Cuộc đấu tranh của Mỹ chống hoạt động khủng bố của nhóm Al-Qaeda từ 2001 đến 2011

Sau sự kiện 11/9, chính quyền Mỹ đã phát động cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu, đầu tiên là cuộc chiến chống Al-Qaeda và Osama Bin Laden những kẻ bị Mỹ tình nghi đã thực hiện vụ khủng

Trang 1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Trang 2

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 7

CHƯƠNG 1: QUAN NIỆM VỀ CHỦ NGHĨA KHỦNG BỐ VÀ NHÓM

KHỦNG BỐ AL - QAEDA 12

1.1 Quan niệm về chủ nghĩa khủng bố 12

1.1.1 Khái niệm, nguồn gốc của chủ nghĩa khủng bố 12

1.1.2 Những đặc điểm của chủ nghĩa khủng bố Error! Bookmark not defined.

1.1.3 Những loại hình khủng bố chính Error! Bookmark not defined

1.2 Khái quát về nhóm khủng bố Al-Qaeda Error! Bookmark not defined

1.2.1 Quá trình hình thành và sự phát triển của nhóm Al-QaedaError! Bookmark not defined.

1.2.2 Hoạt động của Al - Qaeda sau 2001 đến 2011 Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH TRIỂN KHAI CUỘC ĐẤU TRANH CHỐNG LẠI

NHÓM AL - QAEDA CỦA MỸ TỪ 2001 - 2011 Error! Bookmark not defined

2.1 Các chủ trương, chính sách nhằm chống lại nhóm Al-QaedaError! Bookmark not defined

2.1.1 Tình hình nước Mỹ sau vụ khủng bố 11/9/2001Error! Bookmark not defined.

2.1.2 Chủ trương, chính sách chống Al-Qaeda của MỹError! Bookmark not defined.

2.1 Những biện pháp triển khai nhằm chống lại nhóm Al-QaedaError! Bookmark not defined

2.2.1 Biện pháp ngoại giao Error! Bookmark not defined.

2.1.2 Biện pháp về kinh tế Error! Bookmark not defined.

2.2.3 Biện pháp về quân sự Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ VỀ CUỘC ĐẤU TRANH CỦA MỸ CHỐNG LẠI

NHÓM KHỦNG BỐ AL-QAEDA TỪ 2001 - 2011 VÀ NHỮNG TÁC

ĐỘNG ĐỐI VỚI QUAN HỆ QUỐC TẾ Error! Bookmark not defined

3.1 Đánh giá chung về cuộc đấu tranh của Mỹ chống nhóm khủng bố

Al-Qaeda từ 2001-2011 .Error! Bookmark not defined

Footer Page 2 of 166.

Trang 3

3.1.1 Những kết quả đạt được Error! Bookmark not defined.

3.1.2 Những hạn chế Error! Bookmark not defined.

3.2 Tác động cuộc đấu tranh chống Al-Qaeda của Mỹ đối với quan hệ quốc tếError! Bookmark not defined

3.2.1 Tác động đối với quan hệ của Mỹ với các nước đồng minhError! Bookmark not defined.

3.2.2 Tác động với quan hệ của Mỹ với các cường quốcError! Bookmark not defined.

3.2.3 Tác động của cuộc chiến chống Al-Qaeda đối với nước Mỹ Error! Bookmark not defined

3.2.4 Quan điểm của Việt Nam trong cuộc chiến chống khủng bố của Mỹ và

cộng đồng quốc tế .Error! Bookmark not defined.

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO 17

Trang 4

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

1 APEC Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương

Asia-Pacific Economic Cooperation

2 AQ Nhóm khủng bố Al-Qaeda

Al-Qaeda

3 AQI Al-Qaeda ở Iraq

Al-Qaeda in Iraq

4 AQAP Al-Qaeda ở bán đảo Ảrập

Al-Qaeda in the Arabian Peninsula

5 AQIM Al-Qaeda hồi giáo ở Maghred

al-Qaeda Islamic in Maghreb

6 AQY Al-Qaeda ở Yemen

Al-Qaeda in Yemen

7 CNKB Chủ nghĩa khủng bố

8 EO Sắc lệnh phong tỏa tài sản

Executive Order Freezing the US

9 FAFT Lực lượng đặc nhiệm hành động tài chính

Financial Actione Task Force

10 GCTF Diễn đàn chống khủng bố toàn cầu

Trang 5

Global Counterterrorism Forum

11 HĐBA Hội đồng Bảo an

12 IS Nhà nước Hồi giáo

Islam State

13 ISI Nhà nước hồi giáo ở Iraq

Islam State in Iraq

14 LHQ Liên Hợp Quốc

United Nations

15 MAK Tổ chức Makta al-Khidamat

16 NATO Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương

North Atlantic Treaty Organization

17 NYSE Sàn giao dịch chứng khoán New York

New York stock exchange

18 NASDAQ Sàn giao dịch chứng khoán Mỹ

National Association of Securities Dealers Automated Quotation System

19 UNSCR Nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc

United Nation’s Security Council of the resolutions

20 UPA Đạo luật yêu nước

USA Patiots Act

Trang 6

Trang 7

ra ở Mỹ, cộng đồng quốc tế phải có những nhìn nhận, đánh giá khác về sự đe dọa với an ninh quốc tế từ chủ nghĩa khủng bố Chống chủ nghĩa khủng bố trở thành một vấn đề an ninh mới đòi hỏi cộng đồng quốc tế phải quan tâm, bên cạnh những vấn đề an ninh truyền thống Cuộc chiến chống khủng bố đã trở thành một vấn đề được đưa ra bàn luận ở hầu hết các hội nghị, diễn đàn quốc tế

Vụ khủng bố 11/9/2001 đã để lại hậu quả to lớn đối với cộng đồng quốc tế, trực tiếp là nhân dân

Mỹ Lần đầu tiên trong lịch sử hình thành và phát triển nước Mỹ phải hứng chịu một vụ tấn công, điều này đã động chạm vào niềm kiêu hãnh của nước Mỹ, quốc gia được coi là an toàn và ổn định nhất thế giới Chính quyền tổng thống G.W Bush tuyên bố sẽ sử dụng mọi biện pháp, vũ khí chiến tranh cần thiết

để tiêu diệt những phần tử khủng bố và đưa chúng ra trước ánh sáng công l{ với những tội ác mà chúng gây ra

Sau sự kiện 11/9, chính quyền Mỹ đã phát động cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu, đầu tiên là cuộc chiến chống Al-Qaeda và Osama Bin Laden những kẻ bị Mỹ tình nghi đã thực hiện vụ khủng bố Nước Mỹ đã thực hiện hàng loạt những chính sách về kinh tế, chính trị, tài chính, quân sự, chia sẻ thông tin đồng thời, kêu gọi sự ủng hộ, giúp đỡ của cộng đồng quốc tế trong cuộc chiến này Mở đầu cho cuộc chiến của Mỹ với Al-Qaeda là cuộc tấn công vào chế độ Taliban và căn cứ của AQ ở Afghanistan ngày 7/10/2001, đây là hành động quân sự đầu tiên của chính quyền Mỹ nhằm vào chủ nghĩa khủng bố

và chính phủ các nước dung dưỡng chủ nghĩa khủng bố Mỹ đã nhanh chóng đạt được mục đích khi xóa

bỏ chế độ Taliban và phá hủy nhiều căn cứ, cơ sở hạ tầng của AQ tại Afghanistan, nhiều phần tử khủng

bố AQ đã bị tiêu diệt hoặc bị bắt, AQ phải bỏ chạy, trốn ẩn ở khu vực biên giới giữa Pakistan và Afghanistan

Hơn mười năm trôi qua kể từ khi Mỹ phát động cuộc chiến chống Al-Qaeda, Mỹ và các nước đồng minh đạt được nhiều kết quả to lớn trong cuộc chiến này Tuy nhiên, Al-Qaeda chưa bị tiêu diệt hoàn toàn, ngược lại nhóm khủng bố này vẫn có khả năng thực hiện những vụ tấn công nhằm vào lợi ích của

Mỹ và các nước đồng minh Nhân dân Mỹ vẫn phải sống trong mối lo sợ từ những vụ tấn công khủng bố

Trang 8

8

được thực hiện bởi AQ diễn ra bất cứ lúc nào Thế giới nói chung và nhân dân Mỹ nói riêng luôn theo dõi, đánh gia diễn biến của chính quyền Mỹ trong cuộc chiến tiêu diệt Al-Qaeda Với mong muốn tìm hiểu, góp phần làm sáng tỏ diễn biến, kết quả cuộc chiến chống Al-Qaeda của Mỹ trong một thập kỉ qua

(2001- 2011), tác giả đã chọn đề tài "Cuộc đấu tranh của Mỹ chống hoạt động khủng bố của nhóm

Al-Qaeda từ 2001 đến 2011" để làm đề tài Luận văn tốt nghiệp

Sau khi hoàn thành mục tiêu nghiên cứu và những nhiệm vụ đề ra, luận văn sẽ đóng góp vào việc nghiên cứu một hiện tượng đáng quan tâm trong vấn đề an ninh quốc tế - cuộc chiến chống Al-Qaeda và chủ nghĩa khủng bố, góp phần làm phong phú nguồn tài liệu tham khảo trong việc nghiên cứu trong nước về cuộc chiến chống Al-Qaeda của Mỹ

2 Tình hình nghiên cứu

2.1 Những nghiên cứu ở nước ngoài:

Có nhiều công trình nghiên cứu của cả các học giả trong và ngoài nước Mỹ, bằng nhiều cách tiếp cận và những quan điểm khác nhau về chính sách chống khủng bố của Mỹ nói chung và cuộc chiến chống Al-Qaeda nói riêng như cuộc chiến chống khủng bố tại Iraq và Afghanistan, học thuyết Bush, chủ nghĩa đơn phương và đa phương Bên cạnh đó còn có nhiều bài viết, bài nghiên cứu được xuất bản trên các tạp chí nổi tiếng về khủng bố, sự kiện 11/9/2001, các quan điểm, các chiến lược và động thái của Mỹ

trong cuộc chiến chống khủng bố và Al-Qaeda Các tác phẩm như: Decision Points (Cuốn tự truyện của

G W Bush), Terrorism and the Bush Doctrine (Jonh Maszka, Publish America, 2008), The War on

Terrorism: 21 st Century PersPective (Stenphen Gale, Michael Radu, Harvey Sicherman, 2007), The Bush Doctrine and U.S Interventinism (Dolan, Chris J 2004), Hòa giải Hồi giáo, dân chủ và phương Tây

(Benazir Bhutto, Nguyễn Văn Quang dịch, 2009, Nxb Văn hóa Thông tin)

2.2 Tình nghiên cứu trong nước:

Trong nước đã có rất nhiều bài nghiên cứu về chính sách chống khủng bố của Mỹ kể từ sau sự kiện

ngày 11/9/2001 Các cuốn sách đã xuất bản: Khủng bố và chống khủng bố (Nxb Lao động Hà Nội 2003),

Cuộc chiến mới chỉ bắt đầu (Nxb Thông tấn 2002), 11 tháng 9 Thảm họa nước Mỹ (Nxb Thông tấn xã

2001), Khủng bố và chống khủng bố qua lăng kính báo chí (Hồ Thắm, Thành Hồng Phương, Trịnh Lê Nam), Khủng bố và chống khủng bố với vấn đề an ninh quốc tế (Nxb Khoa học xã hội 2003), Cuộc đời

trùm khủng bố Osama Bin Laden (Nxb Công an nhân dân 2001), Chủ nghĩa khủng bố toàn cầu vấn đề cà cách tiếp cận (Nxb Khoa học xã hội 2004), Về chủ nghĩa khủng bố (Nxb Chính trị quốc gia 2002), Hồ sơ

Trang 9

và sự kiện chính trị quốc tế Ngoài các bài nghiên cứu được in thành sách còn có nhiều bài viết được

đăng trên các tạp chí nghiên cứu như: Chiến lược an ninh quốc gia mới của Chính quyền G.W.Bush sau

sự kiện ngày 11/9 và tác động đối với Việt Nam (TS Lê Khương Thùy, Tạp chí Châu Mỹ ngày nay, số 1,

2004), Chính sách đối ngoại của Hoa Kz trước và sau vụ khủng bố ngày 11/9 (Đỗ Trọng Quang, Tạp chí

Châu Mỹ ngày nay, số 1, 2006)

Một số công trình nghiên cứu khác như: Cuộc chiến chống khủng bố của Mỹ ở Afghanistan và Iraq

những năm đầu thế kỉ XXI ( Lê Ý Xuân, 2009, Luận văn thạc sĩ Quan hệ quốc tế, Học viên Ngoại giao Hà

Nội) chủ yếu nghiên cứu về nguyên nhân, diễn biến, kết quả và triển vọng của cuộc chiến chống khủng

bố của Mỹ tại Iraq và Afghanistan Bên cạnh đó, luận văn cũng phân tích về những quan điểm chống khủng bố, chính sách chống khủng bố và cơ sở chính sách chống khủng bố của chính quyền G W Bush

Chính sách của Mỹ đối với cộng đồng Hồi giáo ở Trung Đông sau sự kiện 11/9/2001 (Trần Thị Thu Hà,

2012, Luận văn thạc sĩ Quan hệ quốc tế, Học viện Ngoại giao Hà Nội) nghiên cứu về sự điều chỉnh chính sách của Mỹ đối với cộng đồng Hồi giáo ở Trung Đông sau sự kiện 11/9/2001 dưới thời tổng thống

G.W.Bush và Tổng thống Obama Chính sách của chính quyền G W Bush đối với Iraq sau sự kiện

11/9/2001 (Nguyễn Việt Cường, 2011, Luận văn thạc sĩ Quan hệ quốc tế, Học viện Ngoại giao Hà Nội)

Phần lớn các công trình nghiên cứu đã xuất bản nghiên cứu về lịch sử chủ nghĩa khủng bố, các tổ chức khủng bố quốc tế, nguyên nhân, diễn biến và hậu quả sự kiện ngày 11/9/2001, cuộc chiến chống khủng bố của Mỹ tại Iraq và Afghanistan, chính sách an ninh và đối ngoại của Mỹ sau 11/9/2001 Những bài viết chủ yếu nghiên cứu về chủ nghĩa khủng bố và chính sách chống khủng bố của Mỹ nói chung, cho đến nay chưa có một bài viết nào đánh giá về cuộc chiến chống Al-Qaeda của Mỹ từ 2001 đến 2011

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục tiêu nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu về cuộc chiến của Mỹ chống hoạt động khủng bố của nhóm Qaeda kể từ sau ngày 11/9/2001 đến 2011, trong đó làm nổi bật chính sách, biện pháp triển khai chính

Al-Footer Page 9 of 166.

Trang 10

10

sách và đưa ra những đánh giá về kết quả của cuộc chiến, đồng thời phân tích tác động của cuộc chiến đối với quan hệ quốc tế

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Thứ nhất: Làm rõ quan niệm, nguồn gốc của chủ nghĩa khủng bố và sự hình thành, phát triển của

nhóm khủng bố Al-Qaeda

- Thứ hai: Đi sâu vào phân tích và làm rõ những chính sách và quá trình triển khai chống Al-Qaeda

của Mỹ từ năm 2001 đến 2011

- Thứ ba: Đánh giá về kết quả đạt được và hạn chế của cuộc chiến chống Al-Qaeda của Mỹ từ 2001

đến 2011 và những tác động của cuộc chiến này đến quan hệ quốc tế

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Cuộc chiến chống Al-Qaeda của Mỹ từ năm 2001 đến năm 2011, dưới thời tổng thống G W Bush (2001-2008) và Tổng thống Obama (2008-2011)

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng những phương pháp nghiên cứu sau đây: Phương pháp nghiên cứu quan hệ quốc tế, phương pháp lịch sử, phương pháp so sánh – đối chiếu, phương pháp thu thập dữ liệu, phương pháp nghiên cứu lịch sử, phương pháp nghiên cứu trường hợp, phương pháp hệ thống – cấu trúc

6 Bố cục luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Quan niệm về chủ nghĩa khủng bố và nhóm khủng bố Al-Qaeda

Trang 11

11

Chương 2: Quá trình triển khai cuộc đấu tranh của Mỹ chống lại nhóm khủng bố Al-Qaeda từ 2001

đến 2011

Chương 3: Đánh giá cuộc đấu tranh của Mỹ chống lại nhóm khủng bố Al-Qaeda từ 2001 đến 2011

và những tác động đối với quan hệ quốc tế

Trang 12

12

CHƯƠNG 1: QUAN NIỆM VỀ CHỦ NGHĨA KHỦNG BỐ

VÀ NHÓM KHỦNG BỐ AL - QAEDA

1.1 Quan niệm về chủ nghĩa khủng bố

1.1.1 Khái niệm, nguồn gốc của chủ nghĩa khủng bố

tự quyết cho mình nhằm thành lập một quốc gia dân tộc cho riêng mình, và trong cuôc đấu tranh đó, họ không thể không sử dụng đến vũ lực

Ngay ở nước Mỹ cũng có nhiều định nghĩa về khủng bố Trong mục 22 của Bộ luật liên bang Mỹ,

Tiểu mục 2656 f(d) có định nghĩa về khủng bố như sau: “Khủng bố là hành động bạo lực có dự tính và có

động cơ chính trị nhằm vào các mục tiêu phi quân sự được thực hiện bởi các nhóm không đại diện cho quốc gia (subnational) hoặc cá nhân hoạt động bí mật” Bộ Ngoại giao Mỹ từ năm 1983 đã sử dụng định

nghĩa này để phân loại các tổ chức khủng bố quốc tế Còn theo Cục điều tra Liên Bang Mỹ (FBI) đưa ra

khái niệm: “Khủng bố là việc sử dụng sức mạnh và bạo lực một cách bất hợp pháp chống lại các cá nhân

và tài sản, nhằm ép buộc hoặc đe dọa một chính phủ, toàn thể hoặc một bộ phận dân chúng để đạt được các mục tiêu chính trị hoặc xã hội”1

Trong từ điển Bách khoa nước Nga định nghĩa khủng bố là “việc sử dụng vũ lực phi nhà nước hoặc

đe dọa sử dụng vũ lực với mục đích đem đến sự hoảng sợ cho xã hội, làm yếu đi, hoặc thậm chí là lật đổ chính phủ, mang đến sự thay đổi chính trị, khơi lên sự lo lắng ở dân chúng trước những đối tượng sử dụng vũ lực, làm thay đổi chính quyền nhà nước, thực hiện những mong muốn khác về chính trị, tôn giáo, dân tộc”2

Trang 13

13

Còn trong Từ điển Bách khoa Việt Nam năm 2002 đưa ra khái niệm: “Khủng bố là hành động dùng

bạo lực của cá nhân, tổ chức, nhà nước hoặc liên minh nhà nước để đe dọa, cưỡng bức đối phương khiến họ khiếp sợ mà phải chịu khuất phục”3

Tóm lại, có thể nói: khủng bố là những hành vi bạo lực không tuyên bố, nhằm vào những mục tiêu không được trang bị các phương tiện quân sự hoặc không được báo trước để tự bảo vệ mình, nhằm mục đích gây sức ép đối với các nhà cầm quyền về mặt chính trị Với định nghĩa như vậy, chúng ta có thể coi các cuộc tấn công vào cả các mục tiêu dân sự lẫn quân sự đều là khủng bố

- Khái niệm về chủ nghĩa khủng bố

Lần đầu tiên người ta bắt gặp thuật ngữ ”Chủ nghĩa khủng bố” (terrorism) vào năm 1798 khi Triết

gia người Đức Emmanuel Kant (1724-1804) sử dụng để mô tả một quan điểm bi quan về số phận của nhân loại Trong cuốn sách Đại từ điển Viện hàn lâm Pháp cũng đề cập đến thuật ngữ chủ nghĩa khủng

bố, điều này gợi đến những cuộc đàn áp đẫm máu trong thời kz "khủng bố" của Cách mạng Pháp năm (1789) Ngày nay, khủng bố thường được coi là hành động của các phong trào bí mật nhằm vào chính phủ của một nước với mục đích làm đảo lộn trật tự chính trị và xã hội Chủ nghĩa khủng bố đã trở thành

mối quan tâm của cả thế giới, đặc biệt kể từ sau vụ 11/9/2001 Thuật ngữ Chủ nghĩa khủng bố đã trở

thành một trong những thuật ngữ phổ biến trên báo chí và dư luận quốc tế Hầu hết các hội nghị quốc

tế, kể cả các hội nghị về kinh tế và thương mại, đều có mục bàn về chống chủ nghĩa khủng bố trong chương trình nghị sự Nhưng về vấn đề cơ bản là định nghĩa "thế nào là chủ nghĩa khủng bố?" thì các hội nghị vẫn chưa có được câu trả lời nhất trí chung Mỹ gọi Bin Laden là "trùm khủng bố số 1", Bin Laden và Taliban lại lên án nhà nước Mỹ là "trùm khủng bố thế giới", là kẻ diệt chủng; Israel tố cáo chính quyền Palestine là nuôi dưỡng các phần tử khủng bố, nhưng Palestine lại lên án nhà nước Israel là nhà nước khủng bố; trước đây chính quyền Nam Tư của ông Milosevic cũng lên án Washington là kẻ khủng bố khi

Mỹ tiến công các mục tiêu dân sự của Nam Tư hòng buộc Nam Tư phải chấp nhận kế hoạch hòa bình của NATO đặt ra cho tỉnh Kosovo; và trước đây phương Tây lên án Nga trong việc coi các phần tử ly khai tại Chechnya là khủng bố thì nay họ lại ủng hộ Nga Như vậy, thuật ngữ chủ nghĩa khủng bố xuất hiện từ rất sớm nhưng cộng đồng quốc tế chưa thể đưa ra một định nghĩa mang tính nhất quán về chủ nghĩa khủng

bố, chính vì thế hiện nay có hơn 100 định nghĩa về chủ nghĩa khủng bố quốc tế

Một trong những định nghĩa đầu tiên về chủ nghĩa khủng bố trên thế giới là của Hội Quốc Liên từ năm 1937 văn bản pháp l{ quốc tế đầu tiên về chủ nghĩa khủng bố, các hành động khủng bố được xác

3

Hội đồng quốc gia chỉ đạo biên soạn từ điển bách khoa Việt Nam, Từ điển Bách khoa Việt Nam, quyển 2, tr543

Định dạng
Số trang	23
Dung lượng	1,1 MB