Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách Nhà nước trên địa bàn huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên

Vì vậy việc nghiên cứu tìm những giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu chi ngân sách Nhà nước tại cấp huyện có ý nghĩa quan trọng, góp phần vào việc nâng cao hiệu lực quản lý ngân sá

Trang 1

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.lrc.tnu.edu.vn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

TÔ HOÀI NAM

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN PHÚ LƯƠNG

TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2015

Trang 2

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

TÔ HOÀI NAM

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN PHÚ LƯƠNG

TỈNH THÁI NGUYÊN

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

Mã số: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Văn Bá Thanh

THÁI NGUYÊN - 2015

Trang 3

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan về số liệu và các kết quả nghiên cứu trong bản luận văn này là hoàn toàn trung thực, do bản thân thu thập từ các nguồn tài liệu tham khảo và nghiên cứu, phân tích đánh giá Chưa hề được sử dụng để bảo

vệ một học vị nào

Mọi sự giúp đỡ cho tác giả hoàn thành luận văn đều được cảm ơn Các thông tin, tài liệu trình bày trong luận văn đã được ghi rõ nguồn gốc cụ thể

Thái Nguyên, tháng 09 năm 2015

Tác giả luận văn

Tô Hoài Nam

Trang 4

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập tại trường Đại học Kinh tế & QTKD Thái Nguyên và khi thực hiện đề tài, Bản thân tôi đã nhận được sự giúp đỡ rất lớn

và vô cùng quý báu của các đơn vị, tập thể và các cá nhân

Tôi xin trân thành cảm ơn các Giảng viên của các khoa thuộc trường Đại học Kinh tế & QTKD Thái Nguyên, cùng các PGS- TS đã tham gia giảng dạy trong chương trình học của tôi trong thời gian qua Đặc biệt là sự hướng dẫn khoa học của PGS - TS Văn Bá Thanh trong suốt thời gian thực hiện đề tài

Tôi xin trân thành cảm ơn sự giúp đỡ và tạo điều kiện của các đồng chí lãnh đạo, chuyên viên UBND huyện Phú Lương; Chi cục Thống kê huyện; Chi cục thuế huyện; Phòng Tài chính- KH huyện, cùng các phòng, ban, ngành

có liên quan đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài

Xin trân thành cảm ơn các đồng chí lãnh đạo Thường trực huyện ủy; Thường trực Hội đồng nhân dân huyện; Thường trực Ủy ban nhân dân huyện, cùng các bạn bè, đồng nghiệp đã cổ vũ động viên và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình tham gia học tập và thực hiện luận văn này

Xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 09 năm 2015

Tác giả luận văn

Tô Hoài Nam

Trang 5

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC BẢNG vii

DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ viii

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Đối tượng và Phạm vi nghiên cứu 3

4 Đóng góp mới của Luận văn 3

5 Bố cục của Luận văn 4

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH HUYỆN 5

1.1 Cơ sở khoa học của ngân sách Nhà nước, ngân sách huyện 5

1.1.1 Ngân sách nhà nước 5

1.1.2 Hệ thống ngân sách Nhà nước 10

1.1.3 Quản lý ngân sách nhà nước 12

1.2 Ngân sách huyện 15

1.2.1 Quy định phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi của ngân sách huyện 16

1.2.2 Nội dung quản lý ngân sách cấp huyện 18

1.3 Kinh nghiệm quản lý ngân sách nhà nước, ngân sách huyện trên địa bàn một số huyện ở Việt Nam 25

1.3.1 Kinh nghiệm quản lý ngân sách nhà nước huyện Tân Yên tỉnh Bắc Giang 25 1.3.2 Kinh nghiệm quản lý ngân sách tại huyện Lục Nam tỉnh Bắc Giang 26

1.3.3 Bài học kinh nghiệm 27

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 29

2.1 Câu hỏi nghiên cứu 29

Trang 6

2.2 Phương pháp nghiên cứu và hệ thống chỉ tiêu phân tích 29

2.2.1 Chọn địa điểm nghiên cứu 29

2.2.2 Các phương pháp nghiên cứu 30

2.2.3 Hệ thống các chỉ tiêu phân tích chủ yếu 32

Chương 3 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU - CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN PHÚ LƯƠNG TỈNH THÁI NGUYÊN 33

3.1 Đặc điểm của huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên 33

3.1.1 Đặc điểm tự nhiên 33

3.1.2 Đặc điểm kinh tế xã hội huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên 34

3.2 Thực trạng công tác quản lý thu chi ngân sách Nhà nước trên địa bàn huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên 39

3.2.1 Tổ chức bộ máy và cơ chế quản lý ngân sách trên địa bàn huyện 39

3.2.2 Quản lý nguồn thu ngân sách huyện 43

3.2.3 Quản lý điều hành chi ngân sách huyện 58

3.2.4 Quản lý chu trình ngân sách huyện 65

3.3 Đánh giá công tác quản lý thu chi ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên 67

3.3.1 Kết quả đạt được 67

3.3.2 Những hạn chế 70

3.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế trong quản lý thu chi ngân sách huyện 74

3.3.4 Nguyên nhân của kết quả đạt được 76

Chương 4 MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU - CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN PHÚ LƯƠNG TỈNH THÁI NGUYÊN 78

4.1 Những vấn đề đặt ra và cơ sở cho việc hoàn thiện công tác quản lý thu chi ngân sách trên địa bàn huyện 78 4.1.1 Quan điểm phát triển kinh tế xã hội của huyện Phú lương tỉnh Thái Nguyên 78

Trang 7

4.1.2 Quan điểm về công tác quản lý thu - chi ngân sách Nhà nước trên địa

bàn huyện Phú Lương Tỉnh Thái Nguyên 79

4.1.3 Chỉ tiêu phát triển chủ yếu 80

4.2 Giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu chi ngân sách trên địa bàn huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên 81

4.2.1 Nâng cao chất lượng trong quản lý khai thác nguồn thu ngân sách huyện 81 4.2.2 Nâng cao chất lượng trong quản lý điều hành chi ngân sách huyện 82

4.2.3 Đổi mới trong quản lý chu trình ngân sách huyện 84

4.2.4 Nâng cao trình độ cán bộ quản lý ngân sách Nhà nước 89

4.2.5 Củng cố bộ máy chính quyền cấp huyện, xã, thị trấn 91

4.2.6 Tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động ngân sách huyện, xã, thị trấn 94

4.3 Kiến nghị 96

4.3.1 Đối với Trung ương 96

4.3.2 Đối với tỉnh Thái Nguyên 97

KẾT LUẬN 99

TÀI LIỆU THAM KHẢO 101

Trang 8

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ

CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa HCSN Hành chính sự nghiệp

HĐND Hội đồng nhân dân HTKH Hoàn thành kế hoạch

TC - KH Tài chính - Kế hoạch

TD - TT Thể dục - Thể thao TNCN Thu nhập cá nhân

XHCN Xã hội chủ nghĩa XNQD Doanh nghiệp quốc doanh

Trang 9

DANH MỤC BẢNG

Bảng 3.1: Thống kê các dân tộc ở huyện Phú Lương - Thái Nguyên 36

Bảng 3.2: Tổng thu ngân sách huyện Phú Lương năm 2012 44

Bảng 3.5: Tình hình hoàn thành kế hoạch thu NS trên địa bàn huyện Phú Lương 49 Bảng 3.6: Thu và cơ cấu các khoản thu NS trên địa bàn huyện Phú Lương 51

Bảng 3.7: Quyết toán Chi Ngân sách Huyện Phú Lương 2012 60

Bảng 3.10: Tổng hợp thu, chi ngân sách huyện Phú Lương qua các năm 64

Trang 10

DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 3.1: Cơ cấu nguồn thu trên địa bàn huyện Phú Lương năm 2012 53

Biểu đồ 3.4: Tổng hợp thu chi ngân sách huyện Phú Lương qua các năm 65

SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.1: Hệ thống NSNN nước ta hiện nay 11

Trang 11

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ngân sách Nhà nước với tư cách là công cụ quản lý vĩ mô, là huyết mạch nền kinh tế, là nguồn lực, bằng chính sách và cơ chế vận hành phù hợp, ngân sách Nhà nước đã góp phần thúc đẩy công cuộc đổi mới, duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế, huy động và tập trung tối đa nguồn lực, ổn định và lành mạnh hoá nền tài chính quốc gia, giải quyết tốt những vấn đề bức xúc về xã hội, giữ vững an ninh quốc phòng, nâng cao tích luỹ nội bộ nền kinh tế, tạo điều kiện vững chắc cho những bước phát triển cao hơn trong thời kì hội nhập sâu, rộng

Điều đó cho thấy việc phân bổ sử dụng có hiệu quả vốn NSNN của quốc gia nói chung và của các địa phương nói riêng có ý nghĩa hết sức quan trọng giúp Chính phủ và chính quyền các cấp thực hiện tốt các mục tiêu tăng trưởng kinh tế xã hội của mình

Tuy nhiên bên cạnh những mặt tích cực, ngân sách Nhà nước hiện tại còn bộc lộ những hạn chế và tồn tại một số vấn đề còn mang dấu ấn của cơ chế cũ hoặc chưa được giải quyết thỏa đáng cả về mặt lý luận và thực tiễn

Một vấn đề đáng nói hiện nay là trong báo cáo về ngân sách thì hơn 50% trong đó được dành cho chi của chính quyền địa phương Toàn cảnh bức tranh về chính quyền địa phương thì hầu như không được nổi bặt lắm trên báo chí và lâu nay chúng ta vẫn quan tâm nhiều hơn về bức tranh tổng thể của quốc gia của trung ương nhưng một phía khác của bức tranh cũng vô cùng quan trọng đấy chính là chi tiêu của chính quyền địa phương Chính ở nửa bên kia của bức tranh có rất nhiều điều khuất lấp đáng lưu ý

Cụ thể như phạm vi ngân sách chưa thật rõ ràng; việc quản lý các khoản phí, lệ phí còn chưa thống nhất; căn cứ xây dựng dự toán ngân sách Nhà nước hàng năm còn chưa đầy đủ, chưa gắn kết chặt chẽ giữa dự toán

Trang 12

ngân sách hàng năm với kế hoạch tài chính-ngân sách Nhà nước trung hạn; việc quản lý ngân sách Nhà nước chưa thật chặt chẽ, chưa gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ của đơn vị để bảo đảm nâng cao chất lượng, hiệu quả

Vấn đề về quản lý ngân sách cũng được đề cập tại kỳ họp Quốc hội khóa XIII, các Đại biểu đã thảo luận về dự án Luật ngân sách Nhà nước (sửa đổi) ngày 25/11/2014 của Phiên họp thứ tám với mục tiêu tăng hiệu quả quản

lý thu, chi ngân sách Nhà nước Bức tranh chung còn nhiều vấn đề ngổn ngang nhưng chí ít cũng đang có những định hướng cải cách khá rõ ràng

Vì vậy việc nghiên cứu tìm những giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu chi ngân sách Nhà nước tại cấp huyện có ý nghĩa quan trọng, góp phần vào việc nâng cao hiệu lực quản lý ngân sách, thực hành tiết kiệm chống lãng phí

và góp phần thúc đẩy việc phát triển kinh tế xã hội của cả nước nói chung và

của từng địa phương nói riêng Đó cũng là lý do tôi chọn đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách Nhà nước trên địa bàn huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên” làm đối tượng nghiên cứu với mục đích góp tiếng nói vào đinh

hướng phát triển kinh tế - xã hội hợp lý và bền vững, phù hợp với đặc điểm của huyện Phú Lương trong xu thế hội nhập với kinh tế thế giới

2 Mục tiêu nghiên cứu

+ Mục tiêu chung:

Trên cơ sở làm rõ những lý luận cơ bản, đánh giá đúng thực trạng công tác quản lý thu chi ngân sách Nhà nước trên địa bàn huyên Phú Lương tỉnh Thái Nguyên từ đó đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý hoạt

động thu, chi ngân sách Nhà nước trên địa bàn huyện

+ Mục tiêu cụ thể:

- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về ngân sách Nhà nước và

quản lý thu chi ngân sách Nhà nước

Trang 13

- Phân tích đánh giá thực trạng công tác quản lý thu chi ngân sách và những kết quả đạt được, những bất cập, tồn tại trong công tác quản lý thu chi

ngân sách trên địa bàn huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên

- Đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý thu chi ngân sách Nhà nước trên địa bàn huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên nhằm nâng

cao hiệu quả và hiệu lực quản lý ngân sách Nhà nước trên địa bàn huyện

3 Đối tƣợng và Phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu:

Nghiên cứu về công tác quản lý thu chi ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Phú Lương tỉnh Thái nguyên

+ Về nội dung: Tập trung nghiên cứu những vấn đề về quản lý ngân

sách huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên

4 Đóng góp mới của Luận văn

Với sự nỗ lực của bản thân, kết hợp những kinh nghiệm, những kiến thức đã được học tập, nghiên cứu từ các tài liệu của các tác giả khác nhau, đặc biệt nhờ sự hướng dẫn của Người hướng dẫn khoa học, đề tài đóng

góp như sau:

- Làm sáng tỏ về mặt lý luận về hiệu quả quản lý ngân sách Nhà nước

và công tác quản lý ngân sách Nhà nước huyện Phú Lương

- Phân tích thực trạng hình thức thu, chi ngân sách Nhà nước huyện trong giai đoạn 2012 - 2014 Sử dụng các phương pháp thống kê, so sánh, tổng hợp và phân tích số liệu thu, chi ngân sách Nhà nước để minh họa về

Trang 14

những thành tích cũng như hạn chế của công tác quản lý thu, chi ngân sách

Nhà nước huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên

- Đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách Nhà nước huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên đảm bảo tăng

trưởng và phát triển kinh tế bền vững của địa phương

5 Bố cục của Luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận đề tài gồm 4 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về ngân sách nhà nước và quản lý ngân

sách huyện

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng công tác quản lý ngân sách nhà nước trên địa

bàn huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên

Chương 4: Một số giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác quản lý

ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên

Trang 15

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

VÀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH HUYỆN

1.1 Cơ sở khoa học của ngân sách Nhà nước, ngân sách huyện

1.1.1 Ngân sách nhà nước

1.1.1.1 Khái niệm ngân sách Nhà nước

Theo Luật ngân sách nhà nước năm 2002, Ngân sách Nhà nước được đề cập như sau:"Ngân sách Nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà Nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà Nước"

Về bản chất, NSNN là các quan hệ lợi ích kinh tế giữa Nhà nước với các chủ thể khác như doanh nghiệp, cơ quan HCSN, hộ gia đình, cá nhân… trong và ngoài nước gắn liền với quá trình tạo lập, phân phối và

sử dụng quỹ NS

Ngân sách nhà nước Việt Nam gồm NSTW và NSĐP Ngân sách địa phương có NS của đơn vị hành chính các cấp có HĐND và UBND Phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền Nhà nước ta hiện nay, NSĐP bao gồm NS cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; NS cấp huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và NS cấp xã, phường, thị trấn

1.1.1.2 Đặc điểm của ngân sách Nhà nước

NSNN vừa là nguồn lực để nuôi dưỡng bộ máy Nhà nước, vừa là công

cụ hữu hiệu để Nhà nước quản lý, điều tiết nền kinh tế và giải quyết các vấn

đề xã hội nên có những đặc điểm chính sau:

- Thứ nhất, việc tạo lập và sử dụng quỹ NSNN luôn gắn liền với quyền lực kinh tế - chính trị của Nhà nước, được Nhà nước tiến hành trên

cơ sở những luật lệ nhất định NSNN là một bộ luật tài chính đặc biệt, bởi

Trang 16

lẽ trong NSNN, các chủ thể của nó được thiết lập dựa vào hệ thống các pháp luật có liên quan như hiến pháp, các luật thuế,… nhưng mặt khác, bản thân NSNN cũng là một bộ luật do Quốc hội quyết định và thông qua hằng năm, mang tính chất áp đặt và bắt buộc các chủ thể kinh tế - xã hội có liên quan phải tuân thủ

- Thứ hai, NSNN luôn gắn chặt với sở hữu Nhà nước và luôn chứa đựng lợi ích chung, lợi ích công cộng Nhà nước là chủ thể duy nhất có quyền quyết định đến các khoản thu - chi của NSNN và hoạt động thu - chi này nhằm mục tiêu giúp Nhà nước giải quyết các quan hệ lợi ích trong xã hội khi Nhà nước tham gia phân phối các nguồn tài chính quốc gia giữa Nhà nước với các tổ chức kinh tế - xã hội, các tầng lớp dân cư

- Thứ ba, NSNN là một bản dự toán thu chi Các cơ quan, đơn vị có trách nhiệm lập NSNN và đề ra các thông số quan trọng có liên quan đến chính sách mà Chính phủ phải thực hiện trong năm tài khóa tiếp theo Thu, chi NSNN là cơ sở để thực hiện các chính sách của Chính phủ Chính sách nào mà không được dự kiến trong NSNN thì sẽ không được thực hiện Chính

vì như vậy mà, việc thông qua NSNN là một sự kiện chính trị quan trọng, nó biểu hiện sự nhất trí trong Quốc hội về chính sách của Nhà nước Quốc hội

mà không thông qua NSNN thì điều đó thể hiện sự thất bại của Chính phủ trong việc đề xuất chính sách đó, và có thể gây ra mâu thuẫn về chính trị

- Thứ tư, NSNN là một bộ phận chủ yếu của hệ thống tài chính quốc gia Hệ thống tài chính quốc gia bao gồm: tài chính nhà nước, tài chính doanh nghiệp, trung gian tài chính và tài chính cá nhân hoặc hộ gia đình Trong đó tài chính nhà nước là khâu chủ đạo trong hệ thống tài chính quốc gia Tài chính nhà nước tác động đến sự hoạt động và phát triển của toàn bộ nền kinh

tế - xã hội Tài chính nhà nước thực hiện huy động và tập trung một bộ phận nguồn lực tài chính từ các định chế tài chính khác chủ yếu qua thuế và các khoản thu mang tính chất thuế Trên cơ sở nguồn lực huy động được, Chính

Trang 17

phủ sử dụng quỹ ngân sách để tiến hành cấp phát kinh phí, tài trợ vốn cho các

tổ chức kinh tế, các đơn vị thuộc khu vực công nhằm thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội

- Thứ năm, đặc điểm của NSNN luôn gắn liền với tính giai cấp Trong thời kỳ phong kiến, mô hình ngân sách sơ khai và tuỳ tiện, lẫn lộn giữa ngân khố của Nhà vua với ngân sách của Nhà nước phong kiến Hoạt động thu - chi lúc này mang tính cống nạp - ban phát giữa Nhà vua và các tầng lớp dân cư, quan lại, thương nhân, thợ thuyền và các nước chư hầu (nếu có) Quyền quyết định các khoản thu - chi của ngân sách chủ yếu là do người đứng đầu một nước (nhà vua) quyết định Trong thời kỳ hiện nay (Nhà nước TBCN hoặc Nhà nước XHCN), ngân sách được dự toán, được thảo luận và phê chuẩn bởi

cơ quan pháp quyền, quyền quyết định là của toàn dân được thực hiện thông qua Quốc hội NSNN được giới hạn thời gian sử dụng, được quy định nội dung thu - chi, được kiểm soát bởi hệ thống thể chế, báo chí và nhân dân

1.1.1.3 Vai trò của ngân sách Nhà nước

- Điều tiết nền kinh tế, thúc đẩy phát triển kinh tế

Góp phần định hướng hình thành cơ cấu kinh tế mới, kích thích sản xuất kinh doanh phát triển và chống độc quyền

Ngân sách nhà nước cung cấp kinh phí để nhà nước đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng cơ sở, hình thành các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực then chốt

từ đó tạo môi trường, điều kiện thuận lợi cho các thành phần kinh tế khác phát triển Nhà nước sử dụng một nguồn vốn không nhỏ để hình thành các doanh nghiệp nhà nước là biện pháp để chống độc quyền và giữ cho thị trường tránh rơi vào tình trạng cạnh tranh không hoàn hảo

Trong những trường hợp cần thiết, sử dụng một số vốn trong ngân sách

để hỗ trợ cho các doanh nghiệp ổn định về cơ cấu, vượt qua thời kỳ khó khăn hoặc chuẩn bị chuyển sang một cơ cấu mới cao hơn

Trang 18

Thông qua các khoản thuế và chính sách thuế sẽ đảm bảo thực hiện vai trò định hướng đầu tư, kích thích hoặc hạn chế sản xuất kinh doanh

Vay nợ nước ngoài và trong nước sẽ tạo thêm nguồn thu cho ngân sách nhà nước nhưng cần phải thận trọng trong các chính sách điều khoản, mức vay và thời hạn vay và đảm bảo sử dụng hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả nguồn vốn vay này

Bên cạnh đó ngân sách Nhà nước đóng vai trò quan tọng trong việc định hướng hình thành cơ cấu kinh tế mới, kích thích sản xuất kinh doanh phát triển và chống độc quyền

Ngân sách nhà nước cung cấp kinh phí để nhà nước đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng cơ sở, hình thành các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực then chốt từ đó tạo môi trường, điều kiện thuận lợi cho các thành phần kinh tế khác phát triển

Nhà nước sử dụng một nguồn vốn không nhỏ để hình thành các doanh nghiệp nhà nước là biện pháp để chống độc quyền và giữ cho thị trường tránh rơi vào tình trạng cạnh tranh không hoàn hảo

Trong những trường hợp cần thiết, sử dụng một số vốn trong ngân sách

để hỗ trợ cho các doanh nghiệp ổn định về cơ cấu, vượt qua thời kỳ khó khăn hoặc chuẩn bị chuyển sang một cơ cấu mới cao hơn

Thông qua các khoản thuế và chính sách thuế sẽ đảm bảo thực hiện vai trò định hướng đầu tư, kích thích hoặc hạn chế sản xuất kinh doanh

Vay nợ nước ngoài và trong nước sẽ tạo thêm nguồn thu cho ngân sách nhà nước nhưng cần phải thận trọng trong các chính sách điều khoản, mức vay và thời hạn vay và đảm bảo sử dụng hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả nguồn vốn vay này

- Giải quyết các vấn đề xã hội

Ngân sách nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện công bằng xã hội Ngân sách nhà nước đầu tư thực hiện các chính sách xã hội như

Trang 19

chi cho Giáo dục - đào tạo, y tế, kế hoạch hóa gia đình, văn hóa, thể thao, truyền thanh, chi bảo đảm xã hội, trợ giá hàng hóa…

Thông qua hình thức thu thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp nhằm điều tiết thu nhập, phân phối lại cho những đối tượng có thu nhập thấp

Thông qua thuế gián thu nhằm hướng dẫn tiêu dùng hợp lý, tiết kiệm Tuy nhiên, vấn đề sử dụng công cụ ngân sách nhà nước để điều chỉnh các vấn đề xã hội cần chú ý thống nhất giữa chính sách và biện pháp thực hiện để nhóm đối tượng hưởng lợi từ chính sách phù hợp với mục tiêu của chính sách

- Góp phần ổn định thị trường, chống lạm phát, bình ổn giá cả thị trường Ngân sách nhà nước có vai trò quan trọng trong việc thực hiện chính sách bình ổn giá cả thị trường, chống lạm phát

Nhà nước sử dụng những công cụ về chính sách chi ngân sách, thuế, phí, lệ phí, vay để có thể chủ động điều chỉnh giá cả và thị trường

Những chính sách đó có thể thắt chặt hay nới lỏng tùy thuộc vào mục đích và mức độ tác động đến cung - cầu thị trường mà nhà nước mong muốn điều chỉnh

Việc huy động của ngân sách nhà nước từ các hình thức thuế, phí, lệ phí, vay, bảo hiểm xã hội trên GDP và GNP chiếm tỷ trọng cao thì sự cung ứng vốn đầu tư dài hạn, vốn tiền tệ ngắn hạn của các nhà đầu tư và đầu tư của dân sẽ giảm, vốn tự đầu tư sẽ khan hiếm hơn Mặt khác, nó sẽ làm cho cầu về hàng hóa, dịch vụ của dân cư giảm xuống nhưng ngân sách nhà nước lại có điều kiện tăng cầu với quy mô lớn và chi cho đầu tư lớn sẽ kích thích tăng cung

Ngược lại, nếu ngân sách nhà nước huy động trên GDP và GNP chiếm

tỷ trọng thấp thì nguồn tự đầu tư tăng lên, thúc đẩy tăng cung, đồng thời kích thích tăng cầu về hàng hóa, dịch vụ nhưng ngân sách lại không có điều kiện

để tăng cầu và chi cho đầu tư

Trang 20

Trên thị trường tài chính, nhà nước vay vốn với lãi suất cao sẽ tác động tăng cung ứng vốn từ các nhà đầu tư và tiết kiệm tiêu dùng cho tương lai và làm giảm lượng cầu về vốn đầu tư của doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế

Khi lãi suất các khoản vay của nhà nước giảm xuống dưới mức lợi tức bình quân toàn xã hội, các nhà đầu tư sẽ tìm môi trường đầu tư vào sản xuất kinh doanh hàng hóa, dịch vụ mà không muốn cho nhà nước vay

Mặt khác, lãi suất các khoản vay của nhà nước có vị trí quan trọng trên thị trường chứng khoán có thể tham gia điều tiết quan hệ cung - cầu trên thị trường chứng khoán

Dự trữ nhà nước đóng vai trò không thể thiếu nhất là trong cơ chế thị trường Giá cả do thị trường quyết định, phụ thuộc và quan hệ cung - cầu và các yếu tố khác Để bảo vệ lợi ích của người sản xuất và người tiêu dùng, kích thích sản xuất phát triển nhà nước cần theo dõi biến động giá cả trên thị trường và phải có nguồn dự trữ hàng hóa, tài chính để điều chỉnh kịp thời

Chống lạm phát là nội dung quan trọng trong việc điểu chỉnh thị trường Có nhiều nguyên nhân gây ra lạm phát trong đó có nguyên nhân xuất phát từ lĩnh vực thu chi ngân sách nhà nước Nếu đồng vốn ngân sách được sử dụng hợp lý, hiệu quả thì sẽ có tác động tích cực, ngược lại sẽ gay

ra bất ổn trên thị trường, thúc đẩy lạm phát tăng Việc phát hành thêm tiền

để bù đắp thâm hụt ngân sách nhà nước là nguyên nhân trực tiếp khiến lạm phát tăng Và sự cân bằng của ngân sách nhà nước sẽ có tác động đến sự cân bằng của cán cân thanh toán quốc tế do sự cân bằng của ngân sách tác động trực tiếp đến sự cân bằng của cán cân thương mại; mức độ thực hiện cân bằng ngân sách nhà nước nói lên khả năng chi trả các khoản nợ nước ngoài đến hạn

1.1.2 Hệ thống ngân sách Nhà nước

Hệ thống ngân sách Nhà nước là tổng thể các cấp ngân sách có mối quan hệ cơ hữu với nhau trong quá trình thực hiện việc thu, chi của mỗi cấp ngân sách

Trang 21

Ngân sách nhà nước bao gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa

phương Ngân sách địa phương bao gồm ngân sách của đơn vị hành chính các cấp có Hội đồng Nhân dân và Uỷ ban Nhân dân Theo quy định của Luật tổ chức Hội đồng Nhân dân và Uỷ ban Nhân dân hiện hành bao gồm:

- Ngân sách tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là ngân sách tỉnh) bao gồm ngân sách cấp tỉnh và ngân sách của các huyện, quận, thị

xã, thành phố thuộc tỉnh

- Ngân sách huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (gọi chung là ngân sách huyện) Bao gồm ngân sách cấp huyện và ngân sách các xã, phường, thị trấn

- Ngân sách các xã, phường, thị trấn (gọi chung là ngân sách xã)

Trên thế giới, hầu hết các nước, kể cả các nước phát triển và đang phát triển đều có ngân sách xã Ngân sách xã là một bộ bận của hệ thong NSNN và được quản lý theo quy định của luật pháp

Cơ cấu tổ chức của hệ thống NSNN nước ta có thế mô tả theo sơ đồ sau:

Sơ đồ 1.1: Hệ thống NSNN nước ta hiện nay

Trang 22

1.1.3 Quản lý ngân sách nhà nước

1.1.3.1 Khái niệm quản lý ngân sách Nhà nước

Quản lý ngân sách Nhà nước là quá trình tác động của chủ thể quản lý ngân sách Nhà nước thông qua việc sử dụng có chủ đích các phương pháp quản lý và các công cụ quản lý để tác động và điều khiển hoạt động của ngân

sách Nhà nước nhằm đạt được mục tiêu đã định

*) Quản lý thu ngân sách Nhà nước:

Quản lý thu NSNN là quá trình Nhà nước sử dụng hệ thống các công cụ chính sách, pháp luật để tiến hành quản lý thu thuế và các khoản thu ngoài thuế vào NSNN nhằm đảm bảo tính công bằng khuyến khích sản xuất kinh doanh phát triển Đây là khoản tiền Nhà nước huy động vào ngân sách mà không bị ràng buộc bởi trách nhiệm hoàn trả trực tiếp cho đối tượng nộp ngân sách Phần lớn các khoản thu NSNN đều mang tính chất cưỡng bức, bắt buộc

mọi người dân, mọi thành phần kinh tế phải tuân thủ thực hiện

Trong việc quản lý các nguồn thu ngân sách, thuế là nguồn thu quan trọng nhất Thuế không chỉ chiếm một tỷ trọng lớn trong tổng số thu NSNN hàng năm mà còn là công cụ của nhà nước để quản lý vĩ mô nền kinh tế quốc dân Để phát huy tốt tác dụng điều tiết vĩ mô của các chính sách thuế, ở nước

ta cũng như các nước khác trên thế giới, nội dung của chính sách thuế thường xuyên thay đổi cho phù hợp với diễn biến thực tế của đời sống KT-XH và phù hợp với yêu cầu của quản lý kinh tế và tài chính Các sắc thuế chủ yếu hiện đang được áp dụng ở nước ta hiện nay gồm có: Thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế thu nhập DN, thuế xuất nhập khẩu, thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao, thuế tài nguyên, thuế sử dụng đất, thuế chuyển quyền

sử dụng đất, thuế nhà, đất

*) Quản lý chi ngân sách Nhà nước:

Quản lý chi ngân sách là quá trình phân phối lại quỹ tiền tệ tập trung một cách có hiệu quả nhằm thực hiện chắc năng của nhà nước trên cơ sở sử

Trang 23

dụng hệ thống chính sách, pháp luật Chi ngân sách mới thể hiện ở khâu phân

bổ ngân sách còn hiệu quả sử dụng ngân sách như thế nào thì phải thông qua các biện pháp quản lý Rõ ràng quản lý chi ngân sách sẽ quyết định hiệu quả

Vấn đề quan trọng trong quản lý chi NSNN là việc tổ chức quản lý giám sát các khoản chi sao cho tiết kiệm và có hiệu quả cao,muốn vậy cần phải quan tâm các mặt sau:

- Quản lý chi phải gắn chặt với việc bố trí các khoản chi làm cơ sở cho việc quản lý xây dựng quy chế kiểm tra, giám sát

- Bảo đảm yêu cầu tiết kiệm và hiệu quả tỏng việc bố trí và quản lý các khoản chi tiêu ngân sách nhà nước

- Quản lý chi phải thực hiện các biện pháp đồng bộ, kiểm tra giám sát trước, trong và sau khi chi

- Phân cấp quản lý các khoản chi cho các cấp chính quyền thay đổi cho phù hợp với diễn biến thực tế của đời sống KT-XH và phù hợp với yêu cầu của quản lý kinh tế và tài chính Các sắc thuế chủ yếu hiện đang được áp dụng

ở nước ta hiện nay gồm có: Thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế thu nhập DN, thuế xuất nhập khẩu, thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao, thuế tài nguyên, thuế sử dụng đất, thuế chuyển quyền sử dụng đất, thuế nhà, đất

Trang 24

1.1.3.2 Nguyên tắc cơ bản về quản lý ngân sách nhà nước

- Nguyên tắc đầy đủ, trọn vẹn

Nguyên tắc đầy đủ, trọn vẹn là một trong những nguyên tắc quan trọng nhất của quản lý ngân sách Nhà nước, cụ thể là: mọi khoản thu, chi phải được ghi đầy đủ vào kế hoạch ngân sách Nhà nước, mọi khoản chi phải được vào

sổ và quyết toán rành mạch, có như vậy mới phản ánh đúng mục đích chính sách và đảm bảo tính minh bạch của các tài khoản thu, chi

Nguyên tắc này nghiêm cấm các cấp, các ngành, các tổ chức Nhà nước lập và sử dụng quỹ đen Mọi khoản thu chi của ngân sách Nhà nước đều phải đưa vào kế hoạch ngân sách để quốc hội phê chuẩn, theo điều 15, Luật ngân sách năm 2002

- Nguyên tắc thống nhất trong quản lý ngân sách Nhà nước

Nguyên tắc thống nhất trong quản lý ngân sách được thể hiện, như sau: Mọi khoản thu, chi của ngân sách Nhà nước phải tuân thủ theo quy định của Luật ngân sách năm 2002; Phải được lập dự toán hàng năm và được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt

Các khâu trong chu trình ngân sách Nhà nước khi triển khai thực hiện phải đặt dưới sự kiểm tra giám sát của các cơ quan quyền lực nhà nước các cấp (Quốc Hội và Hội đồng nhân dân các cấp)

Hoạt động ngân sách nhà nước phải có sự thống nhất với các hoạt động kinh tế- xã hội, bởi các hoạt động ngân sách Nhà nước phục vụ cho các hoạt động kinh tế- xã hội, đồng thời mang tính chất kiểm chứng đối với các hoạt động kinh tế- xã hội và ngược lại, các hoạt động kinh tế- xã hội là nền tảng của hoạt động ngân sách nhà nước

- Nguyên tắc cân đối ngân sách

Cân đối NSNN ngoài sự cân bằng về thu, chi còn là sự hài hoà hợp lý trong cơ cấu thu, chi giữa các khoản thu, chi; các lĩnh vực, các ngành; các cấp chính quyền thậm chí ngay cả giữa các thế hệ (ví dụ: vay nợ) Đảm bảo cân

Trang 25

đối ngân sách là một đòi hỏi khách quan xuất phát từ vai trò nhà nước trong can thiệp vào nền kinh tế thị trường với mục tiêu ổn định, hiệu quả và công bằng Vì vậy tính toán nhu cầu chi sát với khả năng thu trong khi lập ngân sách là rất quan trọng Các khoản chi chỉ được phép thực hiện khi đã có đủ các nguồn bù đắp

- Nguyên tắc công khai hóa ngân sách Nhà nước

Thu, chi ngân sách Nhà nước phải được công khai hóa, việc thu chi ngân sách Nhà nước là một chương trình hoạt động của chính phủ được cụ thể hóa bằng số liệu Ngân sách Nhà nước phải được quản lý rõ ràng, rành mạch, công khai để mọi người dân có thể biết khi cần thiết Nguyên tắc này được thể hiện trong suốt chu trình ngân sách Nhà nước và phải được áp dụng cho tất cả các cấp, các ngành, từ Trung ương đến địa phương khi tham gia vào chu trình ngân sách Nhà nước

- Nguyên tắc rõ ràng, trung thực và chính xác

Là cơ sở, tiền đề cho mỗi người dân có thể nhìn nhận, đánh giá được chương trình hoạt động của chính quyền địa phương, các chương trình hoạt động này phải phản ánh việc thực hiện chính sách tài chính của địa phương

Nguyên tắc này đòi hỏi việc xây dựng ngân sách Nhà nước phải rõ ràng, rành mạch, có hệ thống Các dự toán thu, chi phải được tính toán một cách chính xác, phải đưa vào kế hoạch ngân sách Việc lập dự toán và quyết toán phải rõ ràng, trung thực và chính xác

1.2 Ngân sách huyện

Ngân sách huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (gọi chung là ngân sách huyện), bao gồm ngân sách cấp huyện và ngân sách các xã, phường, thị trấn Ngân sách các xã, phường, thị trấn (gọi chung là ngân sách xã), ( Quốc

Hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2003), Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân, Nxb chính trị quốc gia, Hà Nội)

Trang 26

1.2.1 Quy định phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi của ngân sách huyện

Theo luật ngân sách; theo luật ngân sách năm 2002, nội dung phân định nhiệm vụ thu chi của ngân sách huyện bao gồm các nội dung sau:

- Các nguồn thu của ngân sách huyện gồm:

+ Các khoản thu ngân sách huyện hưởng 100%

Thuế nhà, đất; Thuế tài nguyên, không kể thuế tài nguyên thu từ dầu, khí; Thuế môn bài; Thuế chuyển quyền sử dụng đất; Thuế sử dụng đất nông nghiệp; Tiền sử dụng đất; Tiền cho thuê đất; tiền cho thuê và bán nhà thuộc

sở hữu nhà nước; lệ phí trước bạ; Tiền thu từ hoạt động xổ số kiến thiết; Thu hồi vốn của ngân sách địa phương tại các tổ chức kinh tế, thu từ quỹ dự trữ tài chính của địa phương, thu nhập từ góp vốn của địa phương; Viện trợ không hoàn lại của các tổ chức quốc tế, các tổ chức khác, các cá nhân ở nước ngoài trực tiếp cho địa phương; Các khoản phí, lệ phí thu từ các hoạt động sự nghiệp và các khoản thu khác nộp vào ngân sách địa phương theo quy định của pháp luật; Thu từ quỹ công ích và thu hoa lợi công sản khác; Huy động từ các tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật; Đóng góp tự nguyện của các tổ chức, cá nhân ở trong nước và ngoài nước; Thu kết dư ngân sách địa phương theo quy định tại điều 63 của Luật ngân sách năm 2002, cụ thể: "Kết

dư ngân sách các cấp khác ở địa phương được chuyển vào thu ngân sách năm sau"; Các khoản thu khác theo quy định của pháp luật

+ Các khoản thu phân theo tỷ lệ phần trăm (%) giữa ngân sách cấp tỉnh

và ngân sách huyện

Thu bổ sung từ ngân sách cấp tỉnh

Thu từ huy động đầu tư xây dựng công trình XDCB theo quy định

- Nhiệm vụ chi của ngân sách huyện gồm:

+ Chi đầu tư phát triển: Đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế- xã hội do địa phương quản lý; Đầu tư hỗ trợ các doanh nghiệp, các tổ

Trang 27

chức kinh tế, các tổ chức tài chính của nhà nước theo quy định của pháp luật; Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật

+ Chi thường xuyên:

Các hoạt động sự nghiệp kinh tế, giáo dục và đào tạo, y tế, xã hội, văn hóa thông tin, văn học nghệ thuật, thể dục thể thao, khoa học và công nghệ, môi trường, các hoạt động sự nghiệp khác do địa phương quản lý: Giáo dục phổ thông, giáo dục nầm non, bổ túc văn hóa, đào tạo nghề cho lao động, bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên môn, trợ cấp, cứu đói, cứu hộ, cứu nạn, phòng chống các tệ nạn xã hội, phát thanh, truyền hình, tổ chức các đợt biểu diễn nghệ thuật quần chúng, bồi dưỡng huấn luyện viên, vận động viện các đội của huyện, tổ chức các giải thể thao trong khuôn khổ của huyện, chi hỗ trợ cho việc nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, chi cho các hoạt động bảo

vệ môi trường

Chi hỗ trợ các hoạt động quốc phòng, an ninh (Phần do cấp trên giao cho huyện) như: chi cho các đợt diễn tập khu vực phòng thủ của cụm xã, huyện; chi hỗ trợ huấn luyện dân quân tự vệ, hỗ trợ cho việc đảm bảo an ninh trật tự

Các hoạt động sự nghiệp kinh tế: Sự nghiệp khuyến nông, khuyến nông, thủy lợi, lâm nghiệp, như: Hỗ trợ cho phát triển sản xuất nông Lâm nghiệp, xây dựng các mô hình kinh tế, duy tu, bảo dưỡng các công trình kênh mương thủy lợi, các hồ đập, các chương trình khuyến nông, khuyến lâm, khoanh nuôi bảo vệ rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ, phòng chống cháy rừng, chi cho việc ngăn chặn khai thác và vận chuyển trái phép lâm sản Sự nghiệp giao thông, địa chính, như: duy tu, bảo dưỡng các công trình giao thông do huyện quản lý (đường giao thông nông thôn, cầu, công ), chi cho quản lý đất đai, lập bản đồ địa chính, lưu trữ bản đồ địa chính Chi cho các sự nghiệp kinh

tế khác

Trang 28

Hoạt động của các cơ quan nhà nước; cơ quan Đảng cộng sản Việt Nam; Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể (Hội Nông dân; Hội Cựu chiến binh; Hội Liên hiệp phụ nữ; Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh)

Hỗ trợ cho các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp; tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp ở địa phương theo quy định của pháp luật

Thực hiện các chính sách xã hội đối với các đối tượng do địa phương quản lý

Chương trình quốc gia do chính phủ giao cho địa phương quản lý Trợ giá theo chính sách của nhà nước

+ Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật Chi bổ sung cho ngân sách xã

+ Chi chuyển nguồn từ ngân sách huyện năm trước sang ngân sách huyện năm sau

1.2.2 Nội dung quản lý ngân sách cấp huyện

1.2.2.1 Lập dự toán ngân sách huyện

- Yêu cầu đối với lập dự toán ngân sách huyện:

+ Dự toán ngân sách phải tổng hợp theo từng lĩnh vực thu, chi và theo

cơ cấu giữa chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển

+ Dự toán ngân sách phải lập theo đúng yêu cầu, nội dung, biểu mẫu,

và thời gian quy định

+ Dự toán ngân sách phải kèm theo báo cáo thuyết minh

+ Dự toán ngân sách cấp huyện xã, thị trấn phải cân bằng thu, chi

- Căn cứ lập dự toán ngân sách huyên hàng năm:

+ Căn cứ vào nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh của Đảng và Chính quyền địa phương trong năm kế hoạch và

những năm tiếp theo

+ Căn cứ vào chính sách, chế độ thu ngân sách; định mức phân bổ ngân sách, chế độ, tiêu chuẩn định mức chi ngân sách do cấp có thẩm quyền quy

Trang 29

định Đó là những quy phạm pháp luật định ra những chuẩn mực pháp lý để

cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiến hành phù hợp với nhiệm vụ, quyền hạn

và mức bổ sung cân đối của ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới đã

được quy định (đối với dự toán năm tiếp theo của thời kỳ ổn định)

+ Căn cứ vào số kiểm tra về dự toán thu, chi ngân sách nhà nước do Sở

Tài chính thông báo

+ Căn cứ vào tình hình thực hiện ngân sách các năm trước

1.2.2.2 Chấp hành ngân sách huyện

*) Chấp hành thu ngân sách huyện

+ Chỉ có cơ quan tài chính, cơ quan thuế, cơ quan hải quan và cơ quan khác được giao nhiệm vụ thu ngân sách (gọi chung là cơ quan thu) được tổ

chức thu ngân sách nhà nước

+ Cơ quan thu có nhiệm vụ, quyền hạn như sau: Phối hợp với các cơ quan nhà nước hữu quan tổ chức thu đúng pháp luật; chịu sự chỉ đạo, kiểm tra của Uỷ ban nhân dân và sự giám sát của Hội đồng nhân dân về công tác thu ngân sách tại địa phương; Phối hợp với Mặt trận tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên tuyên truyền, vận động tổ chức, cá nhân thực hiện nghiêm chỉnh nghĩa vụ nộp ngân sách theo quy định của Luật ngân sách và các quy

định khác của Pháp luật

Trang 30

+ Cơ quan thu các cấp trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm đôn đốc, kiểm tra các tổ chức, cá nhân có nghĩa vụ nộp ngân sách

phải nộp đầy đủ, đúng hạn các khoản nộp vào ngân sách nhà nước

- Phân bổ và giao dự toán chi ngân sách: Sau khi Uỷ ban nhân dân giao

dự toán ngân sách, các đơn vị dự toán cấp I tiến hành phân bổ và giao dự toán chi ngân sách cho các đơn vị sử dụng ngân sách trực thuộc theo các nguyên tắc được quy định tại Điểm a khoản 1 điều 44 của Nghị định số 60/2003/NĐ-

CP ngày 06 tháng 6 năm 2003 của Chính phủ Dự toán chi thường xuyên giao cho đơn vị sử dụng ngân sách được phân bổ theo từng loại của Mục lục ngân sách nhà nước, dự toán chi đầu tư phát triển giao cho chủ đấu tư được phân bổ

theo nguồn vốn và dự án, công trình

+ Nguyên tắc quản lý chi thường xuyên của ngân sách huyện bao gồm: Nguyên tắc quản lý theo dự toán; Nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả; Nguyên tắc

chi trực tiếp qua Kho bạc nhà nước

+ Nguyên tắc quản lý chi đầu tư phát triển của ngân sách huyện gồm: Nguyên tắc quản lý theo dự án; Nguyên tắc hồ sơ, tài liệu, thủ tục của dự án, công trình phải đầy đủ và đảm bảo quy định; Nguyên tắc chi trực tiếp qua kho

bạc Nhà nước

*) Phân bổ dự toán chi ngân sách

Sau khi UBND giao dự toán ngân sách, các đơn vị dự toán cấp I tiến hành phân bổ và giao giao dự toán ngân sách cho các đơn vị sử dụng ngân sách trực thuộc Dự toán chi thường xuyên giao cho đơn vị sử dụng ngân sách theo từng loại của mục lục ngân sách nhà nước, theo nhóm mục: Chi thanh toán cá nhân; chi công tác nghiệp vụ, chuyên môn, nghiệp vụ; chi mua sắm,

sửa chữa; chi khác

+ Chi thường xuyên: Nguyên tắc quản lý chi thường xuyên của ngân sách huyện, cụ thể: Nguyên tắc quản lý theo dự toán; nguyên tắc tiết kiệm,

hiệu quả; nguyên tắc chi trực tiếp qua Kho bạc Nhà nước

Trang 31

Nội dung chi thường xuyên: Chi cho các hoạt động sự nghiệp kinh tế, giáo dục và đào tạo, y tế, xã hội, văn hóa thông tin, văn học nghệ thuật, thể dục thể thao, khoa học và công nghệ, môi trường, các hoạt động sự nghiệp khác do địa phương quản lý; Chi cho các hoạt động hành chính Nhà nước; Chi hỗ trợ các hoạt động quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội (Phần do

cấp trên giao cho huyện); chi khác

+ Chi đầu tư phát triển: Nguyên tắc quản lý chi đầu tư phát triển: Trên nguyên tắc quản lý cấp phát vốn đầu tư xây dựng cơ bản như, cấp phát vốn trên cơ sở thực hiện đúng trình tự đầu tư và xây dựng, đảm bảo đầy đủ các hồ

sơ thiết kế, dự toán Việc cấp phát vốn thanh toán vốn đầu tư và xây dựng cơ bản phải đảm bảo đúng kế hoạch, mục đích Cấp phát vốn đầu tư xây dựng cơ bản thực hiện theo đúng tiến độ hoàn thành kế hoạch, trong phạm vi đã được phê duyệt và thực hiện bằng hai phương pháp (cấp phát không hoàn trả và có hoàn trả) Cấp phát vốn phải thực hiện giám đốc bằng đồng tiền với việc sử

dụng vốn đúng mục đích và có hiệu quả

Nội dung chi đầu tư phát triển: Đầu tư xây dựng các công trình kết cấu

hạ tầng kinh tế- xã hội do địa phương quản lý; Đầu tư hỗ trợ các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế, các tổ chức tài chính của nhà nước theo quy định của pháp luật; Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật Dự toán chi đầu tư phát triển giao cho chủ đầu tư được phân bổ theo nguồn vốn và dự án

công trình

*) Cân đối thu chi ngân sách huyện

- Cân đối thu chi trong lập dự toán NSNN

+ Lập dự toán căn cứ trên cơ sở tăng trưởng kinh tế, đảm bảo các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng- an ninh trên địa bàn huyện Căn cứ theo tiêu chuẩn, định mức theo thời kỳ ổn định ngân sách và

lập chi tiết theo mục lục ngân sách

Trang 32

+ Lập dự toán ngân sách chủ động cân đối ngân sách Nhà nước, dự

toán chi ngân sách huyện được bố trí dự phòng từ 2% đến 5% tổng chi ngân sách, nhằm đáp ứng các nhu cầu chi phí phát sinh đột xuất trong năm ngân sách, (Bộ Tài chính (2003), Thông tư 59/2003/TT-BTC ngày 23/6/2003 của

Bộ Tài chính về hướng dẫn nghị định 60/2003/NĐ-CP)

+ Khi có biến động lớn về ngân sách huyện so với dự toán đã được phân bổ thì phải điều chỉnh tổng thể, thực hiện điều chỉnh theo quy định của

Luật ngân sách năm 2002

- Cân đối thu chi trong chấp hành NSNN

Khi có sự thay đổi về thu, chi trong quá trình chấp hành ngân sách Nhà

nước, thì Chủ tịch UBND huyện thực hiện như sau:

+ Nếu tăng thu hoặc tiết kiệm chi so với dự toán được duyệt thì số tăng thu hoặc tiết kiệm chi được dùng để chi trả nợ, chi một số khoản cần thiết khác hoặc bổ sung quỹ dự trữ tài chính, nhưng không cho phép chi về quỹ

tiền lương (trừ trường hợp đặc biệt được cấp có thẩm quyền cho phép)

+ Nếu giảm thu so với dự toán thì phải sắp xếp lại để giảm một số khoản chi tương ứng Nếu có nhu cầu chi đột xuất ngoài dự toán (Bất khả

kháng) mà nguồn dự phòng không đủ chi thì phải xắp xếp lại các khoản chi

+ Khi thực hiện việc tăng hoặc giảm thu, chi, thì Chủ tịch Ủy ban nhân

dân huyện phải báo cáo Hội đồng nhân dân huyện vào kỳ họp gần nhất

+ Trong việc cân đối thu, chi ngân sách Nhà nước, phân cấp quản lý ngân sách Nhà nước phải đảm bảo các nguyên tắc theo Luật Ngân sách

quy định

*) Điều chỉnh dự toán ngân sách huyện

Điều chỉnh ngân sách của cấp xã trong trường hợp dự toán ngân sách huyện chưa phù hợp với ngân sách Nhà nước, hoặc chưa phù hợp với ngân

sách cấp tỉnh, cụ thể như sau:

Trang 33

+ Phòng Tài chính huyện báo cáo Ủy ban nhân dân huyện, yêu cầu Hội đồng nhân dân cấp xã điều chỉnh dự toán ngân sách sau khi nhận được quyết định dự toán ngân sách của Hội đồng nhân dân cấp xã

Ủy ban nhân dân huyện có trách nhiệm báo cáo với Ủy ban nhân dân tỉnh, sở Tài chính, sở Kế hoạch- đầu tư dự toán ngân sách điều chỉnh, đã được Hội đồng nhân dân huyện quyết định, Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm báo cáo với Ủy ban nhân dân huyện, phòng Tài chính- kế hoạch huyện về dự toán ngân sách đã được Hội đồng nhân dân thông qua

Trong trường hợp có biến động lớn về ngân sách địa phương so với dự toán đã phân phối cần phải điều chỉnh tổng thể, Ủy ban nhân dân huyện trình Hội đồng nhân dân huyện quyết định điều chỉnh dự toán ngân sách địa phương, đối với trường hợp có yêu cầu cấp bách về quốc phòng- an ninh hoặc

lý do đặc biệt khác cần điều chỉnh thu, chi của một số cơ quan trực thuộc hoặc của ngân sách cấp xã, nhưng không biến động lớn đến tổng thể ngân sách địa phương thì Ủy ban nhân dân huyện trình Hội đồng nhân dân huyện quyết định điều chỉnh dự toán ngân sách địa phương

1.2.2.3 Quyết toán ngân sách huyện

Quyết toán ngân sách và báo cáo quyết toán ngân sách phải đảm bảo các nguyên tắc sau:

+ Số liệu quyết toán ngân sách nhà nước phải chính xác, trung thực, đầy đủ

+ Quyết toán thu ngân sách nhà nước là số thu đã thực nộp và số thu đã hạch toán thu ngân sách nhà nước theo quy định Số quyết toán chi ngân sách nhà nước là số chi đã thực thanh toán và số chi đã hạch toán chi ngân sách nhà nước theo quy định

+ Số liệu quyết toán ngân sách của đơn vị sử dụng ngân sách, của chủ đầu tư và của ngân sách các cấp phải được đối chiếu, xác nhận với Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch

Trang 34

+ Nội dung báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước phải theo đúng các nội dung ghi trong dự toán được giao và theo mục lục ngân sách nhà nước

+ Báo cáo quyết toán của ngân sách các cấp chính quyền địa phương không được quyết toán chi ngân sách lớn hơn thu ngân sách

+ Báo cáo quyết toán năm của đơn vị dự toán cấp dưới gửi đơn vị dự toán cấp trên, đơn vị dự toán cấp I gửi Phòng Tài chính huyện

+ Báo cáo quyết toán của đơn vị sử dụng ngân sách, đơn vị dự toán cấp trên, ngân sách các cấp phải kèm theo thuyết minh đánh giá kết quả, hiệu quả chi ngân sách gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ của đơn vị, địa phương, lĩnh vực, chương trình, mục tiêu được giao phụ trách

+ Những khoản thu ngân sách nhà nước không đúng quy định của pháp luật phải được hoàn trả tổ chức, cá nhân đã nộp; những khoản thu ngân sách nhà nước nhưng chưa thu, phải được truy thu đầy đủ cho ngân sách; những khoản chi ngân sách nhà nước không đúng với quy định của pháp luật phải

được thu hồi đủ cho ngân sách

1.2.2.4 Kiểm tra, thanh tra ngân sách huyện

+ Trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, cơ quan quản lý nhà nước cấp huyện và đơn vị dự toán ngân sách có trách nhiệm kiểm tra, kiểm toán nội bộ việc thực hiện các chế độ thu, chi và quản lý ngân sách nhà nước

+ Thanh tra Tài chính có nhiệm vụ thanh tra việc chấp hành pháp luật

về thu, chi và quản lý ngân sách nhà nước

+ Khi thực hiện thanh tra, Thanh tra Tài chính có quyền yêu cầu các tổ chức, cá nhân xuất trình các hồ sơ, tài liệu liên quan; nếu phát hiện vi phạm, có quyền kiến nghị cơ quan có thẩm quyền thu hồi vào ngân sách nhà nước những khoản chi sai chế độ, những khoản phải thu theo quy định Tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm, Thanh tra Tài chính có quyền xử lý hoặc kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật đối với tổ chức, cá nhân vi phạm

Trang 35

1.3 Kinh nghiệm quản lý ngân sách nhà nước, ngân sách huyện trên địa bàn một số huyện ở Việt Nam

1.3.1 Kinh nghiệm quản lý ngân sách nhà nước huyện Tân Yên tỉnh Bắc Giang

Theo báo cáo nhanh của Chi cục Thuế huyện Tân Yên, đến ngày 31/12/2014, tổng thu NSNN trên địa bàn huyện 67,157 tỉ đồng, đạt 112,06%

dự toán pháp lệnh, đạt 106,55% dự toán phấn đấu và tăng 8,5% so với cùng

kỳ Tất cả các khoản thu, sắc thuế vượt dự toán pháp lệnh, có 8/10 chỉ tiêu hoàn thành dự toán phấn đấu

Ngay từ đầu năm, huyện đã sớm đề ra các giải pháp tích cực trong điều hành nhiệm vụ

- Đẩy mạnh triển khai thực hiện nghiêm túc chính sách pháp luật thuế

và các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp của Chính phủ

- Tăng cường các giải pháp quản lý thu thuế đồng bộ, đẩy mạnh công tác kiểm tra thuế và khai thác các nguồn thu, tập trung đôn đốc thu ngân sách, giảm thiểu nợ đọng thuế

- Tổ chức triển khai cho doanh nghiệp thực hiện khai thuế qua mạng, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính

và hiện đại hóa công tác quản lý thuế theo đúng quy định, lộ trình của ngành, tạo điều kiện thuận lợi cho người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ thu nộp NSNN

- Tập trung công tác tuyên truyền chỉ thị thu ngân sách của UBND huyện và thông báo của Chi cục Thuế về thu thuế môn bài và các loại thuế khác; tổ chức lập bộ, duyệt bộ thuế và phát hành thông báo thuế môn bài năm

2015 và các loại thuế khoán đến từng hộ gia đình, cá nhân kinh doanh, công khai thông tin hộ khoán đúng quy trình;

- Tổ chức đôn đốc thu thuế theo sổ bộ đã được duyệt đồng thời nộp vào ngân sách nhà nước theo đúng quy định, xác định rõ những tổ chức, cá

Trang 36

nhân kinh doanh còn nợ đọng thuế để có biện pháp xử lý theo đúng quy định của pháp luật

- Mở rộng, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác khai thuế qua mạng, phấn đấu 100% doanh nghiệp khai thuế qua mạng, đồng thời tiếp tục thực hiện có hiệu quả công tác cải cách thủ tục hành chính để giảm số giờ nộp thuế, tạo thuận lợi tốt nhất cho người nộp thuế

1.3.2 Kinh nghiệm quản lý ngân sách tại huyện Lục Nam tỉnh Bắc Giang

Năm 2014, huyện Lục Nam đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ như: đẩy mạnh công tác tuyên truyền hỗ trợ người nộp thuế; thực hiện có hiệu quả công tác cải cách hành chính thuế; tăng cường phối hợp với các ngành chức năng để tìm giải pháp, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn

ổn định sản xuất…nên tổng thu ngân sách trên địa bàn huyện do Chi cục Thuế thực hiện đã thu được 81,747 tỷ đồng, đạt 112,7% dự toán Cục Thuế giao, đạt 109,7% dự toán HĐND huyện giao, trong đó có 9/11 chỉ tiêu thu đạt và vượt

dự toán giao trừ thu tiền sử dụng đất và thu lệ phí trước bạ

- Ngoài ra chi cục thuế huyện đã chủ động tham mưu UBND huyện kịp thời ban hành một số giải pháp liên quan đến quản lý đất đai, công tác thanh tra, kiểm tra chấp hành pháp luật thuế trên các lĩnh vực

- Tô chức tuyên truyền hỗ trợ người nộp thuế; công tác kê khai kế toán thuế; ứng dụng công nghệ thông tin, hiện đại hóa kê khai, thu nộp ngân sách; công tác thanh tra, kiểm tra thuế; công tác thu nợ và cưỡng chế nợ thuế

Có thể nói kết quả đạt được của Chi cục Thuế trong năm qua đã góp phần quan trọng trong việc đảm bảo cân đối thu - chi cũng như việc thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của huyện

Trong năm 2015, việc triển khai thực hiện các chính sách thuế mới sẽ tác động tới nguồn thu ngân sách trên địa bàn huyện Vì vậy, để hoàn thành nhiệm vụ thu ngân sách năm 2015 HĐND huyện giao là 82,151 tỷ đồng

Trang 37

- Tổ chức thực hiện đồng bộ, có hiệu quả 3 nhiệm vụ trọng tâm và 8 nhóm giải pháp công tác thuế trong năm 2015 đã đề ra, trong đó:

+ Cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra thuế, chống thất thu ngân sách, chú trọng công tác đôn đốc thu nợ và cưỡng chế nợ thuế ngay từ những ngày đầu, tháng đầu của năm

+ Chi cục Thuế cần chủ động tham mưu cho UBND huyện triển khai thực hiện hiệu quả những chính sách mới trong lĩnh vực thuế; phối hợp tốt với các cấp, các ngành trong công tác quản lý thuế, phấn đấu hoàn thành vượt mức nhiệm vụ thu ngân sách được giao

+ Đẩy mạnh hơn nữa công tác cải cách hành chính, hiện đại hoá công tác quản lý thuế, tạo môi trường kinh doanh lành mạnh cho các DN, tổ chức,

cá nhân kinh doanh thực hiện nghĩa vụ thuế

+ Tăng cường công tác quản lý, đôn đốc, cưỡng chế thu hồi nợ thuế, kiên quyết xử lý đối với các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân chây ỳ nợ thuế

theo đúng quy định của pháp luật

1.3.3 Bài học kinh nghiệm

Qua nghiên cứu công tác quản lý thu chi ngân sách ở hai địa phương

trên có thể rút ra một số kinh nghiệm sau:

- Hầu hết các địa phương đều tăng cường thực hiện công tác ủy nhiệm thu, điều này vừa tăng thu được cho ngân sách về thuế, chống thất thu sót hộ, đồng thời tăng cường trách nhiệm của các xã, phường trong công tác thu ngân sách

- Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, HĐND và sự

điều hành của UBND các cấp trong công tác quản lý ngân sách của huyện

- Trong quá trình quản lý thu, chi NSNN cần kiểm soát chặt chẽ các khoản thu, chi ngân sách đảm bảo sử dụng ngân sách tiết kiệm, hiệu quả và chống lãng phí

Trang 38

- Đẩy mạnh thực hiện việc khoán biên chế và quỹ lương, coi đây là biện pháp để nâng cao hiệu quả công tác của bộ máy hành chính, tăng cường trách nhiệm của cán bộ công chức trong thực thi nhiệm vụ đồng thời tăng thu

nhập cho cán bộ công chức

- Quản lý NSNN có liên quan chặt chẽ với chu trình ngân sách và

phương diện phân cấp quản lý NSNN theo đúng quy định

- Kiểm tra quyết toán thu, chi rất chú trọng đến hiệu quả của công tác

quản lý thu, chi NSNN

- Công tác kiểm tra, thanh tra và kiểm toán quản lý NSNN luôn coi trọng hàng đầu trong định hướng phát triển kinh tế - xã hội

- Chủ động khai thác, phát huy thế mạnh của địa phương để tận thu NSNN.Có kế hoạch cụ thể, chi tiết ngay từ đầu năm NS đối với các khoản thu

từ tiền đất để tăng tích lũy chi đầu tư XDCB

Trang 39

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Câu hỏi nghiên cứu

Ngân sách huyện là một bộ phận cấu thành của ngân sách Nhà nước Thực hiện quản lý ngân sách huyện là một nhiệm vụ quản lý nguồn thu, nhiệm vụ chi ngân sách diễn ra được quản lý công khai, chặt chẽ và đúng quy định pháp luật để từ đó tạo điều kiện cho việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế nhanh và bền vững, thực hiện chính sách xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh Vậy để thấy rõ được điều đó luận văn sẽ tập trung làm rõ

những câu hỏi sau:

Thực trạng công tác quản lý thu, chi ngân sách Nhà nước trên địa bàn

huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên hiện nay như thế nào?

Các giải pháp nào góp phần hoàn thiện công tác quản lý thu, chi ngân sách Nhà nước trên địa bàn huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên tỉnh

Thái Nguyên?

Qua thực trạng đó cần kiến nghị gì đối với các cấp Trung ương, Địa

phương để nâng cao hiệu quả công tác quản lý thu chi ngân sách trên địa bàn? 2.2 Phương pháp nghiên cứu và hệ thống chỉ tiêu phân tích

2.2.1 Chọn địa điểm nghiên cứu

Huyện Phú Lương là đơn vị nghiên cứu trong luận văn, với đặc trưng là một huyện miền núi với kinh tế chậm phát triển, giao thông đi lại khó khăn, chưa tự cân đối được ngân sách, hàng năm trên 90% ngân sách được trợ cấp

từ ngân sách tỉnh để phục vụ chi thường xuyên, nguồn thu lớn nhất là thu quản lý qua ngân sách của các đơn vị sự nghiệp trên địa bàn, ngoài ra một số đặc điểm khác như nhân tố con người, công tác quản lý cán bộ…vv, cũng

mang nhiều nét chung của các huyện miền núi

Trang 40

2.2.2 Các phương pháp nghiên cứu

2.2.2.1 Cơ sở phương pháp luận

Phương pháp duy vật biện chứng: Đây là phương pháp xuyên suốt

trong đề tài Dựa vào phương pháp này, các khoản thu, chi ngân sách Nhà nước được xem như một hệ thống luôn biến đổi, vận động và do đó cần được

quan tâm, đổi mới và hoàn thiện

2.2.2.2 Phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp thu thập thông tin

- Thu thập thông tin thứ cấp:

Thu thập thông tin thứ cấp được chọn lọc và tổng hợp từ các tài liệu Luật ngân sách nhà nước năm 2002; Các Nghị định hướng dẫn thực hiện luật ngân sách năm 2002; Báo cáo quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế- xã hội huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên đến năm 2015, Báo cáo dự toán ngân sách giai đoạn (2010-2015)-UBND huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên, Báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước huyện Phú Lương các năm 2012-

2013-2014;

Các số liệu về kinh tế xã hội trong niên giám thống kê huyện Phú

Lương tỉnh Thái Nguyên của Cục Thống kê tỉnh Thái Nguyên năm 2014

- Thu thập thông tin sơ cấp:

+ Sử dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp những người có trách nhiệm các phòng, ban của địa phương nghiên cứu, các ý kiến trao đổi của các chuyên gia sở Kế hoạch và đầu tư, Cục Thuế, sở Tài Chính và lấy số liệu trực tiếp từ báo cáo của huyện

*) Chọn mẫu thống kê (phương pháp điều tra chọn mẫu): lấy mẫu là quá trình

chọn đủ đại diện từ tổng thể Bằng cách nghiên cứu mẫu, nhà nghiên cứu thu được kết quả và kết luận suy rộng cho tổng thể

khảo về kích thước mẫu dự kiến Theo đó kích thước mẫu tối thiểu là gấp 5 lần tổng

Định dạng
Số trang	112
Dung lượng	1,17 MB