí) và tính ch t hoá lý c a

ch t đó c tính c a các ch t có th đ c phân lo i thông qua li u l ng gây ch t (Lethal Dose, LD) và n ng đ gây ch t (Lethal Concentration, LC) Các đ i l ng này

th ng mô t kèm v i sinh v t thí nghi m, ph n tr m đáp ng và th i gian thí nghi m

Theo cách phân lo i này, nhi u ch t trong nhóm POP thu c nhóm đ c m nh

B ng 1.5 Tiêu chí đánh giá đ c tính c a các ch t [4]

Phân lo i

Ch s LD50 qua đ ng

mi ng (trên chu t- mg/kg)

Ch s LC50 qua

đ ng hít th (trên chu t trong 4h- mg/kg)

Ch s LD50 ti p xúc qua da (trên

Tính ch t đ c h c c a DDT [3]

DDT có tính đ c trung bình v i đ ng v t khi xâm nh p qua th c n Giá tr LD50 c a

DDT chu t t 113 đ n 800 mg/kg, l n là 300 mg/kg, th là 400 mg/kg, c u là

1000 mg/kg DDT có tính đ c nh v i đ ng v t khi xâm nh p qua da Giá tr LD50

c a DDT chu t lúc này t 2500 đ n 3000 mg/kg DDT không d dàng h p th qua

da tr khi d ng dung d ch

- Ung th : Nhi u k t qu nghiên c u cho th y, DDT gây ung th đ ng v t C c b o

v Môi tr ng M x p DDT vào nhóm 2B

- H th n kinh: DDT gây nh h ng t i h th n kinh Ng i nhi m đ c DDT li u

cao s có tri u ch ng bu n nôn, đau đ u, toát nhi u m hôi, d ng m t, m i, ch n

đ ng toàn thân, co gi t Các tri u ch ng t ng t xu t hi n trong các nghiên c u

đ ng v t nh s run r y chu t li u l ng 6,5 đ n 13 mg/kg/ngày trong 26 tu n và

m t cân b ng kh li u l ng 50 mg/kg/ngày trong 6 tháng

- Áp ch mi n d ch: DDT gây c ch ho t đ ng c a h mi n d ch V i đ ng v t thí

nghi m, DDT làm gi m th kháng chu t li u l ng 13 mg/kg/ngày trong th i gian

t 3 đ n 12 tu n ph i nhi m Ngoài ra, DDT còn gây các nh h ng đ n gan, th n và

h sinh s n DDT phá hu gan chu t v i li u l ng 3,75 mg/kg/ngày trong 36 tu n,

chó v i li u l ng 50 mg/kg ngày trong 150 ngày Hi n t ng ch y máu tuy n

th ng th n xu t hi n chó v i li u l ng 138,5 mg/kg ngày trong 10 ngày ng v t

Comment [Nn6]: Ngu

khi b nhi m DDT th ng có tri u ch ng c th b tái, l nh và t ng s kích đ ng, r i nhanh chóng lan truy n toàn thân N u b ph i nhi m d i li u gây ch t, nh ng nh

h ng đ i v i th n kinh và c b p có th qua đi và s h i ph c theo th i gian tùy thu c theo đ ng nhi m [3]

Tác h i c a DDT đ i v i môi tr ng t nhiên

Các ch t th i sinh ra t quá trình s d ng hóa ch t làm cho môi tr ng đ t b ô nhi m

do s t n d c a chúng trong đ t quá cao và tích l y trong cây tr ng Do thu c t n

đ ng lâu không phân h y nên nó có th theo n c và gió phát tán t i các vùng khác, theo các loài sinh v t đi kh p n i Khi DDT đ c phát th i trong khí quy n, nó có kh

th i ra trong môi tr ng, DDT t n t i lâu dài trong môi tr ng n c, không phân h y sinh h c và kh n ng khu ch đ i sinh h c cao Hi n nay v n còn tìm th y DDT B c

C c trong nh ng t ng b ng ho c trong m t s loài chim di c DDT làm gi m s phát tri n c a t o n c ng t Chlorella, gi m kh n ng quang h p c a các loài t o bi n

Tác h i c a DDT đ i v i con ng i và đ ng v t

V ph ng di n c p tính, n u n nh m th c ph m ch a vài gram DDT trong m t th i gian ng n có th b nh h ng tr c ti p lên h th n kinh: kích thích, v t vã, run, th

g p, co gi t, có th d n đ n t vong Ng i b nhi m đ c s b run r y, co gi t m nh

kéo theo tình tr ng ói m a đ m hôi, nh c đ u và chóng m t

V ph ng di n mãn tính, khi b nhi m đ c v i li u l ng nh trong m t th i gian dài,

ch c n ng gan b thay đ i: to gan ,viêm gan, l ng đ c t c a gan trong máu có th b

t ng lên và DDT tích t trong các mô m , s a m và có kh n ng gây vô sinh cho

đ ng v t có vú và chim, gây t n th ng th n vì thi u máu N u b nhi m đ c vào

kho ng 20-50 mg/ngày/kg c th , đi u này có th nh h ng đ n vi c sinh s n, đ n các tuy n n i ti t nh tuy n giáp tr ng, nang th ng th n N u b nhi m lâu h n n a

có th d n đ n ung th LC50 (LC50 là li u gây ch t 50% m u sinh v t thí nghi m)

m t s loài đ ng v t thí nghi m là: LC50 l n kho ng 1000mg DDT/kg, LC50 th là

300mg DDT/kg DDT trong đ t c ng có th đ c h p th b i m t s th c v t ho c

trong c th con ng i khi n các th c v t đó [3]

S chuy n hoá c a DDT

S chuy n hoá c a DDT đã đ c nghiên c u trong c th ng i và nhi u đ ng v t thí

nghi m K t qu ch ra ch t chuy n hoá ch y u t DDT là 2,2- bis (p-clophenyl)

axetic axit (DDA) Ch t này đ c t o thành sau m t lo t các ph n ng kh clo, kh

hyđro, hyđroxyl hoá và oxi hoá Ban đ u DDT đ c chuy n hoá trong gan t o thành

DDE và DDD Ti p đó, DDE chuy n hoá thành 1-clo- 2,2- bis(p-clophenyl)eten

(DDMU) trong gan và thành 1,1-(p-clophenyl)eten (DDNU) trong th n Trong khi đó,

DDD b kh và t o thành l n l t DDMU, 1- clo-2,2-bis(p-clophenyl) etan (DDMS)

và DDNU S chuy n hoá t DDMS thành DDNU di n ra c trong gan và th n, nh ng

th n chi m vai trò chính Sau đó, DDNU ti p t c b chuy n hoá thành 2,2- bis

(p-clophenyl) etanol (DDOH) và 2,2- bis (p-(p-clophenyl) etanal (DDCHO) tr c khi t o

thành DDA

Tích t và đào th i c a DDT

DDT có th tích t trong các lo i th c ph m nh rau, qu , cá Theo th i gian, l ng

DDT tích t tr nên l n và xâm nh p vào c th ch y u qua đ ng th c n DDT

c ng có th đi vào c th qua đ ng th và khi ti p xúc qua da DDT tích t ch y u

trong huy t thanh, máu và các mô m Các nghiên c u trên nh ng ng i tình nguy n

v i li u l ng DDT t 5 đ n 20 mg/kg trong 6 tháng cho th y, t l l ng DDT trong

m và máu là 280/1 DDT tích t nhi u trong s a m [3]

ào th i DDT đ c nghiên c u trên ng i và nhi u lo i đ ng v t thí nghi m DDT có

th đào th i qua s a m Ph n l n DDT đào th i qua phân và n c ti u

1.1.3 Quy trình phân tích hóa ch t BVTV trong đ t

a) Nguyên lý

Sau khi x lý s b , m u đ t th đ c chi t b ng dung môi hydrocacbon

D ch chi t đ c cô đ c: Các h p ch t phân c c đ c lo i b b ng cách cho d ch chi t

đã cô đ c đi qua m t c t nh i đ y oxit nhôm Dung d ch r a gi i đã đ c cô đ c

Comment [Nn7]: T฀i li฀u tham kh฀

L u hu nh nguyên t đ c lo i b kh i dung d ch đã cô đ c, n u c n, b ng cách x lý

v i thu c th sunfit tetrabutylamoni

D ch chi t này đ c phân tích b ng máy s c ký khí Các h p ch t khác nhau đ c tách riêng r nh dùng c t mao qu n v i pha t nh phân c c y u Dùng detector b y electron (ECD) đ phát hi n

Hóa ch t b o v th c v t clo h u c đ c phát hi n và đ nh l ng b ng cách so sánh

th i gian l u t ng đ i và chi u cao pic t ng đ i (ho c di n tích pic) đ i v i dung

d ch b m chu n đ c thêm vào, t ng ng v i dung d ch ngo i chu n Hi u qu c a qui trình ph thu c vào thành ph n c a đ t n c đ c đi u tra nghiên c u.Qui trình

mô t không tính đ n s chi t không hoàn toàn do c u trúc và thành ph n c a m u đ t

Gi i h n phát hi n ph thu c vào ch t xác đ nh, thi t b s d ng, ch t l ng hóa ch t

s d ng đ chi t m u đ t và làm s ch d ch chi t

b) Các b c th c hi n phân tích

- Phân tích m u tr ng: Tr c khi x lý m u, th c hi n xác đ nh m u tr ng, n u giá tr

tr ng cao b t th ng, ngh a là cao h n 10 % giá tr th p nh t c a m u c n phân tích,

c n tim ra nguyên nhân thông qua vi c ki m tra t ng b c c a toàn b qui trình

1.2 Tình hình s d ng thu c b o v th c v t trong nông nghi p

Trong l nh v c tr ng tr t, thu c BVTV có vai trò r t quan tr ng trong vi c gi v ng

n ng su t, ch t l ng cây tr ng, đ m b o an ninh l ng th c Tuy nhiên, ng i dân nth ng có ki n th c h n ch v các lo i ho t ch t trong thu c BVTV, d n t i tình

tr ng s d ng thu c BVTV thi u hi u qu và an toàn, làm t ng chi phí s n xu t và nguy c m t an toàn th c ph m, nh h ng x u đ n s c kh e và môi tr ng

Danh m c thu c BVTV đ c phép s d ng trong nông nghi p n c ta đ n n m

2015 đã lên t i: 769 ho t ch t v i 1690 tên th ng ph m; thu c tr b nh: 607 ho t

ch t v i 1295 tên th ng ph m; thu c tr c : 223 ho t ch t v i 678 tên th ng ph m; thu c tr chu t: 10 ho t ch t v i 26 tên th ng ph m; thu c đi u hòa sinh tr ng: 51

ho t ch t v i 143 tên th ng ph m; ch t d n d côn trùng: 8 ho t ch t v i 9 tên

th ng ph m; thu c tr c: 26 ho t ch t v i 141 tên th ng ph m; ch t h tr (ch t

tr i): 5 ho t ch t v i 6 tên th ng ph m [5]

Nghiên c u c a Vi n Môi tr ng nông nghi p Vi t Nam cho th y l ng thu c BVTV còn bám l i trên v bao bì bình quân chi m 1,85% t tr ng bao bì Trong khi đó, ng i dân hoàn toàn không có ý th c x lý l ng thu c BVTV còn t n l i trên v bao bì Có

t i h n 65% nh ng ng i dân đ c h i kh ng đ nh h v t v bao bì ngay t i n i pha thu c [7]

C c B o v th c v t- B NN&PTNT cho bi t, k t qu thanh, ki m tra tình hình s

d ng thu c BVTV trong th i gian g n đây đ i v i 13.912 h nông dân s d ng thu c BVTV, thì có đ n 4.167 h (chi m 29,9%) s d ng thu c BVTV không đúng quy đ nh

nh không đ m b o l ng n c, không có b o h lao đ ng, s d ng thu c BVTV không đúng n ng đ , li u l ng, bao bì sau khi s d ng v t b a bãi không đúng n i quy đ nh… Các vi ph m ch y u là ng i nông dân không có ph ng ti n b o h lao

đ ng, s d ng thu c BVTV không đúng n ng đ , li u l ng, bao bì v t b a bãi không đúng n i quy đ nh…

i v i các c s buôn bán thu c BVTV, qua tra ki m tra t i 12.347 c s , c quan

ch c n ng c ng phát hi n 1.704 c s vi ph m quy đ nh, chi m 13,8% Các hành vi vi

ph m ch y u là không có ch ng ch hành ngh , không có gi y phép kinh doanh, buôn

bán thu c BVTV ngoài danh m c, kém ch t l ng, h t h n s d ng…

Hình 1.3 Phun phòng sâu đ c thân cho lúa (V B n – Nam nh)

Hi n đ i đa s nông dân v n d a vào thu c BVTV hóa h c là chính, t l s d ng

thu c sinh h c đ t r t th p Trong khi đó, các mô hình ng d ng ti n b k thu t an

toàn, hi u qu trong BVTV ch m đ c nhân r ng nên vi c m t an toàn khi s d ng

thu c BVTV v n t n t i t r t lâu cho đ n nay

1.3 T ng quan v hi n tr ng ô nhi m đ t do thu c b o v th c v t

1.3.1 Tình ô nhi m đ t do t n l u thu c b o v th c v t t i Vi t Nam

Trong nh ng n m c a th p k 60 – 90 do s hi u bi t v HCBVTV còn h n ch , ch

coi tr ng v m t tích c c c a HCBVTV là phòng và di t d ch h i M t khác do ch a

hi u bi t v m t trái c a HCBVTV, xem nh công tác môi tr ng, công tác qu n lý

còn l ng l o nên đ l i nhi u kho, n n kho, đ a đi m chôn vùi HCBVTV Do lâu ngày

không đ c chú ý đ phòng các hoá ch t ng m vào đ t ho c do đi u ki n m a, l t đã

làm phát tán ngày càng r ng h n có kh n ng gây ô nhi m trên vùng r ng l n

HCBVTV t n l u không đ c x lý an toàn đã và đang gây nh h ng tr c ti p đ n

s c kh e c ng đ ng dân c và môi tr ng xung quanh

Ngày nay, cùng v i s phát tri n c a các ngành công nghi p, nông nghi p… v n đ ô

nhi m môi tr ng do s d ng tùy ti n các lo i hóa ch t trong công nghi p và

HCBVTV trong nông nghi p đang ngày tr nên nghiêm tr ng Vi c s d ng ngày

càng nhi u các ch t h u c gây ô nhi m khó phân h y (POP) và các lo i HCBVTV có

đ c tính cao đã làm cho m c đ t n l u d l ng các lo i hóa ch t này trong nông s n,

th c ph m, đ t n c, không khí và môi tr ng ngày càng l n Các v ng đ c th c n

b i HCBVTV, các lo i b nh t t do ô nhi m môi tr ng đang ngày càng gia t ng và tr

thành m t trong nh ng nguyên nhân hàng đ u gây t vong n c ta hi n nay

Comment [Nn8]: C

Theo k t qu đi u tra, th ng kê c a B Tài nguyên và Môi tr ng và báo cáo c a y ban nhân dân các t nh, thành ph tr c thu c Trung ng v các đi m t n l u do HCBVTV t th i k bao c p, chi n tranh, không rõ ngu n g c ho c nh p l u (sau đây

g i t t là đi m ô nhi m môi tr ng do HCBVTV t n l u) tính đ n tháng 6 n m 2015 trên đ a bàn toàn qu c th ng kê đ c 1.562 đi m t n l u do HCBVTV trên đ a bàn 46

t nh, thành ph tr c thu c Trung ng C n c theo QCVN 54:2013/BTNMT c a B Tài nguyên và Môi tr ng v ng ng x lý HCBVTV h u c theo m c đích s d ng

đ t thì hi n có kho ng 200 đi m ô nhi m t n l u do HCBVTV có m c đ r i ro cao gây ô nhi m môi tr ng nghiêm tr ng và đ c bi t nghiêm tr ng, nh h ng đ n môi

tr ng và s c kh e c ng đ ng.Các lo i HCBVTV t n l u g m r t nhi u ch ng lo i và nhi u d ng khác nhau, t d ng thu c, d ng b t, d ng ng, d ng l n trong đ t và c

lo i không còn nhãn mác đa ch ng lo i… t p trung ch y u các khu v c kho thu c

c a ngành y t trong chi n tranh; kho c c a các xã, h p tác xã, các c s và trong

v n các h dân; t i kho c a Chi c c b o v th c v t (BVTV), Các tr m BVTV ph c

v nông nghi p Theo k t qu đi u tra, kh o sát th ng kê cho th y các kho HCBVTV

t n l u hi n đang l u gi kho ng 217 t n; 37 nghìn lít HCBVTV và 29 t n bao bì [6] Các kho ch a HCBVTV t n l u h u h t đ c xây d ng t nh ng n m 1980 tr v

tr c, khi xây d ng ch a quan tâm đ n vi c x lý k t c u, n n móng đ ng n ng a kh

n ng gây ô nhi m H n n a, t tr c đ n nay các kho không đ c quan tâm tu s a, gia

c hàng n m, nên đ u đã và đang trong tình tr ng xu ng c p nghiêm tr ng n n và

t ng kho ph n l n b r n n t, mái l p đã thoái hóa, d t nát, nhi u kho không có c a

s , c a ra vào đ c bu c gá t m b ; h th ng thoát n c h u nh không có nên khi

m a l n t o thành dòng ch y b m t kéo theo l ng thu c t n đ ng gây ô nhi m n c

ng m, n c m t và ô nhi m đ t xung quanh khu v c t n l u HCBVTV, gây nh

h ng tr c ti p t i s c kh e và cu c s ng ng i dân, th m trí nh ng tác đ ng này còn

nh h ng đ n h th n kinh và gi ng nòi c a nh ng ng i dân b nhi m đ c lâu dài do HCBVTV t n l u gây ra K t qu đi u tra, kh o sát cho th y các lo i HCBVTV t n

l u trong đ t ch y u g m: DDT, Basal, Lindan, thu c di t chu t, thu c di t gián,

mu i c a Trung Qu c, Vinizeb, Echo, Xibuta, Kayazinno, Hinossan, Viben-C, Ridostar… và nhi u lo i thu c không nhãn mác, không rõ ngu n g c xu t x

Trong th i gian qua, thông qua Ch ng trình m c tiêu qu c gia kh c ph c ô nhi m và

c i thi n môi tr ng giai đo n 2012-2015, Quy t đ nh 1946/Q -TTg ngày 21 tháng 10

n m 2010 c a Th t ng Chính ph v vi c phê duy t K ho ch x lý, phòng ng a ô nhi m môi tr ng do hóa ch t b o v th c v t t n l u trên ph m vi c n c và các

ch ng trình h tr có m c tiêu kinh phí t ngân sách nhà n c nh m x lý tri t đ ,

kh c ph c ô nhi m và gi m thi u suy thoái môi tr ng cho m t s đ i t ng thu c khu

v c công ích và các d án h p tác qu c t , B Tài nguyên và Môi tr ng cùng các B

và đ a ph ng đã x lý đ c 60 đi m t n l u HCBVTV b ô nhi m nghiêm tr ng và

đ c bi t nghiêm tr ng v i t ng kinh phí h tr t Ngân sách trung ng đ t g n 250 t

đ ng Bên c nh đó, B Tài nguyên và Môi tr ng c ng tri n khai x lý thí đi m, tiêu

h y h n 900 t n hóa ch t các lo i ch t th i ch a HCBVTV t n l u; xây d ng h ng

d n k thu t qu n lý các khu v c b ô nhi m do HCBVTV và t ch c 11 khóa t p hu n cho h n 500 cán b các S Tài nguyên và Môi tr ng liên quan đ n công tác đi u tra, đánh giá, l p k ho ch x ô nhi m môi tr ng do HCBVTV t n l u Ngoài ra, B Tài nguyên và Môi tr ng c ng đã xây d ng và v n hành c s d li u v qu n lý các

đi m ô nhi m t n l u HCBVTV, áp d ng b ch s theo dõi, giám sát và đánh giá công tác qu n lý, x lý ô nhi m môi tr ng trong l nh v c này

Theo báo cáo c a các B và đ a ph ng, tính đ n h t ngày 31 tháng 12 n m 2014 đã phát hi n thêm 409 khu v c môi tr ng b ô nhi m do HCBVTV t n l u trên đ a bàn

24 t nh, thành ph trong c n c Theo th ng kê và tính toán, c n c hi n còn t n

đ ng trên 706 t n thu c c n tiêu hu và 19.600 t n rác bao bì thu c b o v th c v t

ch a đ c thu gom và x lý, hàng n m phát sinh m i kho ng 9.000 t n S l ng bao

bì nhi m đ c kh ng l này gây ô nhi m nghiêm tr ng đ t và ngu n n c, ch a k nhi u bao bì đ c ng i dân tái s d ng có th gây ng đ c mãn tính Nhi u kho ch a thu c b o v th c v t tr thành đi m ô nhi m môi tr ng l n, r t khó x lý N m

2011, t nh Thanh Hoá ph i đ u t 47 t đ ng đ x lý 3 đ a đi m ô nhi m t ng là kho thu c b o v th c v t [6]

1.3.2 Tình hình ô nhi m đ t do t n l u thu c b o v th c v t t i Nam nh

i v i Nam nh t nhi u n m nay, vi c s d ng hóa ch t BVTV trong nông nghi p

đã tr thành thói quen c a ng i nông dân Trong nh ng n m tr c đây hóa ch t BVTV đ c s d ng r ng rãi cho nhi u m c đích nh phun thu c tr sâu b o v mùa

màng, di t mu i, di t chu t, di t ch y r n trong m t s ngành, l nh v c nh : Y t ,

Nông nghi p (các nông tr ng trang tr i, các tr m thú y, các H p tác xã nông

nghi p ) đã đ l i m t kh i l ng t n l u khá l n hóa ch t BVTV trên đ a bàn Các

lo i thu c hóa ch t BVTV bao g m r t nhi u ch ng lo i và nhi u d ng khác nhau, t

d ng n c, d ng b t, d ng ng, d ng l n đ t và c các lo i không còn nhãn mác, t p

trung t i các khu v c nh t i các kho thu c c a ngành Y t trong chi n tranh; t i kho

ch a c c a các xã, các HTX, các c s và trong v n các h dân ho c t i các kho c a

Chi c c B o v th c v t, các tr m b o v th c v t ph c v nông nghi p Theo c tính

thì l ng hoá ch t BVTV t n l u đã quá h n s d ng ho c n m trong danh m c thu c

c m s d ng c n tiêu hu Nam nh hi n nay là r t l n đã làm ô nhi m môi tr ng

đ t, môi tr ng n c, không khí và nh h ng tr c ti p đ n s c kho , đ i s ng sinh

ho t c a ng i dân

Theo danh m c đi m t n l u hóa ch t b o v th c v t gây ô nhi m môi tr ng nghiêm

tr ng và đ c bi t nghiêm tr ng đ c ban hành kèm theo Quy t đ nh s 1946 /Q -TTg

ngày 21 tháng 10 n m 2010 c a Th t ng Chính ph , t nh Nam nh có hai đi m ô

nhi m nghiêm tr ng là i m t n l u hóa ch t b o v th c v t xã Nam Phong, Xã

Nam Phong, Thành ph Nam nh và i m t n l u hóa ch t b o v th c v t t i công

ty V t t Nông nghi p Giao Th y Xã Hoành S n, huy n Giao Th y i v i đi m t n

l u hóa ch t b o v th c v t xã Nam Phong, nhà kho đ c xây d ng t n m 1992;

kho thu c n m trong khu dân c l ng thu c trong kho đã đ c chôn l p t i c n đ t xã

Nam Phong, mùi hóa ch t BVTV n ng n c, đ t có d u hi u ô nhi m; Hàm l ng hóa

ch t b o v th c v t trong các m u đ t so v i QCVN: Lindan v t t 16,4 đ n 45,3

l n; DDT v t t 440,4 đ n 536,3 l n [14] i v i đi m t n l u hóa ch t b o v th c

v t xã t i công ty V t t Nông nghi p Giao Th y Xã Hoành S n, huy n Giao Th y,

nhà kho đ c xây d ng t n m 1992; Hàm l ng hóa ch t b o v th c v t trong các

m u đ t so v i QCVN: Lindan v t 1,3 đ n 4,5 l n; DDT v t 178,1 đ n 271,0 l n

N m 2012, hai đi m t n l u gây ô nhi m nghi m tr ng này đã đ c x lý áp d ng

ph ng pháp x lý hóa h c k t h p v i chôn l p an toàn Hóa ch t s d ng trong

ph ng pháp là ph c h fenton (H2O2/Fe2+) c bi t, n m 2013, sau quá trình rà soát

các khu v c t ng l u gi thu c b o v th c v t đã phát hi n thêm ba đi m ô nhi m t i

Comment [Nn9]: Ngu n

Comment [Nn10]: K

n฀o

thôn La Hào, núi Tiên H ng – huy n V B n và kho thu c BVTV t i thôn ông M c – TP Nam nh

Nh n th c đ c m c đ nguy hi m và tác h i c a hóa ch t BVTV t n l u t i môi

tr ng và s c kh e ng i dân, th i gian qua, UBND t nh Nam nh đã đ xu t và tri n khai nhi u ph ng án đ gi i quy t và làm v n b n g i T ng c c Môi tr ng báo cáo l ng hóa ch t b o v th c v t t n l u trong kho thu c tr sâu thu c đ a bàn hai

đi m t n l u trên đ đ c h tr thu gom và x lý Tuy nhiên, đây m i ch là nh ng

gi i pháp s b b c đ u gi i quy t l ng chai l , bao bì và hóa ch t b o v th c v t

d t đi m tình tr ng ô nhi m môi tr ng do t n l u hoá ch t BVTV, đ a l i cu c

s ng bình yên cho ng i dân vùng b ô nhi m, c n có bi n pháp x lý tri t đ vùng đ t

b ô nhi m do t n l u phía d i n n các kho thu c, tránh lan truy n ô nhi m sang các khu v c xung quanh

1.4 Các ph ng pháp x lý đ t ô nhi m do t n l u thu c b o v th c v t

Trong s các công ngh đ c ng d ng, đã có m t s ph ng pháp x lý hóa ch t BVTV t n l u trong đ t và n c đ c nghiên c u và ng d ng trong n c quy mô phòng thí nghi m và th c nghi m (pilot) Tuy nhiên vi c ng d ng các ph ng pháp này vào trong th c t đ x lý hi u qu còn tùy thu c vào m c đ ô nhi m, đi u ki n

đ a hình, quy mô, ph m vi ô nhi m, đi u ki n kinh phí c a t ng d án… M t s

ph ng pháp đã đ c ng d ng vào trong th c t đ x lý hóa ch t BVTV t n l u trong đ t nh sau:

1.4.1 Ph ng pháp thiêu đ t

1.4.1.1 Ph ng pháp đ t có xúc tác

Ph ng pháp này phù h p cho vi c x lý nh ng khu v c có n ng đ ô nhi m r t

l n, trong ph m vi h p, di n tích ô nhi m nh Dùng nhi t đ phá h y hoàn toàn c u trúc b n v ng c a thu c BVTV đ c h i, đ c bi t là các h p ch t POPs đ t o ra các

s n ph m không đ c ho c có tính đ c h i ít đ i v i môi tr ng

Có hai bi n pháp th ng đ c s d ng bao g m:

+ Ph ng pháp phân h y nhi t đ cao (T >1200oC) trong các lò thiêu đ t

+ Ph ng pháp phân h y nhi t đ th p h n b ng lò đ t hai c p: vùng s c p (T=400-600oC) và vùng th c p (T = 900-1000o

C)

ây là lo i công ngh ph bi n đ c s d ng nhi u Vi t Nam v i t ng s 24 lò

đ t, chi m 21/36 s c s x lý hóa ch t BVTV do T ng c c Môi tr ng c p phép Công su t c a các lò đ t dao đ ng t 50-1000 kg/h, giá thành t vài tr m tri u đ n kho ng ch c t đ ng tu theo công su t và c u trúc công ngh

Các lò đ t này đ u s d ng quy trình công ngh d ng bu ng đ t t nh theo m và thiêu đ t hai c p Lò th ng c u t o 2 bu ng đ t g m: bu ng đ t s c p đ đ t cháy các ch t th i c n tiêu h y ho c hóa h i ch t đ c nhi t đ 400-800oC; bu ng đ t

th c p đ ti p t c đ t cháy h i khí đ c phát sinh t bu ng đ t s c p nhi t đ trên 1100oC M t s lò có b sung thêm bu ng đ t b sung sau bu ng đ t th c p đ

t ng c ng hi u qu đ t các khí đ c a s các lò không có bi n pháp l y tro trong quá trình đ t Các lò đ t đ u trang b h th ng x lý khí th i bao g m trao đ i nhi t (h nhi t b ng không khí ho c n c); h p th (phun s ng ho c s c dung d ch

ki m) và có th có h p ph (than ho t tính)

u đi m c a công ngh lò đ t t nh hai c p là công ngh đ n gi n, s n có (nh p kh u

ho c ch t o trong n c), chi phí đ u t h p lý, d v n hành phù h p đi u ki n Vi t Nam Lò đ t c ng là công ngh ch l c trong các c s x lý hóa ch t BVTV do có d i hóa ch t BVTV x lý r ng (bao g m c ch t th i y t ) K c các lò đ t nh p t

n c ngoài v c ng ph i c i ti n đ đáp ng vi c đ t đa d ng hóa ch t BVTV do các

lò n c ngoài th ng đ c thi t k đ chuyên đ t m t s lo i hóa ch t BVTV nh t đ nh Tuy nhiên, vi c đ t theo m d n đ n công su t không cao do m t th i gian khi kh i

đ ng và d ng lò, ho c khi tro đã đ y ph i l y ra đ i v i các lò không l y tro gi a quá trình đ t Quy trình ki m soát, v n hành còn th công ho c ch a t đ ng hoá cao nên khó có th đ t các hóa ch t BVTV đ c bi t đ c h i nh các ch t có ch a halogen (ví

d PCB, thu c b o v th c v t c clo) Bên c nh đó, lò đ t t nh th ng không đ t

đ c ho c đ t không hi u qu đ i v i các lo i ch t th i khó cháy và có đ k t dính cao nh bùn th i Nhi u lò đ t, đ c bi t các lò giá r th ng hay b tr c tr c h th ng béc đ t ho c h th ng x lý khí th i (nh b th ng ng khói do h i axit)

Trong các lò đ t hai c p, đ quá trình đ t đ c tri t đ c n s có m t c a các ph gia

và ch t xúc tác thích h p B n ch t c a ph ng pháp này là dùng nhi t b gãy các liên k t chuy n các h p ch t clo h u c thành CO2, H2O và Cl-, Clo h u c n u ti p xúc v i kim lo i đ ng nung đ đ u b đ ng l y m t clo (t o thành CuCl2) và chúng b

phân hu ti p theo thành CO2 và n c cùng v i các d n xu t khác không đ c, ho c ít

đ ng đã tuân th theo quy trình công ngh n đ nh, nh t là các nhà máy xi m ng hi n

đ i: đ v n hành, các lò đã đ c l p ch ng trình đi u khi n t đ ng hóa cao c a nhà

s n xu t, nên các nhà máy khó có th ch p nh n thay đ i quy trình đ đ a DDT vào tiêu h y

Các ph ng pháp phân h y nhi t đ u cho phép tiêu h y hoàn toàn các y u t đ c h i gây ô nhi m môi tr ng, thu nh th tích các ch t gây ô nhi m Các s n ph m c a quá trình thiêu đ t là tro và khí th i, qua quá trình x lý có th th i vào môi tr ng

mà không gây nên s ô nhi m th c p nào

u đi m:

- Tiêu h y các d ng khác nhau c a thu c BVTV i v i các lo i thu c BVTV hòa tan b ng dung môi h u c thì có th dùng chúng làm nhiên li u cho lò đ t;

- Chi phí cho vi c v n hành m đ t không l n;

- S n ph m sau đ t không gây đ c h i đ n môi tr ng và làm gi m đáng k v th tích;

- Th i gian x lý nhanh;

- Khí th i sau quá trình đ t có th x lý b ng các dung d ch h p th nên không gây đ c cho môi tr ng

- Ph ng pháp này hi n đã đ c áp d ng k t h p nhi u n i trên đ a bàn t nh Ngh An nh : kho thu c xã Di n H i, Di n Châu; kho hóa ch t BVTV t i Công

Thành, Yên Thành…

Nh c đi m:

- u t ban đ u cho thi t b t ng đ i l n

- Không th s d ng đ c đ i v i các h p ch t có ch a kim lo i đ c h i, d bay h i (Hg, As) c ng nh các ch t d n hay ch t phóng x

1.4.2 Ph ng pháp phân h y b ng ki m nóng

Các Hóa ch t BVTVđ c th y phân trong môi tr ng ki m nh hydroxit natri (NaOH), hydroxit Kali (KOH) ho c hydroxit canxi (Ca(OH)2), x y ra ph n ng đehydroclorua hóa t o olefin Olefin sinh ra b polime hóa cho s n ph m r n S n

ph m này đ c tách ra d dàng và cho vào túi nilon r i chôn vùi d i đ t

+ Phân hu DDT: DDT là m t h p ch t BVTV r t b n v ng do nó có kh n ng tr

v i các ph n ng quang phân, v i oxy trong không khí Trong môi tr ng ki m nó d

b dehydroclorua hoá:

N u đi u ki n ph n ng m nh nh n ng đ ki m l n và đ c đ t nóng s t o thành anion c a axit bis (Cl-4-Phenyl)-2,2 etanoic:

(1.1) (1.2)

u đi m: S d ng thi t b đ n gi n, d ch t o, v t t hoá ch t d ki m, có s n trong

th tr ng trong n c

Nh c đi m: S n ph m t o ra m c dù có tính đ c th p ho c m t đ c tính nh ng m ch

Cacbon c a phân t h u c th ng không b c t đ t nên s n ph m thu phân c n

ph i x lý ti p theo tr c khi th i ra môi tr ng

1.4.3 Ph ng pháp oxy hóa b ng tác nhân Fenton k t h p v i ph ng pháp Fenton

quang hóa đ x lý đ t ô nhi m DDT n ng đ c cao

B n ch t c a ph ng pháp là s d ng các hóa ch t có tính oxy hóa m nh đ phân

h y hóa ch t BVTV thành các ch t có kh i l ng phân t th p h n, các ch t không

đ c ho c kém đ c h n nh : CO2, H2O Tuy nhiên do các thu c tr sâu ch a clo là

nh ng ch t r t b n nên ch oxy hóa đ c trong nh ng đi u ki n nghiêm ng t

Ph ng pháp oxy hóa đ c ch p nh n r ng rãi trên th gi i là dùng ch t oxy hóa

H2O2 k t h p v i h p ch t Fe2+ hay còn g i là ph n ng Fenton Ph ng pháp này

đã đ c Vi n Hóa h c ti n hành th nghi m có k t qu t t trên đ i t ng đ t nhi m

DDT n ng đ cao~50% t i xã Ngh a Trung, huy n Ngh a àn, t nh Ngh An

u đi m:

+ Tác nhân Fenton và các ch t khác s d ng trong ph ng pháp này t ng đ i s n và

giá c không cao trên th tr ng, vì th giá thành x lý có th ch p nh n đ c t

đ c hi u qu cao, đ t ô nhi m hóa ch t BVTV đ c x lý h u nh tri t đ (trong

đi u ki n th c hi n đúng quy trình x lý và đ m b o nghiêm ng t các y u t khác

nh li u l ng và đi u ki n x lý)

+ Tác nhân Fenton (H2O2 + Fe 2+) là m t trong các h s oxy hóa m nh nh t đ c

nghiên c u h th ng và đ c áp d ng đ x lý hi u qu trên nhi u lo i h p ch t h u

c khác nhau trong đó có POPs, mang l i hi u qu kinh t xã h i và môi tr ng

+ Tác nhân Fenton (H2O2 + Fe 2+) là m t tác nhân an toàn nh t đ i v i môi tr ng;

các hóa ch t khác s d ng trong ph ng pháp này t ng đ i s n và r trên th tr ng

Vì th giá thành x lý có th ch p nh n đ c;

+ Fenton quang hóa là m t k thu t m i, hi u qu cao, là m t công ngh s ch s d ng

n ng l ng m t tr i s n có quanh n m Vi t Nam

+ Quy trình công ngh không quá ph c t p: ph n ng x y ra nhi t đ và áp su t

th ng, không gây cháy n đ c h i và các v n đ an toàn môi tr ng và an toàn lao

Comment [Nn11]: Chú thích hình 1.3

đ ng khác

+ Thi t b có th t ch t o trong n c và v i vi c s d ng tác nhân Fenton (H2O2 +

Fe2+) t ng đ i s n và r trên th tr ng nên t ng giá thành x lý có th ch p nh n đ c

+Th i gian hoàn tr m t b ng nhanh

Ph ng pháp đ c s d ng nhi u nh t trên th gi i khi có s c hóa h c, nh sau s

c Seveso Italy, ng i ta đã x lý hàng v n kh i đ t nhi m t i vùng I là tâm s c

Các ch t đ c da cam không s d ng h t sau chi n tranh và các ch t PCBs đã c m s

d ng đ c ng i M x lýt i các h đ o Johnston Alli (Hawai)… Các bãi x lý

ch t th i nguy h i đ c thi t k và quy đ nh l a ch n v trí t ng n c, t ng đ a

ph ng khác nhau, có s thay đ i t ng th i k ph thu c vào trình đ khoa h c công

ngh và kh n ng kinh t Ngoài ra còn có ph ng pháp mà theo đó v t ch t nguy h i

đ c ch a trong các container b ng thép dày Sau đó chôn các container đ n m t đ

sâu cho phép t i các v trí không có m ch n c ng m

Ph ng pháp cô l p khu v c ô nhi m b ng cách xây d ng h th ng rãnh ch n, t ng

ch c k t h p v i s d ng các v t li u cô l p, v t li u h p th đ ki m soát n c th i

t khu v c nhi m ra môi tr ng xung quanh M c dù là ph ng pháp r ti n đang

đ c th c hi n m t s n i đ i v i đ t nhi m đ c và bãi th i khác, c ng đ ng th

gi i đang c g ng đ không s d ng ph ng pháp này do nguy c ti m n lâu dài,

không l ng tr c c a các h u qu c a các ngu n nhi m, th i gian ki m soát không

đ c xác đ nh, do các ch t đ c di chuy n đ n l p đ t n m c n l p đ t sét tích l y

càng cao Vì v y, vi c l a ch n ph ng pháp này đ i v i tr ng h p ô nhi m c a

n c ta do đó đ c xem nh là gi i pháp t m th i

Hi n nay, ph ng pháp cô l p tri t đ đ t nhi m hóa ch t b o v th c v t trên c s

s d ng các v t li u polyetylen t tr ng cao (HDPE), v t li u cách ly d ng enviromat

đã đ c các n c tiên ti n trên th gi i áp d ng Nhi u công ty n c ngoài đã vào

n c ta đ qu ng cáo ti p th các v t li u và công ngh đó tài c a Ch ng trình

Comment [Nn12]: Vi h t cô

h c cho đ úng

33 đã có mô t chi ti t vi c áp d ng công ngh đó vào đi u ki n c th c a n c ta

đ i v i khu v c nhi m ch t đ c da cam/dioxin t i sân bay à N ng M c dù ph ng pháp cô l p đó là r t đáng tin c y nh ng v n không lo i tr đ c m c đ nguy hi m

c a đ t nhi m t i khu v c cô l p, th i gian gi i phóng khu v c là không xác đ nh, đòi

h i ph i theo dõi lâu dài Chính vì v y ph i k t h p v i phân h y b ng vi sinh ho c hóa ch t thích h p

Các lo i hoá ch t, thu c BVTV t n đ ng c n tiêu hu là lo i nguyên ch t, t n đ ng lâu ngày không s d ng, kém ph m ch t, thu c do gian th ng pha tr n gi , thu c

nh p l u không rõ ngu n g c Các thu c thu c lo i này th ng có đ c tính r t cao, khó phân hu , có kh n ng tích lu lâu dài trong môi tr ng, nhà n c đã c m s

d ng, ví d nh : DDT, 666, Methylparathion Tu thu c b n ch t c a hoá ch t, thu c BVTV c n tiêu hu và đi u ki n kinh t , k thu t, đ a hình t ng môi tr ng t n đ ng hoá ch t, thu c BVTV mà v n d ng ph ng pháp tiêu hu và v trí tiêu hu thích

h p

1.4.5 Ph ng pháp x lý b ng sinh h c

X lý sinh h c đ t ô nhi m hóa ch t BVTV là k thu t s d ng các vi sinh v t t nhiên trong đ t có kh n ng phân h y Hóa ch t BVTV thông qua đ i s ng hàng ngày (ví d nh vi khu n, n m men) trong đ t, các hóa ch t BVTV b phân hu thành các h p ch t vô c nh các ph n ng ôxy hoá, thu phân, kh oxy x y ra m i t ng

đ t và tác đ ng quang hoá x y ra t ng đ t m t

Các nghiên c u cho th y trong đ t t n t i r t nhi u nhóm vi sinh v t có kh n ng phân

hu các h p ch t phôt pho h u c , ví d nh nhóm Bacillus mycoides, B.subtilis, Proteus vulgaris - đó là nh ng vi sinh v t thu c nhóm ho i sinh trong đ t R t nhi u vi sinh v t có kh n ng phân hu 2,4-D nh Achrombacter, Alcaligenes, Corynebacterrium, Flavobaterium, Pseudomonas và n m Phanerochaete Chrysosporium

có kh n ng phân hu 2,4- D và r t nhi u h p ch t h u c quan tr ng có c u trúc khác

nh Clorinated phenol, PCBs, Dioxin, Monoaromatic và Polyaromatic hydrocacbon, Nitromatic.Tuy nhiên, khi đ t b ô nhi m đ n m c đ nào đó, vi sinh v t và n m s n

có trong đ t b c ch do môi tr ng s ng c a chúng b phá h y ho c không đ đi u

ki n đ chúng sinh tr ng, làm cho đ t không t ph c h i đ c Do v y, đ ph c h i

đ t đã có nghiên c u và ng d ng theo 3 h ng: ph c h i tác nhân sinh h c trong đ t

b ng hóa ch t (còn g i t t là ph c h i sinh h c), b ng th c v t và b sung tác nhân

sinh h c ho t đ ng m nh

Cách b sung tác nhân sinh h c m nh ch y u đ c làm quy mô phòng thí nghi m

và th nghi m hi n tr ng Các nghiên c u s d ng n m m, các t p đoàn vi sinh

v t đ x lý DDT theo ph ng pháp Exsitu đã đ c ti n hành nhi u n i Tuy có k t

qu , nh ng vi c ng d ng th c t còn b h n ch do lo ng i không ki m soát đ c

các ch ng vi sinh v t và n m m i.S d ng th c v t gi m thi u DDT trong đ t Theo

k t qu nghiên c u t i m t s n c: t i Trung Qu c: c Taya và Titan gi m 19,6% -

73% sau 3 tháng v i n ng đ ban đ u 0,125 mg/kg đ t; t i Australia: rong bi n khô

u đi m: Chi phí x lý th p, không phát sinh các ch t đ c th c p

Nh c đi m: Th i gian x lý dài S có m t các ch t ô nhi m h u c cùng v i các

kim lo i n ng gây c ch vi sinh v t nên hi u qu phân h y sinh h c kém

Tuy nhiên hi n nay n c ta c ng đã có các công trình nghiên c u x lý đ t b ô

nhi m b ng ph ng pháp sinh h c nh : nghiên c u tri n khai th c hi n công ngh

làm s ch đ t b ô nhi m m t s h p ch t clo h u c b ng mùn tr ng n m nh ng

ph ng pháp này ch a ph bi n

1.4.6 Ph ng pháp Persulfate [16]

Ch t ôxy hóa dùng cho ph ng pháp persulfate là Natri Persulfate Nó là m t ch t oxy

hóa m nh, nh ng n đ nh h n h n so v i hydropeoxyt hay ozon, và có th v n ho t

đ ng d i b m t trong nhi u tu n Khi đ c kích ho t đúng cách, natri persulfate có th

tiêu h y nhi u ch t gây ô nhi m h u c Khi tiêm vào t ng ng m n c, mu i

Comment [Nn13]: Ngu n

Comment [Nn14]: C

đâu

Comment [Nn15]: Ví d ???

persulfate phân ly trong n c d i đ t đ t o thành anion persulfate (S2O82-) đ c

dùng nh là m t ch t oxy hóa m nh

Nh t là vi c cho thêm ch t kích ho t làm t ng đáng k s c m nh ôxy hóa c a

persulfate qua t o thành các g c sunphat t do (SO4•-) nh th hi n trong ph ng trình

t 1 đ n 4 d i đây Các g c t do là nh ng phân t có m t electron ch a ghép c p

làm cho chúng ph n ng mãnh li t nh là các tác nhân ôxy hóa m nh và đã đ c bi t

đ n là ôxy hóa nhanh nhi u hóa ch t h u c clo (COC) k c BTEX, PAHs, TPH

Hóa h c c a G c Sulfate (1.4)

Phát sinh g c sulfate và các ph n ng [16]

Hình thành g c: S2O82- + ch t kích ho t m i → 2SO4 -•

+ (SO4- ho c SO42-) (1.5)

Nh ng ch t thu c nhóm thu c tr sâu c clo th ng không tan, khó bay h i,

r t khó phân h y trong đi u ki n t nhiên và ngay c khi có tác đ ng c a con ng i

Nh ng h p ch t đi n hình có th k đ n nh : DDT, DDE, DDD, C6H6Cl6 Kh n ng

Comment [Nn16]: L u ý format

hòa tan c a nh ng h p ch t này c ng r t th p, th m chí ngay c khi s d ng nhi t đ cao tan r t nh trong n c chính là m t tr ng i r t l n đ i v i vi c x lý đ t b ô nhi m b i nh ng hóa ch t này

V nguyên t c, mu n làm m t đi đ c tính ho c làm gi m đôc tính c a DDT

ta ph i ti n hành ph n ng tách các phân t clo ra kh i m ch c a phân t DDT làm đ c vi c này, nhóm tác gi xem xét công ngh có kh n ng s n sinh m t tác nhân

có ho t tính r t m nh, t n công vào nh ng v trí ch a 24 g c clo trong phân t DDT và

th c hi n quá trình tách g c clo Nghiên c u này đ xu t ph ng pháp s d ng hydro nguyên t nh tác nhân ph n ng nh m tách g c clo ra kh i phân t DDT Theo đó, hydro nguyên t đ c sinh ra b i ph n ng gi a kim lo i k m (Zn) và axit h u c hòa tan (axit acetic-CH3COOH) Vi c ch n l c axit, kim lo i c ng nh ch t xúc tác cho quá trình ph n ng là h t s c quan tr ng, đòi h i vi c tham kh o k l ng nh ng nghiên c u tr c đó trong l nh v c liên quan - l nh v c k thu t ph n ng và xúc tác

ph n ng Trên th c t , r t nhi u các axit h u c có th đ c s d ng trong thí nghi m trên (axit formic, axetic, xitric, tartaric) [21]

Tuy nhiên, nh ng nghiên c u tr c đây đã ch ra r ng axit axetic la m t trong nh ng axit hi u qu nh t, c v m t kinh t và v kh n ng sinh ra hydro nguyên t Thêm vào đó, vi c s d ng các axit vô c m nh nh axit HCl, H2SO4, hay HNO3 th ng không mang l i hi u qu mong mu n b i kh n ng ph n ng quá nhanh và m nh c a chúng i u này s d n đ n s hình thành m t cách t nh ng không thích h p v

l ng c a các nguyên t Hydro d n đ n s k t h p c a nh ng nguyên t này, t đó làm m t đi ho t tính c a chúng (Anuj, K Saha., 1991) Rõ ràng vi c ph n ng quá nhanh và m nh c a nh ng axit này v i kim lo i (Zn) đã t o ra các nguyên t Hydro

v i t c đ v t xa t c đ c n thi t cho ph n ng dehalogen hóa Và k t qu t t y u là

s hình thành nhanh nh ng quá ng n ng i c a hydro nguyên t s làm chúng b thoát

ra kh i vùng ph n ng tr c khi k p tham gia vào quá trình dehalogen hóa Xúc tác s

d ng trong thí nghi m c ng khá đa d ng, có th dùng Ni, Co, Ir, v.v, Tuy nhiên Ni đã

đ c ch n đ s d ng do hoat tính cao, giá thành ph i ch ng và kh n ng cung ng

c a th tr ng (Anuj, K Saha., 1991) Ph n ng di n ra trong quá trình kh đ c tính

c a DDT có th đ c mô t nh sau: (1.9)

Ngoài các công ngh trên, t i Vi t Nam đã có các nghiên c u v x lý DDT t n l u

trong đ t và n c b ng S t Nano c a Lê c ( i h c Khoa h c T nhiên) M t

nghiên c u khác s d ng vi sinh v t c a Nghiêm Ng c Minh (Vi n Công ngh sinh

h c) s d ng khu n XKN21 đ x lý DDT và các s n ph m phân h y c a DDT nh

DDD và DDE Các công ngh trên đang đ c nghiên c u m r ng đ đ a vào ng

d ng th c t t i các đi m t n l u hóa ch t BVTV trên toàn qu c

1.5 Gi i thi u khu v c nghiên c u

1.5.1 i u ki n t nhiên và kinh t xã h i

1.5.1.1 i u ki n đ a lý, đ a ch t

a) a lý

Thành ph Nam nh n m phía B c c a t nh Nam nh, thu c trung tâm khu v c

phía Nam đ ng b ng sông H ng, trên t a đ 20027’ đ n 24024’ v đ B c và t

106007’ đ n 106012’ kinh đ ông và đ c tr i dài hai bên b sông ào Ranh gi i

hành chính c a thành ph nh sau:

- Phía B c và ông B c giáp t nh Thái Bình;

- Phía Tây B c giáp huy n M L c; Phía Tây Nam giáp huy n V B n;

- Phía ông Nam giáp huy n Nam Tr c

Thành ph Nam nh g m 20 ph ng: Bà Tri u, Quang Trung, Nguy n Du, Tr n

H ng o, Ngô Quy n, C a B c, V Xuyên, V Hoàng, H Long, Tr n T X ng,

Comment [Nn17]: Nên chuy

m c 1.5

Tr n ng Ninh, C a B c, N ng T nh, V n Mi u, Phan ình Phùng, Tr ng Thi,

Tr n Quang Kh i, Th ng Nh t, L c H , L c V ng (phía B c Sông ào), C a Nam (phía Nam Sông ào), và 5 xã ngo i thành L c Hòa, L c An, M Xá (phía B c Sông ào), Nam Phong, Nam Vân (phía Nam Sông ào)

Ph ng L c H thu c thành ph Nam nh, có ranh gi i hành chính nh sau:

- Phía B c giáp xã M Tân;

- Phía Nam giáp ph ng L c V ng, Ph ng H Long;

- Phía Tây giáp xã M Trung;

- Phía ông giáp xã Nam Phong;

Huy n V B n n m phía tây thành ph Nam nh, cách Hà N i 100 km v

phiá nam vùng có di n tích t nhiên: 147.66 km2 g m 17 xã và m t th tr n v i m t đ dân s trung bình là 875 ng i/km2

- Phía B c giáp huy n Bình L c c a t nh Hà Nam và huy n M L c c a t nh Nam nh;

- Phía ông giáp thành ph Nam nh và huy n Nam Tr c;

- Phía Tây và Tây nam giáp huy n Ý Yên;

Vùng có m ng l i giao thông v n t i thu n ti n, v i tuy n đ ng s t B c Nam, tr c

qu c l 10 - đ ng chi n l c ven bi n c a vùng B c B ch y qua Huy n V B n

đ c chia làm 4 vùng : th p tr ng mi n th ng , đ ng 12 , mi n trung và ven đ ng

10 và mi n h Do đó trong th i gian t i s có nhi u đi u ki n đ huy n có th tham gia vào quá trình phát tri n vùng c a t nh nói riêng và c a c n c nói chung

a hình t nh Nam nh có th chia thành 3 vùng:

- Vùng đ ng b ng th p tr ng: G m các huy n V B n, Ý Yên, M L c, Nam

Tr c, Tr c Ninh, Xuân Tr ng ây là vùng có nhi u kh n ng thâm canh phát tri n nông nghi p, công nghi p d t, công nghi p ch bi n, công nghi p c khí

và các ngành ngh truy n th ng

- Vùng đ ng b ng ven bi n: G m các huy n Giao Thu , H i H u và Ngh a

H ng; có b bi n dài 72 km, đ t đai phì nhiêu, có nhi u ti m n ng phát tri n kinh t t ng h p ven bi n

- Vùng trung tâm công nghi p - d ch v thành ph Nam nh: Có các ngành công nghi p d t may, công nghi p c khí, công nghi p ch bi n, các ngành ngh

truy n th ng, các ph ngh … cùng v i các ngành d ch v t ng h p, d ch v chuyên ngành hình thành và phát tri n t lâu Thành ph Nam nh t ng là m t trong nh ng trung tâm công nghi p d t c a c n c và trung tâm th ng m i -

d ch v , c a ngõ phía Nam c a đ ng b ng sông H ng

Hình 1.4 V trí các đi m t n l u thu c BVTV b) a hình đ a ch t

T nh Nam nh n m gi a hai đ t gãy sâu là đ t gãy sông H ng ch y theo sông áy và

đ t gãy sông Ch y đi xu ng theo dòng sông H ng ra c a Ba L t, d c theo đó châu th

b s t lún, khi n cho b dày tr m tích tam và t bên trên n n móng Nguyên sinh

có ch dày đ n 300 m Tuy nhiên m c đ s t võng và tu i s t võng c ng khác nhau

gi a ph n phía Tây và ph n phía ông núi Gôi Tình hình đ a ch t - ki n t o nh trên

đã khi n cho Nam nh n m trong vùng đ ng đ t có th đ n c p 8, nh ng l i thu c

mi n võng Hà N i là ph n đ t li n c a b d u khí sông H ng, t i đây ti m n ng khí thiên nhiên đã tr thành hi n th c, còn ti m n ng d u m đang đ c ti p t c xác đ nh thêm V trí ông Nam giáp bi n và n m gi a hai sông H ng, sông áy c ng khi n cho Nam nh là b ph n châu th tr c a đ ng b ng sông H ng, n i còn ch u tác

đ ng c a bi n do nh h ng c a th y tri u, n c m n lan vào qua các c a sông

S phân hóa đó nh h ng sâu s c đ n đ c đi m đ a hình, th nh ng và th y v n Nam nh Tính ch t châu th hi n đ i c a t nhiên trong t nh Nam nh, khi n cho

t i đây sông H ng ph i phân ra nhi u chi l u đ có th thoát nhanh ra bi n, trong đó

Thôn ông M c Thôn La Hào

Núi Tiên H ng