Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THCS đồng thịnh huyện sông lô, tỉnh vĩnh phúc đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục

Các tổ, nhóm chuyên môn có mối quan hệ hợp tác chặt chẽ với nhau, phối hợp cùng các bộ phận nghiệp vụ khác và các tổ chức Đảng, Đoàn thể trong nhà trường nhằm thực hiện chiến lược phát t

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN THẾ ANH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐỒNG THỊNH -

HUYỆN SÔNG LÔ - TỈNH VĨNH PHÚC

ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2017

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN THẾ ANH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐỒNG THỊNH -

HUYỆN SÔNG LÔ - TỈNH VĨNH PHÚC

ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Trần Trung

HÀ NỘI - 2017

LỜI CẢM ƠN

Tác giả luận văn chân thành cảm ơn Ban giám hiệu Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà nội đã tạo điều kiện thuận lợi để tác giả hoàn thành chương trình cao học Quản lý giáo dục và hoàn thành luận văn này

Tác giả bày tỏ lòng tri ân đến quý thầy, cô trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà nội đã tận tình truyền đạt kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm và hướng dẫn cách thức nghiên cứu, tìm kiếm tri thức khoa học

Đặc biệt, tác giả xin gửi đến PGS TS Trần Trung lòng biết ơn sâu sắc về

sự hướng dẫn tận tình, trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn Tác giả trân trọng cảm ơn lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Sông

Lô, trường THCS Đồng Thịnh đã tạo điều kiện để tác giả học xong chương trình khóa học

Trong quá trình khảo sát, thu thập số liệu, tác giả trân trọng cảm ơn lãnh trường THCS Yên Thạch, trường THCS Đức Bác, trường THCS Tứ Yên, trường THCS Sông Lô, trường THCS Cao Phong, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc đã cung cấp thông tin, hỗ trợ tận tình, tạo điều kiện để tác giả hoàn thành luận văn

Mặc dù đã cố gắng rất nhiều nhưng luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót Kính mong nhận được sự chỉ bảo của quý thầy cô, sự góp ý của bạn

bè đồng nghiệp và những người quan tâm để luận văn được hoàn thiện hơn Tác giả rất mong muốn sau khi luận văn hoàn thiện góp phần giúp công tác quản lý tổ chuyên môn ở trường THCS Đồng Thịnh đạt hiệu quả cao hơn Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng năm 2017

Tác giả

Trần Thế Anh

CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT Viết tắt Nguyên gốc

BGH Ban Giám hiệu

NCBH Nghiên cứu bài học

NCKHKT Nghiên cứu khoa học kỹ thuật

MỤC LỤC

Lời cảm ơn i

Các chữ cái viết tắt ii

Danh mục bảng iv

Danh mục biểu đồ, sơ đồ v

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 8

1.1 Tổng quan nghiên cứu về quản lý hoạt động của tổ chuyên môn trong bối cảnh đổi mới giáo dục 8

1.1.1 Một số quan điểm theo các tài liệu nước ngoài 8

1.1.2 Nghiên cứu trong nước 9

1.2 Một số khái niệm cơ bản 11

1.2.1 Quản lý giáo dục 11

1.2.2 Tổ chuyên môn 12

1.2.3 Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn 13

1.3 Hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THCS trong bối cảnh đổi mới 14

1.3.1 Tổ chuyên môn ở trường THCS trong bối cảnh đổi mới giáo dục 14

1.3.2 Các nội dung hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THCS trong bối cảnh đổi mới 15

1.4 Các nội dung quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THCS 19

1.4.1 Triển khai các chức năng quản lý trong quản lý hoạt động của tổ chuyên môn 19

1.4.2 Các biện pháp quản lý tổ chuyên môn đã áp dụng 22

1.4.3 Các yêu cầu quản lý tổ chuyên môn 23

1.5 Phân cấp quản lý giáo dục 29

1.5.1 Nguyên tắc quy định trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục 29

1.5.2 Trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục của các cấp 29

1.6 Những yếu tố tác động tới hoạt động của tổ chuyên môn trường THCS của bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 33

1.6.1 Chủ trương đổi mới nhà trường của các cấp quản lý 33

1.6.2 Bộ chương trình giáo dục tổng thể (dự thảo) 36

Kết luận chương 1 40

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐỒNG THỊNH VÀ MỘT SỐ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRONG HUYỆN SÔNG LÔ – TỈNH VĨNH PHÚC 41

2.1 Khái quát về huyện Sông Lô 41

2.2 Khái quát về Giáo dục và đào tạo huyện Sông Lô 41

2.3 Khái quát về đặc điểm KT-XH xã Đồng Thịnh, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc 43

2.4 Sơ lược về trường THCS Đồng Thịnh huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc 44

2.4.1 Đội ngũ giáo viên, đội ngũ cán bộ quản lý 45

2.4.2 Quy mô trường lớp 45

2.4.3 Nhu cầu học tập của học sinh 45

2.4.4 Chất lượng giáo dục 46

2.5 Thực trạng hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THCS Đồng Thịnh và một số trường THCS huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc trong những năm gần đây 47

2.5.1 Nhận thức của GV và CBQL về vai trò của tổ chuyên môn ở trường THCS 47

2.5.2 Thực trạng các hoạt động của tổ chuyên môn ở một số trường THCS huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc trong những năm gần đây 48

2.6 Thực trạng công tác quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THCS Đồng Thịnh, và một số trường THCS huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc trong bối cảnh đổi mới giáo dục 59

2.6.1 Thực trạng nhận thức tầm quan trọng về công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THCS trong bối cảnh đổi mới 59

2.6.2 Thực trạng vấn đề thực hiện các chức năng quản lí hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THCS Đồng Thịnh và một số trường THCS huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc 61

2.6.3 Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động hoạt động

của tổ chuyên môn ở trường THCS Đồng Thịnh và một sô trường

THCS huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc 61

Kết luận chương 2 64

CHƯƠNG 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐỒNG THỊNH – HUYỆN SÔNG LÔ – TỈNH VĨNH PHÚC 65

3.1 Yêu cầu việc đề xuất các biện pháp 65

3.2 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 65

3.2.1 Đảm bảo tính hệ thống cấu trúc 66

3.2.2 Đảm bảo tính thực tiễn 66

3.2.3 Đảm bảo tính hiệu quả 66

3.2.4 Đảm bảo tính kế thừa 67

3.3 Những biện pháp quản lý được đề xuất nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn ở trường THCS Đồng Thịnh đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 67

3.3.1 Biện pháp 1: Quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên, lực lượng đóng vai trò quyết định nâng cao chất lượng giáo dục 67

3.3.2 Biện pháp 2: Quản lý việc xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn 69

3.3.3 Biện pháp 3: Quản lý nề nếp, nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn 71

3.3.4 Biện pháp 4: Kiểm tra các hoạt động của tổ chuyên môn 73

3.3.5 Biện pháp 5: Quản lý việc kiểm tra, đánh giá học sinh 75

3.3.6 Biện pháp 6: Kiểm tra việc thực hiện chương trình giảng dạy 77

3.3.7 Biện pháp 7: Quản lý công tác tự bồi dưỡng của giáo viên 79

3.3.8 Biện pháp 8: Quản lý cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học 80

3.4 Kết quả khảo nghiệm về tính cần thiết, khả thi của các biện pháp 82

3.5 Phân cấp chủ thể quản lý cho các biện pháp 87

Kết luận chương 3 88

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 89

TÀI LIỆU THAM KHẢO 92

PHỤ LỤC 94

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Số lượng CB, GV trường THCS Đồng Thịnh 45Bảng 2.2 Quy mô trường lớp trường THCS Đồng Thịnh 45Bảng 2.3 Chất lượng giáo dục 46Bảng 2.4 Thống kê xếp loại giờ dạy và hồ sơ chuyên môn của 5 trường

THCS (Số liệu kiểm tra, đánh giá của phòng Giáo dục trong 5 trường THCS cụm phía nam huyện Sông lô) 55Bảng 2.5 Thực trạng nhận thức về tầm quan trọng của quản lý hoạt động tổ

chuyên môn 59Bảng 2.6 Vai trò quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng 60Bảng 3.1 Tính cấp thiết, khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động của tổ

chuyên môn 83Bảng 3.2 Thống kê kết quả khảo sát mức độ cần thiết và mức độ khả thi của

8 biện pháp đề xuất 86Bảng 3.3 Phân cấp chủ thể quản lý cho các biện pháp 87

DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

Biểu đồ 3.1 Tương quan giữa mức độ cấp thiết và tính khả thi của các biện

pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn 85

Sơ đồ 1.1 Mối quan hệ giữa các chức năng trong chu trình quản lí 21

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Với yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, đặc biệt là yêu cầu chuyển mô hình phát triển nền kinh tế từ chiều rộng sang chiều sâu, cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả, đủ sức cạnh tranh, từng bước đi vào nền kinh tế tri thức, vươn lên sánh vai cùng các nước tiên tiến trên thế giới, nếu không có những chủ nhân xứng đáng, không có nguồn nhân lực đông đảo với chất lượng cao, sẽ khó thực hiện được mục tiêu đề ra

Đảng ta đã xác định: gắn kết chặt chẽ phát triển nguồn nhân lực với phát triển

và ứng dụng khoa học, công nghệ, giáo dục và đào tạo là một trong ba khâu đột phá để đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020, tạo tiền đề vững chắc cho phát triển cao hơn trong giai đoạn tiếp theo Như vậy cũng có thể nói rằng, đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là một trong những nhân tố quan trọng quyết định sự thành công của công nghiệp hóa, hiện đại hóa và thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Trong quá trình toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, thực chất cạnh tranh giữa các quốc gia hiện nay là cạnh tranh về chất lượng nguồn nhân lực Chính vì vậy, đổi mới giáo dục đang là một xu thế tất yếu mang tính toàn cầu Nước nào không đổi mới, hoặc cải cách giáo dục không thành công, nước

đó sẽ mất khả năng cạnh tranh trên trường quốc tế và sẽ bị tụt hậu xa hơn Nhiều quốc gia đã và đang tiến hành cải cách để hướng tới một nền giáo dục hiện đại Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là để góp phần bồi đắp, xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, tạo nền tảng tinh thần vững chắc cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước, theo đúng tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định: sứ mệnh của giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây dựng đất nước, xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam; trong đó cần phát triển nhanh

nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, tập trung vào việc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân Đất nước ta phải tiến hành đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục là một tất yếu khách quan

Ngày ngày 04 tháng 11 năm 2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI đã ban hành nghị quyết Số: 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, nghị quyết đã khẳng định: Thực trạng lĩnh vực giáo dục và đào tạo nước ta đã đạt được những thành tựu quan trọng, góp phần to lớn vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Cụ thể là: Đã xây dựng được hệ thống giáo dục và đào tạo tương đối hoàn chỉnh từ mầm non đến đại học Cơ sở vật chất, thiết bị giáo dục, đào tạo được cải thiện rõ rệt và từng bước hiện đại hóa Số lượng học sinh, sinh viên tăng nhanh, nhất là ở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp Chất lượng giáo dục và đào tạo có tiến bộ, đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục phát triển cả về số lượng và chất lượng, với cơ cấu ngày càng hợp lý Chi ngân sách cho giáo dục và đào tạo đạt mức 20% tổng chi ngân sách nhà nước Xã hội hóa giáo dục được đẩy mạnh;

hệ thống giáo dục và đào tạo ngoài công lập góp phần đáng kể vào phát triển giáo dục và đào tạo chung của toàn xã hội Công tác quản lý giáo dục và đào tạo

có bước chuyển biến nhất định Cơ hội tiếp cận giáo dục có nhiều tiến bộ, nhất

là đối với đồng bào dân tộc thiểu số và các đối tượng chính sách; cơ bản bảo đảm bình đẳng giới trong giáo dục và đào tạo

Tuy nhiên, chất lượng, hiệu quả giáo dục và đào tạo còn thấp so với yêu cầu, nhất là giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp Hệ thống giáo dục và đào tạo thiếu liên thông giữa các trình độ và giữa các phương thức giáo dục, đào tạo; còn nặng lý thuyết, nhẹ thực hành Đào tạo thiếu gắn kết với nghiên cứu khoa học, sản xuất, kinh doanh và nhu cầu của thị trường lao động; chưa chú trọng đúng mức việc giáo dục đạo đức, lối sống và kỹ năng làm việc Phương pháp giáo dục, việc thi, kiểm tra và đánh giá kết quả còn lạc hậu, thiếu thực chất Quản lý giáo dục và đào tạo còn nhiều yếu kém Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục bất cập về chất lượng, số lượng và cơ cấu; một bộ phận chưa theo

kịp yêu cầu đổi mới và phát triển giáo dục, thiếu tâm huyết, thậm chí vi phạm đạo đức nghề nghiệp [5;80] Để khắc phục những vấn đề yếu kém bất cập trên, cần thực hiện tốt định hướng đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo

Thực hiện theo nghị quyết này Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xác định xu hướng đổi mới toàn diện giáo dục, trong đó có sự cần thiết của hoạt động TCM, nên đã chỉ đạo nhiều bước cải cách quan trọng nhằm nâng cao chất lượng dạy và học

Đó là việc đưa vào giảng dạy thử nghiệm sách giáo khoa mới với hình thức, nội dung và phương pháp giảng dạy theo hướng lấy học sinh làm trung tâm, học sinh được phát triển năng lực và phẩm chất, chú trọng sự phối hợp các kỹ năng, đặc biệt là kỹ năng tự khám phá, kỹ năng hoạt động tập thể, điều này đòi hỏi các

tổ nhóm chuyên môn phải đổi mới hoạt động Ở các nhà trường cũng đã xác

định đổi mới hoạt động của TCM hiện nay không thể chỉ là phong trào, mà phải

là một yêu cầu bắt buộc với mọi giáo viên Tuy nhiên, việc thực hiện đổi mới hoạt động của TCM ở các trường THCS chưa phải là nhiều, và còn mang tính hình thức, chiếu lệ do chưa có những biện pháp quản lý phù hợp và hiệu quả Trong nhà trường THCS, TCM là một bộ phận cấu thành trong bộ máy tổ chức, quản lý Các tổ, nhóm chuyên môn có mối quan hệ hợp tác chặt chẽ với nhau, phối hợp cùng các bộ phận nghiệp vụ khác và các tổ chức Đảng, Đoàn thể trong nhà trường nhằm thực hiện chiến lược phát triển của nhà trường, chương trình giáo dục và các hoạt động khác nhằm hoàn thành các mục tiêu giáo dục hướng tới mục đích giáo dục Hoạt động của TCM là thiết yếu, chủ lực, góp phần đáng kể vào việc nâng cao chất lượng giáo dục Mọi công tác chuyên môn được bàn bạc, thống nhất và đi đến việc thực hiện đều phải qua các cuộc thảo luận giữa các thành viên trong tổ nhằm đảm bảo hiệu quả đúng theo mọi tiến độ của kế hoạch năm học đã được xây dựng

TCM có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc xây dựng kế hoạch hoạt động, xây dựng chương trình giảng dạy bộ môn, quản lý giáo viên trong tổ một cách

cụ thể, theo sát các lớp học, người học, cập nhật tình hình chất lượng học sinh cũng như trình độ, năng lực của giáo viên trong công tác giảng dạy và giáo dục

ở nhà trường

Mặt khác, đổi mới hoạt động của TCM không thể là hoạt động ngày một ngày hai, cần có sự kiên trì và cần có sự đầu tư về mọi mặt; vì vậy cần phải có cách nhìn nhận đổi mới hoạt động TCM trong tư duy hệ thống và phải có sự tác động của nhiều yếu tố Những vấn đề đặt ra trong thực hiện đổi mới hoạt động TCM, những cản trở quan sát được trong thực tế sẽ khó được giải quyết nếu chỉ dựa vào sự tự giác, điều kiện chủ quan của giáo viên mà bỏ qua nhiều yếu tố khác thuộc các cấp độ khác nhau, như hệ thống quản lí từ TCM đến nhà trường và các cấp quản lí ngành

Xuất phát từ những yêu cầu cả về mặt lý luận và thực tiễn trên, vừa là người quản lý nhà trường, vừa là quản lí TCM và trực tiếp đứng lớp, tác giả băn khoăn

về chất lượng hoạt động TCM và mối quan hệ với công tác quản lý, chỉ đạo hoạt động của TCM trường THCS Đồng Thịnh, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay, để đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện trong giáo dục thì phải nhìn nhận ở những góc độ nào, lựa chọn những phương pháp hoạt động nào, công tác quản lý ra sao để TCM hoạt động có hiệu quả nhất?

Để đi tìm câu trả lời cho các câu hỏi trên, tác giả chọn đề tài nghiên cứu là:

“Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở trường Trung học cơ sở Đồng Thịnh - huyện Sông Lô - tỉnh Vĩnh Phúc đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục”

2 Mục đích nghiên cứu

Nâng cao hiệu quả hoạt động của TCM trường THCS Đồng Thịnh nói riêng

và một số trường THCS trong huyện Sông Lô nói chung, thông qua một số biện

pháp quản lý

3 Khách thể, đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Hoạt động tổ chuyên môn ở trường THCS

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THCS

Đồng Thịnh, huyện Sông, tỉnh Vĩnh Phúc trong bối cảnh đổi mới giáo dục

Thời gian khảo sát từ năm 2012 đến năm 2016

4 Câu hỏi nghiên cứu

Các nội dung hoạt động và các biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn trước đây không thể đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục Để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay, thì hoạt động của tổ chuyên môn và quản lý hoạt

động của tổ chuyên môn cần có những biện pháp gì?

5 Giả thuyết khoa học

Công tác chuyên môn là hoạt động chủ yếu, quyết định sự tồn tại và phát triển của nhà trường TCM là một bộ phận cấu thành, nơi thực thi trực tiếp nhiệm vụ dạy học và giáo dục HS Một nhà trường chỉ có thể thay đổi, phát triển bằng chính nội lực của mình Đối với trường THCS động lực quan trọng để phát triển chính là do yếu tố tăng trưởng chất lượng giáo dục của đơn vị tổ quyết định Nhưng trong thực tế, vì nhiều lý do khách quan và chủ quan, nên công tác này chưa được quan tâm đúng mức; chính vì vậy hoạt động của TCM không thực sự phát huy hết sức mạnh nội lực vốn có của mình để tạo ra những sản phẩm giáo dục nhiều về quy mô và tốt về chất lượng cho xã hội

Hoạt động của TCM ở trường THCS Đồng Thịnh và một số trường THCS trong huyện Sông Lô nếu chú trọng tìm và áp dụng một số biện pháp quản lý phù hợp từ lập kế hoạch, tổ chức chỉ đạo và kiểm tra đánh giá, thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về hoạt động của TCM ở bậc THCS, công tác quản lý hoạt động TCM ở trường THCS

- Khảo sát thực trạng hoạt động và công tác quản lý TCM ở trường THCS Đồng Thịnh, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc

- Trên cơ sở phân tích thực trạng và nguyên nhân, đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động công tác quản lý ở trường THCS Đồng Thịnh, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc

7 Các nhóm phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết

- Phân tích, tổng hợp những tư liệu, tài liệu lý luận về quản lý hoạt động của TCM ở trường THCS để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

- Phân tích lịch sử, lô gic các kết quả nghiên cứu lý luận và những kết quả khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động của TCM ở trường THCS để xác lập cơ sở lý luận và thực tiễn của việc xác định các biện pháp quản lý hoạt động của TCM ở trường THCS Đồng Thịnh, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra: Điều tra khảo sát, lấy ý kiến của các nhà quản lý, các nhà giáo dục, giáo viên THCS để tìm hiểu thực trạng quản lý hoạt động của TCM ở trường THCS Đồng Thịnh, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc

- Phương pháp quan sát sư phạm: Quan sát hoạt động của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh trong trường nhằm đánh giá thực trạng quản lý hoạt động của TCM ở trường THCS Đồng Thịnh, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc

- Phương pháp đàm thoại: Phỏng vấn sâu các cán bộ quản lý quản lý, các giáo viên cốt cán tại các trường THCS về thực trạng và hiệu quả của các biện pháp quản lý hoạt động của TCM ở trường THCS Đồng Thịnh - huyện Sông Lô - tỉnh Vĩnh Phúc

- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: Thu thập, lấy ý kiến của các chuyên gia, các cán bộ quản lý có kinh nghiệm, về quản lý hoạt động của TCM ở trường THCS để định hướng cho việc xây dựng cơ sở lý luận của đề tài và nghiên cứu thực trạng, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động của TCM ở trường THCS Đồng Thịnh, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc

- Phương pháp khảo nghiệm: Tổ chức khảo nghiệm về sự cần thiết và tính khả thi của các biện quản lý hoạt động của TCM ở trường THCS Đồng Thịnh, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc

7 3 Nhóm phương pháp xử lý số liệu

Tác giả sử dụng một số phương pháp toán học như: Toán thống kê, tính trung bình cộng, tính tỷ lệ phần trăm để xử lý số liệu thu được nhằm đảm bảo độ tin cậy và tính khách quan của kết quả nghiên cứu

8 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

8.1 Ý nghĩa lý luận

Tổng kết lý luận về công tác quản lý hoạt động TCM hiện nay ở các trường

THCS, chỉ ra những thành công và mặt hạn chế, cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng một số phương pháp quản lý hiệu qủa cho hoạt động này để đáp ứng yêu cầu đổi mới

8.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng cho công tác quản lý hoạt động của TCM ở các trường THCS huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục

9 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, luận văn được trình bày theo 3 chương

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động của tổ chuyên môn trường

trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục

Chương 2 Thực trạng công tác quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở

trường trung học cơ sở Đồng Thịnh và một số trường trung học cơ sở trong huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc

Chương 3 Các biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ

chuyên môn ở trường trung học cơ sở Đồng Thịnh, đáp ứng yêu cầu đổi mới Luận văn có danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục kèm theo

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

1.1 Tổng quan nghiên cứu về quản lý hoạt động của tổ chuyên môn trong bối cảnh đổi mới giáo dục

1.1.1 Một số quan điểm theo các tài liệu nước ngoài

Nghiên cứu biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng dạy học của giáo viên THCS là một vấn đề tưởng như đơn giản nhưng lại rất khó khăn, phức tạp và cơ bản Vì thực chất công tác quản lý hoạt động chuyên môn có mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng dạy học của giáo viên THCS

Việc nâng cao chất lượng dạy học trong các nhà trường nói chung và nhà trường THCS nói riêng từ lâu đã trở thành vấn đề quan tâm của các nước trên thế giới Nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển Giáo dục và Đào tạo của xã hội, nâng cao chất lượng giảng dạy, vai trò đóng góp của các biện pháp là hết sức quan trọng Đây là vấn đề luôn luôn được các nhà khoa học trong và ngoài nước quan tâm Họ nghiên cứu thực tiễn các nhà trường để tìm ra biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn sao cho có hiệu quả nhất

Các nghiên cứu quản lý giáo dục Xô Viết đã cho rằng: “ Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạt động của đội ngũ giáo viên” với kinh nghiệm 26 năm làm hiệu trưởng VAXukhomlin xiki (VA.Xukhomilinki - Một số kinh nghiệm lãnh đạo của hiệu trưởng trường THPT) đã tổng kết được những thành công cũng như thất bại của mình Cùng với nhiều tác giả khác ông đã đưa ra một số biện pháp quản lý ở nhà trường như: Việc phân công công việc hợp lý qua các thành viên trong BGH, hiệu trưởng và phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn; tổ trưởng chuyên môn hay việc phân cấp quản lý rõ rãng Tác giả nhấn mạnh đến sự phối hợp chặt chẽ, sự thống nhất quản lý giữa hiệu trưởng và phó hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn để đạt mục tiêu đề ra

Trong những trang viết của mình,V.A.Xukhomlinki cũng như các tác giả V.PXtrezicodin, Gigoocscaia, Zakhonôp đều cho rằng một trong những chức năng quản lý nhà trường là phải xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, phát huy được tính chủ động, sáng tạo trong lao động và tạo ra khả năng ngày càng hoàn thiện tay nghề sư phạm của họ Muốn xây dựng đội ngũ giáo viên có trình

độ chuyên môn, tâm huyết với nghề, người quản lý phải có quyền lựa chọn đội ngũ giáo viên cho trường mình, đó là những người yêu trẻ, phải biết giao tiếp với trẻ, nắm vững chuyên môn giảng dạy, nắm vững các khoa học có liên quan các môn trong nhà trường, vận dụng linh hoạt lý luận dạy học, lý luận giao tiếp, tâm lý học [1, tr 18]

Người quản lý phải biết đề ra yêu cầu nâng cao trình độ chuyên môn của từng giáo viên trong trường, từ đó có nội dung, hình thức tổ chức bồi dưỡng cho phù hợp Những biện pháp bồi dưỡng có hiệu quả được các tác giả đề cập đến là tổ chức cho giáo viên học tập có hệ thống về triết học, kinh tế chính trị học, với các hình thức phong phú và hấp dẫn, trao đổi thông tin, triển lãm khoa học, giao lưu với giáo viên dạy giỏi nhằm mục đích: Nâng cao nhận thức của giáo viên về chủ nghĩa Mác - Lê nin, nâng cao trình độ về bộ môn mình dạy, đồng thời cũng hoàn thiện tay nghề sư phạm của mình

1.1.2 Nghiên cứu trong nước

Ở Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu chủ yếu về mặt lý luận như quản lý và chức năng quản lý, về tiêu chuẩn và phẩm chất cần có của người quản lý, vai trò của người quản lý ở trường THCS, về sự liên hệ giữa khoa học quản lý và khoa học khác Các công trình nghiên cứu riêng về chân dung người quản lý ở trường học, có thể kể đến các tác giả: Nguyễn Ngọc Quang, Hà Sỹ Hồ,

Lê Tuấn, Nguyễn Văn Lê

Trong các công trình đó, các tác giả đã nhấn mạnh vai trò của quản lý trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục Đặc biệt với sự tâm huyết của mình với công tác giáo dục các tác giả đã nhấn mạnh: người quản lý phải là người “luôn luôn biết kết hợp một cách hữu cơ sự quản lý dạy và học (theo nghĩa rộng) với sự quản lý của quá trình bộ phận, hoạt động dạy và học các môn và hoạt động khác

bổ trợ cho hoạt động dạy và học nhằm làm cho tác động giáo dục được hoàn chỉnh, trọn vẹn”

Biện pháp giáo dục chính trị tư tưởng cho giáo viên và bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ để xây dựng tiềm lực chuyên môn cho đội ngũ giáo viên cũng là biện pháp không thể thiếu được mà phải làm thường xuyên liên tục Công tác thi đua

và khen thưởng trong quá trình quản lý là vấn đề rất quan trọng Bởi vì thi đua là động lực cho mọi thành viên phát huy hết khả năng, trí tuệ, động viên lẫn nhau dạy thật tốt, học thật tốt, làm cho chất lượng và hiệu quả giáo dục ngày một nâng cao hơn

Về vai trò công tác quản lý trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, phải không ngừng cải tiến nâng cao chất lượng, điều hành và quản lý của mình để qua đó tác động có hiệu quả vào quá trình cải tiến chất lượng ở các khâu, các bộ phận của hệ thống giáo dục cấp vi mô cũng như cấp vĩ mô Các công trình khoa học này với tầm vóc quy mô cũng như ý nghĩa, lý luận và thực tiễn nhất định trong quản lý giáo dục, quản lý trường học Vấn đề bức xúc trong chiến lược và phát triển giáo dục mà nước ta cần: Đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương pháp và quản lý Giáo dục và Đào tạo Gần đây một số luận văn thạc sỹ khoa học giáo dục chuyên ngành quản lý giáo dục bước đầu tổ chức nghiên cứu thực trạng và

hệ thống được một số vấn đề về quản lý cũng như đề xuất một số biện pháp quản lý như các đề tài:

- Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THPT Yên Mỹ tỉnh Hưng Yên, của Luyện Ngọc Thắng, năm 2014

- Quản lý hoạt động nghiên cứu bài học tại tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường tiểu học Phương Mai quận Đống Đa thành phố Hà Nội, của Trần Thúy Hòa, năm 2015

- Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường THCS huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh, của Nguyễn Thị Thu Hà, năm 2010

- Quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Hà Giang, của Triệu Thị Chính, năm 2010

- Biện pháp quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng trường THPT Ngô Gia Tự tỉnh Bắc Ninh, của Nguyễn Hữu Hùng, năm 2010

Các nghiên cứu trên nhìn chung đã bàn một số các biện pháp quản lý trên cơ

sở quản lý hoạt động DH, TCM trong nhà trường Tuy nhiên, các tác giả chưa đề cập đến nhiều các các biện pháp để phát huy được vai trò, khả năng, năng lực tự chủ của TCM, các giải pháp xây dựng TCM

Vấn đề quản lý hoạt động TCM là một vấn đề khó khăn, phức tạp nhưng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao chất lượng DH và chất GD trong nhà trường Tuy nhiên, việc nghiên cứu quản lý hoạt động TCM trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc có rất ít tác giả đưa ra các đề tài nghiên cứu Để góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động TCM ở trường THCS, cần có một nghiên cứu hệ thống

Theo P.V.Khuđôminxky: QLGD là tác động có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức và có mục đích của các chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các khâu của hệ thống (Bộ Giáo dục và Đào tạo, các địa phương, đến nhà trường) nhằn mục đích đảm bảo việc giáo dục cho thế hệ trẻ, đảm bảo sự phát triển toàn diện, hài hòa của họ

Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: QLGD theo nghĩa tổng quát là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm thúc đẩy công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội

Theo tác giả Nguyễn Kỳ, Bùi Trọng Tuân: QLGD được hiểu là những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể quản lý đến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ cấp cao nhất đến các cơ sở giáo dục là nhà trường) nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội

Tác giả Trần Kiểm cho rằng: QLGD là hoạt động tự giác của chủ thể quản lý

nhằm huy động, tổ chức, điều phối điều chỉnh, giám sát,…một cách có hiệu quả

các nguồn lực giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển KT - XH

Từ những quan điểm và khái niệm trên, có thể hiểu: QLGD là hệ thống những tác động có tổ chức có định hướng của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đưa hoạt động giáo dục của từng cơ sở và của toàn bộ hệ thống giáo dục đạt mục tiêu đã đề ra [22, tr.61]

1.2.2 Tổ chuyên môn

TCM được quy định tại khoản 1 Điều 16 Chương II của Điều lệ Trường THCS, trường THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học như sau: Hiệu trưởng, các Phó Hiệu trưởng, giáo viên, viên chức làm công tác thư viện, thiết bị giáo dục, cán bộ làm công tác tư vấn cho học sinh của trường trung học được tổ chức thành tổ chuyên môn theo môn học, nhóm môn học hoặc nhóm các hoạt động ở từng cấp học THCS, THPT Mỗi tổ chuyên môn có tổ trưởng, từ 1 đến 2 tổ phó chịu sự quản lý chỉ đạo của Hiệu trưởng, do Hiệu trưởng bổ nhiệm trên cơ sở giới thiệu của tổ chuyên môn và giao nhiệm vụ vào đầu năm học.[25, tr 12] TCM trong các nhà trường được kiện toàn sau mỗi năm học Căn cứ vào tình hình cụ thể của nhà trường mà HT quyết định thành lập TCM cho phù hợp Có những TCM gồm hai hoặc ba nhóm chuyên môn sinh hoạt với nội dung giảng dạy khác nhau (như Sinh - Kỹ, Thể dục - Quốc phòng ) có những TCM chỉ hoạt động dạy trên một chuyên môn duy nhất Đặc điểm nổi bật của TCM trong các nhà trường THCS là hầu hết các thành viên trong tổ đều được đào tạo ở trình

độ chuyên môn có bằng cấp đạt chuẩn và trên chuẩn theo quy định, tuy tay nghề

và thâm niên công tác có thể khác nhau, song tất cả các thành viên trong TCM đều có thể hoạt động chuyên môn trên cùng đối tượng, nội dung chương trình như nhau

- TCM là nơi thực hiện mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước, của Bộ, Sở, địa phương và của nhà trường về giáo dục

- TCM chịu trách nhiệm trực tiếp thực hiện quá trình đổi mới PP để nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường

- Hoạt động của TCM là hoạt động chuyên môn, hoạt động chính là hoạt động

giảng dạy trên phân môn chính mà các thành viên của tổ đã được đào tạo theo chương trình đào tạo ở trường đại học theo quy định hiện hành của Bộ GD&ĐT Hoạt động chuyên môn là hoạt động quan trọng nhất trong các nhà trường, hoạt động này có vai trò quyết định đến chất lượng giáo dục của nhà trường Hoạt động của TCM phải bám sát nội dung chương trình dạy học theo quy định của

Bộ giáo dục, Sở giáo dục và của nhà trường

Hoạt động của TCM trong nhà trường bao gồm:

- Hoạt động giảng dạy của các GV ở trên lớp theo phân phối chương trình; hoạt động kiểm tra, đánh giá HS theo quy định của Bộ GD&ĐT

- Hoạt động bồi dưỡng, nâng cao năng lực học tập cho HS khá giỏi và phụ đạo cho HS yếu kém theo kế hoạch của nhà trường

- Hoạt động tự học, tự bồi dưỡng theo chuyên đề bồi dưỡng GV theo chu kỳ hàng năm của Bộ GD&ĐT

- Hoạt động nghiên cứu khoa học, viết sáng kiến kinh nghiệm và tổ chức các hoạt động giáo dục, hoạt động ngoại khóa khác

- Ngoài các hoạt động trên, các thành viên trong TCM còn phải tham gia các công tác khác như: Công tác Đảng, công tác đoàn thể, công tác hội chữ thập đỏ, công tác chủ nhiệm…khi được nhà trường giao nhiệm vụ

Như vậy, với chức năng nhiệm vụ nêu trên cho thấy TCM là đơn vị tế bào, là đơn vị thi công một hạng mục nhất định trong quá trình hoạt động giáo dục của nhà trường THCS TCM có cấu trúc nhân sự và cấu trúc này có tính chỉnh thể, vừa là một đơn vị cơ bản liên quan đến các đơn vị khác trong chỉnh thể nhà trường

1.2.3 Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn

Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THCS là các thao tác, hành động quản lý ở bậc THCS của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm thực hiện các hoạt động chuyên môn của tổ khối chuyên môn Đây là các hoạt động được quy định cụ thể trong luật giáo dục, trong điều lệ trường phổ thông và trong các văn bản dưới luật của Bộ Giáo dục và Sở Giáo dục

Các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn được thực hiện song song

với các hoạt động chuyên môn của tổ khối, là sự hỗ trợ tích cực trong việc nâng cao chất lượng hoạt động tổ khối chuyên môn, gián tiếp góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường

1.3 Hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THCS trong bối cảnh đổi mới

1.3.1 Tổ chuyên môn ở trường THCS trong bối cảnh đổi mới giáo dục

Tổ chuyên môn có chức năng, nhiệm vụ, vai trò rất quan trọng trong việc triển khai, thực hiện các nhiệm vụ giáo dục của nhà trường Có thể khẳng định hoạt động của tổ chuyên môn tốt, thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ như điều lệ trường trung học đã qui định sẽ góp phần tích cực, quyết định đến việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đáp ứng được những yêu cầu trong quá trình đổi mới giáo dục Chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn phụ thuộc nhiều vào kế hoạch, hoạt động của nhà trường, vào sự lãnh đạo của Ban giám hiệu

Trong các năm trước hoạt động của tổ chuyên môn của trường THCS chưa đi vào thực chất để nâng cao chất lượng dạy học, sinh hoạt tổ chuyên môn còn nặng về giải quyết sự vụ, thi đua Họp tổ chuyên môn chưa đều, còn mang tính hình thức, nội dung họp chưa phù hợp sát thực với yêu cầu thực tiễn đặt ra, tổ trưởng còn lúng túng trong điều hành, chỉ đạo, chưa phát huy vai trò tích cực của các thành viên trong tổ

Trước tình hình thực tế của trường, trước các đòi hỏi bức bách phải nâng cao hơn nữa chất lượng giáo dục nhằm đáp ứng được những yêu cầu trong quá trình

đổi mới, và thực hiện tốt cuộc vận động hai không của Bộ GD&ĐT: “Nói không

với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục, chống ngồi nhằm lớp, không vi phạm đạo đức nhà giáo ”

Trong các văn bản hướng dẫn nhiệm vụ năm học của Sở giáo dục đào tạo Vĩnh Phúc và của Phòng GD & ĐT huyện Sông Lô hàng năm chỉ đạo cho các

đơn vị trường học làm tốt công việc cải tiến nội dung, nâng cao chất lượng sinh

hoạt tổ chuyên môn, coi đây là một trong những nhiệm vụ cơ bản, thiết thực để

nâng cao chất lượng dạy - học, thực hiện đổi mới giáo dục

Người làm công tác quản lý trường THCS thì phải cùng tập thể cán bộ, giáo viên của trường không ngừng tìm tòi, cải tiến để nâng cao chất lượng hoạt động

của các tổ chuyên môn góp phần trong việc nâng cao chất lượng dạy và học

1.3.2 Các nội dung hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THCS trong bối cảnh đổi mới

1.3.2.1 Tổ chức cho đội ngũ giáo viên học tập nắm vững mục tiêu, nội dung, chương trình dạy học và giáo dục

* Về mục đích:

Tổ chức cho đội ngũ giáo viên học tập nắm vững mục tiêu, nội dung, chương trình dạy học và giáo dục để giáo viên căn cứ vào đó xây dựng kế hoạch thực hiện nhiệm vụ dạy học và giáo dục của cá nhân đúng hướng theo các quy định Nội dung, chương trình dạy học và giáo dục hầu như không có thay đổi lớn trong các năm học, mục tiêu giáo dục được xây dựng theo từng giai đoạn Việc

tổ chức cho giáo viên học tập nắm vững mục tiêu giáo dục ở đây là muốn nói đến mục tiêu giáo dục của địa phương xây dựng phù hợp với tình hình và điều kiện thực tế

đổi mới phương pháp dạy học, làm cho mọi giáo viên, mọi bộ phận trong nhà trường nâng cao nhận thức, thống nhất tư tưởng: đổi mới phương pháp dạy học

là yêu cầu cốt lõi của đổi mới giáo dục, điều kiện trực tiếp để nâng cao chất lượng giáo dục, cơ hội phát triển của nhà trường và của mỗi giáo viên, là dịp thử thách vươn lên của đội ngũ, thước đo chất lượng thực hiện chương trình SGK mới của mỗi nhà trường; mặt khác tạo ra sự kích thích đội ngũ lao động, sáng tạo trong việc thực hiện vận dụng phương pháp mới nhằm góp phần nâng cao chất lượng học tập của học sinh

* Về nội dung

Làm cho giáo viên nhận thức rõ:

- Những định hướng cơ bản của đổi mới phương pháp dạy học hiện nay là phát huy tính tích cực tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh

- Những đặc trưng cơ bản của phương pháp tích cực là dạy học thông qua tổ chức các hoạt động của học sinh

- Những yêu cầu và điều kiện để đổi mới phương pháp dạy học có hiệu quả là: nâng cao trình độ giáo viên, giáo viên phải chủ động và sáng tạo trong việc khai thác, phát huy vai trò của sách và thiết bị dạy học

* Về hình thức

Bố trí chọn lựa, sắp xếp lực lượng giáo viên dạy lớp thay sách một cách hợp

lý, tổ chức cho giáo viên đi học các lớp bồi dưỡng hè do Bộ và Sở giáo dục tổ chức Tổ chức học tập, nghiên cứu thường xuyên các tài liệu nghiệp vụ tại tổ, tại nhà trường Tăng cường nghiên cứu, trao đổi thảo luận và vận dụng giải quyết từng vấn đề theo yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học Tổ chức các đợt bồi dưỡng chuyên đề xen kẽ, lồng ghép vào các sinh hoạt chuyên môn của tổ hàng tuần, hàng tháng hoặc lồng ghép vào các kỳ hội giảng, thi giáo viên giỏi

* Chỉ đạo thực hiện

Chỉ đạo tổ/ nhóm chuyên môn chú trọng tất cả các khâu trong quy trình hoạt động: xác định những yêu cầu đổi mới, bàn bạc, xây dựng thiết kế giáo án mẫu theo hướng đổi mới, lần lượt cử giáo viên dạy thử nghiệm và tập thể dự giờ, trao đổi, rút kinh nghiệm

Tổ chức các đợt hội giảng, thi giáo viên dạy giỏi các cấp theo tinh thần đổi mới phương pháp dạy học, thường xuyên mời giáo viên giỏi trong cụm hoặc các chuyên gia về dự giờ, trao đổi Tổ chức cho giáo viên tham quan, học tập các đơn

vị tổ, trường có phong trào và chất lượng dạy học tốt ở trong và ngoài địa phương

1.3.2.3 Đổi mới hoạt động kiểm tra và thiết kế tiến trình dạy học

- Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên theo dõi và điều chỉnh các hoạt động đổi mới nói trên thông qua vai trò của tổ trưởng chuyên môn, đặc biệt thông qua việc tăng cường hoạt động kiểm tra chuyên môn trong nhà trường Kết hợp giữa đánh giá của cá nhân, của tổ chuyên môn và của ban giám hiệu về tình hình chất lượng thực hiện đổi mới kiểm tra đánh giá trong tập thể tổ, nhóm

và mỗi giáo viên

- Tiến trình dạy học chuyên đề được tổ chức thành các hoạt động học của học sinh, để có thể thực hiện ở trên lớp và ở nhà, mỗi tiết học trên lớp có thể chỉ thực hiện một số hoạt động trong tiến trình sư phạm của phương pháp và kĩ thuật dạy học được sử dụng

1.3.2.4 Tổ chức dạy học và dự giờ

Trên cơ sở các chuyên đề dạy học đã được xây dựng, tổ/nhóm chuyên môn phân công giáo viên thực hiện bài giảng để dự giờ, phân tích và rút kinh nghiệm

về giờ dạy Khi dự giờ, cần tập trung quan sát hoạt động học của học sinh thông

qua việc tổ chức thực hiện các nhiệm vụ học tập với yêu cầu như sau:

- Chuyển giao nhiệm vụ học tập: nhiệm vụ học tập rõ ràng và phù hợp với khả

năng của học sinh, thể hiện ở yêu cầu về sản phẩm mà học sinh phải hoàn thành khi thực hiện nhiệm vụ; hình thức giao nhiệm vụ sinh động, hấp dẫn, kích thích được hứng thú nhận thức của học sinh; đảm bảo cho tất cả học sinh tiếp nhận và sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ

- Thực hiện nhiệm vụ học tập: khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi

thực hiện nhiệm vụ học tập; phát hiện kịp thời những khó khăn của học sinh và

có biện pháp hỗ trợ phù hợp, hiệu quả; không có học sinh bị "bỏ quên"

- Báo cáo kết quả và thảo luận: hình thức báo cáo phù hợp với nội dung học

tập và kĩ thuật dạy học tích cực được sử dụng; khuyến khích cho học sinh trao

đổi, thảo luận với nhau về nội dung học tập; xử lí những tình huống sư phạm nảy sinh một cách hợp lí

- Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập: nhận xét về quá trình thực

hiện nhiệm vụ học tập của học sinh; phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ và những ý kiến thảo luận của học sinh; chính xác hóa các kiến thức mà học sinh đã học được thông qua hoạt động

Mỗi chuyên đề được thực hiện ở nhiều tiết học nên một nhiệm vụ học tập có thể được thực hiện ở trong và ngoài lớp học Vì thế, trong một tiết học có thể chỉ thực hiện một số bước trong tiến trình sư phạm của phương pháp và kĩ thuật dạy học được sử dụng Khi dự một giờ dạy, giáo viên cần phải đặt nó trong toàn bộ tiến trình dạy học của chuyên đề đã thiết kế Cần ghi hình các giờ dạy để sử dụng khi phân tích bài học

1.3.2.5 Phân tích, rút kinh nghiệm bài học

Quá trình dạy học mỗi chuyên đề được thiết kế thành các hoạt động học của học sinh dưới dạng các nhiệm vụ học tập kế tiếp nhau, có thể được thực hiện trên lớp hoặc ở nhà Học sinh tích cực, chủ động và sáng tạo trong việc thực hiện các nhiệm vụ học tập dưới sự hướng dẫn của giáo viên Phân tích giờ dạy theo quan điểm đó là phân tích hiệu quả hoạt động học của học sinh, đồng thời đánh giá việc tổ chức, kiểm tra, định hướng hoạt động học cho học sinh của giáo viên Việc phân tích bài học có thể được căn cứ vào các tiêu chí cụ thể như sau:

ọc Mức độ phù hợp của chuỗi hoạt động học với mục tiêu, nội dung và

phương pháp dạy học được sử dụng

Mức độ rõ ràng của mục tiêu, nội dung, kĩ thuật tổ chức và sản phẩm

cần đạt được của mỗi nhiệm vụ học tập

Mức độ phù hợp của thiết bị dạy học và học liệu được sử dụng để tổ

chức các hoạt động học của học sinh

Mức độ hợp lí của phương án kiểm tra, đánh giá trong quá trình tổ

chức hoạt động học của học sinh

Mức độ sinh động, hấp dẫn học sinh của phương pháp và hình thức

chuyển giao nhiệm vụ học tập

Khả năng theo dõi, quan sát, phát hiện kịp thời những khó khăn của

học sinh

Mức độ phù hợp, hiệu quả của các biện pháp hỗ trợ và khuyến khích

học sinh hợp tác, giúp đỡ nhau khi thực hiện nhiệm vụ học tập

Mức độ hiệu quả hoạt động của giáo viên trong việc tổng hợp, phân tích, đánh

giá kết quả hoạt động và quá trình thảo luận của học sinh

Mức độ tham gia tích cực của học sinh trong trình bày, trao đổi, thảo luận về kết

quả thực hiện nhiệm vụ học tập

Mức độ đúng đắn, chính xác, phù hợp của các kết quả thực hiện nhiệm vụ học

tập của học sinh

1.4 Các nội dung quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THCS

1.4.1 Triển khai các chức năng quản lý trong quản lý hoạt động của tổ chuyên môn

Chức năng quản lý gắn liền với sự xuất hiện và sự tiến bộ của sự phân công

và hợp tác lao động trong quá trình phát triển sản xuất xã hội Trong nền sản xuất thủ công riêng lẻ, một người thợ khi muốn làm ra một sản phẩm phải thực hiện cả một chuỗi những hành động liên tiếp theo quy trình sản xuất từ nguyên liệu đến sản phẩm Chuyển sang nền sản xuất công nghiệp do áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, sự phân công lao động diễn ra theo lối chia quá trình sản xuất thành nhiều công đoạn, mỗi công đoạn có nhiệm vụ thực hiện một dạng hoạt động sản xuất nhất định, được chuyên môn hóa tạo ra số lượng nhiều, chất lượng cao của sản phẩm Phối hợp và liên kết cả chuỗi dây chuyền sản xuất đó lại thành một hệ thống nhất theo một quy trình công nghệ liên tục tạo thành chức năng của hệ thống quản lý Từ đó xuất hiện các hoạt động khác nhau trong một

dây chuyền sản xuất ra một sản phẩm và chức năng quản lý ra đời Chức năng quản lý có 2 loại đó là: chức năng chung và chức năng đặc thù

Qua quá trình học tập, nghiên cứu tôi biết rằng chức năng chung của quản lý được hội tụ và thống nhất ở bốn điểm sau đây:

1.4.1.1 Chức năng lập kế hoạch

Là chức năng hạt nhân quan trọng nhất của quá trình quản lý Kế hoạch được hiểu là tập hợp những mục tiêu cơ bản được sắp xếp theo một trình tự nhất định, logíc với một chương trình hành động cụ thể để đạt được hoạch định, trước khi tiến hành thực hiện những nội dung mà chủ thể quản lý đề ra Kế hoạch đặt ra xuất phát từ đặc điểm tình hình cụ thể của tổ chức và những mục tiêu định sẵn

mà tổ chức có thể hướng tới và đạt được theo mong muốn dưới sự tác động có định hướng của chủ thể quản lý

1.4.1.2 Chức năng tổ chức

Là sắp xếp, bố trí một cách khoa học và phù hợp những nguồn lực (nhân lực, vật lực và tài lực) của hệ thống thành một hệ toàn vẹn nhằm đảm bảo cho chúng tương tác với nhau để đạt được mục tiêu của hệ thống một cách tối ưu nhất, hiệu quả nhất Đây là một chức năng quan trọng, đảm bảo tạo thành sức mạnh của tổ chức để thực hiện thành công kế hoạch [2, tr.70]

1.4.1.3.Chức năng chỉ đạo

Chức năng này có tính chất tác nghiệp, điều chỉnh, điều hành hoạt động của

hệ thống nhằm thực hiện đúng kế hoạch đã định để biến mục tiêu trong dự kiến, chỉ đạo bám sát các hoạt động, các trạng thái vận hành của hệ thống đúng tiến trình, đúng kế hoạch đã định, đồng thời phát hiện ra những sai sót để kịp thời sửa chữa, uốn nắn không làm thay đổi mục tiêu, hướng vận hành của hệ thống nhằm giữ vững mục tiêu chiến lược mà kế hoạch đã đề ra

1.4.1.4 Chức năng kiểm tra đánh giá

Kiểm tra trong quản lý nói chung hay kiểm tra trong quản lý giáo dục nói riêng là quá trình xem xét thực tiễn, đánh giá thực trạng, khuyến khích cái tốt, phát hiện những sai phạm và diều chỉnh nhằm đạt tới những mục tiêu đã đặt ra góp phần đưa toàn bộ hệ thống quản lý lên một trình độ cao hơn [21, tr.181] Trong quá trình kiểm tra nếu phát hiện sai phạm, nhanh chóng điều chỉnh,

sửa chữa, đồng thời tìm ra nguyên nhân thành công, thất bại giúp cho chủ thể quản

lý rút ra được bài học kinh nghiệm để thực hiện cho quá trình quản lý tiếp theo.Tổng hợp tất cả các chức năng quản lý tạo nên nội dung của quá trình quản lý

Nội dung lao động của đội ngũ cán bộ quản lý là cơ sở để phân công lao động quản lý giữa những cán bộ quản lý và là nền tảng để hình thành cấu trúc tổ chức

sự quản lý Điều đáng chú ý là trong quá trình quản lý người quản lý phải thực hiện một dãy chức năng kế tiếp nhau một cách logic, bắt buộc Bắt đầu từ việc xác định mục tiêu và nhiệm vụ quản lý cho đến khi kiểm tra kết quả đạt được và tổng kết quá trình quản lý Mỗi quá trình quản lý xảy ra trong một thời gian cụ thể của một chu trình quản lý nhất định Trong một chu kì quản lý các chức năng

có thể diễn ra đồng thời hoặc kết hợp với việc thực hiện các chức năng khác Ngoài 4 chức năng nêu trên trong chu trình quản lý, chủ thể quản lý phải sử dụng thông tin như một công cụ hay chức năng đặc biệt để thực hiện các chức năng đó Chúng ta có thể biểu diễn chu trình quản lý theo sơ đồ 1.1

Sơ đồ 1.1 Mối quan hệ giữa các chức năng trong chu trình quản lí

Môi trường quản lý

Tiền kế hoạch

Kế hoạch hoá

Chỉ đạo thực hiện

Quản lý là một nghề, một khoa học và là một nghệ thuật Vì vậy, lao động quản lý là lao động cần sự kết hợp hài hòa giữa khoa học chuyên ngành và nghệ thuật quản lý Đối tượng của quản lý là con người, cho nên khi thực hiện lao động quản lý nhà quản lý phải biết kết hợp hài hòa các yếu tố kinh tế, tâm lý, giáo dục, điều kiện thực tế thì mới có thể thành công trong điều hành công việc quản lý của mình

1.4.2 Các biện pháp quản lý tổ chuyên môn đã áp dụng

1.4.2.1 QL hồ sơ GV

Công tác quản lý hồ sơ chuyên môn GV của TCM cho ta thấy nội dung chỉ đạo TCM, định kỳ kiểm tra hồ sơ chuyên môn được cán bộ, GV nhà trường ủng

hộ và đánh giá cao Nhà trường kiểm tra nghiêm túc việc thực hiện quy chế về

hồ sơ, có nhận xét cụ thể, chi tiết kịp thời và có thể yêu cầu điều chỉnh bổ sung khi phát hiện thiếu sót

1.4.2.2 Quản lý công tác dự giờ, rút kinh nghiệm ở tổ chuyên môn

Từ bảng kết quả đánh giá của cán bộ, GV nhà trường về công tác quản lý hoạt động dự giờ, hội giảng, thao giảng của TCM cho ta thấy công tác xây dựng kế hoạch của TCM được thực hiện tốt nhất Các TCM đã xây dựng kế hoạch thực hiện trên cơ sở kế hoạch nhà trường và tiến hành lên lịch dự giờ theo từng tuần Hiện nay tiêu chí đánh giá giờ dạy chưa đổi mới nhưng hình thức SHCM theo NCBH đòi hỏi người dự, nhóm dự có những nhận xét cụ thể hơn, chi tiết hơn, đòi hỏi TCM cần xây dựng tiêu chí phù hợp điều kiện nhà trường

Công tác tổ chức đánh giá, rút kinh nghiệm sau các tiết dự giờ thao giảng, hội giảng phải được tiến hành nghiêm túc hơn trong TCM Chỉ ra được mặt mạnh, hướng phát huy, hay mặt yếu và hướng khắc phục

1.4.2.3 Quản lý hoạt động bồi dưỡng và tự bồi dưỡng

- Quản lý công tác bồi dưỡng nâng cao năng lực cho GV của TCM:

+ Công tác tự bồi dưỡng của TCM

+ Các hoạt động sinh hoạt chuyên đề, hội thảo

+ Các hoạt động bồi dưỡng theo định kỳ

+ Công tác cử, động viên GV đi học nâng cao trình độ và năng lực chuyên môn

+ Hoạt động bồi dưỡng thường xuyên và bồi dưỡng theo định kỳ của TCM

- Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học, các hoạt động giáo dục khác của TCM:

+ Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của TCM theo định hướng của từng phân môn

+ Quản lý các hoạt động chuyển giao công nghệ ứng dụng các thành tựu mới của lý luận dạy học và lý luận giáo dục vào trong DH của các môn học

+ Tổ chức quản lý các sáng kiến kinh nghiệm, quản lý việc đổi mới PPDH của TCM + Quản lý các hoạt động ngoại khoá theo môn học của TCM, các hoạt động thực hành, thực tế của TCM: các sân chơi trí tuệ, hoạt động giáo dục hướng nghiệp, giáo dục môi trường, giáo dục kỹ năng sống cho HS

1.4.2.4 Quản lý hoạt động phối hợp giữa các tổ chuyên môn

Mối quan hệ giữa các TCM là mối quan hệ ngang hàng, phối hợp, học hỏi, hỗ trợ lẫn nhau trong công tác Được thể hiện qua các hoạt động:

- Phối hợp với các TCM khác trong tổ chức các sinh hoạt chuyên môn chuyên

đề có tính chất chung như: đổi mới PPDH, ứng dụng CNTT trong dạy học, phương pháp phát hiện, bồi dưỡng HS giỏi, phụ đạo HS có khó khăn

- Nhà trường thường xuyên tổ chức các phong trào như: tổ chức các chuyên

đề khoa học, hội thi giáo viên giỏi cấp trường, phong trào dự giờ thăm lớp, các chuyên đề ngoại khóa…tất cả các hoạt động trên đều có tác dụng nâng cao năng lực chuyên môn cho giáo viên.Vì vậy nhà trường phải có kế hoạch cụ thể để cho tất cả các tổ chuyên môn được giao lưu, tất cả các giáo viên cùng tham gia

Hiệu trưởng cần quan tâm xây dựng môi trường văn hoá học hỏi, môi trường học tập trong giáo viên, nhằm kích thích động viên giáo viên thực hiện tự học để nâng cao trình độ[2, tr.92]

1.4.3 Các yêu cầu quản lý tổ chuyên môn

1.4.3.1 Phổ biến, quán triệt chức năng, nhiệm vụ của Tổ chuyên môn

a Chức năng Tổ trưởng chuyên môn

- Tổ trưởng chuyên môn giúp Hiệu trưởng điều hành các hoạt động nghiệp vụ chuyên môn liên quan đến dạy và học;

- Tổ trưởng chuyên môn trực tiếp quản lý giáo viên trong tổ theo nhiệm vụ quy định

- Tổ trưởng chuyên môn là đầu mối để Hiệu trưởng quản lý nhiều mặt, nhưng chủ yếu vẫn là hoạt động chuyên môn, tức là hoạt động dạy học trong nhà trường

- Tổ trưởng chuyên môn phải là người có khả năng xây dựng kế hoạch; điều hành tổ chức, hoạt động của tổ theo kế hoạch giáo dục, theo phân phối chương trình môn học của Bộ Giáo dục và Đào tạo và kế hoạch năm học của nhà trường;

tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trong tổ; đánh giá, xếp loại và đề xuất khen thưởng, kỷ luật giáo viên thuộc tổ mình quản lý

Do đó, tổ trưởng chuyên môn phải là người có phẩm chất đạo đức tốt; có năng lực, trình độ, kinh nghiệm chuyên môn; có uy tín đối với đồng nghiệp, học sinh

Tổ trưởng chuyên môn phải là người có khả năng tập hợp giáo viên trong tổ, biết lắng nghe, tạo sự đoàn kết trong tổ, gương mẫu, công bằng, kiên trì, khéo léo trong giao tiếp, ứng xử

b Nhiệm vụ Tổ chuyên môn

Nhiệm vụ của Tổ chuyên môn quy định theo thông tư Ban hành Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học (Bộ Giáo dục và Đào tạo, tháng 3 năm 2011)

- Xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn xây dựng

và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch dạy học, phân phối

chương trình và các hoạt động giáo dục khác của nhà trường;

- Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ; tham gia đánh giá, xếp loại các thành viên của tổ theo quy định của Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học và các quy định khác hiện hành;

- Giới thiệu tổ trưởng, tổ phó;

- Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên

Tổ chuyên môn sinh hoạt hai tuần một lần và có thể họp đột xuất theo yêu cầu công việc hay khi Hiệu trưởng yêu cầu [25, tr 13]

1.4.3.2 Tăng cường vai trò của tổ trưởng chuyên môn trong quản lý dạy học ở nhà trường

a Quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên

- Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần tháng, học kì và cả

năm học nhằm thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và các hoạt động khác theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ Giáo dục và Đào tạo và kế hoạch năm học của nhà trường

- Xây dựng kế hoạch cụ thể dạy chuyên đề, tự chọn, dạy bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém

- Hướng dẫn xây dựng và quản lý việc thực hiện kế hoạch cá nhân, soạn

giảng của tổ viên (kế hoạch cá nhân dạy chuyên đề, tự chọn, dạy bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém; sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học đúng, đủ theo các tiết trong phân phối chương trình; soạn giáo án theo phân phối chương trình, chuẩn kiến thức kĩ năng và sách giáo khoa, thảo luận các bài soạn khó…)

- Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên trong tổ, giáo viên mới tuyển dụng (đổi mới phương pháp dạy học; đổi mới kiểm tra, đánh giá; dạy học theo chuẩn kiến thức kĩ năng; sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học, ứng dụng CNTT trong dạy học, viết sáng kiến kinh nghiệm )

- Điều hành hoạt động của tổ (tổ chức các cuộc họp tổ theo định kì quy định

về hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ và các hoạt động giáo dục khác; lưu trữ hồ

sơ của tổ; thực hiện báo cáo cho Hiệu trưởng theo quy định)

- Quản lý, kiểm tra việc thực hiện quy chế chuyên môn của giáo viên (thực hiện hồ sơ chuyên môn; soạn giảng theo kế hoạch dạy học và phân phối chương trình, chuẩn kiến thức kĩ năng; ra đề kiểm tra, thực hiện việc cho điểm theo quy định; kế hoạch dự giờ của các thành viên trong tổ )

- Dự giờ giáo viên trong tổ theo quy định (4 tiết/giáo viên/năm học)

- Các hoạt động khác: đánh giá, xếp loại giáo viên; đề xuất khen thưởng, kỷ luật giáo viên việc này đòi hỏi tổ trưởng chuyên môn phải nắm thật rõ về tổ viên của mình về ưu điểm hạn chế trong việc thực hiện nhiệm vụ giảng dạy được phân công

b Quản lý học tập của học sinh

- Nắm được kết quả học tập của học sinh thuộc bộ môn quản lý để có biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục

- Đề xuất, xây dựng kế hoạch, tổ chức các hoạt động nội, ngoại khóa để thực hiện mục tiêu giáo dục

- Các hoạt động khác (theo sự phân công của Hiệu trưởng) [3, tr.7]

1.4.3.3 Quản lý sinh hoạt TCM

- Sinh hoạt TCM là một hoạt động chuyên môn không thể thiếu trong hoạt động của nhà trường; là dịp để trao đổi chuyên môn góp phần nâng cao chất lượng dạy học Thông qua sinh hoạt TCM sẽ xuất hiện nhiều ý tưởng Do vậy, tổ trưởng cần tạo điều kiện để giáo viên nói lên ý tưởng, kinh nghiệm của mình Nội dung sinh hoạt TCM cần đa dạng, phong phú, có thay đổi và phải có chuẩn

bị trước về nội dung và cách thức tổ chức thực hiện

- Thông qua sinh hoạt chuyên môn để thảo luận, đánh giá, thống nhất định hướng nội dung, phương pháp giảng dạy các bài học, có thể góp ý các tiết dạy

dự giờ thao giảng đồng nghiệp để học hỏi lẫn nhau, rút kinh nghiệm để nâng cao trình độ chuyên môn, tay nghề

- Việc sinh hoạt TCM thực hiện theo định kì quy định trong Điều lệ trường phổ thông (2 tuần/lần) Thời gian do Hiệu trưởng quy định và tuỳ yêu cầu về tính chất, nội dung công việc

- Nội dung sinh hoạt TCM thực hiện theo nhiệm vụ quy định (tránh việc sinh hoạt chỉ để giải quyết sự vụ, sự việc và hoặc mang tính hành chính)

- Người quản lý nắm bắt thông tin, tình hình của TCM, kiểm tra biên bản sinh hoạt của TCM để đánh giá hiệu quả sinh hoạt chuyên môn, góp ý kịp thời để khắc phục những tồn tại để từng bước nâng cao chất lượng sinh hoạt chuyên môn

1.4.3.4 Đánh giá chất lượng hoạt động TCM

Theo Quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lượng trường phổ thông ban

hành theo Quyết định số 80/2008/QĐ - BGD&ĐT ngày 30/12/2008 của Bộ

trưởng Bô ̣ Giáo dục và Đào ta ̣o : TCM của nhà trường hoàn thành các nhiệm

- Kế hoạch cụ thể dạy chuyên đề, tự chọn, dạy bồi dưỡng học sinh yếu kém

- Kế hoạch cụ thể về sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học đúng, đủ theo các tiết trong phân phối chương trình;

- Kế hoạch tổ chức hoạt động ngoại khóa, báo cáo chuyên đề, sáng kiến kinh nghiệm

- Văn bản của lãnh đạo nhà trường về việc nhận xét thực hiện các nhiệm vụ năm học của Tổ chuyên môn

- Các minh chứng khác (nếu có)

b Sinh hoạt ít nhất hai tuần một lần về hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ và các hoạt động giáo dục khác

- Biên bản sinh hoạt chuyên môn của tổ hoặc nhóm chuyên môn

- Sổ nhật ký hoặc biên bản đánh giá chất lượng về hiệu quả hoạt động giáo dục của các thành viên trong tổ

- Biên bản đánh giá, xếp loại giáo viên

- Các thông tin, minh chứng khác liên quan đến chỉ số

c Hàng tháng, rà soát, đánh giá việc thực hiện các nhiệm vụ được phân công

- Biên bản rà soát, đánh giá để cải tiến các biện pháp thực hiện nhiệm vụ được giao của TCM

- Biên bản chỉnh sửa, bổ sung các nội dung mới, các biện pháp mới vào kế hoạch

1.4.3.5 Tăng cường công tác kiểm tra giáo viên và TCM

- Nhà trường xây dựng kế hoạch kiểm tra toàn diện, chuyên đề, đột xuất, định

kỳ đối với cán bộ giáo viên và tổ chuyên môn ngay từ đầu năm học

- Tổ chuyên môn chủ động đề xuất kế hoạch kiểm tra của tổ báo cáo cho nhà trường để lãnh đạo nhà trường kiểm tra 100 % giáo viên của tổ trong một năm dưới hình thức đột xuất, chuyên đề, toàn diện

- Nhà trường kiểm tra hồ sơ các TCM theo từng học kỳ, 100% TCM được kiểm tra

- Sau khi kiểm tra, lãnh đạo nhà trường tổng kết, đánh giá để giáo viên, TCM thấy được ưu, khuyết điểm để rút kinh nghiệm hoạt động có hiệu quả hơn

1.4.3.6 Đánh giá mối quan hệ giữa TCM với Ban giám hiệu và các tổ chức khác trong nhà trường

a Đối với Ban giám hiệu

- TCM là cầu nối giữa Hiệu trưởng và giáo viên trong tổ về thông tin 2 chiều nhằm mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng giáo dục Hiệu trưởng có thông tin để đánh giá chính xác giáo viên, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của họ từ

đó phân công giáo viên hợp lý, đạt hiệu quả tốt; chuyển tải cho giáo viên trong

tổ các chỉ đạo chuyên môn của Hiệu trưởng và cơ quan quản lý cấp trên

- Tổ chức thực hiện chỉ đạo chuyên môn của Hiệu trưởng và cơ quan quản lý cấp trên về các hoạt động dạy học, giáo dục: thực hiện kế hoạch, chương trình giáo dục, chuẩn kiến thức kĩ năng, đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra, đánh giá qua các hoạt động cụ thể như bồi dưỡng giáo viên, học sinh, dự giờ, thăm lớp…

b Đối với công tác chủ nhiệm

Mối quan hệ giữa TCM và công tác chủ nhiệm sẽ giúp giáo viên trao đổi chuyên môn và trao đổi về công tác quản lý học sinh, hiểu rõ hơn học sinh, từ đó góp phần vào công tác giáo dục toàn diện học sinh và như vậy sẽ giúp công tác giảng dạy đạt kết quả tốt hơn

c Đối với Chi bộ Đảng, Công đoàn, Đoàn thanh niên

- Trong Tổ chuyên môn có các thành viên là Đảng viên sẽ góp phần truyền đạt chủ trương, nghị quyết của Chi bộ Đảng đến TCM môn kịp thời, chính xác hơn Các tổ viên là Đảng viên sẽ gương mẫu, thúc đẩy các thành viên khác thực hiện nhiệm vụ tốt hơn

- TCM cũng hỗ trợ hoạt động của Công đoàn, Đoàn thanh niên, tăng cường công tác bồi dưỡng các Đoàn viên ưu tú, giới thiệu cho Đảng kết nạp để tổ có thêm đảng viên, tạo điều kiện thuận lợi hơn trong công tác điều hành, quản lý, phổ biến các nghị quyết của Chi bộ

* TCM không thể hoạt động độc lập mà có quan hệ chặt chẽ với các TCM khác, với Ban Giám hiệu nhà trường, với Công đoàn, Đoàn Thanh niên Các mối quan hệ trên phải được thực hiện tốt, chặt chẽ, đồng bộ thì hoạt động của TCM mới đạt hiệu quả

1.5 Phân cấp quản lý giáo dục

1.5.1 Nguyên tắc quy định trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục

- Bảo đảm tính thống nhất, thông suốt và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về giáo dục

- Bảo đảm tương ứng giữa nhiệm vụ, thẩm quyền, trách nhiệm với nguồn lực tài chính, nhân sự và các điều kiện cần thiết khác để thực hiện nhiệm vụ được giao

- Phân công, phân cấp và xác định cụ thể nhiệm vụ, thẩm quyền, trách nhiệm

về lĩnh vực giáo dục của các Bộ, UBND các cấp và các cơ quan có liên quan, đồng thời phát huy cao nhất tính chủ động, sáng tạo của cơ quan quản lý giáo dục các cấp trong việc thực hiện chức trách và nhiệm vụ được giao

1.5.2 Trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục của các cấp

1.5.2.1 Trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Bộ Giáo dục và Đào tạo chịu trách nhiệm trước Chính phủ về quản lý nhà nước về giáo dục theo quy định của Luật Giáo dục năm 2005, Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Giáo dục năm 2009 và Nghị định của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Nghị định này và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan

1.5.2.2 Trách nhiệm của Sở Giáo dục và Đào tạo

Sở Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm tham mưu, giúp UBND cấp tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước về giáo dục:

- Chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan:

+ Trình UBND cấp tỉnh: dự thảo quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án, chính sách phát triển giáo dục trên địa bàn; dự thảo các quyết định, chỉ thị khác về lĩnh vực giáo dục thuộc thẩm quyền của UBND cấp tỉnh để phát triển giáo dục; + Trình Chủ tịch UBND cấp tỉnh: dự thảo quyết định thành lập, cho phép thành lập, sáp nhập, chia, tách, giải thể các cơ sở giáo dục trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo và các văn bản khác về lĩnh vực giáo dục thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp tỉnh

+ Hướng dẫn, tuyên truyền, phổ biến và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục; quy hoạch, kế hoạch, đề án, chương trình và các nội dung khác về giáo dục sau khi đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt

+ Hướng dẫn, tổ chức thực hiện công tác chuyên môn, nghiệp vụ; công tác phổ cập giáo dục, chống mù chữ và xây dựng xã hội học tập trên địa bàn; công tác tuyển sinh, thi cử, cấp phát văn bằng, chứng chỉ, kiểm định chất lượng giáo dục đối với các Phòng Giáo dục và Đào tạo, các cơ sở giáo dục trực thuộc; quyết định việc mở ngành đào tạo đối với các trường trung cấp chuyên nghiệp trực thuộc sở theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo; cho phép hoạt động giáo dục, đình chỉ hoạt động giáo dục đối với các cơ sở giáo dục đào tạo được quy định tại điểm b khoản 5 Điều 6 Nghị định này

- Giúp UBND cấp tỉnh quản lý nhà nước đối với các tổ chức dịch vụ đưa người đi đu học tự túc ở ngoài nước theo quy định của pháp luật

- Thực hiện thống kê, thông tin, báo cáo theo định kỳ và hàng năm về tổ chức

và hoạt động giáo dục của địa phương với UBND cấp tỉnh và Bộ Giáo dục và Đào tạo

- Chủ trì hướng dẫn, tổng hợp kế hoạch biên chế sự nghiệp giáo dục của địa phương hàng năm để cơ quan quản lý biên chế cùng cấp ở địa phương trình cấp

có thẩm quyền phê duyệt; phân bổ biên chế sự nghiệp giáo dục cho các cơ sở giáo dục trực thuộc sở, sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt; hướng dẫn,

tổ chức thực hiện, kiểm tra, thanh tra việc tuyển dụng, sử dụng, luân chuyển, biệt phái, đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng, thực hiện chính sách đối với nhà giáo

và cán bộ quản lý giáo dục trên địa bàn tỉnh

- Quyết định bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, miễn nhiệm, luân chuyển, cách chức, giáng chức người đứng đầu, cấp phó người đứng đầu, công nhận hội đồng trường các cơ sở giáo dục trực thuộc; công nhận, không công nhận hội đồng quản trị, chủ tịch hội đồng quản trị, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng các cơ sở giáo dục ngoài công lập thuộc quyền quản lý, bao gồm cả các trường cao đẳng tư thục đóng trên địa bàn tỉnh

- Chủ trì xây dựng để cụ thể hóa các tiêu chuẩn, định mức kinh phí giáo dục tại địa phương; lập dự toán ngân sách giáo dục đối với các cơ sở giáo dục trực thuộc sở; quyết định phân bổ, giao dự toán ngân sách được giao cho giáo dục đối với các cơ sở giáo dục trực thuộc sở sau khi đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt; phối hợp với Sở Tài chính, Sở Kế hoạch và Đầu tư xác định, cân đối ngân sách nhà nước chi cho giáo dục hàng năm của địa phương, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt; hướng dẫn, kiểm tra, giám sát việc sử dụng ngân sách nhà nước và các nguồn thu hợp pháp khác cho giáo dục trên địa bàn tỉnh

- Hướng dẫn, tổ chức thực hiện công tác xã hội hóa giáo dục, huy động các nguồn lực để phát triển giáo dục; ban hành các quy định để bảo đảm quyền tự chủ, nghĩa vụ tự chịu trách nhiệm của các cơ sở giáo dục trực thuộc; quản lý tài chính, tài sản, cơ sở vật chất được giao theo quy định của pháp luật

- Giúp UBND cấp tỉnh thực hiện kiểm tra, giám sát việc tuân thủ pháp luật về giáo dục trong việc bảo đảm các điều kiện thành lập trường, hoạt động giáo dục,

mở ngành đào tạo, công khai chất lượng giáo dục, công khai điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục, việc đào tạo gắn với nhu cầu xã hội đối với các cơ sở giáo dục đại học được quy định tại điểm a khoản 5 Điều 6 Nghị định này

- Thực hiện cải cách hành chính, thực hành tiết kiệm, phòng chống tham nhũng, lãng phí, công tác thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị có liên quan đến giáo dục, xử lý vi phạm theo quy định của pháp luật

- Giúp UBND cấp tỉnh quản lý các cơ sở giáo dục trực thuộc, gồm: trường cao đẳng, trường trung cấp chuyên nghiệp (không bao gồm các trường cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp công lập của các Bộ đóng trên địa bàn), trường cán bộ quản lý giáo dục tỉnh (nếu có), trường trung học phổ thông, trường phổ thông có nhiều cấp học (trong đó có cấp trung học phổ thông), trung tâm giáo dục thường xuyên, trung tâm ngoại ngữ, tin học, trung tâm giáo dục - hướng nghiệp; trường phổ thông dân tộc nội trú, trường phổ thông dân tộc bán trú và các cơ sở giáo dục trực thuộc khác (nếu có) thuộc thẩm quyền quản lý của UBND cấp tỉnh