Việc giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ trở thành những người công dân tốt, thành người tài giỏi, có ích cho xã hội. Đó là nhiệm vụ chung của tất cả mọi người, đặc biệt là những người làm công tác giáo dục. Năm học 2012 – 2013, Trường chúng tôi là trường đầu tiên của huyện Quảng Trạch tỉnh Quảng Bình tham gia dạy thí điểm chương trình trường Tiểu học mới VNEN đối với khối 2, 3. Đây là mô hình không những đổi mới về tổ chức lớp học, về trang trí lớp mà quá trình dạy học cũng được đổi mới từ dạy học cả lớp sang dạy học theo nhóm.
Trang 1MỤC LỤC
I PHẦN MỞ ĐẦU 2
1.1 Lý do chọn đề tài: 2
1.2 Phạm vi áp dụng: 3
II PHẦN NỘI DUNG: 3
1 Thực trạng: 3
III MỘT SỐ GIẢI PHÁP: 5
1 Người giáo viên phải hiểu đổi mới phương pháp dạy học theo mô hình VNEN là như thế nào?: 5
2 Đổi mới phương pháp dạy của giáo viên: 7
3 Một số giải pháp giúp HS làm tốt vai trò của Hội đồng tự quản của lớp .9
3.1 Thành lập ban hội đồng tự quản: 9
3.2 Phân công nhiệm vụ các thành viên trong ban hội đồng tự quản: 10
3.3 Phát huy vai trò của một nhóm trưởng: 13
4 Xây dựng tập thể lớp đoàn kết, hòa đồng trong giờ giải lao 16
IV KẾT QUẢ 17
V KẾT LUẬN 17
TÀI LIỆU THAM KHẢO 19
Trang 2I PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài:
Việc giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ trở thành những người công dân tốt, thành người tài giỏi, có ích cho xã hội Đó là nhiệm vụ chung của tất cả mọi người, đặc biệt là những người làm công tác giáo dục Năm học 2012 – 2013, Trường chúng tôi là trường đầu tiên của huyện Quảng Trạch tỉnh Quảng Bình tham gia dạy thí điểm chương trình trường Tiểu học mới VNEN đối với khối
2, 3 Đây là mô hình không những đổi mới về tổ chức lớp học, về trang trí lớp
mà quá trình dạy học cũng được đổi mới từ dạy - học cả lớp sang dạy - học theo nhóm Nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy, tăng cường phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh Lấy học sinh làm trung tâm trong các hoạt động dạy học giúp các em tự chiếm lĩnh kiến thức và tạo mọi điều kiện tốt nhất để mọi học sinh được tham gia vào quá trình học tập Ngoài ra
mô hình trường Tiểu học kiểu mới giúp học sinh rèn phương pháp tự học, tự giác, tự quản, tự trọng, tự tin, tự đánh giá, tự hợp tác, tự rèn luyện kỹ năng, vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm đem lại niềm vui hứng thú học tập cho học sinh
Tuy nhiên, mô hình trường học kiểu mới này có thành công hay không, điều đó cũng phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố mà một trong những yếu tố đó chính là hoạt động của ban HĐTQ của lớp HĐTQ được thành lập vì học sinh
và bởi học sinh để đảm bảo cho các em tham gia một cách dân chủ và tích cực vào đời sống học đường, khuyến khích các em tham gia một cách toàn diện
Trang 3vào các hoạt động của nhà trường và phát triển lòng khoan dung, sự tôn trọng bình đẳng, tinh thần hợp tác và đoàn kết giữa học sinh với học sinh
HĐTQ học sinh là một biện pháp giáo dục nhằm thúc đẩy sự phát triển về đạo đức, tình cảm và xã hội của học sinh thông qua những kinh nghiệm hoạt động thực tế của các em trong nhà trường và mối quan hệ với những người xung quanh
Vậy làm thế nào để đào tạo được những em trong ban HĐTQ nhanh nhẹn, mạnh dạn có thể bao quát lớp, có thể điều khiển lớp, điều khiển nhóm được tốt? Với những khó khăn nói trên, tôi đã suy nghĩ, tìm tòi, học hỏi
đồng nghiệp và xây dựng giải pháp : “Một số giải pháp nhằm phát huy vai trò của hội đồng tự quản cho học sinh”.
1.2 Phạm vi áp dụng:
Đề tài này áp dụng trong dạy và học ở tất cả các môn học ở các khối lớp dạy học theo mô hình trường học mới VNEN
II PHẦN NỘI DUNG
1 Thực trạng:
a) Thuận lợi:
- Mô hình VNEN khi được áp dụng tại trường được rất nhiều sự quan tâm, hỗ trợ của ngành và của chính quyền địa phương
Trang 4- Được nhà trường quan tâm và giúp đỡ, tạo mọi điều kiện tối đa để chúng tôi hoàn thành tốt công việc của mình đúng theo tinh thần VNEN
- Cơ sở trường lớp tương đối khang trang Lớp học có đầy đủ hệ thống bóng đèn, máy quạt, cửa sổ, cửa chính cung cấp đủ ánh sáng cho các em học tập Môi trường học tập sạch sẽ, thân thiện
- Bản thân giáo viên nhiệt tình, có tay nghề vững vàng và được tham gia lớp tập huấn về phương pháp, nội dung dạy học theo Mô hình VNEN tại Huế
- Tài liệu học tập của học sinh được cấp phát về và tài liệu có tranh ảnh rất đẹp nên thu hút được học sinh học tập
- Phụ huynh quan tâm mua sắm đầy đủ đồ dùng học tập cho học sinh, quan tâm giúp đỡ giáo viên rất nhiều trong công tác giảng dạy cũng như trang trí lớp
- Đa số học sinh ngoan, chăm học nên trong quá trình học các em đều rất nhiệt tình
b) Khó khăn:
*Về phía giáo viên:
- Đây là năm học đầu tiên, giáo viên được trự tiếp tham gia giảng dạy thí điểm mô hình trường học kiểu mới, cho nên giáo viên cũng chưa quen, còn bỡ ngỡ với phương pháp giảng dạy mới
Trang 5- Giáo viên vừa trải nghiệm, vừa rút kinh nghiệm nên nhiều lúc còn lúng túng, chưa biết làm thế nào để lựa chọn và xây dựng ban HĐTQ của lớp được tốt
* Về phía học sinh:
- Đây là năm đầu tiên học sinh được tiếp cận với phương pháp học mới nên các em vẫn còn lúng túng, chưa biết cách học mới là như thế nào
- Học sinh hiếu động, chưa biết hợp tác trong khi học nhóm Một số em còn thụ động nhút nhát và ngại làm việc, làm việc chậm
- Hội đồng tự quản học sinh chưa biết cách điều hành chung cả lớp
Từ những thực trạng trên, tôi đã đưa ra một số biện pháp nhằm khắc phục những tồn tại, cụ thể như sau:
III MỘT SỐ GIẢI PHÁP
1 Người giáo viên phải hiểu đổi mới phương pháp dạy học theo mô hình VNEN là như thế nào?
Phương pháp dạy học theo mô hình VNEN là phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm vừa là giá đỡ, vừa là trụ cột chi phối các hoạt động sư phạm trong nhà trường VNEN Tổ chức lớp học không chỉ phù hợp với phương pháp của VNEN mà còn tạo ra môi trường sư phạm thân thiện, dân chủ, hợp tác giữa các thành viên trong trường và với cộng đồng Mô hình VNEN sẽ tạo điều kiện cho giáo viên và học sinh phát huy tốt nhất các năng
Trang 6lực cá nhân và giá trị đích thực của các em Kiểu cấu trúc bài học được khuyến khích sử dụng trong mô hình VNEN, đó là tổ chức dạy học thông qua trải nghiệm, gồm 5 bước như sau:
Để làm tốt 5 bước này, đòi hỏi bản thân người giáo viên phải tự thiết
kế, đạo diễn các hoạt động học tập để giúp HS tự phát hiện kiến thức, phân tích kiến thức và sử dụng kiến thức
Chẳng hạn: Bước 1: Tạo hứng thú cho học sinh
Muốn không khí lớp học vui tươi, kích thích sự tò mò, khơi dậy hứng thú của học sinh về chủ đề sẽ học Thì giáo viên phải nghiên cứu thật kỹ tài
liệu để lựa chọn hình thức sao cho phù hợp, có thể là: đặt câu hỏi, câu đố vui,
kể chuyện, một tình huống, tổ chức trò chơi hoặc sử dụng các hình thức khác…
Ví dụ
Bài 5: Ôn tập các bảng nhân và bảng chia [2,tr 15]
Trước khi vào tiết học, GV tổ chức HS chơi trò chơi “Kết bạn” Các
em sẽ biết nếu “kết 4” mà lớp mình có 36 bạn thì sẽ thành lập được 9 nhóm, nếu “kết 5” thì lớp mình sẽ thành lập được 7 nhóm còn dư 1 bạn ( bạn bị dư sẽ
bị phạt) …Thông qua trò chơi, HS sẽ cảm thấy trò chơi mà mình vừa được tham gia rất gần gũi với bản thân, không chỉ thế trò chơi còn kích thích tính tò
mò, khơi dậy hứng thú trong học tập giúp các em muốn tiếp tục được trải nghiệm kiến thức mới
Trang 72 Đổi mới phương pháp dạy của giáo viên:
Tuy GV không soạn bài nhưng phải nghiên cứu thật kỹ tài liệu để đổi mới phương pháp dạy học và tại sao chúng ta lại phải nghiên cứu kỹ tài liệu là vì:
+ Bản chất của tài liệu là một bản thiết kế “3 trong 1” dùng cho HS và
dùng cho cả GV trong trường Tiểu học thực hiện theo mô hình trường học mới EN Với HS, đây là tài liệu hướng dẫn các em tự học để đạt mục tiêu của từng bài, tiến tới đạt mục tiêu của năm học Với GV, đây là một bản thiết kế
để GV dựa vào đó biết cách tổ chức các hoạt động học tập cho HS, biết cách kiểm tra, biết cách đánh giá kết quả học tập của học sinh, biết tự kiểm soát việc dạy học của chính mình
+ Giáo viên phải nghiên cứu kĩ bài để lường trước những tình huống phát sinh nhằm giúp các em tìm tòi, khám phá bài học
+ Thông qua tài liệu, căn cứ vào trình độ học sinh của lớp mình, căn cứ vào điều kiện đồ dùng dạy học, lớp học và độ khó của từng yêu cầu bài tập
GV chủ động thay thế, bổ sung hoặc điều chỉnh số lượng bài tập, thay đổi câu hỏi sao cho ngắn gọn, đơn giản hơn Muốn làm được điều đó, giáo viên phải nắm được trình độ cụ thể của học sinh, hiểu được các yêu cầu, chỉ dẫn hoạt động của tài liệu để kịp thời có những thay đổi điều chình phù hợp
Ví dụ: Bài 4B: Người mẹ [3, tr 49] ở HĐ3: Chơi điền chữ- giải câu đố
( logo nhóm 6) GV có thể thay thế hình thức khác như: chia lớp thành 3 đội
chơi trò chơi “Tiếp sức” ghi nhanh chữ d hay r vào chỗ trống.
Trang 8Để dạy học theo mô hình VNEN đạt hiệu quả thì GV phải phối kết hợp chặt chẽ với phụ huynh cùng tham gia vào hoạt động giáo dục của nhà trường như: trang trí lớp theo tinh thần VNEN, trong mỗi hoạt động dạy đều có phần dành cho HS học tại cộng đồng, đó là những hoạt động HS học hỏi ông bà, người thân trong gia đình, những người sống cùng thôn xóm để vận dụng những kiến thức, kỹ năng đã học ở trường vào cuộc sống của chính các em
Ngoài ra, bản thân mỗi GV phải có quyển sổ dự kiến kế hoạch dạy học ghi lại
những thành công hoặc những khó khăn vướng mắc khi thực hiện các bước dạy học trên lớp
- GV tự học, tự bồi dưỡng, tự chủ, linh hoạt trong phương pháp dạy
học Tích cực tham gia các lớp bồi dưỡng chuyên môn, các hoạt động chuyên
đề của tổ của trường để học tập về đổi mới phương pháp dạy học theo tinh thần VNEN
- Trong sinh hoạt tổ chuyên môn kịp thời đưa ra những khó khăn, vướng mắc như: biện pháp để học sinh học nhóm tốt, biện pháp để giúp em nhóm trưởng có thể điều khiển tốt các hoạt động học tập của nhóm, hoặc biện pháp về đổi mới phương pháp dạy học của một hoạt động nào đó ở một bài dạy cụ thể… trong tổ sẽ cùng nhau thảo luận để tìm ra cách giải quyết tốt nhất
- Thường xuyên tự học hỏi qua sách báo, thông tin đại chúng, qua đồng nghiệp thông qua các tiết học tốt, chuyên đề, thao giảng, tự tìm kiếm những thông tin trên mạng nhằm nâng cao tay nghề, tìm ra phương pháp giảng dạy cho phù hợp với đối tượng học sinh
Trang 9- Hàng năm, bản thân đều đăng kí một định hướng đổi mới trong năm
học có thể nhân rộng làm tài liệu tham khảo cho các đồng nghiệp
3 Một số giải pháp giúp HS làm tốt vai trò của Hội đồng tự quản của lớp.
3.1 Thành lập ban hội đồng tự quản:
- Nhà trường thông báo tới GV, HS, PHHS:
+ Lấy ý kiến tư vấn của HS, GV, PHHS
+ Xây dựng kế hoạch bầu cử hội đồng
+ Đăng ký danh sách ứng cử, đề cử
+ Ứng cử viên trình bày đề xuất HĐ
+ GV, HS tổ chức bầu cử
+ Chủ tịch và phó chủ tịch được bầu
+ Thành lập các ban của hội đồng
Trong quá trình thành lập HĐTQ, giáo viên phải tạo cho học sinh có cơ
hội được tự tranh cử vào các vị trí chủ tịch và phó chủ tịch, đây là một trong
những bước phát hiện HS mạnh dạn, dám nói trước đám đông Sau khi việc
Trang 10đăng kí hoàn tất, các ứng cử viên nên trình bày các đề xuất có liên quan đến những hoạt động mà các em có thể sẽ thực hiện khi trúng cử Những hứa hẹn này phải khả thi trong vòng 3 tháng thử nghiệm Việc lựa chọn chủ tịch và phó chủ tịch là vô cùng quan trọng, đây chính là những người giúp GV rất nhiều trong việc quản tất cả các hoạt động của lớp cũng như trong tiết học Sau đó, HĐTQ tự mời các thành viên tham gia vào các ban do HĐTQ điều hành Nhưng muốn làm được điều này, đầu năm học sau khi nhận danh sách lớp, GV trao đổi ngay với GVCN năm ngoái để tìm hiểu kỹ tình hình học tập của lớp mình như: số lượng học sinh giỏi, hs năng khiếu, học sinh nhanh nhẹn, mạnh dạn, nói to…Sau khi tìm hiểu xong, GV phải đặt ra những tiêu chí để lớp lựa chọn các bạn trong ban HĐTQ thật chính xác như:
- Phải nhanh nhẹn, năng nỗ
- Mạnh dạn, tự tin
- Có năng khiếu
- Có năng lực học tập tốt
3.2 Phân công nhiệm vụ các thành viên trong ban hội đồng tự quản:
Sau khi đã thành lập được HĐTQ, tôi đã tổ chức tập huấn cho HĐTQ học sinh về nhiệm vụ cụ thể của từng ban và cách thức làm việc
Ví dụ : CTHĐTQ cần phải làm những việc như: Vào đầu và cuối mỗi
tiết học hoặc khi có khách tới CTHĐTQ biết mời các bạn đứng lên chào Vào mỗi tiết học, CTHĐTQ bước ra khỏi chỗ ngồi đứng trước lớp mời Ban văn
Trang 11nghệ lên sinh hoạt văn nghệ, sau đó mời Ban học tập lên phát tài liệu và đồ dùng học tập Về lại chỗ ngồi học tập
* Ban văn nghệ : Tổ chức cho các bạn hát, múa, chơi trò chơi vào đầu
tiết học và cuối tiết học Có thể lồng ghép chơi trò chơi để ôn lại kiến thức
cũ
Ví dụ: Sau khi học xong Bài 8 ( tài liệu Tiếng việt 3a): Ban văn nghệ
có thể tổ chức cho các bạn chơi trò chơi Tìm từ nhanh để tìm từ chỉ hoạt
động hoặc có thể chơi các trò chơi khác do các em sáng tạo hay nhờ sự tư vấn của phụ huynh.Tôi luôn hướng dẫn và động viên các em trong ban văn nghệ vào những lúc rãnh rổi xuống phòng Tin học của trường để cùng nhau lên mạng tìm kiếm những bài hát, những trò chơi tập thể như: cái trống, đếm sao,
cá bơi, giành ghế số 1, tôi là vua, tôi bảo… vừa phù hợp với chủ điểm vừa tạo không khí vui vẻ, vừa tạo hứng thú cho HS trước khi vào tiết học, cũng như giải tỏa sự căng thẳng mệt mỏi của các em sau mỗi tiết học
* Ban học tập: Có nhiệm vụ phát đồ dùng và mời các nhóm trưởng lên
nhận tài liệu và đồ dùng học tập Kiểm tra bài cũ, bài tập ứng dụng của các bạn, báo cáo với cô giáo vào đầu giờ Trong tiết học ngoài nhiệm vụ học tập của mình phải quan sát bao quát lớp để cuối mỗi tiết học nhận xét đánh giá tình hình học tập của lớp
Ngoài ra, tùy từng bài mà đặc biệt là ở hoạt động làm việc cả lớp, giáo viên có thể để ban học tập thay cô giáo kiểm tra lại kiến thức mà các nhóm vừa thảo luận xong Muốn làm được tốt công việc đó, cuối mỗi buổi học, tôi thường mời ban học tập ở lại để giao nhiệm vụ trước cho các em
Trang 12Ví dụ: Bài 17 B: Những người dân nông thôn [3]
HĐ1 ( làm việc cả lớp): Chơi đóng vai thể hiện lại đoạn 2 và 3 trong câu chuyện Mồ Côi xử kiện
- Giáo viên mời Ban học tập lên điểu khiển lớp chơi
- Ban học tập sẽ bước lên trước lớp và tự mời các bạn lên tham gia đóng vai : Ông lão, ông chủ quán và vai Mồ Côi
- Sau đó, ban học tập tự mời các bạn dưới lớp nhận xét và bạn trong ban học tập là người nhận xét cuối cùng
Thông thường trong mỗi tiết học, tôi luôn tạo điều kiện cho các em trong ban học tập phát huy hết năng lực của mình bằng cách Tôi hướng dẫn cho các em cứ tới hoạt động đó là ban học tập sẽ lên điều khiển lớp Cụ thể: Thi đọc giữa các nhóm, sửa bài tập…
*Ban lao động: Có nhiệm vụ theo dõi vệ sinh chung của cả lớp Đầu
mỗi buổi học phải phân công vệ sinh lần lượt cho các nhóm và kiểm tra nhóm nào chưa thực hiện hoặc thực hiện chưa tốt Cuối mỗi buổi học cũng phải kiểm tra lại xem nhóm nào thực hiện vệ sinh chưa tốt để kịp thời nhắc nhở các bạn thực hiện tốt
* Ban thể dục: Có nhiệm vụ theo dõi phần tập thể dục giữa giờ và các
tiết học thể dục xem bạn nào thực hiện tốt, bạn nào thực hiện chưa tốt
* Ban sức khỏe: Theo dõi về sức khỏe nếu trong lớp bạn nào có vấn đề
Trang 13về sức khỏe thì đưa bạn lên phòng y tế của trường hoặc chạy đi báo với cô y tế
* Ban thư viện: Ra chơi cho các bạn mượn truyện đọc, thu truyện và
sắp xếp thư viện gọn gàng ngăn nắp
* Ban ngoại giao: Có nhiệm vụ nếu lớp có khách đến thăm thì ra mời
khách vào và biết giới thiệu về trường, lớp các góc học tập, cô giáo, các bạn
- Sau mỗi buổi học, HĐTQ ở lại về sau các bạn 5 phút để gặp giáo viên báo cáo những việc đã làm được những việc chưa làm được còn gặp khó khăn để giáo viên kịp thời tư vấn giúp đỡ và giao nhiệm vụ ngày mai cho các bạn
3.3 Phát huy vai trò của một nhóm trưởng:
Học theo mô hình VNEN, bàn ghế sẽ được sắp xếp cho HS ngồi đối diện nhau HS tự thảo luận, tự tìm khúc mắc và tự đưa ra phương án giải quyết Mỗi nhóm có 6 học sinh, ngồi quây tròn, mỗi bạn đều được đặt câu hỏi cho các bạn khác trả lời
Và ưu điểm của phương pháp học nhóm được phát huy rất rõ nét trong học nhóm theo mô hình VNEN, tất cả HS trong nhóm đều được luân phiên nhau làm nhóm trưởng, hướng dẫn các bạn trong nhóm để điều hành các hoạt động do GV yêu cầu và không có một bất cứ học sinh nào ngoài cuộc, không một học sinh nào ngồi chơi
Tuy nhiên để tiết học dạy theo mô hình VNEN thành công hay không thì phụ thuộc rất nhiều vào các nhóm trưởng Và công việc chính của nhóm