Quản lý thực hiện chương trình Giáo dục địa phương ở các trường THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang (LV thạc sĩ)

Quản lý thực hiện chương trình Giáo dục địa phương ở các trường THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang (LV thạc sĩ)Quản lý thực hiện chương trình Giáo dục địa phương ở các trường THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang (LV thạc sĩ)Quản lý thực hiện chương trình Giáo dục địa phương ở các trường THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang (LV thạc sĩ)Quản lý thực hiện chương trình Giáo dục địa phương ở các trường THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang (LV thạc sĩ)Quản lý thực hiện chương trình Giáo dục địa phương ở các trường THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang (LV thạc sĩ)Quản lý thực hiện chương trình Giáo dục địa phương ở các trường THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang (LV thạc sĩ)Quản lý thực hiện chương trình Giáo dục địa phương ở các trường THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang (LV thạc sĩ)Quản lý thực hiện chương trình Giáo dục địa phương ở các trường THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang (LV thạc sĩ)Quản lý thực hiện chương trình Giáo dục địa phương ở các trường THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang (LV thạc sĩ)Quản lý thực hiện chương trình Giáo dục địa phương ở các trường THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang (LV thạc sĩ)

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN NGỌC PHƯƠNG

QUẢN LÝ THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH

"GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG" Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN HIỆP HÒA,

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN NGỌC PHƯƠNG

QUẢN LÝ THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH

"GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG" Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN HIỆP HÒA,

TỈNH BẮC GIANG

Chuyên ngành: Quản lý Giáo dục

Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS TRẦN ANH TUẤN

THÁI NGUYÊN- 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Đề tài: Quản lý thực hiện chương trình "Giáo dục địa phương" ở các trường THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang hoàn toàn

là kết quả nghiên cứu của riêng bản thân tôi và chưa được công bố trong bất cứ một công trình nghiên cứu nào khác

Trong quá trình nghiên cứu, tôi đã thực hiện nghiêm túc các quy tắc đạo đức nghiên cứu; kết quả trình bày trong Đề tài là sản phẩm nghiên cứu, khảo sát của riêng cá nhân tôi; tất cả các tài liệu tham khảo sử dụng trong Đề tài đều được trích dẫn tường minh, theo đúng quy định

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính trung thực của số liệu và các nội dung khác trong Luận văn thạc sỹ của mình./

Thái Nguyên, ngày 20 tháng 8 năm 2015

Tác giả Luận văn

Nguyễn Ngọc Phương

LỜI CẢM ƠN

Trước hết, Tác giả bản Luận văn này xin chân thành cảm ơn Phòng Đào tạo Sau đại học, Trường Đại học sư phạm - Đại học Thái Nguyên đã tạo điều kiện thuận lợi cho chúng tôi học tập, nghiên cứu và hoàn thành Luận văn

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS TRẦN ANH TUẤN, người

thầy hướng dẫn khoa học đã tận tình chỉ dẫn, giúp đỡ trong suốt quá trình thực hiện Luận văn này

Tác giả bản Luận văn này xin chân thành cảm ơn Phòng Giáo dục & Đào tạo huyện Hiệp Hòa, Hiệu trưởng các trường THCS, giáo viên và học sinh các trường THCS trên địa bàn huyện Hiệp Hòa đã quan tâm, động viên và cung cấp tư liệu trong quá trình tác giả học tập và thực hiện nghiên cứu luận văn

Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng Luận văn không tránh khỏi những thiếu sót Rất mong nhận được sự chỉ bảo, đóng góp ý kiến của các thày, cô giáo để Luận văn được hoàn chỉnh hơn./

Xin chân thành cảm ơn!

Học viên

Nguyễn Ngọc Phương

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU v

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ vi

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2

4 Giả thuyết khoa học 2

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu của Đề tài 3

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc Luận văn 4

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG TẠI CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN HIỆP HÒA, TỈNH BẮC GIANG 5

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 5

1.1.1 Nước ngoài 5

1.1.2 Trong nước 6

1.2 Một số khái niệm cơ bản 9

1.2.1 Quản lý 9

1.2.2 Quản lý giáo dục và Quản lý nhà trường 9

1.2.3 Những vấn đề cơ bản về chương trình, chương trình giáo dục địa phương 11

1.3 Những vấn đề cơ bản về quản lý thực hiện chương trình Giáo dục

địa phương ở trường THCS 15

1.3.1 Vị trí, vai trò của chương trình Giáo dục địa phương ở trường THCS 15

1.3.2 Đặc điểm của chương trình Giáo dục địa phương ở trường THCS 16

1.3.3 Quản lý thực hiện chương trình Giáo dục địa phương ở trường THCS 20

1.4 Các nhân tố ảnh hưởng tới quá trình quản lý thực hiện chương trình Giáo dục địa phương 25

1.4.1 Khách quan 25

1.4.2 Chủ quan 26

Kết luận Chương 1 29

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG Ở CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN HIỆP HÒA, TỈNH BẮC GIANG 30

2.1 Vài nét về tình hình triển khai chương trình Giáo dục địa phương tại các trường THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang 30

2.1.1 Vài nét về tình hình kinh tế - xã hội của huyện Hiệp Hòa 30

2.1.2 Tình hình phát triển giáo dục của huyện Hiệp Hòa hiện nay 30

2.2 Thực trạng triển khai thực hiện chương trình Giáo dục địa phương ở các trường THCS huyện Hiệp Hòa 33

2.2.1 Nhận thức về tầm quan trọng của chương trình Giáo dục địa phương 33

2.2.2 Thực trạng công tác xây dựng nội dung chương trình GDĐP 34

2.2.3 Thực trạng công tác chuẩn bị tài liệu và phương tiện 37

2.2.4 Thực trạng t chức hoạt động giảng dạy Giáo dục địa phương trên lớp 38

2.2.5 Đánh giá chung về thực trạng công tác thực hiện chương trình Giáo dục địa phương ở các trường THCS huyện Hiệp Hòa 40

2.3 Thực trạng quản lý thực hiện chương trình Giáo dục địa phương ở

các trường THCS huyện Hiệp Hòa 41

2.3.1 Phòng Giáo dục & Đào tạo chỉ đạo triển khai 41

2.3.2 Hiệu trưởng t chức thực hiện 42

2.3.3 Công tác chỉ đạo xây dựng kế hoạch bài giảng Giáo dục địa phương 44

2.3.4 Thực trạng việc xây dựng lịch trình dạy học 47

2.3.5 Thực trạng công tác quản lý các giờ dạy 51

2.3.6 Yếu tố đảm bảo cho việc quản lý thực hiện chương trình GDĐP 53

2.3.7 Thực trạng kiểm tra, đánh giá việc thực hiện 54

2.4 Thực trạng công tác chỉ đạo của Phòng GD&ĐT huyện Hiệp Hòa trong quản lý thực hiện chương trình Giáo dục địa phương tại các trường THCS 58

2.4.1 Công tác lập kế hoạch triển khai chương trình Giáo dục địa phương tại các trường THCS 58

2.4.2 T chức triển khai và chỉ đạo Hiệu trưởng trường THCS thực hiện 59

2.4.3 Chỉ đạo quá trình thực hiện chương trình Giáo dục địa phương tại các trường THCS theo kế hoạch, giải quyết các vướng mắc 60

2.4.4 Kiểm tra, đánh giá quá trình thực hiện và chỉ đạo các điều chỉnh cần thiết 60

2.5 Đánh giá chung về thực trạng quản lý việc thực hiện chương trình Giáo dục địa phương ở các trường THCS huyện Hiệp Hòa 61

2.5.1 Công tác quản lý của Hiệu trưởng các trường THCS trong huyện 61

2.5.2 Công tác quản lý, chỉ đạo của Phòng Giáo dục & Đào tạo Hiệp Hòa 61

Kết luận Chương 2 62

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG Ở CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN HIỆP HÒA, TỈNH BẮC GIANG 63

3.1 Những định hướng cho việc đề xuất các biện pháp 63

3.1.1 Chủ trương của Bộ GD&ĐT về thực hiện chương trình Giáo dục địa phương ở THCS 63

3.1.2 Các chủ trương của Sở GD&ĐT Bắc Giang về việc thực hiện chương trình GDĐP ở trường THCS 63

3.2 Các nguyên tắc của việc đề xuất biện pháp 64

3.2.1 Đảm bảo mục tiêu giáo dục THCS 64

3.2.2 Đảm bảo tính thực tiễn, tính khoa học 64

3.2.3 Đảm bảo sự phối hợp và phát huy vai trò chủ động của trường THCS 65

3.2.4 Tính hệ thống và đồng bộ 65

3.3 Các biện pháp quản lý của Phòng GD&ĐT đối với việc thực hiện chương trình GDĐP ở các trường THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang 66

3.3.1 Bồi dưỡng nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên, và các lực lượng giáo dục về tầm quan trọng của chương trình Giáo dục địa phương 66

3.3.2 Thành lập một bộ phận chuyên trách về xây dựng chương trình và t chức, chỉ đạo triển khai thực hiện chương trình 67

3.3.3 Phát triển chương trình giáo dục địa phương theo hướng mở gắn với lịch sử, văn hóa, kinh tế địa phương 68

3.3.4 Phòng GD&ĐT t chức biên soạn các bộ tài liệu tham khảo phục vụ các hoạt động giáo dục địa phương của huyện 69

3.3.5 Đ i mới phương pháp, hình thức dạy học nâng cao chất lượng thực hiện chương trình 70

3.3.6 Huy động nguồn lực để thực hiện chương trình Giáo dục địa phương 71

3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất 73

3.5 Khảo nghiệm về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 74

3.5.1 Mục đích khảo nghiệm 74

3.5.2 Đối tượng khảo nghiệm 74

3.5.3 Cách tiến hành khảo nghiệm và các tiêu chí 74

3.5.4 Đánh giá kết quả khảo nghiệm 75

Kết luận Chương 3 77

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 78

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 82 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Trang

Bảng 2.1 Số lượng cán bộ quản lý và giáo viên THCS từ 2008 đến nay 31

Bảng 2.2 Đánh giá về đội ngũ giáo viên THCS theo cơ cấu bộ môn 32

Bảng 2.3 Quy mô lớp, học sinh bậc THCS huyện Hiệp Hòa (27 trường) 32

Bảng 2.4 Kết quả học tập của học sinh THCS từ năm học 2008 đến nay 33

Bảng 2.5 Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về tầm quan trọng của GDĐP 34

Bảng 2.6 Nội dung và mục tiêu chương trình GDĐP cho cấp THCS 36

Bảng 2.7 Đánh giá của CBQL về việc quản lý chương trình GDĐP 43

Bảng 2.8 Thực trạng công tác xây dựng kế hoạch bài giảng GDĐP 44

Bảng 2.9 Ý kiến về việc xây dựng lịch trình thực hiện chương trình GDĐP 47

Bảng 2.10 Thực trạng công tác quản lý giờ dạy Giáo dục địa phương 51

Bảng 2.11 Đánh giá của hiệu trưởng, giáo viên về công tác kiểm tra thực hiện chương trình GDĐP 55

Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiệm thực tế 75

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Trang

Biểu đồ 2.1 Tầm quan trọng của việc xây dựng kế hoạch bài giảng 47 Biểu đồ 2.2 Sự phù hợp của các hình thức xây dựng lịch trình dạy học 50 Biểu đồ 2.3 Sự quan trọng của công tác quản lý đối với chương

trình GDĐP 52

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Sự nghiệp đ i mới giáo dục nước ta đang đặt ra yêu cầu cấp thiết Văn

kiện Đại hội XI của Đảng xác định "Phát triển giáo dục là quốc sách hàng

đầu Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản

lý là khâu then chốt".[9] Công cuộc đ i mới và phát triển đất đòi hỏi ngành

giáo dục phải có những nỗ lực cao nhất để thực hiện đ i mới về quan điểm, mục tiêu giáo dục, về nội dung, chương trình, sách giáo khoa (SGK), đ i mới phương pháp quản lý, đ i mới về phương pháp dạy học,

Một trong những điểm mới hiện nay ở trường THCS là chương trình Giáo dục địa phương (GDĐP), được đưa vào như một hoạt động giáo dục tự chọn Công văn số: 5977/BGDĐT-GDTrH ngày 07/7/2008 của Bộ Giáo dục và Đào về việc hướng dẫn thực hiện nội dung giáo dục địa phương ở cấp THCS và

cấp THPT từ năm học 2008-2009.[2] Nội dung chương trình GDĐP được phân

bố lồng ghép ở các môn Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí và Giáo dục công dân , giúp học sinh không chỉ nắm bắt được những kiến thức mang tầm rộng lớn, bao quát của Việt Nam và Thế giới mà còn có cái nhìn thực tế và có những kiến thức cần thiết về địa phương (những sự kiện, hiện tượng, con người, thiên nhiên cụ thể) hiện hữu ngay trên quê hương của các em

Nhìn chung, chương trình GDĐP có ý nghĩa to lớn trong việc giáo dục học sinh; góp phần hình thành tri thức, nhân cách, đạo đức, tình cảm cho các

em Tuy nhiên, việc thực hiện chương trình GDĐP ở bậc THCS gặp không ít khó khăn như: tài liệu tham khảo còn thiếu, các hoạt động thực tế ít, vì vậy hiệu

quả giáo dục đem lại còn hạn chế

Để hoạt động dạy và học chương trình GDĐP ở trường THCS đạt mục tiêu và hiệu quả, đòi hỏi giáo viên phải chuẩn bị tốt nội dung, phương pháp, phương tiện, đáp ứng được yêu cầu đ i mới và phù hợp với đối tượng học sinh trong điều kiện có thể

Tuy nhiên, trong thực tế còn rất nhiều giáo viên chưa chú trọng, thậm chí còn xem nhẹ các bài dạy về chương trình địa phương Giáo viên nào biết nhiều thì dạy nhiều, biết ít thì dạy ít, bên cạnh đó còn có giáo viên dạy không đúng gây ra nhiều cách hiểu khác nhau dẫn đến kết quả bài học không đạt yêu cầu

theo mục tiêu bài đã đề ra

Nguyên nhân chủ yếu của thực trạng trên chính là vấn đề quản lý hoạt động GDĐP của Phòng Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) và các nhà trường chưa được quan tâm đúng mức; chưa được đầu tư công sức đầy đủ, cả về phía các cấp quản lý, lẫn về phía người dạy, người học nên chưa phát huy được vai trò

và mục tiêu của chương trình GDĐP như nó cần có

Từ những lý do trên, tôi đã chọn Đề tài: "Quản lý thực hiện chương trình Giáo dục địa phương ở các trường THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang" làm Luận văn tốt nghiệp thạc sỹ Quản lý giáo dục, với mong muốn góp

phần nâng cao công tác quản lý thực hiện chương trình GDĐP ở trường THCS

trên địa bàn huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất các biện pháp quản lý thực hiện chương trình GDĐP tại các trường THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang, từ đó giúp hoạt động GDĐP ở các trường THCS trên địa bàn huyện Hiệp Hòa đạt mục tiêu giáo dục với chất

lượng cao hơn

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu: Chương trình GDĐP ở các trường THCS huyện

Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang

- Đối tượng nghiên cứu: Quản lý chương trình GDĐP tại các trường

THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang

4 Giả thuyết khoa học

Việc triển khai chương trình GDĐP ở các trường THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang hiện nay chưa đạt mục tiêu đề ra, nguyên nhân chủ yếu

là do sự quản lý chưa hiệu quả của các cấp lãnh đạo và nhận thức chưa đúng của một bộ phận giáo viên về mục tiêu, chương trình GDĐP Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý có tính đồng bộ, phù hợp với cơ sở lý luận QLGD và phù hợp với điều kiện thực tế giáo dục của địa phương thì các hoạt động GDĐP tại các trường THCS huyện Hiệp Hòa sẽ đạt được mục tiêu giáo dục với chất lượng cao hơn hiện nay

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý thực hiện chương trình GDĐP ở các trường THCS

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý thực hiện chương trình GDĐP tại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang

5.3 Đề xuất và thử nghiệm một số biện pháp quản lý đối với việc thực hiện chương trình GDĐP ở các trường THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang

6 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu của Đề tài

6.1 Về địa bàn, nội dung và thời gian nghiên cứu

- Đề tài tập trung nghiên cứu thực tiễn quản lý thực hiện hoạt động

GDĐP ở các trường THCS thuộc huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang trong năm học 2013 - 2014

- Khảo sát thực trạng quản lý thực hiện chương trình GDĐP ở các trường

THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang

- Đề xuất biện pháp quản lý, chỉ đạo của Phòng GD&ĐT huyện Hiệp

Hòa, tỉnh Bắc Giang đối với việc thực hiện chương trình GDĐP ở các trường THCS trong huyện

6.2 Giới hạn về khách thể nghiên cứu

- Cán bộ quản lý giáo dục (Phòng GD&ĐT huyện, Ban giám hiệu, T

trưởng chuyên môn);

- Một số giáo viên và học sinh các trường THCS trên địa bàn huyện

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Các phương pháp lý luận

Sử dụng phương pháp nghiên cứu tài liệu, phân tích, t ng hợp, khái quát hóa, hệ thống hóa, các văn bản để xây dựng cơ sở lý luận của Đề tài

7.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: T ng kết kinh nghiệm của các cấp

quản lý về thực hiện chương trình GDĐP

- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Lấy ý kiến cán bộ quản lý giáo

dục và một số giáo viên các trường THCS trên địa bàn huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang để tìm hiểu thực trạng (Mẫu phiếu hỏi)

- Phương pháp phỏng vấn (Mẫu biên bản phỏng vấn): Thiết kế các câu

hỏi để phỏng vấn trực tiếp cán bộ quản lý, giáo viên về các biện pháp thực hiện chương trình GDĐP tại các trường THCS

- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động: Nghiên cứu sản phẩm

hoạt động GDĐP của giáo viên; kết quả học tập, rèn luyện của học sinh; các sản phẩm hoạt động quản lý và thực hiện chương trình GDĐP của các cấp quản lý

7.3 Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia (khảo nghiệm)

Xin ý kiến của các chuyên gia là cán bộ quản lý giáo dụcvà giáo viên có kinh nghiệm về quản lý thực hiện chương trình GDĐP ở các trường THCS trong huyện

7.4 Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học

Sử dụng các phương pháp thống kê toán học để phân tích dữ liệu cần nghiên cứu như: Sử dụng công thức tính điểm trung bình, tính xác suất độ lệch chuẩn, xếp thứ bậc, công thức tính các hệ số tương quan

8 Cấu trúc Luận văn

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung Luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý thực hiện chương trình Giáo dục địa

phương tại các trường THCS

Chương 2: Thực trạng quản lý thực hiện chương trình Giáo dục địa phương

tại các trường THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang

Chương 3: Biện pháp quản lý thực hiện chương trình Giáo dục địa phương

ở các trường THCS huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THỰC HIỆN

CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG TẠI CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN HIỆP HÒA, TỈNH BẮC GIANG 1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Nước ngoài

Nhà tương lai học người Mỹ là Alvin Toffer khẳng định tại Hội nghị

Liên Hợp Quốc khoá 15 (năm 1990): "Một dân tộc không được giáo dục - dân

tộc đó sẽ bị loài người đào thải, một cá nhân không được giáo dục - cá nhân

đó sẽ bị xã hội loại bỏ"; "Tương lai của con người phụ thuộc hoàn toàn vào giáo dục" (Dẫn theo [10])

Năm 1992, UNESCO đã chỉ rõ: "Không có một sự tiến bộ và thành đạt

nào có thể tách khỏi sự tiến bộ và thành đạt trong lĩnh vực giáo dục của mỗi quốc gia đó Và những nước nào coi nhẹ giáo dục hoặc không đủ tri thức và khả năng cần thiết để làm giáo dục một cách có hiệu quả thì số phận của quốc gia đó xem như đã an bài và điều đó còn tồi tệ hơn cả sự phá sản"[10]

Quản lý chương trình giáo dục địa phương là một trong những dạng cụ thể của quản lý phát triển chương trình nhà trường

Thuật ngữ “chương trình giáo dục” xuất hiện từ năm 1820, tuy nhiên phải đến giữa thế kỉ 20, thuật ngữ này mới được sử dụng một cách chuyên nghiệp ở Hoa Kỳ và một số nước có nền giáo dục phát triển Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu trên thế giới về phát triển chương trình nhà trường và các vấn đề liên quan, bao gồm các đề tài khoa học, bài báo, sách chuyên khảo, các bài phê bình, các văn bản pháp quy về chính sách giáo dục nói chung và về phát triển chương trình GDĐP nói riêng

Năm 1994, Terengini và Pascarella đã nêu 12 điều làm cơ sở cho việc thiết kế một chương trình giáo dục và đặc biệt nhấn mạnh chất lượng giáo dục

khởi đầu bằng việc thiết kế một chương trình giáo dục (Dẫn theo [6])

Phần lớn các công trình đến từ Ôxtraylia, Hoa Kỳ, Canađa, Vương quốc Anh, Israel Chỉ riêng trong Áustralian Education Index đã có 350 (trong đó có 29 luận án tiến sĩ ) bài viết về phát triển chương trình nhà trường Cuối thập niên 80 đầu thập niên 90 ở New Zealand cũng xuất hiện một số chuyên khảo, báo cáo t ng kết đề tài khoa học, bài báo về phát triển chương trình nhà trường (Ramsey et al., 1995; Ramsey, Hawk, Harold, Mariot, và Posskin.1993)

Trong những năm gần đây những công trình về phát triển chương trình nhà trường không nhiều, nhưng từ năm 2000 trở lại đây, một số công trình ở Hong Kong, Trung Quốc, Nhật, Đài Loan đã được độc giả quan tâm

1.1.2 Trong nước

Luật giáo dục 2005, được sửa đ i năm 2009 quy định: “Chương trình

giáo dục thể hiện mục tiêu giáo dục; quy định chuẩn kiến thức, kỹ năng, phạm

vi và cấu trúc nội dung giáo dục, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục, cách thức đánh giá kết quả giáo dục đối với các môn học ở mỗi lớp, mỗi cấp học hoặc trình độ đào tạo”.[17]

Lĩnh vực phát triển chương trình nhà trường cũng đã được nhiều chuyên gia giáo dục trong nước nghiên cứu và đề cập đến qua các tài liệu khoa học, cụ thể như:

- “Lý thuyết phát triển chương trình” - Đỗ Hồng Toàn (1995);[20]

- "Những vấn đề cơ bản về chương trình và phát triển chương trình dạy

- Đề tài “Giáo dục giá trị văn hóa truyền thống trong nhà trường ph thông Việt Nam”, Mã số: B2012-37-07NV, do Nguyễn Thị Hoàng Yến làm chủ nhiệm.[25] Đề tài đã tiến hành khảo sát, đánh giá thực trạng giáo dục giá trị văn hóa truyền thống trong nhà trường ph thông ở nước ta và đã phân tích những mặt được, những bất cập, nguyên nhân của các bất cập trong giáo dục giá trị văn hóa truyền thống trong nhà trường ph thông hiện nay Trên cơ sở phân tích lý luận và từ thực tiễn nước ta, đã đề xuất mục tiêu, nội dung và phương thức giáo dục các giá trị văn hóa truyền thống cho học sinh qua chương trình giáo dục ph thông (GDPT) sau 2015 nhằm duy trì, củng cố và phát triển các giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam

- Đề tài “Mô hình sách giáo khoa nhằm đáp ứng yêu cầu của chương tình GDPT Việt Nam sau 2015” Mã số: V2012-03NV, do Đỗ Ngọc Thốnglàm chủ nhiệm.[23] Đề tài đã khẳng định yêu cầu đ i mới phương pháp dạy học đòi hỏi phải thay đ i cách biên soạn SGK SGK cần thay đ i theo hướng tập trung giúp học sinh biết cách học, cách khai thác để nắm được các thông tin quan trọng trong SGK, từ đó mà tự học, tự tìm hiểu, khám phá và nhất là biết cách vận dụng các kiến thức đã học vào giải quyết các tình huống trong cuộc sống Để đạt được mục tiêu đó, SGK cần giảm bớt việc cung cấp số lượng nội dung tri thức cụ thể, tăng cường các chỉ dẫn về phương pháp, cách thức, nêu các tình huống có vấn đề, các câu hỏi cốt lõi cần thảo luận (câu hỏi mở), các hướng trả lời khác nhau, trái ngược nhau (đáp án mở),

Chương trình GDĐP là một trong những hình thức phát triển chương

trình nhà trường mà Bộ GD&ĐT đã tập trung chỉ đạo, nhằm tạo điều kiện cho các nhà trường, các địa phương tự xây dựng chương trình sao cho phù hợp với đặc điểm của học sinh, nhà trường, địa phương đó

Sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết số 40/2000/QH10 về đ i mới chương trình GDPT, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 14/2001/CT-

TTg quy định chi tiết và hướng dẫn thực hiện Nghị quyết 40 của Quốc hội Bộ GD&ĐT đã xây dựng và ban hành các kế hoạch triển khai t ng thể, t chức thực hiện trong toàn ngành; kiện toàn Hội đồng chỉ đạo biên soạn chương trình giáo dục ph thông và lập ban chỉ đạo cho mỗi cấp, bậc học, chọn lựa và quyết định danh sách các tác giả biên soạn, các hội đồng thẩm định chương trình, SGK, danh mục thiết bị dạy học

Tháng 4/2005, Dự án Dạy và học t ch cực của Việt- được triển khai

tại 14 tỉnh phía Bắc nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng giáo viên tiểu học và THCS Sau gần hai năm triển khai, hoạt động biên soạn tài liệu phần dành cho địa phương trong khuôn kh Dự án Việt - Bỉ đã góp phần nâng cao năng lực biên soạn cho giảng viên, giáo viên 14 tỉnh miền núi phía Bắc và cung cấp giáo trình/tài liệu cho chương trình GDĐP ở cấp tiểu học, THCS và các trường Cao đẳng Sư phạm đào tạo giáo viên tiểu học, THCS

Tính đến tháng 2/2009, 81 bản thảo giáo trình/tài liệu phần dành cho địa phương triển khai biên soạn tại 13 tỉnh với 5 môn học (Lịch sử, Địa lý, Ngữ văn, Âm nhạc, Đạo đức) đã được Hội đồng thẩm định Trung ương và Ban quản

lý Dự án phê duyệt

Từ năm học 2008 - 2009, Bộ GD&ĐT đã đưa chương trình GDĐP vào đan xen, lồng ghép, trong các môn học như: Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí, Giáo dục công dân, Mĩ thuật, Âm nhạc từ lớp 6 đến lớp 12

Ngày 01/11/2012, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đã ban hành Quyết định số 4763/QĐ-BGDĐT phê duyệt Đề án "Xây dựng mô hình trường ph thông đ i mới đồng bộ phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục giai đoạn 2012-2015" [4] Hướng dẫn 791 Bộ GD&ĐT về thí điểm phát triển

“chương trình giáo dục nhà trường” theo định hướng phát triển năng lực học sinh góp phần cho đ i mới chương trình và SGK ph thông sau năm 2015 Đây chính là cơ sở để đẩy mạnh thực hiện chương trình GDĐP

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý

Quản lý là một hoạt động ph biến diễn ra trong mọi lĩnh vực xã hội, đặc biệt nó có liên quan mật thiết đến sự hợp tác và phân công lao động C.Mác đã xem quản lý là kết quả tất yếu của quá trình phát triển lao động xã

hội Ông viết “Một người độc tấu vĩ cầm tự điều khiển lấy mình, còn một dàn

nhạc thì cần phải có một nhạc trưởng” [5]

Khái niệm quản lý trong Luận văn này được xác định theo định nghĩa:

Quản lý là hoạt động hay tác động có định hướng, có chủ định của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đ ch của tổ chức”[22, tr 326]

Trong quá trình quản lý, chủ thể tiến hành các hoạt động cơ bản như: xác định mục tiêu, chủ trương, chính sách, kế hoạch; t chức thực hiện, điều chỉnh các hoạt động để thực hiện các mục tiêu đề ra Trong đó, mục tiêu quan trọng nhất là nhằm tạo ra môi trường, điều kiện cho sự phát triển của đối tượng quản lý

Khoa học quản lý đi sâu vào nghiên cứu bản chất của các mối quan hệ quản lý và các quy luật vận động, phát triển của chúng, trên cơ sở đó đề xuất những con đường, phương pháp tối ưu cho sự quản lý hệ thống xã hội nhằm tạo điều kiện cho nó vận hành thuận lợi đạt tới mục tiêu xác định

1.2.2 Quản lý giáo dục và Quản lý nhà trường

1.2.2.1 Quản lý giáo dục

Nếu xem quản lý là một thuộc tính bất biến, nội tại của mọi hoạt động

xã hội, thì quản lý giáo dục cũng là một thuộc tính tất yếu của mọi hoạt động giáo dục có mục đích Có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý giáo dục, song thường người ta đưa ra quan niệm quản lý giáo dục theo hai cấp độ chủ yếu: cấp vĩ mô và vi mô

Quản lý giáo dục“vĩ mô" tương ứng với khái niệm quản lý một hệ

thống giáo dục (của quốc gia, của một địa phương)

Quản lý giáo dục“vi mô" tương ứng với khái niệm quản lý một nhà

trường (cơ sở giáo dục)

Quản lý giáo dục theo nghĩa khái quát là hoạt động điều hành, phối hợp

các lực lượng xã hội nhằm làm cho toàn bộ hệ thống giáo dục vận hành theo đường lối nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ mà xã hội đặt ra

Chủ thể quản lý điều khiển các thành tố trong hệ thống quản lý thông

qua Đối tượng quản lý, là hoạt động của t chức và các thành viên (con

người) trong hệ thống đó Tính chất chỉ huy - chấp hành là đặc trưng n i trội trong quan hệ quản lý Tuy nhiên, chủ thể quản lý và đối tượng quản lý đều

có mục đích chung Quản lý có nhiệm vụ tạo ra và duy trì một môi trường thuận lợi để mỗi cá nhân có thể hoạt động đạt được hiệu quả cao trong quá trình đạt đến mục đích chung

Quá trình QLGD là hoạt động của các chủ thể quản lý và đối tượng quản lý thống nhất với nhau trong một cơ cấu nhất định nhằm đưa hệ thống giáo dục đạt tới mục tiêu dự kiến và tiến lên trạng thái mới về chất QLGD vừa là một hiện tượng xã hội (hiện tượng hoạt động, lao động, công tác), vừa

là một quá trình xã hội (quá trình quản lý) đồng thời cũng là một hệ thống xã hội (hệ thống quản lý)

1.2.2.2 Quản lý nhà trường

Quản lý nhà trường được coi là đồng nghĩa với quản lý giáo dục vi mô

Cần nhận rõ chủ thể quản lý nhà trường có hai loại: tác động từ bên ngoài và tác động bên trong nhà trường

Tác động từ bên ngoài nhà trường là tác động của các cơ quan quản lý giáo dục cấp trên nhằm hướng dẫn và tạo điều kiện cho các hoạt động dạy học, giáo dục của nhà trường

Tác động từ bên trong là hoạt động của các chủ thể quản lý của chính nhà trường nhằm huy động, điều phối, giám sát các lực lượng giáo dục của

nhà trường thực hiện có chiến lược, có hiệu quả các nhiệm vụ dạy học và giáo dục đặt ra Đó là sự tác động của thủ trưởng, người chỉ huy cấp trên đối với các t chức cấp dưới thuộc quyền Sự tác động đó phải có mục đích, có

kế hoạch và phải tuân theo các nguyên tắc quản lý

1.2.3 Những vấn đề cơ bản về chương trình, chương trình giáo dục địa phương

1.2.3.1 Khái niệm Chương trình giáo dục

Để khái quát về các quan điểm trong việc định nghĩa khái niệm "Chương trình giáo dục” (curriculum), có thể liệt kê một số định nghĩa về curriculum của

tác giả Oliva (1977) (dẫn theo [6])

- Curriculum là tất cả những gì được dạy trong trường

- Curriculum là tập hợp các môn học, là nội dung dạy- học

- Curriculum là chương trình học tập, là trình tự các môn học

- Curriculum là tập hợp các tài liệu học tập

- Curriculum là tất cả những gì diễn ra trong trường bao gồm cả các hoạt

động ngoài giờ học, sự hướng dẫn và các mối quan hệ giữa các cá nhân

Từ những năm 90 đến đầu của thế kỷ 21, quan niệm về chương trình

giáo dục có những thay đ i lớn Ví dụ, theo K.Frey (dẫn theo [6]) “Chương

trình giáo dục là sự trình bày, diễn tả có hệ thống việc dạy - học được dự kiến trong một khoảng thời gian xác định mà sản phẩm của sự trình bày đó

là một hệ thống xác định các thành tố khác nhau nhằm chuẩn bị, thực hiện và đánh giá một cách tối ưu việc dạy - học” Đây là định nghĩa được nhiều nhà

nghiên cứu lựa chọn

Cho đến nay vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau trong việc định nghĩa về chương trình giáo dục Sự khác nhau đó tuỳ thuộc vào quan niệm của mỗi nhà nghiên cứu và các nhà thực hành khi tư duy và thiết kế chương trình

Định nghĩa về chương trình giáo dục theo Luật Giáo dục năm 2005,

sửa đ i năm 2009 như sau “Chương trình giáo dục thể hiện mục tiêu giáo

dục; quy định chuẩn kiến thức, kỹ năng, phạm vi và cấu trúc nội dung giáo

dục, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục, cách thức đánh giá kết quả giáo dục đối với các môn học ở mỗi lớp, mỗi cấp học hoặc trình

độ đào tạo” (Điều 6).[17]

Mặc dù có những khác biệt song có nhiều thống nhất khi coi chương trình bao gồm nhiều thành tố khác nhau và được chia thành bốn nhóm, có quan

hệ tương tác với nhau, cụ thể như sau:

a) Mục đ ch, mục tiêu và chuẩn đầu ra chương trình giáo dục;

b) Nội dung chương trình;

c) Hình thức tổ chức dạy học, phương pháp, phương tiện dạy học;

d) Các hình thức đánh giá trong giáo dục

Bên cạnh đó, còn có những thành tố quan trọng khác, nhưng được thiết kế lồng ghép, thẩm thấu vào tất cả các thành tố trên như cơ sở Triết học, Tâm lý học, Giáo dục học, Xã hội học, Văn hóa,… và gọi là bộ phận ẩn của chương trình

Đồng thời, để chương trình giáo dục đạt hiệu quả cao cần phải đặc biệt chú ý đến khái niệm “phát triển chương trình giáo dục”

Phát triển chương trình giáo dục là một quá trình liên tục nhằm hoàn

thiện không ngừng chương trình giáo dục cho phù hợp với trình độ phát triển của kinh tế - xã hội, khoa học và công nghệ, của đời sống xã hội Như vậy, chương trình giáo dục không phải được thiết kế một lần và dùng mãi, mà luôn được phát triển, bổ sung, hoàn thiện tùy theo sự phát triển kinh tế - xã hội, của thành tựu khoa học - kỹ thuật và công nghệ, và cũng là theo yêu cầu của thị trường sử dụng lao động

Các nhà nghiên cứu đã đi đến thống nhất xem “Phát triển chương trình giáo dục” là một quá trình liên tục nó sẽ bao gồm các yếu tố sau

1 Phân tích nhu cầu;

2 Xác định mục đích và mục tiêu;

3 Thiết kế;

4 Thực thi;

5 Đánh giá

1.2.3.2 Chương trình giáo dục nhà trường

Chương trình giáo dục nhà trường là chương trình giáo dục của quốc gia

được giữ nguyên hoặc điều chỉnh một phần, được lựa chọn và sắp xếp lại, hoặc thiết kế mới với sự tham gia của giáo viên, các chuyên gia hoặc các bên liên quan, cho phù hợp với đối tượng học sinh trong một bối cảnh dạy học cụ thể

Định nghĩa về phát triển chương trình nhà trường, theo OECD: “Phát

triển chương trình nhà trường là một quá trình, trên cơ sở các hoạt động bên trong nhà trường, hoặc trên cơ sở nhu cầu của nhà trường trong việc thực thi chương trình giáo dục - nhằm tạo ra sự phân quyền, trách nhiệm và sự kiểm soát giữa chính quyền trung ương và địa phương, để nhà trường có được quyền

tự chủ hợp pháp về hành chính, nghề nghiệp để có thể tự quản lý quá trình phát triển của trường mình (OECD, 1979)

Như vậy, Chương trình giáo dục nhà trường cần đảm bảo sự mềm dẻo, cho phép các trường cùng giáo viên tham gia thiết kế chương trình giáo dục phù hợp với nhu cầu học tập của học sinh, phù hợp với năng lực cá nhân mỗi học sinh, phù hợp với các cách học khác nhau của học sinh, phù hợp với những thay đ i trong điều kiện kinh tế - xã hội, phù hợp với những yêu cầu và kì vọng của phụ huynh học sinh và cộng đồng tại địa phương

Để chương trình nhà trường đươc triển khai rộng khắp và đạt kết quả cao cần phải phát triển chương trình nhà trường Phát triển chương trình giáo dục nhà trường là việc một cơ sở giáo dục lập kế hoạch, thiết kế, thực thi và đánh giá chương trình học tập của học sinh trường mình

1.2.3.3 Chương trình giáo dục địa phương

Để thực hiện mục tiêu giáo dục, Bộ GD&ĐT đã ban hành Quy định về

“chương trình giáo dục ph thông” (Quyết định số 16/2006/QĐ-BGDĐT, ngày 05/5/2006 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về việc ban hành Chương trình giáo dục

phổ thông), trong đó đã xác định một số nội dung giáo dục địa phương ở một

số môn học Để thực hiện nội dung đó, các sở giáo dục phải chuẩn bị tài liệu,

hướng dẫn t chức dạy học, kiểm tra, đánh giá, sử dụng kết quả đánh giá để xếp loại học sinh cuối học kỳ và cuối năm học

Từ năm học 2008 - 2009, Bộ GD&ĐT đã đưa chương trình GDĐP vào chương trình THCS đan xen, lồng ghép trong các môn học như: Ngữ văn, Lịch

sử, Địa lí, Giáo dục công dân, Mĩ thuật, Âm nhạc từ lớp 6 đến lớp 9

Môn Ngữ văn: Giáo viên cho học sinh sưu tầm các tác phẩm Văn học ở địa phương, tác giả người địa phương, củng cố cho học sinh hiểu biết về văn hóa, khoa học về ngôn ngữ vùng miền

Môn Lịch sử: Đề cập đến truyền thống cách mạng của địa phương, tham quan và tìm hiểu nguồn gốc của các di tích lịch sử văn hóa, phong tục tập quán của địa phương

Môn Âm nhạc: Sưu tầm các làn điệu dân ca đặc trưng của địa phương như (quan họ, chèo, ví dặm, cải lương, bài chòi, dân ca dân tộc thiểu số, các điệu múa truyền thống) gắn với phong tục tập quán của từng địa phương

Môn Địa lí: Giới thiệu vị trí địa lí, điều kiện tự nhiên của địa phương Môn Giáo dục công dân: Giúp học sinh hiểu rõ về các tệ nạn xã hội và cách phòng chống Thực hành ngoại khóa về các vấn đề địa phương

Môn Mĩ thuật: Vẽ tranh theo đề tài, những bài do giáo viên lựa chọn chủ

đề cần gần gũi với cuộc sống, mô tả những danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử văn hóa địa phương Giới thiệu di tích lịch sử, văn hóa, tác phẩm mĩ thuật địa phương như đình, chùa, tranh, tượng, sứ mĩ nghệ

Môn Công nghệ: Giới thiệu truyền thống địa phương

Môn Thể dục: Giới thiệu về các môn thể thao truyền thống: vật, đua thuyền, chơi đu, ném còn nhưng phải vừa sức với học sinh

Như vậy, chương trình GDĐP là một phương thức giáo dục đưa thực tiễn hoạt động kinh tế - xã hội, văn hoá, lịch sử địa phương vào trong các tiết học, bài dạy, trong các bộ môn trong chương trình giáo dục ph thông do Bộ GD&ĐT

quy định ở một số môn học nhằm mục đích học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lý luận gắn với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội

Theo đó, nội dung GDĐP phải góp phần thực hiện mục tiêu môn học, gắn lý luận với thực tiễn Khi giảng dạy, ngoài việc liên hệ với thực tiễn hoạt động kinh tế - xã hội, văn hoá, lịch sử địa phương trong các bài dạy còn phải thực hiện nội dung giáo dục địa phương ở các phần sau đây: Giảng dạy các tiết học (bài, môđun, chủ đề ) đã quy định dành cho giáo dục địa phương; đưa nội dung giáo dục địa phương thành một phần của tiết học (bài, môđun, chủ đề ) được Bộ GD&ĐT hướng dẫn dành cho GDĐP Những bài học, môn học trong chương trình GDĐP giúp học sinh hiểu biết, gắn bó với quê hương xứ sở

1.3 Những vấn đề cơ bản về quản lý thực hiện chương trình Giáo dục địa phương ở trường THCS

1.3.1 Vị trí, vai trò của chương trình Giáo dục địa phương ở trường THCS

Thực hiện Công văn số 5977/BGDPT- GDTrH của Bộ GD&ĐT hướng dẫn thực hiện nội dung GDĐP, bắt đầu từ năm học 2008-2009, các cơ sở giáo dục đồng loạt triển khai chương trình GDĐP ở trường THCS, THPT Đây là một nội dung rất cần thiết góp phần nâng cao kiến thức, hiểu biết về quê hương, đất nước cho học sinh

Như vậy, việc đưa chương trình GDĐP vào chương trình GDPT là rất cần thiết bởi vì chương trình GDĐP không chỉ củng cố, b trợ, phát triển những kiến thức mà học sinh cần có trong chương trình GDPT, mặt khác, chương trình GDĐP còn phát huy được các giá trị văn hóa, lịch sử, truyền thống; đồng thời, còn góp phần rèn luyện kỹ năng sống, giúp học sinh thích ứng với môi trường xung quanh, chủ động xử lý các tình huống trong cuộc sống hàng ngày, biết yêu thương và chia sẻ, sống khỏe mạnh và an toàn Chương trình GDĐP còn giúp cho học sinh có thêm sự hiểu biết, và tự hào về lịch sử truyền thống cách mạng, về đặc điểm địa lý, danh lam thắng cảnh quê hương; giúp các nhà trường có thêm hình thức để hoạt động

Chương trình Văn hóa - văn học địa phương với mục đích gắn kết kiến

thức văn học mà học sinh được học trong nhà trường với những vấn đề đặt ra trong cộng đồng (dân tộc và nhân loại) cũng như cho mỗi địa phương Khai thác b sung và phát huy vốn hiểu biết về văn học địa phương làm phong phú

và sáng tỏ thêm chương trình chính khóa Từ đó giúp học sinh hiểu biết và hòa nhập hơn với môi trường mình đang sống, có ý thức tìm hiểu góp phần giữ gìn

và bảo vệ các giá trị văn hóa của quê hương đồng thời giáo dục lòng tự hào về quê hương xứ sở của mình

Chương trình lịch sử - địa l địa phương cung cấp cho học sinh hiểu biết

về những sinh hoạt văn hóa đặc sắc của các dân tộc trong tỉnh, về truyền thống đấu tranh bất khuất từ trong kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ cũng như điều kiện tự nhiên của địa phương Từ đó giúp các em có thêm kiến thức, biết tự hào

về sự phong phú đa dạng của lịch sử văn hóa các dân tộc thiểu số trong địa bàn tỉnh Bắc Giang, hiểu được phong tục tập quán của địa phương, vị trí địa lí vùng miền của quê hương Đặc biệt, với những nội dung lịch sử văn hóa chọn lọc của địa phương, những tiết học này ngày một khẳng định được ý nghĩa quan trọng, góp phần hun đúc thêm vốn kiến thức và tình yêu quê hương của các em

Chương trình GDĐP không chỉ có tác dụng gây hứng thú cho học sinh

mà còn giúp các em có điều kiện hiểu sâu hơn, cụ thể hơn về môn học đồng thời bồi dưỡng cho các em niềm tin và nghị lực trong cuộc sống Từ đó, giúp các em bước vào cuộc sống tự tin hơn, hiểu biết hơn và càng thấy yêu quê hương đất nước mình

1.3.2 Đặc điểm của chương trình Giáo dục địa phương ở trường THCS

1.3.2.1 Mục tiêu

a Mục tiêu chung:

Giúp học sinh hiểu khái quát về vị trí địa lí, đặc điểm tự nhiên, xã hội, con người, quá trình hình thành và phát triển; truyền thống đấu tranh cách mạng, phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội qua các thời kì; đặc điểm văn hóa vùng miền, các

di tích lịch sử và truyền thống vẻ vang của nhân dân mỗi địa phương Từ đó tin

tưởng, tự hào về truyền thống yêu nước, lao động sáng tạo của nhân dân địa phương; thấy được trách nhiệm của bản thân trong việc giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của cha ông ta, nỗ lực cố gắng vươn lên trong học tập và lao động để xây dựng quê hương ngày càng giàu mạnh

b Mục tiêu cụ thể:

Về kiến thức:

Trình bày và giải thích được những kiến thức về:

- Vị trí, diện tích, dân số, dân tộc, địa hình, khí hậu, của địa phương

- Đặc điểm hệ sinh thái, động thực vật của địa phương

- Lịch sử ra đời, hình thành và phát triển địa phương

- Quá trình đấu tranh, xây dựng và bảo vệ T quốc trải qua các thời kỳ

- Truyền thống lịch sử, các nét văn hóa tại địa phương

- Các danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử tại địa phương

Về kỹ năng:

- Giới thiệu được những nét cơ bản nhất về đặc điểm đặc trưng cho tự nhiên, xã hội, con người, quá trình hình thành và phát triển, các truyền thống văn hóa, lịch sử của địa phương mình

- Giới thiệu được một số di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh của địa phương

- Tự tin, nâng cao khả năng thuyết trình, tuyên truyền trước đông người

Về thái độ: Tích cực học tập, biết yêu quê hương mình hơn, quan hệ bạn

bè trong lớp, trong trường thân thiện hơn

1.3.2.2 Nội dung

Trong phần này, các nhà thiết kế xây dựng chương trình GDĐP cần căn

cứ thực tế mỗi địa phương để phân chia các lĩnh vực, xây dựng từng chương

trình cụ thể Cần ưu tiên lựa chọn các nội dung thiết thực, hiệu quả nhất

Các chương trình GDĐP phải phù hợp với từng đối tượng học sinh, phù hợp trong từng giai đoạn cụ thể, phù hợp với xu hướng đ i mới căn bản và toàn diện nền giáo dục và xu thế phát triển giáo dục trong khu vực và thế giới

Nhìn vào lịch trình dạy học chi tiết, mỗi giáo viên có thể lập kế hoạch, soạn giáo án, chuẩn bị các điều kiện cho từng giờ, từng bu i lên lớp một cách chủ động, độc lập với bộ phận thiết kế chương trình Đây là nội dung quan trọng mà người xây dựng, thiết kế chương trình GDĐP phải quan tâm thực hiện

để kết nối giữa thiết kế và thực hiện chương trình, góp phần nâng cao tính khả thi, hiệu quả khi thực hiện chương trình

Nội dung GDĐP góp phần thực hiện mục tiêu môn học, gắn lý luận với thực tiễn Khi giảng dạy ngoài việc liên hệ với thực tiễn hoạt động kinh tế - xã hội, văn hóa, lịch sử địa phương trong các bài dạy còn phải thực hiện nội dung GDĐP ở các phần sau đây:

- Giảng dạy các tiết học (bài, môđun, chủ đề ) đã quy định dành cho chương trình địa phương

- Đưa nội dung GDĐP thành một phần của tiết học (bài, môđun, chủ đề ) được Bộ GD&ĐT hướng dẫn dành cho GDĐP

- Phân phối chương trình môn học, Bộ GD&ĐT quy định dành một số tiết dạy nội dung GDĐP, nội dung này phải có giáo án ở dạng giáo trình hoặc tài liệu biên soạn của giáo viên, việc học của học sinh phải được t chức nghiêm túc và có đánh giá cụ thể

1.3.2.3 Phương pháp dạy học và phương tiện dạy học

- Phương pháp dạy học

Phương pháp dạy học phụ thuộc vào hình thức t chức lớp học, từng nội dung kiến thức trong chương trình, từng đối tượng học sinh và điều kiện nhà trường Song với cấp THCS, có thể lựa chọn hoặc kết hợp các phương pháp sau:

- Phương pháp thuyết trình - minh họa

- Làm việc nhóm

- Tự nghiên cứu

- Thực hành, thăm quan, thực tế

Ở những địa phương, nhà trường có điều kiện, hiệu trưởng các trường nên quan tâm và đề cao đến phương pháp trực quan, thăm quan tìm hiểu thực tế

- Phương tiện và công cụ dạy học

Đây là yếu tố ảnh hưởng không nhỏ đến thành công khi thực hiện chương trình, là yếu tố hỗ trợ đắc lực cho phương pháp dạy học Các nhà quản

lý, giáo viên cần chuẩn bị kỹ một số phương tiện và công cụ như:

- Tài liệu giảng dạy, tham khảo

- Phiếu học tập, câu hỏi thảo luận, các biểu mẫu báo cáo

- Máy tính, máy chiếu

1.3.2.4 Đánh giá kết quả học tập

Đây là khâu quan trọng của quá trình dạy học Khi thực hiện chương trình GDĐP có thể thực hiện kiểm tra đánh giá trong, hoặc khi kết thúc chương trình

Các hình thức kiểm tra có thể thực hiện:

- Kiểm tra miệng hoặc 15 phút, kiểm tra trắc nghiệm

- Kiểm tra 1 tiết

- Thực tế và viết bài thu hoạch

Số lượng các điểm kiểm tra, thời điểm kiểm tra, hệ số các bài kiểm tra tùy thuộc vào từng chương trình cụ thể, theo các nội dung và lịch trình dạy học

Đánh giá kết quả sau khi kết thúc môn học: Tùy theo các chương trình cụ thể, có thể đánh giá chương trình GDĐP theo môn học độc lập hoặc tích hợp với việc đánh giá xếp loại các môn học khác

Nhờ kiểm tra, đánh giá mà quá trình quản lý của hiệu trưởng được khép kín và được điều chỉnh kịp thời Trong kiểm tra các hoạt động chuyên môn cũng như công tác thực hiện chương trình Giáo dục địa phương cần chú trọng các vấn đề:

- Tiến độ thực hiện chương trình dạy học, phát hiện các vấn đề chưa hợp

lý để điều chỉnh

- Chất lượng giáo án và giờ dạy trên lớp

- Giáo viên đánh giá kết quả học tập của học sinh: kiểm tra, chấm bài, cập nhật điểm, đánh giá chất lượng có đúng tiến độ thời gian theo kế hoạch hay không

Các nội dung kiểm tra:

- Kiểm tra việc thực hiện nội dung, chương trình dạy học và giáo dục

- Kiểm tra việc thực hiện quy chế chuyên môn của t

- Kiểm tra việc thực hiện các chuyên đề của t

- Kiểm tra nề nếp sinh hoạt chuyên môn của t

- Kiểm tra việc thực hiện các hoạt động ngoại khoá

+ Đánh giá kết quả: Việc đánh giá kết quả phải bám vào các tiêu chuẩn

đã được quy định như đánh giá, xếp loại giờ dạy; đánh giá, xếp loại hồ sơ, giáo án; đánh giá, xếp loại giáo án điện tử, đánh giá rút kinh nghiệm các bu i hoạt động ngoại khóa

Đánh giá đúng kết quả sẽ giúp giáo viên xác định được chất lượng hoạt động của mình đang ở mức độ nào, thấy rõ được những hạn chế cần khắc phục để điểu chỉnh

1.3.3 Quản lý thực hiện chương trình Giáo dục địa phương ở trường THCS

Chương trình GDĐP là một phần rất quan trọng của chương trình giáo dục nhà trường Theo quy định, Bộ GD&ĐT và các sở GD&ĐT chỉ đưa ra khung phân phối chương trình và quy định số tiết cho chương trình GDĐP, còn nội dung giảng dạy củ thể, các nhà trường phải tự xây dựng cho phù hợp với đặc điểm địa phương đó Chính vì vậy, khi triển khai thực hiện, nhiều cán bộ quản lý, giáo viên chưa nhận thức rõ tầm quan trọng và ý nghĩa của việc giảng dạy chương trình GDĐP Cho nên còn tư tưởng xem nhẹ, chưa đầu tư cho các tiết dạy, nội dung các tiết học còn nhiều bất cập Vì thế, việc quản lý chương trình GDĐP là cần thiết

1.3.3.1 Các chủ thể quản lý thực hiện chương trình GDĐP

Giáo viên bộ môn là chủ thể trực tiếp thực hiện chương trình GDĐP từ việc xây dựng, thiết kế bài giảng đến việc đánh giá chất lượng học sinh trong quá trình tiếp thu kiến thức, kỹ năng, và thái độ của các em

Hiệu trưởng chính là chủ thể quản lý trực tiếp việc thực hiện chương trình GDĐP trong các trường học Hiệu trưởng quản lý tất cả các khâu trong việc thực hiện chương trình: chuẩn bị tài liệu, soạn giảng, lịch trình, t chức giảng dạy trên lớp của học sinh, việc t chức cho học sinh thực tế tại địa phương và khâu cuối là kiểm tra đánh giá chất lượng thực hiện chương trình GDĐP tại đơn vị mình

Chủ thể quản lý ngoài trường gián tiếp chương trình GDĐP (thông qua hiệu trưởng các trường) chính là Phòng, Sở, Bộ GD&ĐT Tuy chỉ quản lý gián tiếp, nhưng đây chính là những ảnh hưởng tác động lớn đến việc quản lý và thực hiện chương trình GDĐP tại cơ sở nhà trường, thậm chí đến việc thực hiện

kế hoạch, chương trình GDĐP cho từng môn học cụ thể

1.3.3.2 Xây dựng kế hoạch thực hiện chương trình GDĐP ở các trường THCS

Việc xây dựng kế hoạch thực hiện chương trình GDĐP ở trường THCS

là khâu vô cùng quan trọng trong quy trình quản lý thực hiện chương trình GDĐP Lập kế hoạch hoạt động giúp giáo viên bám sát được mục tiêu, nhiệm

vụ môn học và mục tiêu nhiệm vụ cụ thể, mục đích cần đạt, các chỉ tiêu cần phấn đấu Hơn thế nữa, kế hoạch hoạt động vạch ra cho giáo viên các giai đoạn thực hiện nhiệm vụ, cách thức thực hiện nhiệm vụ một cách khoa học, mang tính khả thi cao

Hàng năm, khi xây dựng kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học của nhà trường, hiệu trưởng cần chú trọng đến chỉ đạo giáo viên xây dựng kế hoạch thực hiện chương trình GDĐP phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường Đảm bảo kiến thức địa phương theo yêu cầu bài học Hiệu trưởng cần duyệt kế

hoạch giảng dạy chương trình và quản lý thực hiện kế hoạch GDĐP

+ Thiết kế như một môn học, giảng dạy theo các bu i độc lập

+ Tùy theo lĩnh vực đề cập trong chương trình GDĐP có thể tích hợp với các môn học khác phù hợp trong chương trình dạy học có sẵn

+ Đưa vào phần kiến thức tự chọn trong các nhà trường

Việc bố trí thực hiện giảng dạy chương trình GDĐP có thể lựa chọn các cách thức sau:

+ Lồng ghép với các chương trình chính khóa Bố trí một số tiết theo lĩnh vực kiến thức: Văn học, Lịch sử, Địa lí, Âm nhạc, Mĩ thuật, Sinh học để đưa vào chương trình chính khóa tương ứng

+ Đưa vào giảng dạy cùng với chương trình chính khóa theo các chủ

+ Theo biên chế các lớp học chính khóa

+ Thành lập các lớp học mới, chỉ dùng để dạy học chương trình GDĐP (thường mỗi khối thành lập 1 lớp, mỗi trường THCS có 4 lớp)

Địa điểm học: Tại các lớp học chính khóa, tại trường hoặc mượn hội trường các xã, thị trấn (tùy thuộc vào hình thức t chức và thực tế các nhà trường)

Việc lựa chọn giáo viên giảng dạy chương trình GDĐP: Tùy thuộc vào từng chương trình, các lĩnh vực chuyên môn đề cập trong chương trình, điều kiện đội ngũ của nhà trường để quyết định Có thể lựa chọn giáo viên chuyên trách về từng lĩnh vực, giáo viên kiêm nhiệm, song công tác tập huấn, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên là hết sức quan trọng mà mỗi nhà quản lý cần quan tâm

Thời điểm thực hiện chương trình GDĐP: Khi bắt đầu triển khai, nên đồng loạt thực hiện ở các khối lớp, từ các năm học sau chỉ triển khai ở các lớp

6 khi bắt đầu bước vào bậc THCS, vì ngay từ đầu cấp được học chương trình GDĐP sẽ góp phần tích cực trong việc tạo động cơ học tập, ý thức tham gia học tập, nền tảng giáo dục đạo đức lối sống trong các khối lớp tiếp theo, góp phần thành công trong việc giáo dục toàn diện cả khóa học

1.3.3.4 Ch đạo thực hiện

Cách thức thực hiện: Làm cho giáo viên hiểu bài giảng chương trình GDĐP là kết tinh trí tuệ, tâm huyết, tinh thần, trách nhiệm, là sản phẩm mang dấu ấn cá nhân, là kết quả của lao động sáng tạo của giáo viên, khắc phục tình trạng dạy đối phó

Thực hiện đúng, đủ nội dung chương trình, kế hoạch giảng dạy các bộ môn văn hoá; cho điểm, chấm, trả bài đúng quy định Bài soạn của giáo viên đầy đủ, đúng chương trình

Chỉ đạo các trường thực hiện tốt việc đ i mới phương pháp dạy học, sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học, tích cực sưu tầm tài liệu về địa phương phục vụ tốt cho bài giảng

Chỉ đạo điều chỉnh, b sung nội dung, phương pháp dạy học, cách thức đánh giá kết quả, việc bố trí nhân sự, sự phối hợp các nguồn lực…trong quá trình thực hiện

1.3.3.5 Đánh giá kết quả, hiệu quả thực hiện

Việc thực hiện chương trình là hết sức cần thiết trong công tác quản lý, giúp nhà quản lý điều chỉnh chương trình, thực hiện chương trình phù hợp, hiệu quả hơn Việc đánh giá kết quả thực hiện chương trình GDĐP cần làm rõ những ưu điểm, tồn tại, nguyên nhân và giải pháp khắc phục trong từng khâu như chuẩn bị bài, giảng dạy trên lớp, kiểm tra đánh giá của giáo viên, tập trung vào cả các đối tượng tham gia thực hiện chương trình: Cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh

Thông qua hoạt động kiểm tra, đánh giá nhằm tiếp nhận thông tin ngược

về công tác giảng dạy chương trình GDĐP Từ đó, giúp hiệu trưởng nhà trường phát huy ưu điểm, khắc phục nhược điểm để quản lý thực hiện chương trình

GDĐP ngày càng tốt hơn

Đánh giá kết quả thực hiện chương trình GDĐP thông qua điều tra bằng phiếu hỏi, phỏng vấn hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, các t trưởng chuyên môn, các giáo viên giỏi giàu kinh nghiệm nghiên cứu sản phẩm hoạt động quản lý thực hiện chương trình GDĐP Quan sát hoạt động quản lý chương trình GDĐP của hiệu trưởng, kết quả giảng dạy của giáo viên, kết quả học tập của học sinh qua các môn học như: Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí,

Yêu cầu kiểm tra: Phải đánh giá chính xác, khách quan, công bằng Trong quá trình kiểm tra phải có biên bản ghi nhớ, s dự giờ

Sử dụng kết quả kiểm tra, đánh giá: Kết quả kiểm tra - dự giờ phải được thông tin kịp thời đến cá nhân giáo viên được kiểm tra để họ rút kinh nghiệm trong việc giảng dạy Thông tin kịp thời đến nhà quản lý để điều chỉnh hoạt động quản lý chương trình GDĐP

Kết quả đánh giá được dùng để đánh giá thi đua đối với giáo viên, đánh giá xếp loại công chức, viên chức Giới thiệu, nhân rộng những bài giảng hay, giáo án của chương trình GDĐP được lưu vào thư viện nhà trường để mọi người cùng tham khảo

1.4 Các nhân tố ảnh hưởng tới quá trình quản lý thực hiện chương trình

Giáo dục địa phương

1.4.1 Khách quan

Các văn bản chỉ đạo thực hiện chương trình GDĐP còn chung chung; công tác quản lý, chỉ đạo hoạt động chuyên môn đặc biệt là quản lý chương trình GDĐP của các nhà trường còn lỏng lẻo

Sự quản lý của cấp trên: Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT quản lý, chỉ đạo việc dạy chương trình GDĐP của các nhà trường thông qua hiệu trưởng, phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn; đánh giá chất lượng giảng dạy của các nhà trường qua việc kiểm tra trực tiếp một số hoạt động giảng dạy của giáo viên, qua báo cáo của hiệu trưởng; căn cứ văn bản quy định của cấp trên, căn cứ điều kiện thực tế để ra các văn bản chỉ đạo chung cho các nhà trường Trên cơ sở đó các nhà trường xây dựng kế hoạch thực hiện dạy chương trình GDĐP trong năm học Hàng năm, Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT kiểm tra, thanh tra, đánh giá và điều chỉnh hoạt động của các trường thuộc Sở, Phòng quản lý

Cơ sở vật chất, điều kiện, trang thiết bị phục vụ cho dạy chương trình GDĐP: Điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường là yếu tố ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng dạy chương trình GDĐP Giáo viên khi thực hiện nhiệm vụ giảng dạy cần có tài liệu, đồ dùng dạy học Khi t chức các hoạt động ngoại khóa, cần xây dựng kế hoạch cụ thể, dự kiến về thời gian, địa điểm, kinh phí

Để đảm bảo cho giáo viên dạy chương trình GDĐP có chất lượng, nhà trường cần có đủ cơ sở vật chất thiết yếu Có phòng hội họp để sinh hoạt t chuyên môn định kỳ; có thiết bị hiện đại để khai thác thông tin, tìm kiếm các ứng dụng của công nghệ thông tin trong giảng dạy; có thiết bị hiện đại để giáo viên tham gia học tập nâng cao năng lực chuyên môn; có đủ thiết bị đồ dùng phục vụ công việc giảng dạy, khuyến khích khai thác kiến thức địa phương bằng các phương tiện hiện đại để đưa vào giảng dạy

Ngoài việc đầu tư về cơ sở vật chất nhà trường, cần động viên về tinh thần để thúc đẩy lòng nhiệt tình của giáo viên khi tham gia dạy chương trình GDĐP Khi điều kiện kinh phí của nhà trường thiếu thốn, một số giờ hoạt động ngoại khóa không thực hiện được cũng ảnh hưởng đến chất lượng dạy học

Việc đầu tư xây dựng cơ sở vật chất nhà trường phục vụ cho dạy học nói chung, dạy chương trình GDĐP nói riêng cần chú ý những vấn đề sau:

+ Tài liệu tham khảo phục vụ cho giáo viên và học sinh

+ Bố trí phòng hội họp, phòng học bộ môn có đủ trang thiết bị, tạo điều kiện cho giáo viên chủ động sinh hoạt chuyên môn, xây dựng chuyên đề

+ Nhà trường cần đầu tư nguồn kinh phí nhất định phục vụ cho các tiết dạy chuyên đề, kinh phí t chức các hoạt động ngoại khoá Đặc biệt là nên đầu

tư kinh phí khen thưởng cho giáo viên, tập thể có thành tích trong hoạt động chuyên môn hàng năm

1.4.2 Chủ quan

- Năng lực quản lý của hiệu trưởng: Hiện nay để quản lý chuyên môn

trong nhà trường đạt hiệu quả, người hiệu trưởng cần có những yêu cầu cơ bản

Tất cả các khâu trong quá trình quản lý nói chung và quản lý nhà trường nói riêng, người quản lý - hiệu trưởng đều cần có trình độ, năng lực thực sự Hiệu trưởng cần có trình độ chuyên môn giỏi của một môn học nào

đó để có thể tham gia sinh hoạt chuyên môn cùng một t chuyên môn trong nhà trường Có thể đưa ra các biện pháp bồi dưỡng chuyên môn sâu cho giáo viên có cùng chuyên môn

Ngoài việc cần có trình độ chuyên môn, hiệu trưởng cũng cần có trình độ quản lý nhất định Ít nhất hiệu trưởng phải được đào tạo về công tác quản lý chương trình 3 tháng Có trình độ quản lý, hiệu trưởng nắm được quy trình, nội dung quản lý từ đó cụ thể hoá được các công việc cần làm trong quá trình quản

lý Có trình độ quản lý thì mới thực hiện được một cách có chất lượng công tác quản lý của mình và thể hiện được những việc đã làm được thông qua hồ sơ, s sách và kế hoạch quản lý

Hiệu trưởng cũng cần có trình độ ch nh trị Hiểu và thông suốt đường

lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước là yêu cầu đầu tiên của một cán bộ làm công tác quản lý Khi hiệu trưởng có trình độ chính trị, sẽ quản lý

và chỉ đạo tập thể nhà trường thực hiện đạt mục tiêu giáo dục theo định hướng của Đảng và Nhà nước, biện pháp quản lý, cách thức thực hiện phù hợp với tình hình thực tế của nhà trường và địa phương

Năng lực của hiệu trưởng sẽ được thể hiện qua các biện pháp quản lý

mà hiệu trưởng áp dụng Hiệu trưởng có năng lực tốt sẽ đề xuất được các biện pháp quản lý mềm dẻo, chặt chẽ, huy động được sự ủng hộ của giáo viên trong nhà trường

- Mối quan hệ giữa ban giám hiệu và các bộ phận chức năng trong nhà

trường: Ban giám hiệu và các bộ phận có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ vận

động t chức phong trào quần chúng cán bộ công chức, học sinh và người lao động trong nhà trường thực hiện tốt các chủ trương, nghị quyết và đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Thực hiện tốt nhiệm vụ chuyên môn trong đó có chương trình GDĐP của Sở, Phòng GD&ĐTđề ra

Ban giám hiệu tạo điều kiện thuận lợi để các bộ phận chức năng tham gia quản lý trường học, quản lý chuyên môn, tham gia kiểm tra giám sát hoạt động của nhà trường, giải quyết kịp thời các kiến nghị hợp pháp của đội ngũ cán bộ công chức trong nhà trường Tập hợp các ý kiến của đoàn viên công đoàn tham gia với chính quyền nhà trường cùng giải quyết

Khi xây dựng kế hoạch phát triển giáo dục hàng năm và dài hạn, ban giám hiệu mời các t chức tham gia phát biểu ý kiến và triển khai thực hiện nhiệm vụ năm học

Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên cung cấp các tư liệu cần thiết

để các t chức tham gia hiệu quả Trước khi ban hành, b sung sửa đ i kế hoạch, chủ trương công tác của nhà trường, hoặc triển khai thực hiện về chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước có liên quan đến đội ngũ cán bộ, công chức thì ban giám hiệu cần trao đ i thống nhất với các bộ phận trong trường để cùng chỉ đạo thực hiện đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của đội ngũ đoàn viên, giáo viên và học sinh

Ban giám hiệu và các t chức quán triệt đến đội ngũ giáo viên, học sinh các văn bản pháp quy của Nhà nước, động viên và t chức giáo dục đội ngũ nghiêm túc thực hiện, đồng thời giám sát việc thực hiện các hoạt động trong nhà trường Kết hợp khen thưởng, kỷ luật kịp thời

Chỉ đạo t chuyên môn xây dựng kế hoạch thực hiện nhiệm vụ của t ; xây dựng tiết dạy, chương trình GDĐP; xây dựng tham luận chuyên môn trong các hội nghị chuyên đề, làm đồ dùng dạy học…T trưởng chuyên môn đề xuất, tham mưu, tham vấn cho hiệu trưởng khi xây dựng kế hoạch quản lý chương trình giáo dục, chương trình GDĐP Đề xuất các biện pháp thực hiện các nhiệm

vụ chuyên môn của t một cách hợp lý nhất Tham mưu với hiệu trưởng để đ i mới về nội dung, hình thức t chức các hoạt động chương trình GDĐP

Tâm huyết và khả năng của giáo viên: Đa số giáo viên có lập trường tư tưởng chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, yêu nghề Nhưng còn một số ít giáo viên chưa thực sự tâm huyết với nghề, năng lực chuyên môn, năng lực tự quản, năng lực khai thác và chuyển hóa kiến thức địa phương vào hoạt động giáo dục còn hạn chế Đây là một tồn tại nhức nhối, là bài toán nan giải mà mấy năm qua các nhà trường THCS tập trung giải quyết

Qua dự giờ thường kỳ, các đợt thao giảng, sinh hoạt chuyên môn các nhà

trường THCS đều nhận thấy: Đa số giáo viên đều ngại thiết kế và giảng dạy

những tiết dạy thuộc chương trình GDĐP vì không có tài liệu để nghiên cứu

Những tồn tại trên một phần cũng do đội ngũ quản lý chưa có biện pháp

hữu hiệu để thúc đẩy giáo viên tự học, tự bồi dưỡng nâng cao trình độ

Kết luận Chương 1

Từ lịch sử nghiên cứu, các khái niệm cơ bản, một số đặc trưng chủ yếu

của quản lý và quản lý thực hiện chương trình GDĐP của Hiệu trưởng trường

THCS đặt cơ sở lý luận cho việc khảo sát chương 2

Mặt khác, hiệu trưởng với vai trò của mình là nhân tố quyết định hiệu

quả quản lý nhà trường dẫn đến việc tìm ra các biện pháp quản lý, đặc biệt là

các biện pháp quản lý chương trình GDĐP ở trường THCS đạt hiệu quả góp

phần nâng cao chất lượng dạy học, nâng cao sự hiểu biết cho học sinh về kiến

thức địa phương, khả năng thích ứng đ i mới Hay nói một cách khác, để quản

lý thực hiện chương trình GDĐP ở trường THCS đạt hiệu quả đòi hỏi người

hiệu trưởng phải có biện pháp khả thi trên cơ sở lý luận và thực tiễn giáo dục

hiện nay là yếu tố quan trọng, quyết định để nâng cao chất lượng giáo dục

Trên đây là cơ sở lý luận của việc xác định các nhiệm vụ, biện pháp quản

lý thực hiện chương trình GDĐP của Hiệu trưởng các trường THCS Các biện

pháp cụ thể của người hiệu trưởng còn được xác định trên cơ sở thực tiễn và

hiệu quả quản lý của nhà trường THCS trong giai đoạn hiện nay

Vấn đề đó sẽ được trình bày ở các chương tiếp theo