Phong tục, tập quán Hồi giáo của cư dân Ả rập khu vực Trung Đông - Copy

Với mục tiêu trên, luận văn không đặt vấn đề tiếp cận những phong tục tập quán tại một số nước Trung Đông theo góc nhìn chính trị mà chỉ cung cấp một góc nhìn riêng, đa chiều về một yếu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

MỞ ĐẦU 4

1 Tính cấp thiết của đề tài: 4

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề: 5

3 Nội dung và mục tiêu nghiên cứu: 8

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 8

5 Phương pháp nghiên cứu: 8

6 Những đóng góp của luận văn: 8

7 Bố cục luận văn: 9

NỘI DUNG 10

Chương 1 VÀI NÉT VỀ HỒI GIÁO TẠI TRUNG ĐÔNG 10

1.1 Khái quát về địa lý khu vực Trung Đông 10

1.2 Tổng quan lịch sử Hồi giáo tại Trung Đông 11

1.3 Đức tin và giáo luật Hồi giáo 16

1.3.1 Đức tin của Hồi giáo 16

1.3.2 Kinh Qur’an , Hadit , Sunna và luật Shari’ah 17

1.3.3 Nghĩa vụ của người Hồi giáo: Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined

Chương 2 PHONG TỤC, TẬP QUÁN LIÊN QUAN ĐẾN VĂN HÓA VẬT CHẤT PHỤC VỤ ĐỜI SỐNG CON

NGƯỜI CỦA CƯ DÂN Ả RẬP KHU VỰC TRUNG ĐÔNG Error! Bookmark not defined

2.1 Một số khái niệm về phong tục, tập quán Error! Bookmark not defined

2.2 Phong tục tập quán liên quan đến văn hóa vật chất phục vụ đời sống con người Error! Bookmark not defined

2.2.1 Ẩm thực Error! Bookmark not defined

2.2.1.1 Thức ăn Error! Bookmark not defined

2.2.1.2 Đồ uống Error! Bookmark not defined

2.2.1.3 Phong cách ẩm thực Error! Bookmark not defined

2.2.2 Trang phục Error! Bookmark not defined

2.2.2.1.Trang phục nam giới: Error! Bookmark not defined

2.2.2.2 Trang phục nữ giới: Error! Bookmark not defined

2.2.3 Nhà ở Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương hai Error! Bookmark not defined

Chương 3 PHONG TỤC, TẬP QUÁN LIÊN QUAN ĐẾN VÒNG ĐỜI VÀ LỄ HỘI CỦA CƯ DÂN Ả RẬP KHU

VỰC TRUNG ĐÔNG Error! Bookmark not defined

3.1 Phong tục, tập quán liên quan đến vòng đời Error! Bookmark not defined

3.1.1.Sinh nở, đặt tên, cắt bao qui đầu Error! Bookmark not defined

3.1.1.1 Sinh nở: Error! Bookmark not defined

3.3.1.2 Đặt tên Error! Bookmark not defined

3.1.1.3 Cắt bao qui đầu: Error! Bookmark not defined

3.1.2.Cưới xin Error! Bookmark not defined

3.1.2.1 Điều kiện hôn nhân Error! Bookmark not defined

3.1.2.2 Mối quan hệ giữa vợ, chồng Error! Bookmark not defined

3.1.2.2 Phong tục cưới xin : Error! Bookmark not defined

3.1.3.Tang ma Error! Bookmark not defined

3.2 Lịch Hồi giáo và lễ hội Error! Bookmark not defined

3.2.1 Lịch Hồi Giáo Error! Bookmark not defined

3.2.2 Lễ hội Error! Bookmark not defined

3.2.2.1 Eid al-Fittr Error! Bookmark not defined

3.2.2.2 Eid al-Adha Error! Bookmark not defined

3.2.2.2 Những ngày lễ khác Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined PHỤ LỤC ẢNH Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài:

Trong bối cảnh hội nhập toàn cầu sâu rộng và tiến trình đổi mới ngày càng phát triển, nhằm tăng cường vị thế trên trường quốc tế cũng như vì sự phát triển bền vững của đất nước, Việt Nam luôn nỗ lực mở rộng quan hệ hợp tác mọi mặt với bạn bè quốc tế năm châu, trong đó có các nước Trung Đông – nơi thu hút sự quan tâm ngày càng cao của cộng đồng quốc tế

Trung Đông là khu vực nằm giữa ngã ba đường thông thương nối liền ba châu lục lớn Á- Âu- Phi, có vị trí địa chính trị chiến lược, có lịch sử lâu đời với những nền văn minh nổi tiếng hình thành từ cách đây 5000 năm 13, tr.7 Đây được coi là cái nôi của đạo Cơ đốc chính thống, đạo Hồi và đạo Do Thái Hơn thế, khu vực này là nơi tập trung 2/3 trữ lượng dầu mỏ của thế giới - nguồn năng lượng quý giá và cần thiết cho quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa của mọi quốc gia Khu vực Trung Đông bao gồm 16 nước với dân số khoảng 260 triệu người, với mức thu nhập trung bình cao, là một thị trường lớn về hàng hóa, dịch vụ mà Việt nam có thế mạnh như nông sản, thủy sản, hàng tiêu dùng, thực phẩm, thủ công mỹ nghệ, công nghiệp nhẹ, lao động…

Việt Nam luôn chú trọng thúc đẩy quan hệ hợp tác nhiều mặt với các nước Trung Đông Hiện nay, Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với tất cả các quốc gia trong khu vực Trung Đông; Việt Nam có 9 cơ quan đại diện ngoại giao tại các nước này và 10 nước trong khu vực đã mở cơ quan đại diện tại Việt Nam Quan hệ hợp tác ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả tuy nhiên kết quả hợp tác đã đạt được còn khiêm tốn

so với tiềm năng hợp tác to lớn và mong muốn của cả hai bên Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến quan hệ hợp tác kinh tế của Việt Nam với Trung Đông còn ở mức thấp là sự hiểu biết của người Việt Nam về Trung Đông chưa nhiều Tài liệu tra cứu thông tin về các nước Trung Đông, giới thiệu văn hóa, tập tục, tôn giáo, cũng như đặc điểm chính trị, luật pháp của các quốc gia Trung Đông còn rất sơ sài và chưa có hệ thống Đây là một khó khăn, thách thức đối với các doanh nghiệp khi muốn tìm hiểu thông tin

hỗ trợ nhằm đánh giá, phân tích tiềm năng thế mạnh của thị trường này Xuất phát từ thực

trạng và nhu cầu thực tiễn hiện nay, chúng ta cần đi sâu tìm hiểu về Trung Đông nói chung, thị trường Trung Đông nói riêng Chính vì những lý do trên, chúng tôi quyết định

chọn đề tài “Phong tục tập quán Hồi giáo của cư dân Ả rập khu vực Trung Đông”

cho luận văn của mình

Với mục tiêu trên, luận văn không đặt vấn đề tiếp cận những phong tục tập quán tại một số nước Trung Đông theo góc nhìn chính trị mà chỉ cung cấp một góc nhìn riêng,

đa chiều về một yếu tố cực kỳ quan trọng đối với khu vực này, cung cấp các thông tin cần thiết cho các doanh nghiệp Việt Nam quan tâm, tìm hiểu cơ hội, đẩy mạnh hoạt động kinh doanh, xuất khẩu lao động tại Trung Đông cũng như góp phần nâng cao nhận thức của bạn đọc Việt Nam về khu vực này

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề:

Cho đến nay, sách báo về văn hoá Ả rập nói chung, phong tục tập quán Ả rập nói riêng tại Việt Nam gần như chưa có Khi triển khai đề tài luận văn thạc sĩ này, khó khăn lớn nhất của chúng tôi là việc tìm kiếm các công trình nghiên cứu trong nước về đề tài này, tuy nhiên, thường thấy nhất và tương đối phong phú là những công trình giới thiệu tổng quan về lịch sử và văn hóa Hồi giáo nói chung trong đó có đề cập đến khu vực Trung Đông, nơi ra đời của tôn giáo này Điểm qua, chúng ta thấy đã có một số tác phẩm như Mười tôn giáo lớn trên thế giới của Hoàng Tâm Xuyên tái bản năm 2011, nhà xuất bản Chính trị quốc gia – Sự thật, hay cuốn Hồi giáo với đời sống chính trị Đông Nam Á của Ngô Văn Doanh xuất bản năm 2013, nhà xuất bản Thế giới, Hà Nội hoặc cuốn Cẩm nang về Trung Đông, Đỗ Đức Hiệp chủ biên, Nhà xuất bản từ điển bách khoa xuất bản năm 2012…

Các tác phẩm của các nhà nghiên cứu trên thế giới về lịch sử văn minh Ả rập hay lịch sử khu vực Trung Đông cũng được chọn dịch tại Việt Nam như cuốn Lịch sử văn minh Ả Rập của Durant Will do Nguyễn Hiến Lê dịch, nhà xuất bản Văn hóa thông tin,

Hà Nội, xuất bản năm 2006 hay cuốn Lịch sử Trung Đông – 2000 năm trở lại đây của tác giả Lewis Bernard, do Nguyễn Thọ Nhân dịch, Nhà xuất bản Tri thức, Hà Nội, xuất bản năm 2008 …

Bên cạnh đó còn có một số công trình nghiên cứu về kinh tế, chính trị ở Trung Đông do Viện Nghiên cứu Tôn giáo, Viện Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông tiến hành như cuốn Trung Đông những vấn đề và xu hướng kinh tế - chính trị trong bối cảnh quốc tế mới của Đỗ Đức Định xuất bản năm 2008, nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội; Châu Phi – Trung Đông, những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật, do Đỗ Đức Định chủ biên, xuất bản năm 2012, nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội; Một số sự kiện kinh

tế - chính trị nổi bật của Châu Phi và Trung Đông năm 2012 do Kiều Thanh Nga chủ biên, xuất bản năm 2013, nhà xuất bản Từ điển bách khoa, Hà Nội; Một số vấn đề kinh

tế - chính trị nổi bật của Trung Đông và xu hướng đến năm 2020, do Bùi Nhật Quang chủ biên, xuất bản năm 2011, nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội

Tuy nhiên luâ ̣n văn của chúng tôi chỉ tâ ̣p trung làm rõ một số nét tiêu biểu trong phong tục và tập quán Hồi giáo của cư dân Ả rập khu vực Trung Đông chứ không đi theo diện rộng và dàn trải trên tất cả các mặt như những tác giả khác Về đề tài này cuốn

“Nghiên cứu Hồi giáo và Hồi giáo ở Việt Nam” của Ban tôn giáo chính phủ do Dương Ngọc Tấn và Trần Thị Minh Thu đồng chủ biên, nhà xuất bản Tôn giáo, năm 2015 là gần gũi nhất Trong cuốn sách này, các tác giả đã đề cập đến một số vấn đề cơ bản của Hồi giáo như giáo lý, giáo luật, lễ nghi và những đặc trưng cơ bản của văn hóa Hồi giáo Các tác giả cung cấp cho độc giả một cái nhìn tương đối cụ thể về Hồi giáo, các nghĩa vụ của tín đồ đạo Hồi, trình bày về một số phong tục của cư dân Hồi giáo như ẩm thực, trang phục, cưới xin, ma chay…

Bên cạnh đó không thể không kể đến cuốn Giới thiệu văn hóa Phương Đông của Khoa Đông Phương học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn do GS.TS Mai Ngọc Chừ chủ biên, Nhà xuất bản Hà Nội xuất bản năm 2008 Trong chương một và hai, phần hai của cuốn sách này, Th.S Nguyễn Thanh Hoa đã đề cập đến văn hóa Ai Cập và văn hóa Ả rập Tác giả đã đưa ra những nhận xét khái quát về lịch sử hình thành, phát triển các thành tố văn hóa Ai Cập cũng như Ả rập cũng như một số nét khái quát về văn hóa vật chất phục vụ đời sống và một số phong tục tập quán của cư dân Ả rập

Ngoài ra còn có cuốn“Một số vấn đề cơ bản về Hồi giáo ở Trung Đông (Văn hóa,

xã hội và chính trị Hồi giáo)” do Ths Nguyễn Thị Thu Hằng chủ biên, nhà xuất bản

Khoa học xã hội, Hà Nội, xuất bản năm 2013 Trong cuốn sách này, các tác giả đã lấy tôn giáo học làm cơ sở phát triển để bước đầu làm rõ một số kiến thức nền tảng về văn hóa,

xã hội và chính trị Hồi giáo ở Trung Đông, cung cấp cho độc giả một cái nhìn tương đối

cụ thể về bản chất của Hồi giáo cũng như sự chi phối của nó tới đặc điểm văn hóa ở Trung Đông, phân tích hiện trạng và dự báo xu hướng biến chuyển của vấn đề Hồi giáo tại khu vực này trong thời gian tới Tuy nhiên, vấn đề văn hóa Hồi giáo ở Trung đông cùng với một số phong tục tập quán khu vực này chỉ được đề cập đến tại chương II với tiêu đề: „Văn hóa Hồi giáo ở Trung Đông”

Chính vì vậy, có thể nói rằng những tài liệu nghiên cứu tiếng Việt về phong tục tập quán Ả rập còn rất ít, chưa tương xứng với nhu cầu tìm hiểu ngày càng tăng trong lĩnh vực này

Tài liệu tiếng Anh hay tiếng Nga khá phong phú, có thể điểm qua một số như Lewis, Bernard (2009), Islam; The religion and the people, New Jersey USA hay Pew Research Center (2013), The World‟s Muslims: Religion, Politics and Society hay Арабские страны: обычаи и этикет của Ингхэм Брюс, Файад Дж Космакова Е xuất bản năm 2009; Ислам на современном Востоке của Анатолий Егорин, xuất bản năm

2004 ;Бизнес-этикет в арабских странах của Александр Сканави,ozon.r, năm 2010…

Về tài liệu tiếng Ả rập, có rất nhiều công trình nghiên cứu công phu của các học giả khác

nhau trên thế giới đề cập đến phong tục tập quán Hồi giáo của cư dân các nước khu vực Trung Đông, xin chỉ đề cập đến một số cuốn như ٍييأ ذًحأخيرصًنا رثبعزناو ذينبقزناو دادبعنا شىيبق (Từ điển phong tục tập quán Ả rập của Ahmad Amin) hayبهذينبقرو ةىعشنا دادبع cuả يثأ تيدأرهبض (Phong tục tập quán của nhân dân, tác giả Abi Dahir)…

Đây thực sự là những tài liệu vô cùng bổ ích và phong phú đối với việc nghiên cứu

về phong tục tập quán Hồi giáo của cư dân Ả rập khu vực Trung Đông và những vấn đề liên quan khác Tuy nhiên, việc tiếp cận những tài liệu này không phải lúc nào cũng dễ dàng do trở ngại về mặt ngôn ngữ Vì vậy, cần phải có nhiều hơn nữa các công trình nghiên cứu bằng tiếng Việt về phong tục tập quán Hồi giáo của cư dân Ả rập các nước khu vực Trung Đông, góp phần đưa ra những góc nhìn khác nhau và đầy đủ về vấn đề này

3 Mục tiêu nghiên cứu:

Mục tiêu của luận văn là tâ ̣p trung làm rõ một số nét tiêu biểu trong phong tục và tập quán Hồi giáo- những hoạt động sống được hình thành trong suốt chiều dài lịch sử và

ổn định thành nề nếp, những phương thức ứng xử giữa người với người của cư dân Ả rập khu vực Trung Đông, cung cấp cho người đọc một bức tranh toàn cảnh về hội hè, lễ tết, trang phục, ăn uống, cưới xin, ma chay… từ đó nâng cao nhận thức của bạn đọc Việt

Nam về khu vực này

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu của luận văn là vấn đề phong tục tập quán Hồi giáo của cư dân Ả rập tại khu vực Trung Đông

- Phạm vi nghiên cứu của luận văn là phong tục tập quán Hồi giáo tại một số quốc gia Ả rập khu vực Trung Đông, đặc biệt là Vương quốc Ả rập Xê Út, Qatar, Các tiểu Vương quốc Ả rập thống nhất, Cô- Oet, Palestin…

5 Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn được tiến hành trên cơ sở phương pháp tổng hợp, liệt kê và phân tích, phương pháp lôgíc và lịch sử Ngoài ra, chúng tôi cũng kết hợp các phương pháp phân

tích, so sánh, tổng hợp để làm sáng tỏ những mục tiêu mà đề tài đặt ra

6 Những đóng góp của luận văn:

Trên cơ sở kế thừa thành quả nghiên cứu của những người đi trước, tìm hiểu phong tục tập quán Hồi giáo tại một số quốc gia Ả rập khu vực Trung Đông, luận văn có những đóp góp như sau:

- Giới thiệu một cách khái quát và khách quan về phong tục tập quán Hồi giáo tại một số quốc gia Ả rập khu vực Trung Đông

-Cung cấp cho các nhà nghiên cứu, hoạch định chính sách một bức tranh khá toàn cảnh về về phong tục tập quán Hồi giáo tại một số quốc gia Ả rập khu vực Trung Đông

để có thể phục vụ cho các hoạt động đánh giá và dự báo, hoạch định chính sách của Đảng

và Chính Phủ hiệu quả hơn

- Cung cấp cho các doanh nghiệp Việt Nam đầu tư tại khu vực Trung Đông, người lao động Việt Nam đang sinh sống, lao động tại khu vực này những thông tin tương đối

đầy đủ để họ có thể dễ dàng thích nghi, vượt qua những rào cản do sự khác biệt trong suy nghĩ, giao tiếp, tập quán, thói quen để đạt được thành công trong công việc của mình

7 Bố cục luận văn:

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Vài nét về Hồi giáo tại Trung Đông

Chương 2: Phong tục tập quán liên quan đến văn hóa vật chất phục vụ đời sống con người của cư dân Ả rập khu vực Trung Đông

Chương 3: Phong tục tập quán liên quan đến vòng đời và lễ hội của cư dân Ả rập khu vực Trung Đông

NỘI DUNG

Chương 1 VÀI NÉT VỀ HỒI GIÁO TẠI TRUNG ĐÔNG

1.1 Khái quát về địa lý khu vực Trung Đông

Trung Đông từ lâu đã được coi là cái nôi của nền văn minh nhân loại, nơi khai sinh ra ba tôn giáo lớn nhất trên thế giới là Ki-tô giáo, Hồi giáo và Do Thái giáo, đồng thời là cửa ngõ tiếp cận Trung Quốc và Ấn Độ của châu Âu Nằm trên một vị trí chiến lược trọng yếu của thế giới, tiếp giáp ba châu lục lớn, khu vực này được coi là cầu nối giữa các thị trường châu Âu, châu Á và châu Phi Không thể phủ nhận vai trò quan trọng của khu vực này trong việc kết nối giao thương giữa Đông và Tây, từ con đường tơ lụa thời kỳ Trung đại đến những đường ống dẫn dầu liên lục địa ngày nay Bên cạnh đó, khu vực này còn nắm giữ 2/3 trữ lượng dầu khí thế giới [9, tr.27] Trong bối cảnh chứa nhiều biến động như hiện nay thì những lợi thế về địa lý và tài nguyên đã giúp Trung Đông khai thác được những tiềm năng của mình trong các lĩnh vực an ninh, kinh tế, chính trị…

và có tiếng nói gây ảnh hưởng đến cục diện thế giới

Ở đây một câu hỏi được đặt ra Trung Đông bao gồm những quốc gia nào và dựa vào đâu để phân biệt khu vực Trung Đông với những khu vực khác?

Do tính chất phức tạp và đa dạng về địa lý, chính trị, tôn giáo, văn hóa nên hiện nay trên thế giới không có một quan điểm thuần nhất về khu vực Trung Đông mà tồn tại một số cách phân loại khác nhau về khu vực này, tùy theo đặc điểm và mục đích của người phân loại Tuy nhiên, có thể khái quát về một số cách phân loại chủ yếu như sau:

- Dựa trên đặc điểm địa lý, Trung Đông là từ ngữ “để chỉ khu vực nằm giữa bán đảo Ả Rập và Ấn Độ” [4, tr 9] Còn theo người Anh, Trung Đông là khu vực trải rộng từ Li-bi đến Afghanistan [9, tr.10] Tuy nhiên, thuật ngữ này thường được chỉ trích là nghiêng theo chủ nghĩa trọng Âu, coi châu Âu là trung tâm của thế giới, là hệ quy chiếu cho các khu vực khác trên thế giới