Giải pháp tăng cường quản lý chi phí sản xuất kinh doanh tại công ty điện lực quảng ninh luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý tài nguyên thiên nhiên và môi trường

phân tích đ xác công vi c phát sinh chi phí.

B GIÁO D C VÀ ÀO T O B NÔNG NGHI P VÀ PTNT

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên c u đ c l p c a b n thân v i s giúp đ

c a giáo viên h ng d n Nh ng thông tin, d li u, s li u đ a ra trong lu n v n đ c trích d n rõ ràng, đ y đ v ngu n g c Nh ng s li u thu th p và t ng h p c a cá nhân đ m b o tính khách quan và trung th c

Hà N i, ngày 10 tháng 5 n m 2016

Tác gi

Ngô Thanh Ph ng

L I C M N

Sau m t th i gian nghiên c u nghiêm túc, tác gi đã hoàn thành lu n v n th c s kinh

t chuyên ngành Qu n lý tài nguyên thiên nhiên và môi tr ng v i đ tài “Gi i pháp

t ng c ng qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh t i Công ty i n l c Qu ng Ninh”

Có đ c k t qu này, l i c m n đ u tiên, xin đ c bày t lòng bi t n sâu s c nh t

đ n th y giáo PGS.TS Nguy n Bá Uân đã dành nhi u th i gian, tâm huy t h ng

d n tác gi hoàn thành lu n v n này

Tác gi xin chân thành c m n các th y cô giáo đã gi ng d y trong th i gian h c cao

h c t i Tr ng i h c Thu l i, các th y cô giáo trong Khoa Kinh t và Qu n lý,

Tr ng i h c Thu l i n i tác gi làm lu n v n, đã t n tình giúp đ và truy n đ t

ki n th c đ tôi có th hoàn thành đ c lu n v n này

Hà N i, ngày 10 tháng 5 n m 2016

Tác gi

Ngô Thanh Ph ng

M C L C

DANH M C HÌNH V , S i

DANH M C CÁC B NG BI U ii

DANH M C CÁC T VI T T T iii

CH NG 1 C S LÝ LU N VÀ TH C TI N V CHI PHÍ VÀ QU N LÝ CHI PHÍ S N XU T KINH DOANH TRONG DOANH NGHI P 5

1.1 Khái ni m và phân lo i chi phí s n xu t kinh doanh trong doanh nghi p 5

1.1.1 Khái ni m v chi phí s n xu t kinh doanh 5

1.1.2 Phân lo i chi phí s n xu t kinh doanh 5

1.2 N i dung công tác qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh trong doanh nghi p 15

1.2.1 L p k ho ch chi phí s n xu t kinh doanh 15

1.2.2 Ki m soát chi phí s n xu t 23

1.3 Ch tiêu đánh giá k t qu công tác qu n lý chi phí SXKD c a doanh nghi p 29

1.4 Các nhân t nh h ng đ n chi phí s n xu t kinh doanh trong các doanh nghi p kinh doanh đi n 30

1.4.1 i u ki n t nhiên 30

1.4.2 C ch qu n lý kinh t 30

1.4.3 S tác đ ng c a nhân t k thu t và công ngh 31

1.4.4 T ch c s n xu t và s d ng lao đ ng 33

1.4.5 Nhân t t ch c qu n lý c a doanh nghi p 33

1.5 Quy đ nh pháp quy v qu n lý chi phí s n xu t trong doanh nghi p 33

1.6 Nh ng công trình nghiên c u có liên quan đ n đ tài 38

CH NG 2 TH C TR NG CÔNG TÁC QU N LÝ CHI PHÍ S N XU T KINH DOANH T I CÔNG TY I N L C QU NG NINH 42

2.1 Gi i thi u khái quát v Công ty i n l c Qu ng Ninh 42

2.2 Tình hình s n xu t kinh doanh c a Công ty qua m t s n m 46

2.3 Th c tr ng qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh c a Công ty 47

2.3.1 Công tác l p k ho ch chi phí s n xu t kinh doanh 47

2.3.2 Th c hi n k ho ch chi phí s n xu t kinh doanh 48

2.3.3 Ki m soát chi phí s n xu t kinh doanh 52

2.4 ánh giá chung v công tác qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh c a Công ty 52

2.4.1 Nh ng k t qu đ t đ c 52

2.4.2 Nh ng m t t n t i và nguyên nhân 56

CH NG 3 XU T M T S GI I PHÁP T NG C NG QU N LÝ CHI PHÍ S N XU T KINH DOANH T I CÔNG TY I N L C QU NG NINH GIAI O N 2016 - 2020 62

3.1 nh h ng phát tri n s n xu t kinh doanh c a Công ty giai đo n 2016- 2020 62 3.2 Nguyên t c đ xu t các gi i pháp 63

3.2.1 Nguyên t c khoa h c, khách quan 63

3.2.2 Nguyên t c xã h i hóa 64

3.2.3 Nguyên t c ti t ki m, hi u qu và kh thi 64

3.2.4 Nguyên t c phù h p v i quy lu t khách quan c a c ch th tr ng 64

3.2.5 Nguyên t c tuân th các quy đ nh c a pháp lu t 64

3.3 xu t m t s gi i pháp t ng c ng qu n lý chi phí SXKD t i Công ty i n l c Qu ng Ninh trong th i gian t i 65

3.3.1 Hoàn thi n k t c u l i đi n theo đúng tiêu chu n kinh t - k thu t 65

3.3.2 Nâng cao ch t l ng công tác qu n lý và b o d ng đ ng dây 68

3.3.3 Hoàn thi n t ch c cung ng v t t thi t b 72

3.3.4 Hoàn thi n quy trình thu ti n đi n qua ngân hàng 74

3.4 Ki n ngh các gi i pháp h tr 76

K T LU N VÀ KI N NGH 80

DANH M C TÀI LI U THAM KH O 82

DANH M C HÌNH V , S

Hình 1.1 S đ phân lo i chi phí s n xu t c a doanh nghi p 7Hình 1.2 S đ phân lo i chi phí theo ch c n ng ho t đ ng 8Hình 2.1 Công nhân Công ty i n l c Qu ng Ninh ki m tra tr m bi n áp cho khách hàng 50Hình 2.2 C i t o h th ng l i đi n t i các c m công nghi p 51Hình 2.3 Công nhân Công ty i n l c Qu ng Ninh b o d ng l i đi n 52Hình 3.1 Công ty i n l c Qu ng Ninh đ u t , c i t o h th ng đi n, nâng cao đ tin

c y cung c p đi n cho khách hàng 68Hình 3.2 Khu công nghi p Cái Lân 73Hình 3.3 Ghi ch s b ng máy tính b ng k t h p camera 75

DANH M C CÁC B NG BI U

B ng 2.1 K t qu kinh doanh c a Công ty i n l c Qu ng Ninh 46

B ng 2.2 K t qu th c hi n các ch tiêu chính c a Công ty i n l c Qu ng Ninh trong

n m 2015 53

B ng 2.3 K t qu th c hi n đ tin c y l i đi n phân ph i c a Công ty i n l c

Qu ng Ninh trong n m 2015 54

DANH M C CÁC T VI T T T

BHXH B o hi m xã h i

BHYT B o hi m y t

CPNCTT Chi phí nhân công tr c ti p

CNTT Công ngh thông tin

s tính toán y Chi phí là ch tiêu ch t l ng quan tr ng ph n ánh hi u qu ho t đ ng

s n xu t c a doanh nghi p Chi phí s n xu t kinh doanh th p hay cao, gi m hay t ng

ph n ánh k t qu c a vi c qu n lý, s d ng v t t lao đ ng ti n v n c a doanh nghi p

Vi c ph n đ u ti t ki m chi phí s n xu t là m c tiêu quan tr ng không nh ng c a m i doanh nghi p mà còn là v n đ quan tâm c a toàn xã h i Vì v y, công tác qu n lý chi phí s n xu t là m t khâu quan tr ng đ m b o cung c p thông tin k p th i chính xác v

k t qu ho t đ ng s n xu t, đáp ng nhu c u trong vi c ra quy t đ nh qu n lý, là y u t

đ m b o s t n t i và phát tri n c a doanh nghi p nói riêng, t ng tr ng và phát tri n

n n kinh t nói chung

Doanh nghi p Qu n lý kinh doanh mua bán đi n là doanh nghi p nhà n c có tính

ch t đ c thù ngành nh ng tính ch t ho t đ ng l i ph c t p, v a mang tính kinh t v a mang tính xã h i Khi các đ n v s n xu t kinh doanh ti p nh n ngu n đi n đ cung

c p cho nhu c u s n xu t, kinh doanh, sinh ho t khu v c đông dân c thì ho t đ ng

c a nó đ n thu n mang tính kinh t , nh ng khi cung c p đi n cho nhu c u sinh ho t t i các khu v c mi n núi, các h nghèo thì ho t đ ng c a doanh nghi p đi n g n nh hoàn toàn vì m c tiêu xã h i

Do ho t đ ng c a các doanh nghi p s n xu t, phân ph i đi n n ng ph thu c vào r t nhi u y u t nh : đi u ki n th i ti t, tình hình t ch c s n xu t, bi n đ ng c a giá c

th tr ng, chính sách kinh t v mô, nên vi c xây d ng k ho ch ho t đ ng, tri n khai th c hi n, t ch c qu n lý s n xu t kinh doanh nói chung, qu n lý chi phí s n

xu t kinh doanh,… không n đ nh và th ng xuyên ph i thay đ i b sung d d n đ n lãng phí và tiêu c c Vi c t ch c qu n lý hi u qu chi phí s n xu t c a doanh nghi p

góp ph n t ng l i nhu n, phát tri n doanh nghi p, nâng cao đ i s ng cán b công nhân viên có m t ý ngh a vô cùng quan tr ng đ i v i các doanh nghi p qu n lý v n hành

kinh doanh bán đi n ó c ng chính là lý do đ tác gi l a ch n đ tài “Gi i pháp

t ng c ng qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh t i Công ty i n l c Qu ng Ninh”

b Ph m vi nghiên c u

- Ph m vi v không gian và n i dung nghiên c u: đ tài t p trung nghiên c u công tác

qu n lý chi phí ho t đ ng s n xu t kinh doanh t i Công ty i n l c Qu ng Ninh

- Ph m vi v th i gian: lu n v n s t p trung nghiên c u, phân tích ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p t sau khi chuy n đ i mô hình thành Công ty con tr c thu c T ng Công ty i n l c mi n B c n m 2009 đ n n m 2014 và đ xu t gi i pháp cho đ n n m 2020

4 P h ng pháp nghiên c u

th c hi n nh ng n i dung nghiên c u, lu n v n s d ng các ph ng pháp nghiên

c u nh : Ph ng pháp đi u tra thu th p s li u th c p; ph ng pháp đ i chi u v i h

th ng các v n b n pháp quy; ph ng pháp k th a; ph ng pháp th ng kê; ph ng pháp t ng h p; ph ng pháp phân tích so sánh liên hoàn và ph ng pháp so sánh bình quân

5 Ý ngh a khoa h c và th c ti n đ tài

Lu n v n h th ng hóa và hoàn thi n nh ng c s lý lu n c b n v doanh nghi p, v chi phí s n xu t và qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh trong doanh nghi p nói chung, doanh nghi p kinh doanh đi n nói riêng, đ ng th i nghiên c u tìm ra các gi i pháp có

c s khoa h c trong vi c qu n lý hi u qu chi phí s n xu t kinh doanh trong doanh nghi p phân ph i đi n

b Ý ngh a th c ti n:

Nghiên c u c a đ tài đã đ c ng d ng nghiên c u hoàn thi n công tác qu n lý chi phí t i Công ty i n l c Qu ng Ninh nói riêng và có th áp d ng cho các doanh nghi p kinh doanh đi n nói chung

- Phân tích th c tr ng công tác qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh t i Công ty i n

l c Qu ng Ninh, t đó tìm ra nh ng m t còn t n t i c n kh c ph c và nguyên nhân t n

t i này

- xu t m t s gi i pháp có c s khoa h c và kh thi nh m t ng c ng công tác

qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh t i Công ty i n l c Qu ng Ninh trong th i gian

t i

Ch ng 3: xu t m t s gi i pháp t ng c ng qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh

CH NG 1 C S LÝ LU N VÀ TH C TI N V CHI PHÍ VÀ

QU N LÝ CHI PHÍ S N XU T KINH DOANH TRONG DOANH NGHI P

1.1 Khái ni m và phân lo i chi phí s n xu t kinh doanh trong doanh nghi p

1.1.1 Khái ni m v chi phí s n xu t kinh doanh

Trong quá trình ho t đ ng kinh doanh, doanh nghi p ph i luôn luôn quan tâm đ n vi c

qu n lý chi phí, vì m i đ ng chi phí b ra đ u có nh h ng đ n l i nhu n mà doanh nghi p đ t đ c Vì v y v n đ quan tr ng đ c đ t ra cho nhà qu n tr doanh nghi p

là ph i s d ng hi u qu và ki m soát đ c chi phí c a doanh nghi p

V n đ chi phí không ch là s quan tâm c a các doanh nghi p mà còn là m i quan tâm c a ng i tiêu dùng, c a xã h i nói chung

Theo k toán tài chính, chi phí đ c hi u là m t s ti n ho c m t ph ng ti n mà doanh nghi p ho c cá nhân b ra đ đ t đ c m c đích nào đó B n ch t c a chi phí là

m t đi đ đ i l y m t s thu v , có th thu v d i d ng v t ch t, có th đ nh l ng

đ c nh s l ng s n ph m, ti n, ho c d i d ng tinh th n, ki n th c, d ch v đ c

ph c v

1.1.2 Phân lo i chi phí s n xu t kinh doanh

Chi phí đ c nhà qu n tr s d ng cho nhi u m c đích khác nhau Do v y, chi phí

đ c phân lo i theo nhi u cách, tùy theo m c đích s d ng c a nhà qu n tr trong t ng quy t đ nh

Nh n đ nh và th u hi u cách phân lo i và ng x c a t ng lo i chi phí là chìa khóa c a

vi c đ a ra nh ng quy t đ nh đúng đ n trong quá trình t ch c đi u hành ho t đ ng kinh doanh c a nhà qu n tr doanh nghi p Cách phân lo i chi phí có th đ c t ng

h p b ng s đ phân lo i trên Hình 1.1

1.1.2.1 Phân lo i chi phí theo y u t chi phí

Theo cách phân lo i này c n c vào tính ch t, n i dung kinh t phát sinh c a chi phí

s n xu t khác nhau đ chia ra các y u t chi phí, ch bao g m nh ng chi phí có cùng

n i dung kinh t mà không phân bi t chi phí đó phát sinh đâu? M c đích s d ng

vào vi c gì? Tác d ng nh th nào? Hay còn g i là chi phí s n xu t kinh doanh theo

y u t

Toàn b chi phí s n xu t kinh doanh trong k đ c chia thành các y u t s n xu t nh sau:

- Chi phí nguyên nhiên v t li u, đ ng l c: Bao g m các chi phí nh nguyên li u, v t

li u chính, nhiên li u, đ ng l c mà doanh nghi p s d ng trong k

- Chi phí nhân công: Bao g m toàn b s ti n l ng, ti n công ph i tr , ti n trích b o

hi m xã h i, b o hi m y t , kinh phí công đoàn c a cán b công nhân viên ch c ho t

đ ng s n xu t trong doanh nghi p

- Chi phí kh u hao tài s n c đ nh: Bao g m toàn b chi phí trích kh u hao tài s n c

đ nh c a doanh nghi p trong k

- Chi phí d ch v mua ngoài: Bao g m toàn b s ti n mà doanh nghi p đã chi tr v các lo i d ch v mua ngoàinh ti n đi n, n c, ph c v cho ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p

- Chi phí khác b ng ti n: Bao g m các chi phí khác ngoài các kho n chi phí trên đ c chi tr c ti p b ng ti n

Cách phân bi t lo i này cho chúng ta bi t k t c u t tr ng c a t ng lo i chi phí trong

t ng chi phí đ phân tích đánh giá và t ng h p, l p d toán chi phí s n xu t, l p k

ho ch cung ng v t t , k ho ch b trí lao đ ng và qu l ng, nhu c u v n l u đ ng

Nh m

m c đích ra quy t

đ nh

Theo m i quan h

ti p

Chi phí

ki m soát

đ c và chi phí khôngki

m soát

đ c

Chi phí chênh

l ch

Chi phí

c

h i

Chi phí chìm

l u thông

s n

xu t chung

Chi phí

l u thông

Chi phí

qu n

lý

Chi phí

t l

Chi phí

c p

b c

Chi phí

b t

bu c

Chi phí tùy ý

nh phí

s n

xu t chung

Chi phí nguyên

li u

tr c

ti p

Chi phí lao

đ ng

tr c

ti p

Chi phí

s n

xu t chung

1.1.2.2 Phân lo i chi phí theo ch c n ng ho t đ ng

Tác d ng c a cách phân lo i chi phí theo ch c n ng ho t đ ng là:

- Cho th y v trí, ch c n ng ho t đ ng c a chi phí trong quá trình ho t đ ng s n xu t kinh doanh doanh nghi p

- Là c n c đ xác đ nh giá thành s n ph m và t p h p chi phí

- Cung c p thông tin có h th ng cho vi c l p báo cáo tài chính

Cách phân lo i chi phí theo ch c n ng ho t đ ng đ c th hi n Hình 1.2

Hình 1.2 S đ phân lo i chi phí theo ch c n ng ho t đ ng

Chi phí nhân công tr c ti p

Chi phí s n xu t chung

T ng

chi phí

Chi phí s n xu t (Chi phí s n ph m)

Chi phí nguyên

li u tr c ti p

Chi phí ban đ u Chi phí bi n đ i

Chi phí ngoài s n xu t (Chi phí th i k )

Chi phí l u thông Chi phí qu n lý hành

chính

Nh v y, chi phí s n xu t bao g m toàn b chi phí c n thi t đ ch t o s n ph m ho c

d ch v , nh ng lo i chi phí khác không g n li n v i vi c s n xu t s n ph m hay d ch

v thì không đ c x p vào lo i chi phí s n xu t, ví d nh ti n hoa h ng bán hàng, chi phí v n phòng ph m, c th :

+ Chi phí nguyên v t li u tr c ti p

Khái ni m: Chi phí nguyên v t li u tr c ti p là chi phí c a nh ng lo i nguyên v t li u

mà c u t o thành th c th c a s n ph m, có giá tr và có th xác đ nh đ c m t cách tách bi t rõ ràng và c th cho t ng s n ph m

Ngoài nguyên v t li u tr c ti p còn có nguyên v t li u gián ti p Nguyên v t li u gián

ti p là nh ng nguyên li u có tham gia vào vi c c u thành th c th c a s n ph m nh ng giá tr nh và không th xác đ nh rõ ràng cho t ng s n ph m Nguyên li u gián ti p

c ng còn là nh ng nguyên v t li u đ c dùng k t h p v i nguyên v t li u chính nh m làm t ng thêm ch t l ng, v đ p c a s n ph m ho c đ t o đi u ki n cho quá trình

s n xu t đ c thu n l i nh ch t xúc tác, d u m , Ngoài ra nhiên li u c ng đ c x p vào nhóm nguyên v t li u tiêu dùng trong quá trình s n xu t, tuy r ng hình thái hi n

v t c a chúng không tham gia vào th c th thành ph m mà ch t o ra n ng l ng đ

ph c v cho s n xu t nh than, đi n

Chi phí nguyên v t li u tr c ti p có th xác đ nh cho t ng đ n v s n ph m nên đ c tính th ng vào t ng đ n v s n ph m Chi phí nguyên v t li u gián ti p không th xác

đ nh tách bi t cho t ng đ n v s n ph m nên không th tính tr c ti p vào t ng đ n v

s n ph m mà đ a vào chi phí s n xu t chung r i phân b sau

+ Chi phí nhân công tr c ti p

Khái ni m: Chi phí nhân công tr c ti p là chi phí thanh toán cho công nhân tr c ti p

v n hành dây chuy n s n xu t t o ra s n ph m ho c d ch v ph c v Kh n ng và k

n ng c a lao đ ng tr c ti p có nh h ng đ n s l ng và ch t l ng s n ph m hay

d ch v cung c p

Chi phí nhân công tr c ti p gi ng nh chi phí nguyên v t li u tr c ti p, có th xác đ nh

rõ ràng c th và tách bi t cho t ng đ n v s n ph m nên đ c tính th ng vào t ng đ n

v s n ph m

Ngoài chi phí nhân công tr c ti p còn có chi phí lao đ ng gián ti p Lao đ ng gián ti p

là nh ng lao đ ng không tr c ti p t o ra s n ph m ho c d ch v nh ng c n thi t cho quá trình s n xu t, t o đi u ki n thu n l i cho ho t đ ng s n xu t c a lao đ ng tr c

ti p Lao đ ng gián ti p không làm ra s n ph m nh ng không th thi u đ c trong quá trình s n xu t ví d qu n đ c phân x ng, nhân viên b o trì máy móc thi t b ,…chi phí thanh toán cho lao đ ng gián ti pkhông th phân b cho b t k s n ph m cá bi t nào nên ph i đ a vào chi phí s n xu t chung đ phân b sau

Ngoài ra trong c c u chi phí lao đ ng, còn có các kho n m c chi phí c ng thu c vào chi phí lao đ ng nh : Chi phí c a th i gian ng ng s n xu t, chi phí gi ph tr i, chi phí phúc l i lao đ ng

+ Chi phí s n xu t chung

Khái ni m: Chi phí s n xu t chung có th đ c đ nh ngh a m t cách đ n gi n là g m

t t c các chi phí ngo i tr chi phí lao đ ng tr c ti p và chi phí nhân công tr c ti p Chi phí s n xu t chung có 4 đ c đi m sau:

- Bao g m nhi u kho n m c và chi phí khác nhau

- Các kho n m c chi phí thu c chi phí s n xu t đ u có tính ch t gián ti p v i t ng đ n

v s n ph m nên không th tính th ng vào s n ph m hay d ch v ph c v

- C c u chi phí s n xu t chung bao g m c bi n phí, đ nh phí và chi phí h n h p trong đó đ nh phí chi m t tr ng cao nh t

- Do g m nhi u kho n m c chi phí nên chúng đ c nhi u b ph n khác nhau qu n lý

C n c đ c ch n đ phân b chi phí s n xu t chung ph i phù h p nh t cho m i s n

ph m hay công vi c (có th là t ng s gi lao đ ng tr c ti p, t ng s gi máy ho t

Chi phí l u thông và ti p th bao g m các kho n chi phí c n thi t đ đ y m nh quá trình l u thông hàng hóa và đ m b o vi c đ a hàng hóa đ n tay ng i tiêu dùng Chi phí này bao g m nh ng kho n chi phí nh chi phí ti p th , chi phí khuy n mãi, chi phí

qu ng cáo,chi phí đóng gói s n ph m tiêu th , chi phí v n chuy n b c d , l ng nhân viên bán hàng, ti n hoa h ng bán hàng…

- Chi phí qu n lý

Chi phí qu n lý là nh ng kho n chi phí liên quan v i vi c t ch c hành chính và các

ho t đ ng v n phòng làm vi c c a doanh nghi p Các kho n chi phí này không th x p vào lo i chi phí s n xu t hay chi phí l u thông Chi phí qu n lý bao g m nh ng chi phí

nh l ng cán b qu n lý và l ng nhân viên v n phòng, chi phí kh u hao v n phòng

và thi t b làm vi c v n phòng, chi phí v n phòng ph m

1.1.2.3 Phân lo i chi phí theo m i quan h v i s n ph m

Theo m i quan h v i s n ph m chi phí doanh nghi p đ c chia thành chi phí th i k

và chi phí s n ph m

a Chi phí th i k

Khái ni m: Chi phí th i k là nh ng kho n chi phí phát sinh trong h ch toán Vì th chi phí th i k có nh h ng đ n l i t c c a k mà chúng phát sinh Chi phí th i k không ph i nh ng chi phí t o thành th c th c a s n ph m hay vào trong các y u t

c u thành giá v n hàng hóa mua vào, mà là nh ng kho n chi phí hoàn toàn bi t l p v i quá trình s n xu t s n ph m ho c mua vào hàng hóa V y chi phí th i k bao g m các

lo i chi phí l u thông và chi phí qu n lý hành chính nh l ng nhân viên bán hàng,

kh u hao thi t b bán hàng, b o hi m, phí qu ng cáo, khuy n mãi, giao dch, l ng nhân viên v n phòng, kh u hao thi t b v n phòng, chi phí gi y t

b Chi phí s n ph m

Khái ni m: Chi phí s n ph m là nh ng kho n chi phí g n li n v i quá trình s n xu t

s n ph m hay quá trình mua hàng hóa v đ bán l i Chi phí s n ph m luôn luôn g n

li n v i s n ph m và ch đ c thu h i khi s n ph m tiêu th , khi s n ph m ch a đ c tiêu th thì chúng n m trong các đ n v s n ph m t n kho

Chi phí s n ph m g m: chi phí nguyên li u tr c ti p, chi phí nhân công tr c ti p và chi phí s n xu t chung

Chi phí s n ph m và chi phí th i k khác nhau ch : chi phí th i k phát sinh th i

k nào thì tính ngay vào k đó, do đó chúng nh h ng t i l i t c c a k mà chúng phát sinh Nhà qu n tr không ki m soát đ c chúng n u đ chúng phát sinh quá m c

c n thi t Chi phí s n ph m trái l i, ch ph i tính k mà s n ph m đ c tiêu th , không ph i tính k mà chúng phát sinh Chi phí s n ph m c ng có nh h ng đ n l i

t c c a doanh nghi p n u không đ c ki m soát đúng đ n và h n th n a n u không tính đúng chi phí s n ph m s nh h ng đ n nhi u k , vì s n ph m có th đ c s n

xu t ra k này nh ng l i tiêu th k khác

1.1.2.4 Phân lo i chi phí theo cách ng x c a chi phí

Nh m m c đích đáp ng yêu c u l p k ho ch ki m soát và ch đ ng đi u ti t chi phí

đ i v i l nh v c qu n tr doanh nghi p, ng i ta còn phân lo i chi phí theo cách ng

x c a chi phí, ngh a là khi m c đ ho t đ ng bi n đ ng thì chi phí s bi n đ ng nh

th nào

a Bi n phí

Khái ni m: Là nh ng kho n m c chi phí có quan h t l thu n v i bi n đ ng v m c

đ ho t đ ng s n xu t Bi n phí, khi tính cho m t đ n v thì nó n đ nh không bi n

đ i Bi n phí, khi không có ho t đ ng s n xu t thì b ng 0

Bi n phí th ng g m các kho n chi phí nh chi phí nguyên v t li u tr c ti p, chi phí lao đ ng tr c ti p, giá v n c a hàng hóa mua vào đ bán l i, chi phí bao bì đóng gói, hoa h ng bán hàng

Chi phí h n h p là lo i chi phí mà b n thân nó g m c các y u t bi n phí l n đ nh phí

m c đ ho t đ ng c n b n chi phí h n h p th hi n các đ c đi m c a đ nh phí quá

m c đ l i th hi n đ c tính c a bi n phí

Chi phí h n h p r t quan tr ng vì chi phí h n h p r t ph bi n trong các doanh nghi p Chi phí h n h p bao g m các kho n chi phí nh chi phí đi n n c, b o trì, s n xu t chung,…

- Ph n đ nh phí c a chi phí h n h p ph n ánh ph n chi phí c n b n, t i thi u đ duy trì

ph c v và đ gi cho d ch v đó luôn tình tr ng s n sàng ph c v

- Ph n bi n phí ph n ánh ph n th c t ph c v ho c ph n s d ng v t quá đ nh m c

Do đó y u t bi n phí s bi n thiên t l thu n v i m c d ch v ho c s d ng quá đ nh

m c

Nh m m c đích l p k ho ch ki m soát và ch đ ng đi u ti t chi phí h n h p nhà qu n

tr doanh nghi p c n ph i phân tích nh m tách riêng các y u t đ nh phí v i bi n phí

1.1.2.5 Phân lo i chi phí theo công đo n

ây là chi phí c a m t công đo n s n xu t s n ph m khi công ngh s n xu t ph i tr i qua nhi u giai đo n khác nhau, n i ti p nhau Khi xác đ nh đ c chi phí công đo n ta

có th l a ch n đ lo i b m t công đo n nào đó ho c gép các công đo n nh l i v i nhau

Nh v y v i vi c phân lo i này có ý ngh a r t quan tr ng trong qu n lý, nó là c s đ giao khoán trong n i b doanh nghi p, t ch c phân tích t ng khâu, t ng công đo n

s n xu t, h ch toán xác đ nh chi phí s n ph m d dang

Tóm l i: M i cách phân bi t chi phí trên đây là m t cách nhìn d i các góc đ khác nhau v chi phí c a các nhà qu n lý tùy thu c nhu c u thông tin đ ra các quy t

đ nh i u này cho phép chúng ta:

1.2 N i dung công tác qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh trong doanh nghi p

1.2.1 L p k ho ch chi phí s n xu t kinh doanh

L p k ho ch chi phí là vi c xác đ nh toàn b m i chi phí doanh nghi p chi ra đ s n

xu t và tiêu th s n ph m c a k k ho ch Thông qua vi c l p k ho ch, doanh nghi p có th ki m tra tình hình s d ng chi phí, phát hi n kh n ng ti t ki m chi phí

đ thúc đ y c i ti n bi n pháp qu n lý kinh doanh L p k ho ch chi phí s n xu t kinh doanh ph c v đ c l c cho vi c hoàn thành nhi m v ti t ki m chi phí c a doanh nghi p Vì l p k ho ch chi phí là xây d ng cho doanh nghi p m t m c tiêu đ ph n

đ u Khi s n xu t kinh doanh m c tiêu này luôn đ c doanh nghi p c g ng th c hi n

và đ ng th i c ng đ c doanh nghi p tìm tòi khai thác ti m n ng h th p chi phí và giá thành s n ph m

u tiên là l p k ho ch (d toán) chi phí D toán có h p lý sát sao thì doanh nghi p

m i có c s đ ti n hành theo dõi và phát hi n kh n ng ti m tàng đ ti t ki m chi phí Vi c ki m tra quá trình th c hi n, ch p hành k ho ch d toán c ng h t s c quan

tr ng Ki m tra th ng xuyên, phân tích, đánh giá s bi n đ ng c a chi phí trong t ng

th i k , doanh nghi p m i có c h i đ tìm tòi nh ng bi n pháp qu n lý c th thích

ng v i t ng th i k ho t đ ng c a doanh nghi p Có nh v y các bi n pháp này m i phát huy đ c h t tác d ng trong h th p chi phí và giá thành s n ph m

Do v y, d toán ph i đ c xây d ng cho toàn doanh nghi p và cho t ng b ph n trong doanh nghi p, theo t ng y u t chi phí và có th l p cho nhi u th i k nh tháng, quý,

n m Trình t xây d ng d toán chi phí s n xu t kinh doanh:

- Trong giai đo n này, vi c d toán chi phí s n xu t nh m xác đ nh toàn b chi phí đ

s n xu t m t kh i l ng s n xu t đã đ c xác đ nh tr c

- Quá trình s n xu t nào c ng luôn g n v i m t trình đ k thu t trong m t th i k

nh t đ nh Do v y khó có th có m t ph ng pháp d toán chung cho t t c m i lo i hình khác nhau

Trong ph n này lu n v n ch đ c p đ n ph ng pháp t ng quát nh t Chi phí đ s n

xu t s n ph m bao g m 3 kho n m c là chi phí nguyên v t li u tr c ti p, chi phí nhân

công tr c ti p và chi phí s n xu t chung; nên d toán chi phí s n xu t ph i th hi n đ y

đ ba lo i chi phí này Nhi m v đ t ra trong ph n này không ch xác đ nh chi phí s n

xu t c th cho t ng lo i mà còn ph i chú ý đ n nhi m v c t gi m chi phí

a D toán chi phí nguyên v t li u tr c ti p

- D toán chi phí nguyên v t li u tr c ti p: Ph n ánh t t c chi phí nguyên v t li u tr c

ti p c n thi t đ đáp ng yêu c u s n xu t đã đ c th hi n trên d toán kh i l ng

s n ph m s n xu t l p d toán nguyên v t li u tr c ti p c n xác đ nh:

+ nh m c tiêu hao nguyên v t li u đ s n xu t m t s n ph m

+ thi t l p chi phí đ nh m c, ng i ta th ng s d ng các ph ng pháp sau:

chín mu i, doanh nghi p đã có nhi u kinh nghi m trong quá trình s n xu t, s li u v chi phí s n xu t trong quá kh có th cung c p m t c s t t cho vi c d đoán chi phí

s n xu t trong t ng lai Ta c n đi u ch nh l i chi phí l ch s cho phù h p v i tình hình hi n t i v giá c , hay s thay đ i v công ngh trong quá trình s n xu t M c dù

s li u l ch s là m t c s t t đ xây d ng đ nh m c chi phí, ph ng pháp này có

nh c đi m là không ph n ánh đ c s thay đ i v công ngh hay nh ng thay đ i trong quá trình s n xu t Ho c khi doanh nghi p s n xu t m t s n ph m m i, chi phí

l ch s không có s n.Trong tr ng h p này ph i s d ng ph ng pháp khác

phân tích đ xác công vi c phát sinh chi phí Trong ph ng pháp k thu t nhân viên

k thu t, ng i am hi u công vi c nghiên c u th i gian, thao tác công vi c nh m xác

đ nh l ng nguyên v t li u và lao đ ng hao phí c n thi t đ s n xu t s n ph m trong

đi u ki n v công ngh , trình đ qu n lý và ngu n nhân l c hi n t i c a doanh nghi p

d ng

x n giá xu t nguyên

v t li u (1.3) Trong tr ng h p doanh nghi p s d ng nhi u lo i v t li u có đ n giá khác nhau đ

s n xu t nhi u lo i s n ph m khác nhau thì công th c xác đ nh chi phí v t li u nh sau:

∑∑

= n

i

j ij m j

i M G Q

b D toán cung c p nguyên v t li u

D toán cung c p nguyên v t li u đ c l p cho t ng lo i nguyên v t li u c n thi t đ

th c hi n quá trình s n xu t trên c s s l ng nguyên v t li u d toán c n thi t s

d ng và chính sách d tr t n kho c a doanh nghi p theo công th c sau:

s d ng theo

d toán

+

S l ng nguyên li u

t n cu i k theo d toán

-

S l ng nguyên li u

x

n giá nguyên

v t li u

(1.7)

D toán mua nguyên v t li u còn tính đ n th i đi m và m c thanh toán ti n mua nguyên li u c n c vào chính sách bán hàng c a nhà cung c p

c D toán chi phí nhân công tr c ti p

D toán chi phí nhân công tr c ti p đ c xây d ng t d toán s n xu t D toán này cung c p nh ng thông tin quan tr ng liên quan đ n quy mô c a l c l ng lao đ ng c n thi t cho k d toán M c tiêu c b n c a d toán này là duy trì l c l ng lao đ ng

v a đ đ đáp ng yêu c u s n xu t, tránh tình tr ng lãng phí s d ng lao đ ng D toán lao đ ng còn là c s đ doanh nghi p l p d toán v đào t o, tuy n d ng trong quá trình ho t đ ng s n xu t

- Chi phí nhân công tr c ti p th ng là bi n phí trong m i quan h v i kh i l ng s n

ph m s n xu t, nh ng trong m t s ít các tr ng h p chi phí nhân công tr c ti p không thay đ i theo m c đ ho t đ ng ó là tr ng h p các doanh nghi p s d ng công nhân có trình đ tay ngh cao, không th tr công theo s n ph m ho c theo th i gian l p d toán chi phí này, doanh nghi p ph i d a vào s l ng nhân công, qu

l ng, cách phân ph i l ng và nhi m v c a doanh nghi p i v i bi n phí nhân công tr c ti p, đ l p d toán doanh nghi p c n xây d ng:

= m

i

j ij n j

i M G Q

i i

i L Q

- nh m c chi phí nhân công tr c ti p c ng đ c xây d ng bao g m đ nh m c v

l ng và đ nh m c v giá nh m c v l ng bao g m l ng th i gian c n thi t đ s n

xu t m t s n ph m xác đ nh th i gian c n thi t cho vi c s n xu t m t s n ph m,

ng i ta chia quá trình s n xu t thành các công đo n, xác đ nh th i gian đ nh m c cho

m i công đo n và th i gian đ nh m c cho vi c s n xu t s n ph m đ c tính b ng t ng

th i gian đ th c hi n các công đo n M t cách khác, có th xác đ nh th i gian đ nh

m c đ s n xu t s n ph m thông qua vi c b m gi t ng công đo n s n xu t c a b

ph n s n xu t th C n l u ý r ng, th i gian đ nh m c đ s n xu t s n ph m còn bao

g m th i gian ngh gi i lao, th i gian lau chùi máy móc, và th i gian b o trì máy nh

m c v l ng th i gian đ s n xu t m t s n ph m có th đ c xác đ nh:

+ Th i gian c b n đ s n xu t m t s n ph m

+ Th i gian ngh ng i và th i gian giành cho nhu c u cá nhân

+ Th i gian lau chùi máy và th i gian ng ng vi c

- nh m c v giá gi công lao đ ng không ch bao g m ti n l ng, các kho n ph

c p mà còn các kho n trích theo l ng c a ng i lao đ ng nh BHXH, BHYT, kinh phí công đoàn Nh v y, đ nh m c v giá gi công lao đ ng có th đ c xác đ nh nh sau:

+ Ti n l ng c b n m t gi công

+ Ph c p (n u có)

+ Các kho n trích theo l ng

- nh m c đ n giá gi công:Nhi u doanh nghi p xây d ng đ n giá gi công chung cho t t c ng i lao đ ng trong m t b ph n ngay c đ n giá ti n l ng c a ng i lao

đ ng ph thu c vào k n ng và th i gian công tác M c đích c a vi c xây d ng chi phí

đ nh m c này là cho phép nhà qu n tr theo dõi vi c s d ng nhân công trong b ph n mình

Sau khi xây d ng đ c đ nh m c v l ng và giá gi công, đ nh m c chi phí nhân công tr c ti p đ c xác đ nh b ng đ nh m c l ng th i gian đ s n xu t m t s n ph m nhân đ nh m c giá gi công

d D toán chi phí s n xu t chung

Chi phí s n xu t chung là các chi phí liên quan đ n ph c v và qu n lý ho t đ ng s n

xu t, phát sinh trong phân x ng Chi phí s n xu t chung bao g m c y u t chi phí

bi n đ i và chi phí c đ nh D toán chi phí s n xu t chung ph i tính đ n cách ng x chi phí đ xây d ng m c phí d toán h p lý trong k C ng có th d toán chi phí s n

xu t chung theo t ng n i dung kinh t c th c a chi phí Tuy nhiên cách làm này khá

ph c t p, t n nhi u th i gian Do v y ta ch quan tâm đ n vi c phân bi t bi n phí và

đ nh phí s n xu t chung trong d toán

D toán này các doanh nghi p th ng đ c xem là m t nhi m v c b n nh m gi m

th p chi phí và giá thành s n ph m Tuy nhiên v i xu h ng giá thành ngày càng

gi m, vi c đ u tranh ch ng s t ng chi phí d n đ n nhi m v khá quan tr ng Các chi phí này th ng không liên quan tr c ti p đ n s n ph m c th N u s d ng cách tính toán giá thành toàn b , vi c t ng gi m c a các chi phí này thu c v trách nhi m c a nhà qu n tr t ng khu v c, t ng trung tâm Các chi phí này th ng đ c l p t ng đ i

v i m c đ ho t đ ng, nó liên quan ch y u v i c u trúc c a phân x ng, ph i s

d ng chi phí h n h p và các k thu t tách bi t ph n bi n phí và đ nh phí Nh v y chi phí s n xu t chung hoàn toàn có th ki m tra đ c.Công th c đ xác đ nh phí s n xu t chung nh sau:

ho t đ ng (chi phí v t li u gián ti p, chi phí nhân công gián ti p, ) Tuy nhiên th ng cách làm này khá ph c t p, t n nhi u th i gian Do v y khi d toán chi phí này, ng i

đ u t m i doanh nghi p Công th c đ xác đ nh phí s n xu t chung nh sau:

y u trong quá trình bán hàng Khi xây d ng d toán cho các chi phí này c n tính đ n

n i dung kinh t c a chi phí c ng nh y u t bi n đ i và y u t c đ nh trong thành

ph n chi phí Công th c đ xác đ nh phí này nh sau:

D toán chi phí bán

D toán đ nh phí bán hàng + D toán bi n phí bán hàng (1.13)

Y u t đ nh phí th ng ít bi n đ i trong m t ph m vi phù h p g n v i các quy t đ nh dài h n, và có th d báo m t cách d dàng d a vào ch c n ng kinh doanh c a doanh nghi p Các chi phí này c ng có th thay đ i trong tr ng h p phát tri n thêm m ng phân ph i m i, thêm các d ch v m i sau bán hàng, d ch v nghiên c u phát tri n th

tr ng v.v

D báo các y u t này c n phân tích đ y đ các d li u quá kh c a doanh nghi p Thông th ng các mô hình h i quy cho phép ta tách bi t các thành ph n đ nh phí, và

bi n phí bán hàng c a doanh nghi p, đ ng th i làm c s tính toán t l thay đ i d

ki n Công th c đ xác đ nh phí này nh sau:

Các bi n phí bán hàng c a doanh nghi p có th là bi n phí tr c ti p nh hoa h ng,

l ng nhân viên bán hàng Bi n phí gián ti p là nh ng chi phí liên quan đ n t ng b

ph n bán hàng nh chi phí b o trì, x ng d u, h tr bán hàng,v.v và th ng đ c d toán trên c s s l ng bán hàng d toán ho c xác đ nh m t t l % theo th ng kê kinh nghi m Công th c đ xác đ nh bi n phí bán hàng nh sau:

h D toán chi phí qu n lý doanh nghi p

D toán chi phí qu n lý th ng ph thu c vào c c u t ch c c a doanh nghi p Chi phí này liên quan đ n toàn b doanh nghi p, mà không liên quan đ n t ng b ph n

ho t đ ng nào T ng t nh d toán bán hàng, vi c l p d toán bi n phí qu n lý này

th ng d a vào bi n phí qu n lý đ n v nhân v i s n l ng tiêu th d ki n Công

Ho c s d ng ph ng pháp th ng kê kinh nghi m, trên c s t l bi n phí QLDN trên

bi n phí tr c ti p trong và ngoài khâu s n xu t các k k toán tr c đ xác đ nh t l

bi n phí bình quân gi a các k Công th c đ xác đ nh bi n phí QLDN nh sau:

i D toán chi phí tài chính

D toán chi phí tài chính trong ph n này ta c n quan tâm đ n chi phí lãi vay mà doanh nghi p ph i tr C s đ l p d toán chi phí tài chính là s ti n c n vay dài h n và

ng n h n trong m i k l p d toán c ng nh lãi su t vay ph i tr cho t ng kho n vay

1.2.2.1 Ki m soát chi phí nguyên v t li u tr c ti p

Chi phí nguyên v t li u tr c ti p bao g m các chi phí nguyên li u, v t li u chính, v t

li u ph hao phí cho t ng quá trình s n xu t Bi n đ ng c a chi phí nguyên v t li u

tr c ti p có th đ c ki m soát g n li n v i các nhân t giá và l ng có liên quan

nguyên v t li u tr c ti p theo d toán đ s n xu t ra l ng s n ph m nh t đ nh N u tính trên m t đ n v s n ph m thì nó ph n ánh giá c c a m t đ n v nguyên v t li uđ

s n xu t ra m t đ n v s n ph m đã thay đ i nh th nào so v i d toán.Bi n đ ng v

ti p th c t -

n giá NVL tr c

t ng so v i d toán và s làm t ng t ng chi phí s n xu t c a doanh nghi p Xét trên

ph ng di n các trung tâm trách nhi m thì bi n đ ng v giá g n li n v i trách nhi m

c a b ph n cung ng v t li u Khi ki m soát bi n đ ng v giá, c n quan tâm đ n các nguyên nhân do bi n đ ng c a giá v t li u trên th tr ng, chi phí thu mua, ch t l ng nguyên v t li u, thu và c các ph ng pháp tính giá nguyên v t li u (n u có)

l ng nguyên v t li u tr c ti p theo d toán đ s n xu t ra l ng s n ph m nh t đ nh

Bi n đ ng v l ng ph n ánh tiêu hao v t ch t thay đ i nh th nào và nh h ng đ n

t ng chi phí nguyên v t li u tr c ti p ra sao Bi n đ ng v l ng đ c xác đ nh theo công th c 1.20:

ph m h ng nhi u làm cho l ng tiêu hao nhi u Khi tìm hi u nguyên nhân c a bi n

đ ng v l ng c ng c n xem đ n các nguyên nhân khách quan nh : thiên tai, h a

ho n, m t đi n

1.2.2.2 Ki m soát chi phí nhân công tr c ti p

Chi phí nhân công tr c ti p bao g m chi phí l ng và các kho n trích theo l ng tính vào chi phí, nh kinh phí công đoàn, BHXH, BHYT c a công nhân tr c ti p v n hành

t ng quá trình s n xu t Bi n đ ng c a chi phí nhân công tr c ti p g n li n v i các nhân t giá và l ng liên quan Phân tích nhân t nh h ng:

s n xu t ra l ng s n ph m nh t đ nh Nhân t này ph n ánh s thay đ i v giá c a gi công lao đ ng đ s n xu t s n ph m nh h ng đ n chi phí nhân công tr c ti p nh

tr c ti p

th c t

-

n giá nhân công tr c ti p

d toán x

Th i gian lao đ ng

nh ng ch t l ng v n đ m b o thì s bi n đ ng đó là t t và ng c l i

- Nhân t l ng: Chênh l ch gi a s gi lao đ ng tr c ti p th c t v i d toán đ s n

xu t ra l ng s n ph m nh t đ nh Nhân t này ph n ánh s thay đ i v s gi công đ

s n xu t s n ph m nh h ng đ n chi phí nhân công tr c ti p hay g i là nhân t n ng

x

n giá nhân công

tr c ti p

d toán

(1.22)

Nhân t n ng su t lao đ ngdo nhi u nguyên nhân: Có th là trình đ và n ng l c c a

ng i lao đ ng thay đ i, do đi u ki n trang b máy móc thi t b , chính sách l ng c a

doanh nghi p Bi n đ ng do nhi u nguyên nhân khác nhau tác đ ng đ n chi phí s n

xu t có th do chính quá trình s n xu t c a doanh nghi p ho c vì bi n đ ng c a các

y u t bên ngoài doanh nghi p Vi c phân tích bi n đ ng chi phí s n xu t theo các kho n m c và theo nhân t giá, nhân t l ng giúp ng i qu n lý phát hi n, xem xét các y u t đã gây ra bi n đ ng nh m đ a ra bi n pháp đúng đ n và k p th i đ ch n

ch nh ho c phát huy các nhân t đó theo h ng có l i nh t cho doanh nghi p

1.2.2.3 Ki m soát chi phí s n xu t chung

Chi phí s n xu t chung bi n đ ng là do s bi n đ ng bi n phí s n xu t chung và bi n

đ ng c a đ nh phí s n xu t chung:

Bi n đ ng Chi

phí SXC =

Bi n đ ng đ nh phí SXC + Bi n đ ng

bi n phí SXC (1.23)

Bi n phí s n xu t chung g m nh ng chi phí gián ti p liên quan đ n ph c v và qu n lý

ho t đ ng s n xu t.Chi phí này th ng thay đ i theo s bi n thiên c a m c đ ho t

đ ng s n xu t c a doanh nghi p, nh : chi phí v t t gián ti p, ti n l ng b ph n qu n

lý tr theo s n ph m gián ti p, chi phí n ng l ng thay đ i theo s l ng s n ph m s n

xu t,

Bi n đ ng c a bi n phí s n xu t chung do nhi u nguyên nhân, nh ng v ph ng pháp phân tích trong ki m tra, nó c ng đ c phân tích thành nh h ng c a nhân t giá và nhân t l ng nh đ i v i chi phí nguyên v t li u tr c ti p và chi phí nhân công tr c

ti p

nh h ng c a nhân t giá đ n bi n phí s n xu t chung th ng do s thay đ i c a các

m c chi phí đ c xem là bi n phí s n xu t chung Các m c này thay đ i th ng do nhi u nguyên nhân nh : đ n giá mua v t t gián ti p c ng nh các chi phí thu mua thay đ i, s bi n đ ng giá c chung c a th tr ng, nhà n c thay đ i m c

l ng…N u bi n phí s n xu t chung đ c xây d ng chung cho nhi u y u t chi phí theo m c ho t đ ng thì nh h ng c a nhân t giá đ c xác đ nh:

t

-

n giá bi n phí s n xu t chung d toán x

x

n giá bi n phí SXC d toán (1.25)

nh h ng c a nhân t l ng có th do các nguyên nhân, nh tình hình thay đ i s n

xu t theo nhu c u kinh doanh c a doanh nghi p, đi u ki n trang thi t b không phù

h p ph i gi m s n l ng s n xu t ho c d n đ n n ng su t máy móc thi t b gi m vv…

nh phí s n xu t chung là các kho n chi phí ph c v và qu n lý s n xu t,

th ngkhông thay đ i theo s bi n thiên c a m c đ ho t đ ng trong ph m vi phù

h p Ch ng h n: ti n l ng b ph n qu n lý phân x ng tr theo th i gian, chi phí b o

hi m, ti n thuê m t b ng, kh u hao tài s n c đ nh vv là nh ng chi phí không thay đ i theo qui mô s n xu t trong ph m vi ho t đ ng Bi n đ ng đ nh phí s n xu t chung

th ng liên quan đ n vi c thay đ i c u trúc s n xu t c a doanh nghi p ho c do hi u

(1.26)

Khi phân tích đ nh phí s n xu t chung, ng i ta c n xem xét đ nh phí tùy ý, đ nh phí

b t bu c c ng nh đ nh phí ki m soát đ c v i đ nh phí không ki m soát đ c đ xác

đ nh nguyên nhân, trách nhi m c th các b ph n

Vi c s d ng kém hi u qu n ng l c s n xu t x y ra khi công ty s n xu t th p h n d toán đ t ra ho c th p h n n ng l c bình th ng d n đ n bi n đ ng không t t Ng c

l i, vi c s d ng hi u qu n ng l c s n xu t khi công ty s n xu t v t tr i m c s n

xu t d toán (các đi u ki n khác không đ i)

1.2.2.4 Ki m soát chi phí bán hàng, chi phí qu n lý

Chi phí bán hàng là nh ng chi phí ph c v cho công tác tiêu th , công tác marketing

c a doanh nghi p; còn chi phí qu n lý doanh nghi p là các chi phí qu n lý hành chính

và các chi phí chung khác c a toàn doanh nghi p T ng t ki m soát chi phí s n xu t chung, bi n đ ng c a chi phí bán hàng và chi phí qu n lý là do s bi n đ ng c a c

bi n phí và đ nh phí

có ý ngh a thì vi c ki m soát lo i chi phí này c n ti n hành theo t ng kho n m c chi phí c th , theo t ng n i phát sinh chi phí i u này v a làm rõ trách nhi m c a t ng trung tâm chi phí có liên quan đ n ho t đ ng bán hàng và qu n lý, v a làm rõ bi n

đ ng cá bi t c a m i lo i phí đ i v i t ng chi phí C ng nh các chi phí khác, bi n phí bán hàng và bi n phí qu n lý doanh nghi p c ng đ c phân tích thành nhân t giá và nhân t l ng

qu n lý nh m đánh giá n ng l c s d ng tài s n c đ nh và n ng l c qu n lý trong quá trình bán hàng và ho t đ ng qu n lý nói chung K thu t phân tích đ nh phí bán hàng

và qu n lý doanh nghi p c ng t ng t nh k thu t áp d ng đ i v i đ nh phí s n xu t chung

1.2.2.5 Ki m soát chi phí tài chính

N i dung ki m soát chi phí tài chính c ng t ng t ki m soát chi phí bán hàng và qu n

lý doanh nghi p, do v y ph i xem xét đ c các nhân t nh h ng đ n bi n phí tài chính và đ nh phí tài chính Các k t lu n này s làm c s cho vi c ho ch đ nh các chính sách tài chính c ng nh đi u ch nh trongho t đ ng tài chính c a doanh nghi p

1.3 Ch tiêu đánh giá k t qu công tác qu n lý chi phí SXKD c a doanh nghi p

đánh giá k t qu c a công tác qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p thì ph i xem xét đ n tính hi u qu kinh doanh c a doanh nghi p đó Hi u qu kinh t là m t ph m trù kinh t ph n ánh trình đ s d ng các ngu n nhân l c, v n, khoa h c k thu t c a doanh nghi p đ đ t đ c k t qu cao nh t trong quá trình kinh doanh v i t ng chi phí th p nh t

Hi u qu kinh t c a ho t đ ng s n xu t kinh doanh ch y u là đ c p đ n l i ích kinh

t s thu đ c trong ho t đ ng đó Hi u qu kinh t là m t ph m trù ph n ánh ch t

l ng c a ho t đ ng kinh doanh, là c s đ đ t đ c m c tiêu cu i cùng là l i nhu n

l n nh t ây là đòi h i khách quan c a m i n n s n xu t xã h i do nhu c u v t ch t

1.4 Các nhân t nh h ng đ n chi phí s n xu t kinh doanh trong các doanh nghi p kinh doanh đi n

1.4.1 i u ki n t nhiên

Quy lu t v vai trò tác đ ng đ c bi t c a nhân t m đ a ch t t nhiên đ n hi u qu s n

xu t kinh doanh, mà tr c ti p đ n giá thành s n xu t Theo quy lu t này g m đi u ki n

đ a ch t m , đi u ki n khí h u, đi u ki n t nhiên Thu c tính c a nó là tính không

đ ng nh t v ch t l ng, c u t o và các đi u ki n đ a ch t t nhiên c a môi tr ng khoáng

Quy lu t t ng giá thành s n ph m theo quá trình khai thác đó là do đi u ki n đ a ch t thay đ i M i m t đ n v s n ph m ngày càng ph i ch u nh ng chi phí l n h n cho công tác s n xu t kinh doanh

- Chi phí là hao phí v t ch t cá bi t c a doanh nghi p nh m đ t m c đích t o ra s n

ph m, d ch v phù h p nên chi phí tr c h t ch u s tác đ ng c a các gi i pháp kinh t

c th mà t ng doanh nghi p đã th c hi n trong quá trình khai thác, s d ng các ti m

n ng v lao đ ng, v t t , ti n v n và các y u t v t ch t khác có liên quan Nó bi u th

nh ng n l c ch quan, c th c a doanh nghi p đ đ t các đ u ra thích đáng và t ng

c ng doanh l i t các đ u ra c đi m này cho th y s tác đ ng ch quan c a t ng doanh nghi p đ n đ u vào là s tác đ ng linh ho t, ch đ ng, thi t th c

- Chi phí bi u hi n các quan h kinh t thu c v c ch v n hành n n kinh t do Nhà

n c tác đ ng đ đi u ti t và chi ph i theo m c đích kinh t chính tr xã h i đã đ c

ho ch đ nh ó là s bi u hi n nh ng quan h kinh t đã đ c đi u ti t t phía Nhà

n c nên n i dung c u thành chi phí ch u s tác đ ng c a hàng lo t chính sách, ch đ

v qu n lý kinh t chính tr g n li n v i t ng giai đo n nh t đ nh Nó bi u hi n ý trí

Nhà n c th ng nh t

c đi m này cho th y các đ u vào c a doanh nghi p ch u s tác đ ng th ng xuyên bên ngoài, đó là nhà n c Song n u xem toàn b n n kinh t là m t th th ng nh t thì đây v n là nh ng tác đ ng ch quan c a con ng i

i v i t ng doanh nghi p thì tác đ ng này d d n đ n s gò bó và thi u tính linh ho t khi đ a ra các quy t đ nh qu n lý ho c s lý nh ng tình hu ng trong đi u ki n c th

c bi t n u s tác đ ng này đi ng c l i v i l i ích kinh t c a doanh nghi p thì nó

ch gây ra nh ng c n tr và kìm hãm m c s n xu t

Các quy lu t kinh t th tr ng chi ph i tr c ti p đ n các đ u vào c a s n xu t bao

g m: Quy lu t giá tr , quy lu t cung c u, quy lu t c nh tranh, quy lu t l u thông ti n

t T t nhiên s tác đ ng c a t ng quy lu t có khác nhau nh ng chúng đ u th ng nh t

m t đi m là toàn b các đ u vào c n ph i bù đ p và ch có th bù đ p b ng chính

hi u qu kinh doanh c a doanh nghi p Nói cách khác, s t n t i và phát tri n c a t ng doanh nghi p trong đi u ki n có s ho t đ ng c a các quy lu t này chính là kh n ng

t bù đ p các đ u vào c a doanh nghi p thông qua th tr ng

C ch th tr ng v i các yêu c u v n hành khách quan c a nó đ t ra nh ng yêu c u

c b n thu c v n i dung qu n lý chi phí và s bi n đ ng c a nó trong quá trình tái s n

xu t

1.4.3 S tác đ ng c a nhân t k thu t và công ngh

Chi phí s n xu t kinh doanh ch u s tác đ ng tr c ti p c a nhân t k thu t công ngh :

- Vi c đ i m i công ngh , đ u t máy móc thi t b hi n đ i nh m hi n đ i hóa và t ng

c ng s c s n xu t đòi h i l ng chi phí đ u t phát sinh ban đ u r t l n và trong giai

đo n đ u có th tác đ ng đ n chi phí và giá thành s n ph m theo chi u h ng t ng lên, song nó cho phép t ng n ng l c s n xu t, t ng n ng xu t lao đ ng và t t y u s gi m giá thành s n ph m Tuy nhiên đ cho giá thành s n ph m h xu ng thì bên c nh vi c

đ u t trang b h p lý còn ph i có bi n pháp s d ng tri t đ c a công xu t tài s n c

đ nh đ h th p m c chi phí kh u hao trên đ n v s n ph m đ c s n xu t

- Nhân t k thu t tác đ ng đ n đ i t ng lao đ ng bi u hi n ch ho c t ng c ng

đ c ch t l ng c a đ i t ng lao đ ng ho c t o ra đ c nhi u đ i t ng lao đ ng

m i có giá thành h đ thay th cho đ i t ng lao đ ng c , và do v y đã tác đ ng tr c

ti p đ n giá thành b ng cách gi m b t đ c hao phí v t li u trong s n ph m và ra đ c

nh ng s n ph m có ch t l ng cao h n

- Nhân t k thu t tác đ ng đ n ng i lao đ ng đòi h i tính ch t chuyên môn hóa cao

h n đ ng th i v i vi c ph i t ng c ng trình đ lành ngh m t cách thích đáng, nên chi phí đào t o s phát sinh t ng trong nh ng giai đo n mà doanh nghi p ph i đ i m i

k thu t m t cách tri t đ , làm cho giá thành có xu h ng t ng Tuy nhiên v i tính

ch t lành ngh và chuyên môn hóa cao s làm cho n ng xu t lao đ ng t ng lên m t cách nhanh chóng, và qua đó l i chuy n sang xu h ng h th p d n giá thành s n

ph m đ c s n xu t

- Nhân t k thu t tác đ ng đ n vi c thay đ i ho c hoàn thi n quy trình công ngh đ

có đ c quy trình tiên ti n là m t trong nh ng tác nhân t o ra s bi n đ ng đ t bi n

v i giá thành s n ph m đ i m i ho c hoàn thi n quy trình s n xu t đòi h i xí nghi p ph i đ u t r t nhi u lo i chi phí khác nhau thu c v các n i dung kinh t , t

ch c và k thu t s n xu t và nh v y đã làm cho các đ u vào đ c thay đ i m t cách toàn di n nh m m c tiêu đ t đ c đ u ra m c t i u nh t Có th nói vi c thay đ i quy trình công ngh đã làm thay đ i b m t s n xu t c a doanh nghi p, t o cho doanh nghi p nh ng u th trong c nh tranh, mà m t trong nh ng u th đó chính là t o ra

nh ng đ t bi n trong c u thành giá thành s n ph m

- Nhân t k thu t c ng làm cho h th ng qu n lý đ c t ng c ng và hoàn thi n c v

m t t ch c l n trang b các ph ng ti n k thu t ph c v và do v y đã làm cho hi u

qu qu n lý đ c t ng c ng m t cách nhanh chóng d n đ n chi phí qu n lý đ c ti t

ki m t ng đ i góp ph n h th p giá thành s n ph m và t ng c ng đ c hi u qu kinh doanh

- S tác đ ng c a nhân t k thu t đ n giá thành và h ch toán giá thành là s tác đ ng

tr c ti p bi u th trình đ k thu t tiên ti n luôn t o ra đ c nh ng u th trong c nh tranh do giá thành s n ph m đ c h th p và ch t l ng s n ph m đ c t ng c ng

Ng c l i m t doanh nghi p có trình đ k thu t th p, l c h u n u không có đi u ki n