Qua nhiều năm trực tiếp dạy lớp 5, trước thực tế đó tôi mạnh dạn nghiên cứu, tìm giải pháp rèn luyện kỹ năng giải các dạng toán về đại lượng và đo đại lượng đồng thời khắc phục những sai lầm khi giải dạng toán này bởi đây là việc cần thiết và cấp bách trong giai đoạn hiện nay để nâng cao chất lượng dạy học. V× vËy ®Ó n©ng cao chÊt lîng d¹y häc môn toán nói chung và phần đại lượng, đo đại lượng nói riêng, t«i ®• nghiªn cøu vµ chän ®Ò tµi :“ Một số kinh nghiệm dạy đại lượng và đo đại lượng cho học sinh lớp 5 ở trường Tiểu học Nga Thủy – Nga Sơn”.
Trang 1MỤC LỤC
Trang
I MỞ ĐẦU
II NỘI DUNG
3 Những giải pháp đã thưc hiện để giải quyết vấn đề : 4
3.1 Tìm hiểu và nắm chắc nội dung chương trình 4
3.2.Phân loại các bài tập về đo đại lượng 5
3.3 Hướng dẫn học sinh cách thực hiện các dạng bài tập
trong phần đo đại lượng
6
III KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
I MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài:
Nội dung giảng dạy của tiểu học luôn gắn liền với thực tiễn, phục vụ thiết thực cho cuộc sống Mỗi môn học ở tiểu học đều góp phần vào việc hình thành
và phát triển nhân cách học sinh
Các kiến thức, kỹ năng của môn toán có nhiều ứng dụng trong đời sống, giúp học sinh nhận biết mối quan hệ về số lượng và hình dạng không gian của thế giới hiện thực Ngày nay, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật và công nghệ thông tin đã làm cho khả năng nhận thức của trẻ cũng vượt trội Điều
Trang 2đú đó đũi hỏi những nhà nghiờn cứu giỏo dục luụn luụn phải điều chỉnh nội dung, phương phỏp giảng dạy phự hợp với nhận thức của từng đối tượng học sinh nhằm khụng ngừng nõng cao chất lượng giỏo dục toàn diện gúp phần đào tạo nhõn lực, bồi dưỡng nhõn tài cho quờ hương, đất nước
Trong cỏc mụn học, mụn toỏn là mụn cú vị trớ rất quan trọng Nú gúp phần quan trọng trong việc rốn luyện tư duy, phương phỏp giải quyết vấn đề Việc giỳp học sinh hỡnh thành kiến thức và rốn luyện kĩ năng về mụn toỏn cú tầm quan trọng đỏng kể vỡ điều đú giỳp cỏc em định hướng trong khụng gian, gắn liền việc học tập với cuộc sống xung quanh và hỗ trợ học sinh học tập tốt cỏc mụn học khỏc như mĩ thuật, tập viết, TNXH, thủ cụng Mặt khỏc chương trỡnh toỏn 5 cú
vị trớ đặc biệt quan trọng trong chương trỡnh toỏn Tiểu học Nếu coi Toỏn 4 là sự
mở đầu thỡ toỏn 5 là sự phỏt triển tiếp theo và ở mức cao hơn, hoàn thiện hơn ở mức sõu hơn, trừu tượng và khỏi quỏt hơn, tường minh hơn so với giai đoạn cỏc lớp 1, 2, 3 Do đú, cơ hội hỡnh thành và phỏt triển cỏc năng lực tư duy, trớ tưởng tượng khụng gian, khả năng diễn đạt( bằng ngụn ngữ núi và viết ở dạng khỏi quỏt và trừu tượng) cho HS sẽ nhiều hơn, phong phỳ hơn và vững chắc hơn
so với cỏc lớp trước Như vậy, Toỏn 5 sẽ giỳp HS đạt được những mục tiờu dạy học toỏn khụng chỉ ở Toỏn 5 mà toàn cấp Tiểu học
Trong cỏc kiến thức của mụn Toỏn thỡ phần “ Đại lượng và đo đại lượng”
là kiến thức khú dạy vỡ tri thức khoa học về đại lượng và đo đại lượng và tri thức mụn học được trỡnh bày cú khoảng cỏch Đối với nội dung giảng dạy về đo lường cỏc em đó được làm quen từ lớp 1 và hoàn chỉnh ở lớp 5 Cỏc bài tập về chuyển đổi đơn vị đo lường mang tớnh khỏi quỏt cao, nú là một thuộc tớnh trừu tượng của cỏc sự vật và hiện tượng Đú là một trong những bài tập cú tỏc dụng rốn luyện tư duy tốt
Qua nhiều năm trực tiếp dạy lớp 5, trước thực tế đú tụi mạnh dạn nghiờn cứu, tỡm giải phỏp rốn luyện kỹ năng giải cỏc dạng toỏn về đại lượng
và đo đại lượng đồng thời khắc phục những sai lầm khi giải dạng toỏn này bởi đõy là việc cần thiết và cấp bỏch trong giai đoạn hiện nay để nõng cao chất lượng dạy học Vì vậy để nâng cao chất lợng dạy học mụn toỏn núi chung và phần đại lượng, đo đại lượng núi riờng, tôi đã nghiên cứu và chọn đề tài :“ Một
số kinh nghiệm dạy đại lượng và đo đại lượng cho học sinh lớp 5 ở trường Tiểu học Nga Thủy – Nga Sơn”
2 Mục đớch nghiờn cứu:
Mục đớch của việc nghiờn cứu về dạy phần đại lượng và đo đại lượng ở lớp 5
là nhằm nõng cao cỏch đổi đại lượng và đo đại lượng cho học sinh và để học sinh tớnh một cỏch thành thạo hơn
3 Đối tượng nghiờn cứu:
Trang 3- Việc nghiên cứu, lựa chọn, phân loại và hướng dẫn giảng dạy các bài tập về
đổi đơn vị đo lường tôi đã và đang thực hiện ở lớp 5A và 5B trường Tiểu học Nga Thủy năm học 2015-2016
4 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu lí thuyết
- Phương pháp thực hành
- Phương pháp giảng giải
- Phương pháp quan sát, điều tra
- Phương pháp phân tích thống kê số liệu
II NỘI DUNG
1 Cơ sở lí luận
Nội dung dạy đại lượng và đo đại lượng trong toán 5được sắp xếp đan xen với các mạch kiến thức khác làm nổi rõ mạch số học và phù hợp với sự phát triển theo từng giai đoạn học tập của học sinh
Nội dung bổ sung, hoàn thiện, khái quát, hệ thống hóa các kiến thức về đại lượng và đo đại lượng đã học ở các lớp trước phù hợp với đặc điểm của năm học lớp 5 Các kiến thức được hệ thống thành bảng, tăng cường các bài tập thực hành, luyện tập, ôn tập, giúp cho nội dung các bài toán có lời văn phong phú hơn, gần với thực tế hơn, việc thực hiện các phép tính trên số đo đại lượng sẽ củng cố thêm kĩ năng thực hiện các phép tính số học
Nội dung đó tăng cường luyện tập, thực hành gắn liền với các hoạt động thực tế gần gũi với đời sống xung quanh học sinh, khối lượng các bài luyện tập , thực hành về đại lượng chiếm 80%- 90% nội dung dạy học đại lượng và đo đại lượng
Cụ thể là:
- Cộng, trừ, nhân, chia số đo thời gian
-Vận tốc, quan hệ giữa vận tốc, thời gian chuyển động và quãng đường đi được
- Đơn vị đo diện tích: Đề ca mét vuông, héc tô mét vuông, mi li mét vuông, bảng đơn vị đo diện tích, héc ta, quan hệ giữa mét vuông và héc ta
- Đơn vị đo thể tích: xăng ti mét khối, đề xi mét khối, mét khối
Thực tế trong quá trình giảng dạy đổi các đơn vị đo lường tôi thấy có đầy đủ các dạng: đổi từ đơn vị nhỏ sang đơn vị lớn và ngược lại; rồi đổi từ danh số đơn sang danh số phức và ngược lại v.v
Đối với lứa tuổi tiểu học, hoạt động nhận thức chủ yếu dựa vào hình dạng bên ngoài, chưa nhận thức rõ thuộc tính đặc trưng của sự vật Do đó học sinh rất khó khăn trong việc nhận thức đại lượng
Việc dạy học giải các dạng toán về đại lượng trong thực tế nhiều giáo viên còn lúng túng, chưa nắm vững kiến thức khoa học của tuyến kiến thức này và
Trang 4chưa khai thác được quan hệ giữa tri thức khoa học và tri thức môn học, học sinh còn hay nhầm lẫn trong quá trình luyên tập nên hiệu quả học tập chưa cao
2 Thực trạng.
2.1 Thực trạng học về đại lượng và đo đại lượng của học sinh lớp 5 ở trường Tiểu học Nga Thủy
+ Thuận lợi:
- Tất cả giáo viên được tập huấn chương trình thay sách giáo khoa đầy đủ.
Nội dung, PPDH có tính khả thi vì:
- Phát huy được tính tích cực chủ động, sáng tạo của học sinh
- Kiến thức, kỹ năng cơ bản thiết thực, phù hợp với trình độ và điều kiện học tập của học sinh
+ Khó khăn: Việc nắm bắt PPDH mới của giáo viên còn khó khăn, còn phụ
thuộc nhiều vào tài liệu hướng dẫn.Trong dạy học hầu hết giáo viên không có hứng thú dạy tuyến kiến thức này Một số giáo viên chưa chú ý, tập trung vào rèn kỹ năng cho học sinh Học sinh tiếp thu bài còn chậm, hiệu quả học tập chưa cao
Các đề kiểm tra thường có một đến hai câu thuộc tuyến kiến thức này phần lớn học sinh đều làm sai do các em không hiểu bản chất của bài tập nên trong quá trình làm bài thường hay nhầm lẫn.Qua thực tế giảng dạy tôi thấy học sinh thường mắc những sai lầm trong giải toán phép đo đại lượng là: Sử dụng thuật ngữ, suy luận, thực hành đo, so sánh- chuyển đổi đơn vị đo, thực hiện phép tính trên số đo đại lượng,…
+ Một số nguyên nhân chủ yếu
* Về giáo viên:
Là tuyến kiến thức khó dạy nên không được một số giáo viên chú trọng
và quan tâm Một số ít giáo viên còn lúng túng trong phương pháp giảng dạy và cách diễn đạt
* Về học sinh:
- Tiếp thu bài thụ động, lười suy nghĩ Nắm bắt kiến thức hình thành kỹ năng chậm Học sinh còn có những hạn chế trong việc nhận thức: tri giác còn gắn với hành động trên trực quan, khó nhận biết được các hình khi chúng thay đổi vị trí, kích thước, khi phân biệt những đối tượng gần giống nhau Chú ý của học sinh chủ yếu là chú ý không có chủ định nên hay để ý đến cái mới lạ, cái đập vào trước mắt hơn cái cần quan sát Tư duy chủ yếu là tư duy cụ thể còn tư duy trừu tượng dần dần hình thành nên học sinh rất khó hiểu được bản chất của phép đo đại lượng
- Một số đại lượng khó mô tả bằng trực quan nên học sinh khó nhận thức được
Trang 5Phần lớn học sinh không thích học tuyến kiến thức này Trong thực hành còn hay nhầm lẫn do không nắm vững kiến thức mới
2.2 Kết quả của thực trạng:
Kết quả khảo sát đầu năm học 2015-2016:
Sau khi ra bài khảo sát, tôi thu được kết quả của lớp 5A và lớp 5B như sau:
Lớp Sĩ số SL Hoàn thành % Chưa hoàn thành SL %
3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề :
3.1 Tìm hiểu và nắm chắc nội dung chương trình
- Tôi đã đọc, nghiên cứu các tài liệu toán từ lớp 1 đến lớp 5
- Tự giải một số bài tập
- Ghi chép có hệ thống các kiến thức trọng tâm
Tôi nhận thấy:
a Tổng quan chương trình đo lường Tiểu học:
Hệ thống các kiến thức trong nội dung đo lường ở tiểu học được xây dựng theo cấu trúc đồng tâm như các nội dung khác của toán học nói riêng và các môn học khác nói chung Hệ thống các kiến thức được sắp xếp từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp Ngay từ lớp 1, học sinh đã được làm quen với đơn vị đo độ dài là cm, biết đọc, viết và đo các đoạn thẳng hoặc các vật có độ dài dưới 20cm Lớp 2,3 các em dần dần làm quen lần lượt với các đơn vị đo độ dài, đơn vị đo khối lượng, đơn vị đo thời gian và dung tích (lít), biết thực hành cân, đo và đổi một số đơn vị đo đã học Lớp 4 học sinh được hoàn chỉnh bảng đơn vị đo khối lượng, đo độ dài, đo thời gian (từ giây đến thế kỷ), được học các đơn vị đo diện tích từ mm2 →m2 và bước đầu biết đổi các đơn vị đo đơn giản Lớp 5: hoàn chỉnh bảng đơn vị đo diện tích, được biết về một số đơn vị đo thể tích thường dùng và phép đổi đơn giản, củng cố toàn bộ hệ thống các đơn vị đo lường thông qua nhiều tiết luyện tập ( tổng số là 17 tiết) Chương trình đo lường lớp 5 chiếm
tỷ lệ lớn hơn so với chương trình đo lường của các lớp dưới, rèn kỹ năng đổi đơn vị nhiều hơn và mang tính tổng hợp hơn Mặt khác lớp 5 học sinh đã được học đến số thập phân nên các dạng bài tập cũng phong phú hơn
b Chương trình đổi đơn vị đo lường lớp 5:
-Đơn vị đo độ dài: Gồm 4 tiết (kể cả ôn tập cuối năm), trong đó học sinh được
củng cố bảng đơn vị đo độ dài, viết số đo độ dài dưới dạng số thập phận
Trang 6-Đơn vị đo khối lượng: Gồm 2 tiết (vì phương pháp đổi đơn vị đo khối lượng
giống với đơn vị đo độ dài mà học sinh đã biết cách đổi) học sinh cũng được củng cố bảng đơn vị đo khối lượng và viết các đơn vị đo khối lượng dưới dạng
số thập phân
-Đơn vị đo diện tích: Gồm 6 tiết (kể cả ôn tập cuối năm) học sinh được học tiếp
các đơn vị đo diện tích lớn hơn m2 và đổi đơn vị đo diện tích
-Đơn vị đo thể tích: Gồm 3 tiết – sau khi học về khái niệm thể tích một hình,
học được hiểu khái niệm m3, dm3, cm3, quan hệ chúng và từ đó đổi các đơn vị đo đó
-Đơn vị đo thời gian: Gồm 2 tiết về bảng đơn vị đo thời gian và đổi các đơn vị
đo đó
Ngoài ra trong các tiết học về thể tích các hình và các phép tính về số đo thời gian học sinh cũng được luyện tập thêm về đổi đơn vị đo
3.2 Phân loại các bài tập về đo đại lượng.
Căn cứ vào nội dung chương trình, tôi đã phân loại bài tập về đo đại lượng như sau :
a) Dạng bài tập về chuyển đổi đơn vị đo
b) Dạng bài tập về so sánh 2 số đo
c) Dạng toán thực hiện phép tính trên số đo đại lượng
d) Dạng giải các bài toán có liên quan đến đo đại lượng
3 3 Hướng dẫn học sinh cách thực hiện các dạng bài tập trong phần đo đại lượng.
Dạng 1: Dạng bài tập về chuyển đổi đơn vị đo
*Các bước thực hiện loại bài tập về đổi số đo đại lượng
Như chúng ta đã biết các dạng bài tập về đơn vị đo lường lớp 5 được sắp xếp từ đơn giản đến phức tạp, từ các bài dạng đổi đơn vị đo lường đơn giản để củng cố lý thuyết rồi nâng cao dần đến các bài tập đổi đơn vị đo phức tạp vì vậy muốn nâng cao chất lượng đổi đơn vị đo lường giáo viên phải giúp học sinh:
- Nắm vững từng bảng đơn vị đo Thuộc thứ tự bảng đó từ nhỏ đến lớn và ngược lại từ lớn sang nhỏ
- Nắm vững được quan hệ giữa 2 đơn vị đo lường liền nhau và giữa các đơn vị khác nhau
- Xác định yêu cầu bài tập loại bài tập đổi từ lớn ra bé hay từ bé ra lớn
- Thực hành chuyển đổi đơn vị đo
Muốn vậy đòi hỏi giáo viên phải căn cứ vào đặc điểm nhận thức của học sinh tiểu học để lựa chọn phương pháp phù hợp với nội dung và đối tượng học sinh, tạo hứng thú học tập cho học sinh, giúp các em phát huy trí lực, chủ động lĩnh hội kiến thức, năng động, linh hoạt trong việc luyện tập đổi đơn vị đo
Trang 7Các phương pháp thường vận dụng để dạy các bài toán về đo lường là: trực quan, đàm thoại, thảo luận nhóm, trò chơi
*Phân nhóm bài tập
Để rèn luyện kỹ năng đổi đơn vị đo cho học sinh trước hết giáo viên phải tìm hiểu kĩ nội dung, yêu cầu của sách giáo khoa từ đó phân loại được các bài tập về đổi đơn vị đo lường Có thể chia các bài tập về đổi đơn vị đo lường bằng nhiều cách khác nhau nhưng tôi căn cứ vào quan hệ của 2 đơn vị liền nhau trong các đơn vị đo để có thể chia thành 2 nhóm bài như sau:
Nhóm 1:
- Đổi từ đơn vị lớn sang đơn vị bé gồm:
- Đổi số đo đại lượng có một tên đơn vị đo
- Đổi số đo đại lượng có hai, ba tên đơn vị đo
Nhóm 2:
- Đổi từ đơn vị bé sang đơn vị lớn gồm:
- Đổi số đo đại lượng có một tên đơn vị đo
- Đổi số đo đại lượng có hai, ba tên đơn vị đo
* Biện pháp thực hiện
Nhóm 1: Đôỉ từ đơn vị lớn sang đơn vị bé
+Đổi số đo đại lượng có một tên đơn vị đo
Ví dụ: : 6,2 kg = g 4,1658 m = cm
Giáo viên hỏi, gợi ý một số câu hỏi như sau:
- Một ki lô gam bằng bao nhiêu gam?
- Muốn đổi từ ki lô gam sang gam ta làm thế nào?
- Một mét bằng bao nhiêu xăng ti mét?
- Muốn đổi từ mét sang xăng ti mét ta làm thế nào?
Giáo viên hướng dẫn học sinh biểu bản chất của phép đổi là 1 kg = 1000 g nên 6,2 kg = 6,2 x 1000 (g) = 6200g Như vậy là ta chỉ việc dịch chuyển sang phải 3 chữ số tương ứng với 3 đơn vị đo khối lượng liên tiếp là hg, dag, g Hoặc lm =
100 cm, nên 4,1658m = 4,1658 x100 (cm) = 416,58 cm
Khi học sinh đã hiểu rõ bản chất phép đổi thì chỉ cần dịch chuyển dấu phẩy sang phải mỗi đơn vị đo liền sau nó là một chữ số hoặc thêm 1 chữ số 0 ứng với một đơn vị đo (vừa viết vừa nhẩm tên đơn vị đo) Giáo viên biểu thị cho học sinh bằng lược đồ phân tích sau để học sinh dễ hiểu, dễ nhớ
6,2 kg= 6 2 0 0 g
kg
4,1658 m =4 1 6 , 58 cm
m
Trang 8dag cm g
+Đổi số đo đại lượng có hai, ba… tên đơn vị đo
*Đổi 8m 5 dm = cm giáo viên hướng dẫn theo 2 cách
Cách 1:
Đổi 8 m= 800 cm và 5dm = 50 cm sau đó cộng 800 + 50 = 850cm
Hoặc học sinh ghi 8 đọc là 8m ghi tiếp 5 rồi đọc 5dm và ghi chữ số 0 đọc là 0
cm đến đơn vị cần đổi thì dừng lại và ghi tên đơn vị
* Đổi 7,086 m= dm mm
Học sinh nhẩm 7(m) 0 (dm) = 70 dm; 8 (cm) 6 (mm) là 86 mm
Ta có 7,086 m = 70 dm 86mm
Cách 2: Lập bảng đổi
Căn cứ vào số liệu đề bài học sinh điền các giá trị vào ô tương ứng rồi căn cứ vào yêu cầu đổi mà học sinh đặt dấu phẩy và ghi kết quả cho phù hợp Với cách lập bảng như thế này học sinh làm được nhiều bài tập cùng đơn vị đo mà kết quả không hay nhầm lẫn và vẫn đề bài như vậy giáo viên có thể hỏi nhanh nhiều kết quả đổi khác nhau để luyện tập kỹ năng đổi cho học sinh
Lưu ý: Chữ số hàng đơn vị bao giờ cũng gắn với tên đơn vị của số đó
Nhóm 2: Đổi đơn vị đo từ bé ra lớn
a Ví dụ: 70cm = m 6 kg = tấn
Bài này không những học sinh phải nắm vững quan hệ giữa các đơn vị đo mà còn cần phải nắm vững kiến thức về phân số, số thập phân vì học sinh cần phải hiểu 70cm = m 0 , 7m
100
70
(học sinh phải hiểu vì 1 cm = m
100
1
) Đó là bản chất,
ý nghĩa của phép đổi, có như vậy học sinh mới hiểu sâu nhớ lâu và cũng từ đó học sinh suy ra cách nhẩm: Chữ số hàng đơn vị bao giờ cũng gắn với tên đơn vị của nó và mỗi hàng tiếp theo gắn với 1 đơn vị liền trước nó, ta có 0 (cm) 7(dm) 0(m) để được 70cm = 0,70m hay 0,7 m (vì nó chỉ có 0 cm)
Ví dụ: Viết các số đo sau dưới dạng bằng m2:
1,25km2; 16,7ha ( bài 1 trang 76)
Giáo viên gợi mở để học sinh tính 1km2 = 1000 000m2
1,25km2 = 1,25 x 1000000 = 1250000m2
Trang 9Giáo viên hướng dẫn học sinh viết 1 và nhẩm 1 km2 viết tiếp 2 chữ số 25 và đọc
25 hm2 viết thêm 00 và đọc 00dm2 viết tiếp 00 và đọc 00m2, như vậy ta được 1,25km2 = 1250000m2
Hoặc nhẩm từ km2 đến m2 là3 đơn vị đo diện tích ta chuyển dấu phẩy sang phải
2 x 3 = 6 (chữ số)
Ví dụ: 16m28dm2 = m2; 3,4725m2 = dm2 cm2
Tương tự như đơn vị đo độ dài để tránh nhầm lẫn giáo viên nên hướng dẫn học sinh lập bảng đổi ra nháp
Ví dụ : 90 phút = giờ
Giáo viên gợi ý học sinh nhẩm 1 giờ = 60 phút; nên ta lấy 90: 60 = 1,5 giờ Vậy 90 phút = 1,5 giờ
Ví dụ : 106 giờ = ngày giờ
Giáo viên gợi mở cho học sinh 1 ngày = ? giờ Vậy 106 giờ chia ra được bao nhiêu ngày ? Còn dư bao nhiêu giờ ?
Học sinh tính : 106 : 24 = 4 (dư 10) như vậy 106 giờ = 4 ngày 10 giờ
*Lưu ý khi lập bảng:
- Xác định đúng yêu cầu bài tập cần đổi ra đơn vị nào
- Có thể lập cả bảng đơn vị đo diện tích hoặc tuỳ theo đơn vị đo trong bài tập lớn nhất là gì, nhỏ nhất là gì mà chọn số cột dọc cho phù hợp
- Giá trị của đơn vị theo đề bài phải viết đúng cột
- Trong bảng phân tích mỗi cột phải đủ 2 chữ số
- Tuỳ theo đề bài yêu cầu đổi ra đơn vị nào thì phải đánh dấu phẩy sau chữ số của đơn vị ấy hoặc chọn giá trị số phù hợp với đơn vị cần đổi
-Đổi với bài tập đổi từ đơn vị nhỏ ra đơn vị lớn thì chữ số hàng đơn vị của nó luôn gắn với tên đơn vị của số đó, sau đó cứ mỗi chữ số hàng tiếp theo gắn với
một chữ số ( hoặc hai chữ số đối với đơn vị do diện tích, ba chữ số với đơn vị
đo thể tích), nếu thiếu chữ số thì tiếp tục viết chữ số 0 cho đến đơn vị cần đổi
- Đối với đơn vị đo thời gian:
Đây là đơn vị đo lường mà học sinh hay đổi nhất Vì quan hệ giữa các đơn vị của chúng không đồng nhất Khi đổi đơn vị thời gian chỉ có cách duy nhất là thuộc các quan hệ của đơn vị đo thời gian rồi đổi lần lượt từng đơn vị đo bằng cách suy luận và tính toán Đổi đơn vị đo thời gian là sự kết hợp tổng hoà các kiến thức về số tự nhiên, phân số, số thập phân và kỹ năng tính toán
Ví dụ : 2 năm 3 tháng = 12 tháng x 2 + 3 tháng = 27 tháng
Trang 102 giờ 3 phút = 60 phút x 2 + 3 phút = 123 phút
7 phút 36 giây = …….phút Nhẩm và ghi 7 phẩy rồi tính 36 giây= 0,6 phút ( 36: 60)
Nên 7 phút 36 giây = 7,6 phút
Dạng 2: Dạng toán so sánh hai số đo :
*Biện pháp: Để giải bài toán so sánh hai số đo giáo viên cần hướng dẫn học
sinh tiến hành các bước sau:
Bước 1: Chuyển đổi 2 số đo cần so sánh về cùng một đơn vị đo
Bước 2: Tiến hành so sánh 2 số như so sánh 2 số tự nhiên hoặc phân số hoặc số
thập phân
Bước 3: Kết luận
Trong bài toán tính tuổi lưu ý học sinh đôi khi cần chọn 1 thời điểm chung thì mới so sánh được
Ví dụ: (Bài 1 trang 155) Điền dấu thích hợp vào ô trống
a 8m2 5dm 2……… 805dm.2
b 6hm2……….15dam2
c 3kg 2hg ………… 2300 g
Hướng dẫn giải:
Bước 1: Chuyển đổi 2 số đo so sánh về cùng một đơn vị đo:
a 8m25dm2= 805dm2
b 6hm2 = 600dam2
c 3kg 2hg = 3200g
Bước 2: Tiến hành so sánh như so sánh hai số tự nhiên
a/ 805 = 805; b/ 61500 < 135030; c/ 3200 > 2300
Bước 3: Kết luận:
a 8m2 5dm 2 = 805dm.2
b 6hm2 < 15dam2
c 3kg 2hg > 2300 g
+Như vậy muốn làm được dạng toán so sánh 2 số đo các em phải nắm chắc cách
đổi và đổi thành thạo các đơn vị đo Nắm và thực hiện đúng các bước thực hiện
để tránh nhầm lẫn
Dạng 3: Dạng toán thực hiện phép tính trên số đo đại lượng
Để dạy học các phép tính trên số đo đại lượng trước hết giáo viên cần luyện tập cho học sinh thành thạo 4 phép tính: +, -, x, : trên tập hợp số tự nhiên
và nắm chắc quy tắc chuyển đổi các đơn vị đo đại lượng theo từng nhóm
Nếu bài toán cho dưới dạng thực hiện phép tính trên số đo đại lượng thì ta tiến hành qua các bước sau:
.Bước 1: Đặt đúng phép tính (nếu thấy cần thiết có thể chuyển đổi đơn vị đo).