Địa điểm thực tập giáo trình - Địa điểm 1: Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ - Địa điểm 2: Khoa Lâm nghiệp, Đại học Nông Lâm – TP... Khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ Khu dự trữ
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
SINH VIÊN THỰC HIỆN
NGUYỄN VĂN HIỂU MSSV: B1311054 Lớp Lâm Sinh Khóa 39
Cần Thơ – 2016
Trang 2Thầy Nam chia sẽ công trình nghiên cứu của mình tại hội
trường khoa Lâm nghiệp
Cán bộ VQG giới thiệu sơ nét về VQG Cát Tiên và một số lưu
ý cho sinh viên khi đi vào rừng tham quan
Dây đỏ buộc lên trên các cành cây nhằm đánh dấu hương đi
cho đoàn tham quan
Gốc cây Tung
Thác Bến Cự
Khu trồng xương rồng tuyệt đẹp
HST rừng thông và sinh cảnh Đà lạt nhìn từ trên cao
Trang 3LỜI CÁM ƠN
Trong suốt quá trình học tập và rèn luyện tại trường đại học Cần Thơ, ngoài sự nỗ lực phấn đấu của bản thân còn nhận được sự quan tâm dạy dỗ và nhiệt tình hỗ trợ từ quý thầy cô, gia đình và bạn bè
Lời đầu tiên, Tôi xin chân thành cám ơn đến:
Quý thầy cô giảng dạy, đặc biệt là quý thầy cô trong Bộ môn Tài nguyên đất đai đã truyền đạt cho em những kiến thức quý báu, chia sẽ kinh nghiệm trong thực tế và nhiệt tình giúp
đỡ em trong suốt quá trình học tập
Xin Cám ơn Thầy Lê Tấn Lợi đã cùng tham gia đoàn và chia sẽ những kiến thức hữu ích cho đoàn Thầy Võ Quốc Tuấn đã hướng dẫn, giúp đỡ và tạo điều kiện vạch kế hoạch và lên lịch trình cho chuyến thực tập
Xin cám ơn Quý thầy tại Đại học Nông Lâm TP Hồ Chí Minh, các bộ tại BQL rừng phòng
hộ Cần Giờ, VQG Nam Cát Tiên đã hỗ trợ hướng dẫn tận tình cho đoàn
Cám ơn các bạn trong lớp Lâm sinh khóa 39 đã hỗ trợ, động viên tôi trong suốt quá trình thực tập
Cảm ơn gia đình đã quan tâm, chăm sóc, tạo nguồn động lực để con vượt qua những khó khăn và phấn đấu trong học tập, cùng con chia sẽ những niềm vui và nỗi buồn trong cuộc sống, là chỗ dựa vững chắc để con tự tin bước đi trên con đường học tập
Xin chân thành cám ơn !
Trang 4Học phần thực tập nghề nghiệp được tính 2 tín chỉ bắt buột trong chương trình đào tạo ngành Lâm sinh
1 Thời gian thực tập giáo trình: Từ ngày 19/07/2016 đến ngày 23/07/2016
2 Thành viên đoàn thực tập
- Thầy cô dẫn đoàn:
+ PGS TS Lê Tấn Lợi – Trưởng đoàn
+ TS Võ Quốc Tuấn
+ Ths Lý Hằng Ny
+ KS Lý Trung Nguyên
+ KS Phan Nhựt Trường
- Cùng 67 Sinh viên ngành Lâm sinh khóa 39, Đại học Cần Thơ
3 Địa điểm thực tập giáo trình
- Địa điểm 1: Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ
- Địa điểm 2: Khoa Lâm nghiệp, Đại học Nông Lâm – TP Hồ Chí Minh
- Địa điểm 3: VQG Cát Tiên
- Địa điểm 4: Vườn hoa Đà Lạt
- Địa điểm 5: Thác Datanla
- Địa điểm 6: Thung lũng tình yêu
- Địa điểm 7: Thiền viện Trúc Lâm – Đà Lạt
- Địa điểm 8: Cty CP Rừng hoa Đà Lạt
Trang 5MỤC LỤC
TRANG PHỤ BÌA i
DANH SÁCH CÁC TỪ VIẾT TẮT ii
DANH SÁCH HÌNH ii
LỜI CÁM ƠN iii
I MỤC ĐÍCH, Ý NGHĨA iv
II NỘI DUNG TIẾN HÀNH THỰC TẬP iv
1 Thời gian thực tập giáo trình: iv
2 Thành viên đoàn thực tập iv
3 Địa điểm thực tập giáo trình iv
I GIỚI THIỆU TỔNG QUAN MỘT SỐ ĐỊA ĐIỂM THỰC TẬP 6
1 Khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ 6
2 Khoa Lâm nghiệp – Đại học Nông lâm TP Hồ Chí Minh 9
3 Vườn Quốc gia Cát Tiên 10
3.1 Vị trí 11
3.2 Các hợp phần 11
3.3 Lịch sử 11
3.4 Đa dạng sinh học 11
3.5 Thất bại đề cử di sản thế giới 12
4 Vườn hoa TP Đà Lạt 12
II NỘI DUNG THỰC TẬP GIÁO TRÌNH 13
1 Khu dự trữ sinh quyển Rừng ngập mặn Cần Giờ 14
1.1 Sinh kế của người dân Cần Giờ 14
1.2 Một số hình ảnh thu thập được tại Cần Giờ 15
2 Khoa Lâm nghiệp, Đại học Nông Lâm TP HCM 17
3 VQG Cát Tiên 18
4 Hệ sinh thái Rừng Đà Lạt 20
4.1 Khái quát về Rừng đà lạt 20
4.2 Một số khu sinh thái đoàn tham quan thực tập 20
III KẾT LUẬN 23
TÀI LIỆU THAM KHẢO 23
Trang 6PHẦN NỘI DUNG
1 Khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ
Khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ còn gọi là Rừng Sác là một quần thể gồm các loài động, thực vật rừng trên cạn và thuỷ sinh, được hình thành trên vùng châu thổ rộng lớn của các cửa sông Đồng Nai, sông Sài Gòn và sông Vàm Cỏ UNESCO đã công nhận đây là khu
dự trữ sinh quyển thế giới với hệ động thực vật đa dạng độc đáo điển hình của vùng ngập mặn Nơi đây được công nhận là một khu du lịch trọng điểm quốc gia Việt Nam
Trang 7Hình 1: Bản đồ Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ
Trang 81.2 Hình thành
Trước chiến tranh, Cần Giờ là khu rừng ngập mặn với quần thể động thực vật phong phú Nhưng trong chiến tranh bom đạn và chất độc hóa học đã làm nơi đây trở thành "vùng đất chết" Năm 1978, Cần Giờ được sáp nhập về Thành phố Hồ Chí Minh, và năm 1979 UBND thành phố Hồ Chí Minh phát động chiến dịch trồng lại rừng Cần Giờ, thành lập Lâm trường Duyên Hải (đóng tại Cần Giờ, thuộc Ty Lâm nghiệp) với nhiệm vụ khôi phục lại hệ sinh thái ngập mặn[3] Diện tích rừng đã phủ xanh hơn 31 nghìn héc-ta, trong đó có gần 20 nghìn héc-ta rừng trồng, hơn 11 nghìn héc-ta được khoanh nuôi tái sinh tự nhiên và các loại rừng khác
Ngày 21/ 01/ 2000, khu rừng này đã được Chương trình Con người và Sinh Quyển - MAB của UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển đầu tiên của Việt Nam nằm trong mạng lưới các khu dự trữ sinh quyển của thế giới
Sự khôi phục và phát triển cũng như bảo vệ của khu rừng này ghi nhận sự đóng góp rất lớn của lực lượng thanh niên xung phong thành phố Hồ Chi Minh và nhân dân Cần Giờ Hiện khu rừng đã được giao cho chính người dân nơi đây chăm sóc và quản lý
1.3 Hệ sinh thái
Rừng ngập mặn Cần Giờ có điều kiện môi trường rất đặc biệt, là hệ sinh thái trung gian giữa hệ sinh thái thủy vực với hệ sinh thái trên cạn, hệ sinh thái nước ngọt và hệ sinh thái nước mặn Rừng Cần Giờ nhận một lượng lớn phù sa từ sông Đồng Nai, cùng với ảnh hưởng của biển kế cận và các đợt thủy triều mà hệ thực vật nơi đây rất phong phú với trên
150 loài thực vật, trở thành nguồn cung cấp thức ăn và nơi trú ngụ cho rất nhiều loài thủy sinh, cá và các động vật có xương sống khác
Về thực vật: nhiều loại cây, chủ yếu là bần trắng, mấm trắng, các quần hợp đước đôi - bần
trắng cùng xu ổi, trang, đưng v.v… và các loại nước lợ như bần chua, ô rô, dừa lá, ráng, v.v… Thảm cỏ biển với các loài ưu thế Halophyla sp., Halodule sp., và Thalassia sp.; đất canh tác nông nghiệp với lúa, khoai mỡ, các loại đậu, dừa, các loại cây ăn quả Khảo sát của Phạm Văn Ngọt và cộng sự (2007) ghi nhận rừng ngập mặn Cần Giờ có 220 loài thực vật bậc cao với 155 chi, thuộc 60 họ; trong đó, các họ có nhiều loài nhất gồm: họ Cúc (Asteraceae) 8 loài, họ thầu dầu (Euphorbiaceae) 9 loài, họ Đước (Rhizophoraceae) 13 loài,
họ Cói (Cyperaceae) 20 loài, họ Hòa thảo (Poaceae) 20 loài, họ Đậu (Fabaceae) 29 loài.[6]
Về động vật: khu hệ động vật thủy sinh không xương sống với trên 700 loài, khu hệ cá
trên 130 loài, khu hệ động vật có xương sống có 9 loài lưỡng thê, 31 loài bò sát, 4 loài có
vú Trong đó có 11 loài bò sát có tên trong sách đỏ Việt Nam như: tắc kè (gekko gekko),
kỳ đà nước (varanus salvator), trăn đất (python molurus), trăn gấm (python reticulatus), rắn cạp nong (bungarus fasciatus), rắn hổ mang (naja naja), rắn hổ chúa (ophiophagus hannah), vích (chelonia mydas), cá sấu hoa cà (crocodylus porosus)… Khu hệ chim có khoảng 130 loài thuộc 47 họ, 17 bộ Trong đó có 51 loài chim nước và 79 loài không phải chim nước sống trong nhiều sinh cảnh khác nhau
Đây là một khu rừng mà theo đánh giá của các chuyên gia nước ngoài là được khôi phục, chăm sóc, bảo vệ thuộc loại tốt nhất ở Việt Nam và toàn thế giới Đây cũng là địa điểm lý tưởng phục vụ cho việc nghiên cứu khoa học, du lịch sinh thái
Trang 9Rừng ngập mặn Cần Giờ đã trở thành "lá phổi" đồng thời là "quả thận" có chức năng làm sạch không khí và nước thải từ các thành phố công nghiệp trong thượng nguồn sông Ðồng Nai - Sài Gòn đổ ra biển Ðông
1.4 Di tích lịch sử
Từ năm 1966 đến 30-4-1975, bộ đội đặc công Rừng Sác đã đánh gần 400 trận lớn nhỏ, loại khỏi vòng chiến đấu hơn 6.000 lính Mỹ và chư hầu; đánh chìm và cháy 356 tàu, thuyền chiến đấu, đánh đắm 13 tàu vận tải, bắn cháy 145 giang thuyền; bắn rơi 29 máy bay trực thăng Trong tổng số hơn 1.000 chiến sĩ thì có đến 860 đã hy sinh (trong đó 767 người hy sinh từ năm 1966 tới 1975, trong đó có 542 chiến sĩ đến nay vẫn chưa tìm thấy xác Ngày 23/9/1973, Đoàn 10 - Trung đoàn 10 đặc công Rừng Sác được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân
Ngày nay, rừng Sác có một tưởng niệm bộ đội đặc công Rừng Sác được coi là di tích lịch
sử cấp quốc gia
1.5 Du lịch
Từ một vùng đất nghèo, Cần Giờ đã đổi thay khi được Thành phố Hồ Chí Minh quy hoạch
và phát triển thành khu du lịch sinh thái Năm 2000, khu du lịch sinh thái Vàm Sát nằm trong vùng lõi của khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ được thành lập, tháng 2/2003 đã được chức du lịch thế giới cũng công nhận khu du lịch Vàm Sát là một trong hai khu du lịch sinh thái phát triển bền vững của thế giới ở nước ta Ở đây có nhiều hoạt động du lịch thú vị như tham quan đầm dơi, đi thuyền trên sông, thăm sân chim với rất nhiều loài chim sinh sông, tiếp xúc với đàn khỉ hoang dã, tìm hiểu về hệ thực vật - động vật nơi đây
Tiếp giáp về phía Nam của rừng Cần Giờ là biển Đông Biển Đông trong xanh, bờ cát mịn, với không khí thoáng mát với một khu sinh thái, đang được xây dựng trở thành khu du lịch hiện đại
2 Khoa Lâm nghiệp – Đại học Nông lâm TP Hồ Chí Minh
Khoa Lâm Nghiệp được thành lập năm 1955 thuộc trường Đại học Nông Lâm Súc Năm
1985, Khoa Lâm Nghiệp, trường Ðại Học Nông Lâm Tp Hồ Chí Minh ngày nay được sát nhập từ 3 Khoa: Khoa Lâm Nghiệp của trường Ðại học Nông nghiệp 4, khoa Lâm Học và khoa Công Nghiệp Rừng của trường Cao Ðẳng Lâm Nghiệp Ðồng Nai Hiện nay khoa có
2 ngành bậc đại học: ngành Lâm Nghiệp và ngành Chế biến Lân sản với 6 bộ môn chuyên ngành và đào tạo 2 ngành bậc sau đại học: Lâm Sinh và Công nghệ chế biến lâm sản, trong đó đào tạo tiến sĩ ngành Kỹ thuật Lâm sinh Khoa Lâm Nghiệp đã đào tạo nhiều kỹ
sư và thạc sĩ, tiến sĩ ngành Lâm Nghiệp và Chế biến lâm sản ở các tỉnh phía Nam Các kỹ
sư và thạc sĩ, tiến sĩ được đào tạo tại Khoa hiện đang giữ các trọng trách ở các Sở, ban ngành, Trường, Viện và các doanh nghiệp Uy tín về đào tạo của Khoa Lâm Nghiệp đã được các cơ sở công nhận, hầu hết sinh viên tốt nghiệp đều nhận được việc làm phù hợp với ngành học
Ban Chủ Nhiệm Khoa:
Trưởng Khoa: PGS TS Phạm Ngọc Nam
Phó Trưởng Khoa: ThS Hoàng Văn Hòa
Phó Trưởng Khoa: TS La Vĩnh Hải Hà
Trang 10Bộ môn trực thuộc:
+ Bộ môn Lâm sinh
+ Bộ môn Quản lý tài nguyên rừng
+ Bộ môn Nông Lâm kết hợp và Lâm nghiệp xã hội
+ Bộ môn Công nghệ Chế biến Lâm sản
+ Bộ môn Công nghệ Giấy và Bột Giấy
+ Bộ môn Thiết kế Đồ gỗ Nội thất
Nhân sự: Khoa có 44 cán bộ và công nhân viên, trong đó: có 04 Phó giáo sư Tiến sĩ, 07
tiến sĩ, 28 thạc sĩ và 07 kỹ sư, cử nhân
Chương trình đào tạo: ngành Lâm nghiệp và ngành Chế biến Lâm sản
Trong đó, ngành Lâm nghiệp gồm 3 chuyên ngành là:
1 Lâm nghiệp (Lâm sinh)
2 Quản lý tài nguyên rừng
Hình 2: Tập thể cán bộ giảng viên Khoa Lâm Nghiệp 2015 (Ảnh: Khoa Lâm nghiệp)
3 Vườn Quốc gia Cát Tiên
Vườn quốc gia Cát Tiên là một khu bảo tồn thiên nhiên nằm trên địa bàn 5 huyện Tân Phú, Vĩnh Cửu (Đồng Nai), Cát Tiên, Bảo Lộc (Lâm Đồng) và Bù Đăng (Bình Phước), cách Thành phố Hồ Chí Minh 150 km về phía bắc Đặc trưng của vườn quốc gia này là rừng đất thấp ẩm ướt nhiệt đới Được thành lập theo quyết định số 01/CT ngày 13 tháng 1 năm
Trang 111992 của Thủ tướng chính phủ Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam trên cơ sở kết nối khu rừng cấm Nam Cát Tiên (được thành lập theo quyết định số 360/TTg, ngày 7 tháng 7 năm 1978 của Thủ tướng chính phủ) và khu bảo tồn thiên nhiên Tây Cát Tiên (được thành lập theo quyết định số 194/CT, ngày 9 tháng 8 năm 1986 của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng)
3.1 Vị trí
Vườn quốc gia Cát Tiên nằm ở khu vực có toạ độ từ 11°20′50" tới 11°50′20" vĩ bắc, và từ 107°09′05" tới 107°35′20" kinh đông, trên địa bàn của ba tỉnh Lâm Đồng, Đồng Nai và Bình Phước với tổng diện tích là 71.920 ha Hiện nay, VQG Cát Tiên là một trong những khu dự trữ sinh quyển thế giới ở Việt Nam
3.3 Lịch sử
Năm 1978, Vườn quốc gia này được bảo tồn và được chia thành 2 khu vực: Nam Cát Tiên
và Tây Cát Tiên Khu vực Cát Lộc phía bắc Cát Tiên cũng được bảo tồn do ở đây có loài
tê giác Java sinh sống Chính nhờ loài tê giác đã làm khu bảo tồn này được cộng đồng thế giới quan tâm Tuy nhiên, ngày 25 tháng 10 năm 2011, Quỹ quốc tế Bảo vệ thiên nhiên và Quỹ Bảo tồn Tê giác Quốc tế công bố loài tê giác Java đã chính thức tuyệt chủng tại Việt Nam Một cuốn hút khác của rừng Cát Tiên là sự tồn tại của đàn bò tót khổng lồ nặng trên hàng tạ, với số lượng khoảng 70-80 con, hiện cũng đang có nguy cơ tuyệt chủng cao do bị săn bắn trộm và mất chỗ ở vì rừng bị chặt phá Năm 1998, ba khu này được sáp nhập thành vườn quốc gia Thử nghiệm đa dạng sinh học gần đây nhất (2004) là việc thả 38 con cá sấu gốc Thái Lan vào hồ Bầu Sấu ở giữa rừng Phát hiện khảo cổ trong khu vực giữa rừng này đang đặt ra dấu hỏi có một nền văn minh cổ đã tồn tại ở đây
Trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam, khu vực này bị chất độc da cam của quân đội Hoa
Kỳ hủy hoại nặng nề Những khu vực bị rải chất độc da cam ngày nay chỉ có các loại tre,
cỏ mọc, không có các loại cây lớn, cụ thể cho thấy số lượng thú rừng trước và sau chiến tranh giảm đáng kể.[cần dẫn nguồn] Ngoài ra, các dân tộc sinh sống quanh rừng đã đốt, phá rừng để làm nương rẫy gây ảnh hưởng không nhỏ đến rừng
3.4 Đa dạng sinh học
Khoảng 50% diện tích của Cát Tiên là rừng cây xanh, 40% là rừng tre, 10% là nông trại Động vật đặc trưng có: tê giác Java một sừng, voi châu Á, bò tót, gấu chó, gấu ngựa, trâu rừng, hổ, báo hoa mai, báo gấm, nai Các loài chim của Cát Tiên cũng phong phú đa dạng: đại bàng đen, vịt trời cánh trắng, chim mỏ sừng lớn Cát Tiên là nơi cư ngụ của 40 loài nằm trong Sách đỏ thế giới, trong đó đặc biệt là loài tê giác một sừng Cư dân địa phương
Trang 12và người Trung Hoa tin rằng khả năng chữa bệnh của sừng tê giác như thần dược và được mua bán với giá cao trên thị trường (khoảng trên dưới 20.000 USD/sừng)
Ngoài lượng động vật phong phú, Cát Tiên còn là địa bàn của 62 loại lan
Cát Tiên cũng được UNESCO công nhận là "Khu dự trữ sinh quyển thế giới" Ngày 4 tháng
8 năm 2005, Ban Thư ký Công ước Ramsar công nhận Hệ đất ngập nước Bàu Sấu là Khu Ramsar thứ 1.499 của thế giới và thứ 2 của Việt Nam với tổng diện tích là 13.759 ha (trong
đó có 5.360 ha đất ngập nước theo mùa, 151ha đất ngập nước quanh năm)
3.5 Thất bại đề cử di sản thế giới
Năm 2013, tại kỳ họp thứ 37 của Ủy ban Di sản thế giới tại Campuchia Vườn quốc gia Cát Tiên từng được đưa ra bầu chọn là di sản thiên nhiên thế giới nhưng bị thất bại (Hồ sơ Cát Tiên được các cơ quan tư vấn của UNESCO đặt ở mức N - Not recommended for inscription, tức không được khuyến khích để ghi danh) Trước đó, Cát Tiên ứng cử hồ sơ
di sản theo tiêu chí X về đa dạng sinh học
4 Vườn hoa TP Đà Lạt
Vườn hoa thành phố Đà Lạt trước đây còn có tên gọi là vườn hoa Bích Câu cũng có thời gian được gọi là công viên hoa Đà Lạt Vườn hoa này được bắt đầu xây dựng và trồng các loại hoa từ năm 1966 sau đó bỏ hoang và đến năm 1985 thì được xây dựng mới và trồng các loài hoa đẹp để phục vụ khách du lịch
