Để đáp ứng được mục tiêu đào tạo của nhà trường xã hội chủ nghĩa nói chung và các trường Tiểu học nói riêng là đào tạo những con người phát triển toàn diện. Bậc Tiểu học là bậc học quan trọng nhất, nó là nền móng đầu tiên cho sự phát triển toàn diện ấy. Do vậy nền móng tri thức và nhóm nhân cách con người được vững chắc hay không chính là nhờ vào sự kiên cố của nền móng đó. Về mặt tâm lí ở cấp bậc tiểu học này, trẻ bắt đấu tiếp xúc với việc học tập. Hoạt động của chúng được chuyển từ hoạt động vui chơi sang hoạt động học tập. Tâm hồn trong trắng của các em bắt đầu tiếp xúc với công việc mới mẻ và có thể nói cấp tiểu học sẽ viết những nét đầu tiên trên nền nhân cách trẻ.
Trang 1MỤC LỤC
IV Phương pháp nghiên cứu 3
Trang 2A MỞ ĐẦU I.Lí do chọn đề tài
Để đáp ứng được mục tiêu đào tạo của nhà trường xã hội chủ nghĩa nóichung và các trường Tiểu học nói riêng là đào tạo những con người phát triển toàndiện Bậc Tiểu học là bậc học quan trọng nhất, nó là nền móng đầu tiên cho sự pháttriển toàn diện ấy Do vậy nền móng tri thức và nhóm nhân cách con người đượcvững chắc hay không chính là nhờ vào sự kiên cố của nền móng đó Về mặt tâm lí
ở cấp bậc tiểu học này, trẻ bắt đấu tiếp xúc với việc học tập Hoạt động của chúngđược chuyển từ hoạt động vui chơi sang hoạt động học tập Tâm hồn trong trắngcủa các em bắt đầu tiếp xúc với công việc mới mẻ và có thể nói cấp tiểu học sẽ viếtnhững nét đầu tiên trên nền nhân cách trẻ
Trong các môn học ở Tiểu học, môn Tiếng Việt giữ một trong những vị tríquan trọng nhất Với nhiệm vụ là trang bị cho học sinh những tri thức về hệ thốngTiếng Việt chuẩn mực, rèn luyện cho học sinh những kĩ năng sử dụng thành thạoTiếng Việt trong hoạt động tư duy và giao tiếp Để học sinh có được điều đó trướchết phải giúp học sinh biết cách sắp xếp các từ ngữ thành câu văn hoàn chỉnh Đó làcông việc giúp học sinh viết được câu văn đúng về ngữ pháp hay đúng về mặt nộidung là một việc làm cấp thiết hơn bao giờ hết trong việc dạy Tiếng Việt Đối vớiTiếng Việt, câu chính là tế bào đầu tiên giúp các em đạt hiệu quả cao trong quátrình tư duy và giao tiếp, hay nói cách khác quá trình tư duy và giao tiếp của conngười chỉ đầy đủ và trọn vẹn đạt hiệu quả cao khi được cung cấp ngữ pháp đầy đủ
về câu
Cùng với các môn học khác, môn Tiếng Việt lớp 5 có vị trí đặc biệt quantrọng ở bậc Tiểu học Môn Tiếng Việt lớp 5 lấy nguyên tắc dạy giao tiếp làm địnhhướng cơ bản để hình thành và phát triển ở học sinh các kĩ năng sử dụng TiếngViệt ( nghe, nói đọc, viết), để học tập và giao tiếp trong các môi trường hoạt độngcủa lứa tuổi
Để học tốt, học sinh cần phải biết cách diễn đạt- nói, viết phải thành câu thì
người đọc, người nghe mới hiểu được, Vì thế, ở mỗi môn học, đặc biệt là mônTiếng Việt, trọng tâm là phân môn Luyện từ và câu đã rèn cho học sinh thực hànhviết câu sao cho đúng cấu tạo ngữ pháp, đủ ý, trọn nghĩa, hợp lô gíc
Để viết được câu, đoạn văn hoặc bài văn cần có cách dùng từ, đặt câu sinhđộng Việc nhận ra lỗi câu mình viết sai để đặt câu đúng và hay sẽ giúp cho các em
Trang 3tự tin hơn trong giao tiếp Đồng thời, nó tạo điều kiện để học sinh phát huy hết khảnăng ngôn ngữ vốn có của mình, giúp các em tham gia lĩnh hội kiến thức, rèn tưduy và giáo dục tính thẩm mĩ; giúp các em học tập tốt trong những cấp học trên.
Việc dạy học sinh sử dụng “ câu” để học tập và giao tiếp trong nhà trườngTiểu học hiện nay, bên cạnh những thành công còn nhiều hạn chế Hơn thế nữa,việc hướng dẫn học sinh đặt câu, xác định thành phần câu, chữa câu sai trong quátrình dạy học là một việc làm còn nhiều nan giải Là giáo viên Tiểu học cũng đãnhiều năm dạy lớp 5, tôi nhận thấy: Số học sinh sử dụng câu đúng trong thực hànhnói, viết văn bản là rất ít Khả năng nhận thức và sử dụng Tiếng Việt của nhiều họcsinh còn hạn chế Phần lớn học sinh đặt câu không đúng về cấu tạo ngữ pháp, sai vềtrật tự, giáo viên cũng còn xem nhẹ việc dạy câu cũng như cách hướng dẫn học
sinh sửa sai khi dùng câu chưa đúng - đặc biệt là ở các môn ít tiết Vì thế, nếu giáo
viên không tổ chức tốt quá trình dạy học thì học sinh không đặt được câu đúng ngữpháp và sinh động để diễn đạt một vấn đề, viết một đoạn văn hợp nghĩa, đúng lôgíc Do đó, việc làm sao để hướng dẫn học sinh (đặc biệt là học sinh yếu) rèn kĩnăng sử dụng câu đúng, biết cách nhận biết lỗi câu và cách sửa là điều trăn trở củanhiều giáo viên Tiểu học nói chung và với bản thân tôi nói riêng
Xuất phát từ mục tiêu trên tôi chọn đề tài nghiên cứu: :“Một số biện pháp sửa lỗi viết câu cho học sinh lớp 5A trường Tiểu học Nga Nhân”
II Mục đích nghiên cứu:
“Một số biện pháp sửa lỗi viết câu cho học sinh lớp 5A trường Tiểu học Nga Nhân” nhằm đạt được những mục đích sau: Giúp học sinh lớp 5A thấy được
nguyên nhân dẫn đến câu sai, từ đó giúp các em sửa chữa để có những câu văn hay,giàu hình ảnh, hướng các em biết vận dụng phần ngữ pháp vào việc đặt câu Giúphọc sinh biết trình bày một vấn đề trọn vẹn về ý, khả năng diễn đạt mạch lạc, lưuloát trước tập thể Bên cạnh đó giúp các em thực hiện được yêu cầu, nhiệm vụ của
bộ môn, là công cụ để tạo đà cho học sinh nhận thức tốt các môn học khác cũngnhư quá trình tư duy và giao tiếp hàng ngày Đây là cơ sở để giáo dục lòng yêu quýtôn trọng Tiếng việt trong các em, ý thức giữ gìn, mở rộng sự phong phú trong sángcủa Tiếng việt ngôn ngữ mẹ đẻ của dân tộc Ngoài ra việc nghiên cứu này còn giúptôi việc bồi dưỡng tay nghề, củng cố thêm vốn tri thức, hành trang sư phạm cho bảnthân để vững bước trên con đường sự nghiệp
Trang 4III Đối tượng nghiên cứu:
1.Địa điểm: Khối lớp 5 TrườngTiểu học Nga Nhân - huyện Nga Sơn - tỉnh
*Giới hạn khách thể khảo sát : Học sinh khối lớp 5 trường Tiểu học Nga Nhân
-Huyện Nga Sơn-Thanh Hóa Tìm hiểu về việc viết câu và cách sửa lỗi viết câu chohọc sinh lớp 5A trường tiểu học Nga Nhân
- Về thực trạng viết câu của học sinh lớp 5
- Một số lỗi khi viết câu và đề ra một số biện pháp sửa lỗi câu cho học sinh lớp
5A do tôi trực tiếp giảng dạy tại trường Tiểu học Nga Nhân
IV Phương pháp nghiên cứu:
1 Phương pháp nghiên cứu lí thuyết: Khi nghiên cứu phương pháp này tôi
đã nghiên cứu các tài liệu, giáo trình có liên quan như: SGK Tiếng Việt lớp 5, SGVT.Việt lớp 5, đổi mới PPDH Tiếng Việt, các tài liệu có liên quan về T Việt
.Bằng phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh mô hình hoá để rút ra những vấn
đề lí luận có tính định hướng làm cơ sở để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu
2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:Nghiên cứu điều tra thực tiễn qua dự
giờ, phiếu điều tra, qua phỏng vấn học sinh và giáo viên để làm nền cho quá trìnhnghiên cứu, đề ra những giải pháp mang tính khả thi nhất
3 Phương pháp điều tra: Thông qua việc trao đổi bàn bạc với giáo viên, với
phụ huynh học sinh và học sinh nhằm nắm bắt thu thập tài liệu, các thông tin vềtình hình thực tế có liên quan đến vấn đề nghiên cứu Tìm hiểu thực trạng về nhữnglỗi câu học sinh thường mắc phải, từ đó phát hiện các vấn đề cần nghiên cứu vàchuẩn bị cho các bước nghiên cứu tiếp theo
4 Phương pháp đàm thoại: Trao đổi với chị em đồng nghiệp về những
thuận lợi, khó khăn trong dạy học và cách sử dụng phương pháp hiện nay
5 Phương pháp quan sát: Thông qua các tiết dự giờ, thao giảng trên lớp có
thể quan sát trực tiếp tình hình học tập của học sinh trong một tiết học qua đó biếtđược khả năng tiếp thu bài, nắm bắt kiến thức qua bài làm của học sinh Bên cạnh
đó học hỏi đồng nghiệp và chỉ ra những hạn chế trong giảng dạy của giáo viên
6 Phương pháp thực nghiệm: Để kiểm nghiệm tính khả thi và tác dụng của
các bài đã thiết kế qua các bài điều chỉnh cho hợp lí nhằm đạt kết quả cao trong dạy
và học cũng như trong sửa lỗi câu cho học sinh
7 Phương pháp tổ chức trò chơi: Thông qua hình thức trò chơi đánh giá
được kết quả học tập của học sinh một cách nhanh chóng và dễ dàng hơn
8 Xử lí tài liệu bằng PP thống kê.
Trang 5B NỘI DUNG
I Cơ sở lí luận:
Ngôn ngữ dưới dạng viết giữ vai trò quan trọng trong sự tồn tại và phát triểncủa xã hội Chính vì vậy, hướng dẫn cho học sinh viết đúng câu và đủ câu là hếtsức cần thiết Nhiệm đó phần lớn phụ thuộc vào việc giảng dạy môn Tiếng Việtchung phân môn Luyện từ và câu nói riêng Vấn đề đặt ra là người giáo viên phảidạy như thế nào để đạt hiệu quả như mong muốn Vậy nên khi giảng dạy GV cầntích cực đổi mới PPDH cho phù hợp với đặc điểm nhận thức của lứa tuổi học sinh
để có tác động tích cực đến quá trình lĩnh hội tri thức của trẻ Tri giác của học sinhlớp 5 thường gắn với hoạt động Về tư duy thì tư duy trực quan bằng hành động
Do vậy GV thường xuyên có biện pháp kích thích HS học tập như: khen ngợi, độngviên tạo hứng thú cho HS ghi nhớ các kĩ năng, từ đó giúp HS tiếp thu tri thức,hiểu bài, khắc sâu, nhớ lâu kiến thức bài học
Như chúng ta đã biết môn Tiếng Việt nói chung, phân môn Luyện từ và câunói riêng là môn khoa học về ngôn từ Nó cung cấp cho học sinh những kiến thức
cơ bản của Tiếng Việt, tạo cơ sở cho học sinh trau dồi và phát triển ngôn ngữ, rènluyện cho học sinh những kỹ năng sử dụng tiếng mẹ đẻ Từ đó, tạo cho các em cóđiều kiện cảm nhận tốt văn chương và tiếp thu tri thức nhân loại nói chung
Ở trường tiểu học, phân môn Luyện từ và câu được dạy với tư cách là mộtphân môn độc lập Hệ thống từ ngữ cung cấp cho học sinh chủ yếu là những từ ngữthông dụng, tối thiểu và thế giới xung quanh như công việc của học sinh ở nhà, ởtrường, tình cảm gia đình, vẻ đẹp của thiên nhiên, đất nước, con người , cộngđồng…mở rộng vốn từ theo chủ điểm, chủ đề Đồng thời cung cấp cho học sinhnhững hiểu biết về câu, các kiểu câu, thành phần câu, kĩ năng dùng từ đặt câu…
Nói đến “câu”, trước hết ta biết: Câu là một đoạn lời, diến đạt một ý trọnvẹn, là cấp độ nhỏ nhất của đơn vị giao tiếp bằng ngôn ngữ ( sau đoạn và văn bản)
Về hình thức, câu ứng với một kiểu cấu tạo nhất định Trên chữ viết, câu được mởđầu bằng một chữ viết hoa và kết thúc bằng một dấu chấm câu Câu được học sinhtiếp nhận qua từng giờ học
Như vậy, dạy Luyện từ và câu cũng như dạy các môn học khác, giáo viêncũng cần đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực hoá các hoạt động củahọc sinh Lấy cơ sở của mỗi hoạt động là những việc làm của học sinh dưới sựhướng dẫn gợi mở của thầy giáo, cô giáo Nghĩa là trong giờ học, giáo viên cần lưu
ý đến các hình thức tổ chức dạy hấp dẫn phù hợp với nội dung bài và phù hợp vớiđặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi học sinh nhằm phát huy tính độc lập, tự giác của họcsinh, giúp các em lĩnh hội kiến thức một cách vui vẻ, nhẹ nhàng và hiệu quả Tronggiờ học các em phải được tham gia luyện tập thực hành nhiều và bộc lộ năng lực
của bản thân, làm sao tiết Luyện từ và câu thực sự là một tiết "học luyện từ và câu"
Trang 6II.Thực trạng dạy- học của giáo viên và học sinh lớp 5A trường Tiểu học Nga Nhân.
1.Giáo viên:
Ưu điểm: GV đã nắm được yêu cầu của việc đổi mới phương pháp một
cách cơ bản, việc sử dụng đồ dùng tương đối có hiệu quả Sự chỉ đạo chuyênmôn của phòng giáo dục, BGH, Tổ chuyên môn có vai trò tích cực giúp GV điđúng nội dung, chương trình phân môn Luyện từ và câu - Bản thân tôi đã nhiềunăm liền dạy lớp 5, ít nhiều cũng đúc rút được chút kinh nghiệm trong giảngdạy Qua hội thi văn hoá được huyện tổ chức hàng năm đã khuấy động nênphong trào văn hoá văn nghệ cho giáo viên và HS các trường tham gia một cáchtích cực Bản thân tôi luôn có ý thức rèn cho các em cách diễn đạt trong giao
tiếp thông qua các cuộc thi: thi kể chuyện, các giờ sinh hoạt tập thể Nhiều năm
nay, ở trường Tiểu học Nga Nhân, chất lượng dạy học phân môn Luyện từ và câu nóichung và cách sửa lỗi viết câu nói riêng đã được nâng lên Bởi dưới sự chỉ đạo củaBan giám hiệu nhà trường, đội ngũ giáo viên đã đổi mới phương pháp giảng dạy đó
là phát huy tính tích cực tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh trong học tập
Đa số giáo viên đều tận tâm trong giảng dạy, chăm lo đến chất lượng học sinh,song vẫn còn một bộ phận giáo viên coi nhẹ tầm quan trọng của việc sửa lỗi viếtcâu Qua dự giờ đồng nghiệp ở trường và qua việc trao đổi với giáo viên trực tiếpgiảng dạy lớp 5, tôi nhận thấy có nhiều vấn đề hạn chế về phía giáo viên như sau:
Tồn tại: Trong thực tế, việc sửa lỗi câu cho học sinh ở bậc Tiểu học nói
chung và ở lớp 5 nói riêng: bên cạnh nhiều cố gắng nỗ lực của giáo viên nhằmnâng cao chất lượng viết đúng câu thì vẫn còn một số ít giáo viên chưa thực sựcoi trọng việc sửa lỗi câu Tình trạng này vẫn tồn tại, thiết nghĩ do sự nhận thứccủa một bộ phận giáo viên còn hạn chế cứ dạy viết câu là cho HS viết vào vở làxong, còn viết câu như thế nào, có đúng câu, đủ các bộ phận trong câu haykhông thì chưa thực sự chú ý đến Do vậy mà hiện tượng học sinh viết câu, nóicâu không đúng, thiếu các thành phần trong câu ( thiếu chủ ngữ hoặc thiếu vịngữ ) còn phổ biến Mục tiêu chính trong giảng dạy môn Tiếng việt lớp 5 nóichung và trong môn Luỵên từ và câu nói riêng là sau khi học hết chương trìnhlớp 5, học sinh cần đạt một trong những yêu cầu cơ bản: Viết đúng và viết đầu
đủ các bộ phận trong câu Nên việc rèn cho học sinh kĩ năng viết đúng, đủ các
bộ phận của câu đòi hỏi người giáo viên phải kiên trì, nhẫn nại Bên cạnh những
ưu điểm thì việc dạy học phân môn Luyện từ và câu ở lớp 5 nói chung và việc sửalỗi viết câu cho học sinh còn nhiều hạn chế Cụ thể như sau: Giáo viên đều cho rằngviệc dạy phân môn Luyện từ và câu nói chung và việc sửa lỗi viết câu cho học sinhnói riêng là nội dung khó dạy Khi lên lớp, giáo viên phải chuẩn bị công phu, yêu cầuđòi hỏi huy động kiến thức nhiều Hầu hết, giáo viên quen dạy với cách dạy truyềnthống Nhiều giáo viên rất khó khăn trong đổi mới phương pháp dạy Giáo viên quendạy theo kiểu thầy làm mẫu, trò chép và học thuộc hoặc giáo viên hướng dẫn chung
Trang 7chung để học sinh tự mày mò, phương pháp dạy học đơn điệu thiếu sáng tạo, khảnăng vận dụng tích hợp các kiến thức của các phân môn khác trong Tiếng Việt cònhạn chế Các cách dạy trên của giáo viên đều dẫn đến học sinh không biết làm bài,ngại học Luyện từ và câu.
Nhiều giáo viên chưa đánh giá đúng mức vị trí của môn Tiếng Việt đặc biệt làphân môn Luyện từ và câu trong chương trình Tiểu học Nguyên nhân dẫn đếnnhững hạn chế trong việc dạy học về cách sửa lỗi viết câu một phần là do trình độ,năng lực sư phạm của giáo viên, có thể chính giáo viên cũng thiếu những tri thứckhoa học, thiếu vốn sống thực tế Việc đầu tư nghiên cứu về nội dung, phươngpháp dạy học chưa được chú trọng; việc xác định mục tiêu bài dạy chưa trọng tâmdẫn đến học sinh không tích cực trong giờ học Trong mỗi tiết dạy, giáo viên chocác em xác định yêu cầu bài tập sau đó cho học sinh làm mẫu và các em làm tương
tự các trường hợp còn lại Sau khi hoàn thành bài tập, giáo viên chưa chú trọngkhắc sâu về kiến thức chủ yếu của bài học gì
Để tìm hiểu về thực trạng của việc dạy sửa lỗi viết câu tôi đã tiến hành một sốbiện pháp thăm dò, tìm hiểu, dự giờ đồng nghiệp dạy lớp 5
Tiến hành dự giờ 2 tiết Luyện từ và câu lớp 5.Năm học:2014-2015
*Đ/c: Hoàng Kim Hoa - GV dạy lớp 5B với bài Tuần 13 - Tiết 2 “Luyện tập
về quan hệ từ”
Bài tập 2: Hãy chuyển mỗi cập câu trong đoạn a hoặc đoạn b dưới đây thành một câu sử dụng các cặp quan hệ từ vì nên hoặc chẳng những mà
Giáo viên tiến hành như sau:
Giáo viên cho học sinh xác định yêu cầu bài tập Sau đó cho học sinh làm bàirồi nêu kết quả Cuối cùng giáo viên chốt kết quả
Những tồn tại giáo viên chưa làm được: Giáo viên chưa củng cố chắc chắn về
tác dụng của quan hệ từ và vì sao lại sử dụng cặp quan hệ từ đó
*Đ/c: Mai Thị Len - GV dạy lớp 5A với bài Tuần 17 - Tiết 2 “Ôn tập về câu”
Bài tập 2: Phân loại các kiểu câu kể Xác định các thành phần của từng câu.
Tồn tại: Ở tiết này, giáo viên cũng tiến hành như trên Giáo viên chưa cho
học sinh phân tích để thấy rõ vì sao lại phân loại, xác định thành phần câu như vậy.Đồng thời, giáo viên chưa có câu hỏi gợi mở cũng như chưa khắc sâu về từng kiểucâu, từng thành phần câu.Theo tôi giáo viên dạy như thế là chưa được
2 Học sinh:
Do đặc điểm tình hình của địa phương là vùng nông thôn, tình hình của lớp
và đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi HS nên trình độ nhận thức học sinh không đồngđều, còn nhiều hạn chế Vì phải đi làm ăn xa nên một số phụ huynh không có điều
Trang 8kiện quan tâm đến việc học của con cái, làm ảnh hưởng đến việc dạy- học của cả
thầy và trò Các em tiếp thu bài thụ động, máy móc, chưa có thói quen phân tích đề.
- Một số học sinh chưa biết cách sử dụng câu đúng:
Do ảnh hưởng của phương ngữ, học sinh nói thế nào thì sẽ viết câu thế đó.Nga Nhân là một xã vùng nông thôn nên việc đọc, viết của học sinh mang nặngphương ngữ Nhiều học sinh nói không chuẩn phổ thông nên trong câu thườngdùng tiếng địa phương, làm ảnh hưởng nhiều đến chất lượng học tập
- Trong quá trình học phân môn LTVC việc nhận diện câu và sửa lỗi viết
câu chưa đúng cũng là một yếu tố quan trọng dẫn đến kết quả chưa đạt yêu cầu
Do khả năng nhận thức của học sinh, nhiều học sinh không nhận diện đượclỗi câu và cách sửa Một số học sinh khác vốn Tiếng Việt và khả năng sử dụngTiếng Việt trong giao tiếp còn hạn chế; nội dung câu trùng lặp; dùng từ sai vớihoàn cảnh giao tiếp
Để nắm bắt được thực trạng của học sinh lớp 5 về việc sửa lỗi viết câu, tôi đãtiến hành kiểm tra, khảo sát chất lượng học sinh của lớp 5A năm học 2015 - 2016
Kết quả thu được như sau:
Tôi tiến hành phân tích kết quả bài làm của học sinh và nhận thấy:
*Một là: Các em chưa hiểu một cách sâu sắc , cặn kẽ các thành phần chính
trong câu, chưa nắm được đâu là chủ ngữ, đâu là vị ngữ Do vậy các em còn nhầmsang thành phần phụ của câu, dẫn đến việc viết câu thiếu chủ ngữ, vị ngữ hoặc cókhi thiếu cả chủ và vị ngữ
Ví dụ: Các em viết : “ Sáng nay chữa bài tập Tiếng Việt” và cho rằng đây làmột câu vì có đủ hai bộ phận chủ và vị ngữ ở trong câu để tìm chủ ngữ của câutrên các em đặt câu hỏi “ bao giờ chữa bài tập Tiếng Việt” và các em được câu trảlời “ sáng nay”nên “ sáng nay” là chủ ngữ Để tìm được bộ phận vị ngữ cách đặtcâu hỏi “ sáng nay làm gì” được câu trả lời là “Chữa bài tập Tiếng Việt” vậy “chữabài tập Tiếng Việt là vị ngữ”
Câu các em viết ra như trường hợp trên là sai, hay nói cách khác là chưa đủcâu vì còn thiếu bộ phận chủ ngữ Nguyên nhân dẫn đến việc sai sót này là do học
Trang 9sinh chưa nắm chắc được kiến thức về câu Do vậy khi đọc bài làm của các em cónhững câu thiếu bộ phận chủ ngữ khiến người đọc rất khó hiểu em đang diễn đạtđiều gì Hơn nữa các em sử dụng những câu thiếu chủ ngữ trong giao tiếp vớingười lớn tuổi sẽ trở thành thiếu lễ độ
*Hai là: đối với các thành phần phụ trong câu các em còn mơ hồ về cách cấu
tạo, vị trí và nhiệm vụ của các thành phần phụ trong câu Do vậy khi vận dụng kiếnthức về phần này để đặt câu hỏi có những thành phần phụ các em thường nhầm lẫnhoặc chưa biết cách đặt câu có các thành phần phụ
Ví dụ: các em viết: “Cô giáo chữa bài”
Câu này cũng là một câu vì nó có đủ cả hai bộ phận chính, chủ ngữ là “côgiáo” , vị ngữ là “chữa bài” và nếu ta thêm thành phận phụ vào câu và được viết là:
“Sáng nay cô giáo chữa bài tập Tiếng Việt” Câu này sẽ hay hơn và ý nghĩa hơncâu cũ vì thành phần phụ “sáng nay” bổ sung ý nghĩa cho cả khối chủ - vị, nó thôngbáo cho ta biết cô giáo chữa bài tập vào sáng nay ( chứ không phải chiều nay )
“ Bài tập” bổ sung ý nghĩa cho động từ “chữa” nó cho biết đối tượng củahoạt động là gì “ chữa bài tập chứ không phải chữa bàn ghế”
“Tiếng Việt” bổ sung ý nghĩa cho bài tập nó cho biết đây là bài tập gì “Bàitập Tiếng Việt chứ không phải là bài tập Toán”
*Ba là : Khi viết bài các em chưa biết cách sắp xếp cho phù hợp dẫn đến bài
văn diễn đạt lủng củng, cách lập luận còn yếu, lúng túng, chưa thoát ý và dẫn đếncâu sai Đây có lẽ là nguyên nhân chính gây ra lỗi câu sai rất nhiều ở các em.Tronggiờ Luyện từ và câu, giáo viên mới chú trọng đến việc chấm lỗi về câu, nhưngtrong các môn học khác việc kiểm tra bài giáo viên gần như không để ý đến điềunày
+ Nhiều học sinh chưa có kĩ năng sử dụng dấu câu
+ Nhiều học sinh chưa có biết cách nhận diện câu và sửa lỗi viết câu
Số học sinh sử dụng câu sai với nhiều dạng lỗi khác nhau là tương đối nhiều:
- Học sinh viết sai về cấu tạo ngữ pháp như: Câu thiếu thành phần chủ ngữ,
vị ngữ hoặc cả chủ ngữ, vị ngữ; câu thừa thành phần; câu sắp xếp sai vị trí các từ,không hợp lô gíc, không hợp với ý muốn nói trong câu
- Câu sai nghĩa: Câu sai hoặc không rõ nghĩa; câu sai do chủ ngữ, vị ngữkhông tương hợp về nghĩa; câu có trạng ngữ và nòng cốt câu không tương hợp
- Biết cách đặt câu đúng nhưng chưa hay, ý chưa sinh động
Qua quá trình dạy, điều tra, khảo sát, tôi nhận thấy học sinh thường mắc lỗi
và các nguyên nhân như tôi đã nêu trên
Trang 10Vậy, làm sao để khắc phục được những nguyên nhân cơ bản nêu trên nhằmkhắc phục các lỗi viết câu để giúp các em đặt câu đúng và hay, phục vụ cho việchọc tập, giao tiếp của học sinh đạt kết quả tốt bản thân tôi luôn trăn trở, suy nghĩ vàtìm hiểu, nghiên cứu tài liệu, học hỏi ở một số đồng nghiệp có kinh nghiệm cùngvới một số kinh nghiệm của bản thân, tôi đã tìm ra các biện pháp cải tiến khi dạyhọc sinh lớp 5 về sửa lỗi viết câu ở năm học 2015 – 2016 Cách làm này nhằm nângcao chất lượng dạy học phân môn Luyện từ và câu nói chung và cách sửa lỗi viếtcâu nói riêng cho học sinh là rất cần thiết
III Các biện pháp thực hiện:
Từ việc điều tra tìm hiểu nguyên nhân dẫn đễn lỗi viết câu của học sinh lớp 5tôi đề ra một số giải pháp sau:
Biện pháp thứ 1: Giúp học sinh nắm vững kiến thức về câu và các thành
phần cấu tạo câu
Ta thấy rằng chỉ khi thực sự nắm chắc về kiến thức học sinh mới có thể viếtđược những câu đúng, chính xác vậy làm thế nào đẻ học sinh đạt được điều này Trước hết người giáo viên phải nhiệt tình truyền đạt những kiến thức trongmọi giờ dạy ngữ pháp Giáo viên luôn tìm ra những phương pháp giảng dạy thật dẽhiểu giúp các em tiếp thu một cách nhẹ nhàng, thoải mái Ngoài ra cần có nhữngcâu hỏi gợi mở nhằm kích thích óc tò mò, tư duy của các em Sau mỗi bài dạy cóliên quan đến việc viết câu của các em Người giáo viên luôn củng cố tổng kết kháiquát để hướng các em vào việc sử dụng câu trong giao tiếp hàng ngày
Một việc làm có tác dụng rất lớn cho biện pháp này là cho các em tiếp xúcvới các kiểu câu khác nhau Các em tự tìm các bộ phận, cấu tạo, chức năng vànhiệm vụ của các bộ phận đó trong câu Ví dụ: Tìm các bộ phận, cấu tạo, chứcnăng của câu sau:
Bọn bất lương ấy// không chỉ ăn cắp tay lái / mà chúng// còn lấy luôn cả bàn đạp
C V C V
Khi học sinh nêu ý kiến, giáo viên nhấn mạnh: Vì sao em lại xác định “Bọn bấtlương ấy” và “ chúng” là chủ ngữ ?
Biện pháp thứ 2: Rèn một số kĩ năng giúp học sinh sử dụng câu đúng.
- Kỹ năng đọc: Trong tất cả các giờ học, giáo viên phải luôn luôn chú trọngrèn đọc cho học sinh ( đọc văn bản bài tập đọc, đọc yêu cầu, nội dung bài tập ),đọc đúng chuẩn chính âm, khắc phục tiếng địa phương, hiểu nội dung vừa đọc Đây là một trong những kỹ năng giúp học sinh bước đầu học tập cách viết câu đúngngữ pháp
Trang 11- Kỹ năng nói: Nói phải đủ ý, trọn câu thì người nghe mới hiểu được Vì thế,trong quá trình học tập, giáo viên cần rèn cho học sinh nói rõ ràng, mạch lạc, nóithành câu Trên cơ sở học sinh nói tốt sẽ giúp cho việc thực hành viết câu tốt hơn.
- Kỹ năng viết: Một kỹ năng quan trọng trong thực hành đặt câu Việc rèncách viết câu cần được chú trọng nhiều ở phân môn Luyện từ và câu Trong mỗigiờ học, giáo viên phải hướng dẫn kĩ cho học sinh về cấu trúc câu, dùng từ, đặt câucho đúng ngữ pháp, hợp nghĩa; cách sắp xếp câu thành đoạn văn cho hợp lô gíc( viết đoạn văn)
Để rèn kỹ năng trên, trước hết giáo viên phải là người làm gương cho họcsinh noi theo Trong các giờ học cũng như hoạt động ngoại khóa, giáo viên phải nóilưu loát, rõ ràng, chuẩn tiếng phổ thông, nói thành câu, rõ ý để học sinh học tập.Giáo viên phải có hành văn tốt, có kiến thức Tiếng Việt rộng để hướng dẫn họcsinh đặt được những câu đúng, sinh động; sửa những câu văn cụt, câu tối nghĩathành câu đúng ngữ pháp và hay về nghĩa
Biện pháp thứ 3: Giúp học sinh nhận diện câu và sửa lỗi viết câu.
1 Hướng dẫn học sinh nhận diện câu Tiếng Việt.
Việc hướng dẫn học sinh kĩ năng nhận diện, phân biệt đâu là câu, đâu chưaphải là câu và vì sao nó chưa là câu là rất cần thiết Thực tế cho thấy, khi nhận diệncũng như khi đặt câu, học sinh hay nhầm lẫn một số thành phần câu ( trạng ngữ,ngữ danh từ ) được phát triển dài là câu Do đó, về phương pháp, để giảm bớt độkhó của bài tập khi thực hành cho học sinh ( đặc biệt là học sinh trung bình và họcsinh yếu), giáo viên nên để hai đoạn lời thoại nhìn có vẻ như nhau nhưng thực chấtmột bên là câu, một bên chưa phải là câu ở cạnh nhau trong thế đối lập để học sinh
dễ phát hiện ra những điểm khác nhau
Ví dụ: Mỗi dòng sau đây là câu hay chưa?
a, Mặt nước loang loáng như gương
b, Trên mặt nước loang loáng như gương
c, Những cô bé ngày nào nay đã trở thành
d, Những cô bé ngày nào nay đã trưởng thành
Gv tiến hành hướng dẫn: Gv hướng dẫn học sinh năm vững yêu cầu bài tập.
- Gv củng cố về khái niệm câu “ Câu có nội dung thông báo hoàn chỉnh và có kếtcấu nồng cốt câu: CN – VN”