Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực đấu thầu xây lắp tại công ty cổ phần tập đoàn đầu tư xây dựng phát triển đông đô BQP

Hiện nay, do chính sách mở cửa thị trường dẫn đến có rất nhiều công trình, dự án có quy mô lớn xuất hiện và cũng có các công ty xây dựng của nước ngoài tham gia thị trường xây dựng của n

Sau khoảng thời gian học tập và rèn luyện với sự giúp đỡ quý báu, tận tình của các thầy giáo, cô giáo trường Đại học Thủy Lợi, bạn bè đồng nghiệp cùng với sự nỗ lực cố gắng, tìm tòi, nghiên cứu, tích lũy kinh nghiệm thực tế của bản thân, tác giả

đã hoàn thành luận văn thạc sĩ với đề tài “Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực đấu thầu xây lắp tại Công ty cổ phần tập đoàn đầu tư xây dựng phát triển Đông Đô - BQP”

Trước tiên, Tác giả xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc tới thầy giáo PGS.TS Nguyễn Hữu Huế đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và cung cấp các thông tin khoa

học quý báu cho tác giả trong suốt quá trình thực hiện luận văn này Xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo thuộc khoa Công trình, phòng Đào tạo Đại học và sau Đại học trường Đại học Thủy Lợi đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tác giả hoàn thành tốt luận văn thạc sĩ của mình

Tác giả cũng xin chân thành cảm ơn đến toàn thể các cán bộ Công ty cổ phần tập đoàn đầu tư xây dựng phát triển Đông Đô - BQP, cùng toàn thể bạn bè và gia đình đã chia sẻ, động viên, tạo điều kiện cho Tác giả trong suốt quá trình hoàn thành luận văn

Do hạn chế về khả năng nghiên cứu, kiến thức khoa học và kinh nghiện thực tế của bản thân chưa nhiều nên luận văn không tránh khỏi những thiếu sót Tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp và trao đổi tận tình của các thầy cô giáo và bạn bè

để luận văn được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 30 tháng 11 năm 2015

Tác giả luận văn

Nguyễn Văn Biển

Tác giả xin cam đoan đề tài “Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực đấu thầu xây lắp tại Công ty cổ phần tập đoàn đầu tư xây dựng phát

triển Đông Đô - BQP’’ là nghiên cứu của Tác giả dưới sự hướng dẫn của PGS.TS

Nguyễn Hữu Huế Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn chưa từng được công bố trong bất kỳ đề tài nghiên cứu nào khác Việc tham khảo các nguồn tài liệu đã được thực hiện trích dẫn và ghi nguồn tài liệu tham khảo theo quy định

Hà Nội, ngày 30 tháng 11 năm 2015

Tác giả luận văn

Nguyễn Văn Biển

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

DANH MỤC HÌNH VẼ

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài: 1

2 Mục đích nghiên cứu của luận văn: 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 2

4 Nội dung và phương pháp nghiên cứu: 2

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài: 2

6 Kết quả dự kiến đạt được: 3

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ ĐẤU THẦU TRONG XÂY DỰNG 4

1.1 Đấu thầu quốc tế 4

1.1.1 Sự hình thành và phát triển của đấu thầu quốc tế: 4

1.1.2 Các khái niệm: 5

1.1.3 Đặc điểm của đấu thầu quốc tế: 6

1.1.4 Tác dụng của đấu thầu: 8

1.1.5 Quy trình đấu thầu của một số tổ chức quốc tế và quốc gia trên thế giới: 9

1.2 Đấu thầu trong nước 18

1.2.1 Khái niệm và đặc điểm của đấu thầu: 18

1.1.2 Vai trò của đấu thầu: 18

1.3 Sự cần thiết phải nâng cao năng lực đấu thầu của doanh nghiệp 29

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 31

CHƯƠNG 2: NGHIÊN CỨU CÁC CƠ SỞ KHOA HỌC NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC TRONG ĐẤU THẦU XÂY LẮP 32

2.1 Năng lực đấu thầu xây lắp 32

32

2.2.1 Nhân tố khách quan: 33

2.2.2 Nhân tố chủ quan: 38

2.3 Các tiêu chí để đánh giá năng lực đấu thầu xây lắp của doanh nghiệp 43

2.3.1 Đánh giá năng lực đấu thầu thông qua kết quả đấu thầu: 43

2.3.2 Năng lực tài chính: 44

2.3.3 Năng lực kinh nghiệm thi công: 48

2.3.4 Năng lực nhân sự: 48

2.3.5 Năng lực máy móc thiết bị: 49

2.3.6 Năng lực cung ứng nội bộ: 50

2.3.7 Năng lực về dự báo giá của gói thầu: 51

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 54

CHƯƠNG 3 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC ĐẤU THẦU XÂY LẮP CỦA CÔNG TY CP TẬP ĐOÀN ĐTXDPT ĐÔNG ĐÔ - BQP 55

3.1 Giới thiệu khái quát về Công ty CP tập đoàn ĐTXDPT Đông Đô - BQP 55

3.1.1 Thông tin chung: 55

3.1.2 Quá trình và hình thành phát triển của Công ty: 55

3.1.3 Lĩnh vực kinh doanh: 55

3.1.4 Cơ cấu tổ chức bộ máy tổ chức của Công ty: 56

3.2 Thực trạng kết quả đấu thầu của công ty trong giai đoạn 2011 - 2014 57

3.2.1 Kết quả một số gói thầu xây lắp điển hình Công ty trúng thầu: 57

3.2.2 Nhận xét: 58

3.3 Phân tích thực trạng năng lực hoạt động đấu thầu xây lắp của Công ty 59

3.3.1 Nhân tố chủ quan: 59

3.3.2 Nhân tố khách quan: 68

3.3.3 Đánh giá chung về năng lực hoạt động đấu thầu xây lắp của Công ty: 73

nhiệm vụ 77

3.4.1 Phương hướng chung: 77

3.4.2 Đầu tư, xây dựng và triển khai các dự án: 78

3.4.3 Phát triển nguồn vốn: 79

3.5 Những cơ hội và thách thức, thuận lợi và khó khăn 79

3.5.1 Những cơ hội: 79

3.5.2 Những thách thức: 79

3.5.3 Những thuận lợi: 80

3.5.4 Những khó khăn: 80

3.6 Đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực đấu thầu xây lắp của công ty CP Tập đoàn ĐTXDPT Đông Đô – BQP 80

3.6.1 Giải pháp đào tạo phát triển và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực: 80

3.6.2 Đẩy mạnh công tác marketing trong xây dựng: 83

3.6.3 Hoàn thiện công tác lập hồ sơ dự thầu: 85

3.6.4 Tăng cường công tác quản lý chất lượng, giám sát thi công: 87

3.6.5 Giải pháp nâng cao năng lực kỹ thuật, máy móc trang thiết bị, công nghệ thi công: 89

3.6.6 Tăng cường liên danh trong đấu thầu: 90

3.6.7 Giải pháp nâng cao năng lực tài chính: 90

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 95

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 96

TÀI LIỆU THAM KHẢO 98

Từ viết tắt Nội dung viết tắt

ADB (Asia Development Bank) : Ngân hàng phát triển Châu Á

IBRD (International Bank for

Reconstruction and Development)

: Ngân hàng Tái thiết và Phát triển

Quốc tế IDA (International Development

Association)

: Hiệp hội Phát triển Quốc tế

ICB (International Competitive Bidding) : Đấu thầu cạnh tranh quốc tế

OECD (Organization for Economic

Cooperation and Development)

: Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế

UDCITRAL (United Nations

Commission on International Trade Law)

: Ủy ban Liên hợp quốc về Luật Thương mại quốc tế

Bảng 3.1: Bảng kê các công trình trúng thầu giai đoạn 2011 - 2014 57

Bảng 3.2: Bảng cân đối kế toán của công ty giai đoạn 2011 – 2014 60

Bảng 3.3: Bảng tỷ suất tài trợ của công ty giai đoạn 2011 – 2014 61

Bảng 3.4: Khả năng thanh toán của công ty giai đoạn 2011 – 2014 62

Bảng 3.5: Hiệu quả sử dụng vốn của công ty giai đoạn 2011 – 2014 63

Bảng 3.6: Rủi ro về tài chính của công ty giai đoạn 2011 – 2014 64

Bảng 3.7: Các loại công trình xây dựng 64

Hình 3.1 Mô hình tổ chức quản lý của Công ty 56 Hình 3.2 Biểu đồ tình hình đấu thầu tính theo số lần dự thầu của Công ty 58 Hình 3.3 Biểu đồ cơ cấu lao động của Công ty 66

Phụ lục 1: Bảng kê một số gói thầu công ty trúng thầu giai đoạn 2009 – 2014 100

Phụ lục 2: Bảng kê nhân lực nhân sự công ty 105

Phụ lục 3: Bảng kê năng lực công nhân kỹ thuật công ty 106

Phụ lục 4: Bảng kê danh mục máy móc thiết bị công ty 107

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài:

- Xây dựng là một lĩnh vực đặc thù, khác với các lĩnh vực khác, cạnh tranh giữa các công ty, doanh nghiệp xây dựng diễn ra chủ yếu thông qua hình thưc đấu thầu Hiện nay, do chính sách mở cửa thị trường dẫn đến có rất nhiều công trình, dự

án có quy mô lớn xuất hiện và cũng có các công ty xây dựng của nước ngoài tham gia thị trường xây dựng của nước ta nên đấu thầu đã trở thành một lĩnh vực cạnh tranh hết sức gay gắt giữa các doanh nghiệp xây dựng Chính vì vậy hiện nay vấn đề nâng cao năng lực cạnh tranh trong đấu thầu xây dựng luôn giành được sự quan tâm hàng đầu của các doanh nghiệp trong ngành

- Công ty cổ phần tập đoàn đầu tư xây dựng phát triển Đông Đô - BQP là một doanh nghiệp cổ phần trực thuộc Bộ Quốc phòng, có quy mô lớn trên địa bàn Hà Nội Trong những năm qua, công ty đã có nhiều nỗ lực trong nhiều mặt nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh, phát triển sản xuất và đã có những bước tiến lớn trong việc

mở rộng sản xuất, tăng cường quy mô sản xuất, thi công Tuy nhiên, công ty vẫn còn những hạn chế nhất định như khó khăn về tài chính, khoa học công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và đặc biệt là trong lĩnh vực cạnh tranh đấu thầu xây dựng

Do là một công ty mới chuyển sang hình thức cổ phần hóa, kinh nghiệm đấu thầu còn nhiều thiếu sót, đây là một trở ngại lớn, có ảnh hường đến sự phát triển lâu dài của công ty

- Trong bối cảnh nước ta hiện nay, cùng với sự xuất hiện của nhiều công ty xây dựng nước ngoài, sự lớn mạnh của các công ty xây dựng trong nước đã cho thấy sự cạnh tranh trong đấu thầu xây dựng đang diễn ra rất gay gắt Vì vậy nâng cao năng lực cạnh tranh trong đấu thầu xây dựng có vai trò hết sức quan trọng, có ý nghĩa quyết định đối với sự thành công và phát triển của các doanh nghiệp xây dựng nói chung cũng như của công ty cổ phần tập đoàn đầu tư xây dựng phát triển Đông Đô - BQP nói riêng

- Với mong muốn đóng góp những kiến thức đã được học tập của bản thân đối với đơn vị nơi mình công tác, tác giả đã lựa chọn đề tài luận văn “Nghiên cứu đề

xuất một số giải pháp nâng cao năng lực đấu thầu xây lắp tại Công ty cổ phần tập đoàn đầu tư xây dựng phát triển Đông Đô - BQP’’

2 Mục đích nghiên cứu của luận văn:

Nghiên cứu giải pháp nâng cao chất lượng đấu thầu xây lắp trong đầu tư xây dựng

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

Luận văn nghiên cứu năng lực cạnh tranh trong đấu thầu xây lắp của Doanh nghiệp xây dựng, những nhân tố ảnh hưởng và những giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh

4 Nội dung và phương pháp nghiên cứu:

4.1 Nội dung nghiên cứu:

Luận văn gồm 3 chương:

- Chương 1: Tổng quan về đấu thầu trong xây dựng

- Chương 2: Nghiên cứu các cơ sở khoa học nhằm nâng cao năng lực trong

đấu thầu xây lắp

- Chương 3: Phân tích thực trạng và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao

năng lực đấu thầu xây lắp của Công ty CP tập đoàn ĐTXDPT Đông Đô - BQP

4.2 Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn sử dụng những phương pháp nghiên cứu như: phương pháp điều tra, khảo sát thực tế; phương pháp phân tích thống kê, tổng hợp, so sánh; phương pháp tham vấn ý kiến chuyên gia và một số phương pháp kết hợp khác

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài:

5.1 Ý nghĩa khoa học:

Hệ thống hóa các cơ sở lý luận về hoạt động đấu thầu và năng lực cạnh tranh đấu thấu của DN xây dựng, từ đó đưa ra đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực đấu thầu, tăng khả năng cạnh tranh với các đối thủ trong đấu thầu xây lắp

5.2 Ý nghĩa thực tiễn:

Từ hệ thống lý luận cơ bản trên, Tác giả lựa chọn áp dụng những lý luận cơ bản

đó vào Công ty CP tập đoàn ĐTXDPT Đông Đô - BQP Qua đó góp phần nâng cao năng lực đấu thầu xây lắp của Đơn vị

6 Kết quả dự kiến đạt được:

Luận văn dự kiến nghiên cứu và đạt được những kết quả như sau:

- Đánh giá thực trạng năng lực đấu thầu xây lắp của Công ty CP tập đoàn ĐTXDPT Đông Đô - BQP

- Đề xuất một số giải pháp cơ bản nâng cao năng lực đấu thầu xây lắp của Công ty CP tập đoàn ĐTXDPT Đông Đô - BQP trong thời gian tới

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ ĐẤU THẦU TRONG XÂY DỰNG

1.1 ĐẤU THẦU QUỐC TẾ

1.1.1 S ự hình thành và phát triển của đấu thầu quốc tế:

Đấu thầu là một hình thức mua bán đã xuất hiện từ sớm trong lịch sử nhân

loại Cùng với sự ra đời và phát triển của nền sản xuất hàng hóa, các hình thức mua bán cũng ngày càng được phát triển và hoàn thiện Trong số đó có hình thức đấu

thầu

Rất nhiều nước trên thế giới đã sử dụng một cách có hiệu quả phương thức mua

sắm này Ngày nay đấu thầu không chỉ tồn tại trong một lĩnh vực, một địa phương,

một quốc gia mà đã vượt ra ngoài biên giới ở các nước tư bản phát triển như Mỹ, Đức, Pháp, Ý, đấu thầu được áp dụng rộng rãi để xây dựng các công trình công

cộng, các công trình lớn đều phải nhờ phương pháp mua bán nêu trên

Vào thập kỷ 70, 80 của thế kỷ trước, phần lớn các nước đang phát triển sử dụng phương pháp đấu thầu để mua máy móc thiết bị Việc phổ biến rộng rãi phương pháp này ở các nước đang phát triển có liên quan chặt chẽ tới sự can thiệp của Nhà nước vào trong đời sống kinh tế Ở đại đa số các nước phát triển, Nhà nước ban hành

những điều luật buộc các nhà nhập khẩu chỉ được mua của nước ngoài bằng phương pháp đấu thầu khi trị giá lô hàng vượt một số tiền nhất định, hoặc khi nhập khẩu thiết

bị Điều đó được thể hiện trong các quy định của Mianma, Cộng hòa A rập, Ai cập và nhiều nước châu Mỹ la tinh Theo ước tính, ở các nước đang phát triển khoảng 80%

cuộc mua bán máy móc thiết bị được thực hiện thông qua phương thức đấu thầu Hình thức đấu thầu càng trở nên phổ biến khi mà nguồn vốn đầu tư từ bên ngoài ngày càng gia tăng Theo đánh giá của các tổ chức kinh tế quốc tế, trong đó có Ngân hàng

Thế giới thì trong những năm 60, 70 vốn đầu tư của nước ngoài chiếm từ 10 – 20%

tổng vốn đầu tư của các quốc gia Mà phần lớn những nguồn vốn này khi mua sắm, xây dựng đều sử dụng đấu thầu Ở các nước đang phát triển 20 – 40% trị giá hàng hóa nhập khẩu do các tổ chức Nhà nước thực hiện hiện thông qua đấu thầu

Ở Việt Nam, hình thức đấu thầu đã và đang được sử dụng rộng rãi trong mua

sắm, xây dựng các công trình, nhà máy, hầm mỏ, Về mặt lịch sử, hình thức đấu

thầu đã xuất hiện từ thời kỳ Pháp thuộc Khi đó các nhà thầu được gọi dưới tên các nhà thầu khoán Sau khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, Nhà nước ta đã tổ chức đấu

thầu xây dựng công trình thủy lợi Dầu tiếng với vốn vay của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) vào năm 1979 tại Câu lạc bộ Quốc tế Kể từ đó tới nay chúng ta đã tổ

chức nhiều cuộc đấu thầu với số lượng và quy mô ngày càng lớn

1.1.2.2 Đấu thầu quốc tế:

Theo Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) thì “đấu thầu cạnh tranh quốc tế là tạo

ra một phạm vi rộng rãi cho Bên vay (cơ quan thực hiện dự án) trong việc lựa chọn hồ sơ

dự thầu tốt nhất trong số những người cung cấp hàng hóa hay nhà xây dựng tham gia đấu

thầu và để tạo cơ hội đầy đủ, công bằng và bình đẳng cho tất cả những người dự thầu có

tiềm năng của các nước thành viên hợp lệ tham gia đấu thầu cung cấp hàng hóa và sử

dụng công trình từ vốn vay của Ngân hàng”.[8]

Trong Bản hướng dẫn mua sắm bằng vốn vay IBRD và tín dụng IDA thì đấu

thầu cạnh tranh quốc tế là "thông báo đầy đủ và kịp thời cho tất cả các nhà thầu ở các nước thành viên có khả năng và đủ tư cách hợp lệ về yêu cầu của bên vay và tạo cho họ một cơ hội đấu thầu bình đẳng nhằm cung cấp hàng hóa, dịch vụ và công trình xây lắp." Liên hợp quốc cũng đưa ra Luật mẫu của Liên hợp quốc cho rằng

"đấu thầu là việc mua sắm hàng hóa, xây dựng công trình và dịch vụ bằng một phương pháp nào đó".[9]

Còn theo Quỹ hợp tác kinh tế hải ngoại Nhật Bản (OECD) thì "đấu thầu cạnh tranh quốc tế là giải pháp tốt để đáp ứng được mọi đòi hỏi liên quan đến việc đấu

thầu hàng hóa dịch vụ cho các dự án Các dự án này đòi hỏi phải chú trọng việc xem xét tính kinh tế, tính hiệu quả và tính trong sáng của quá trình đấu thầu và không có

sự phân biệt giữa những người dự thầu hợp lệ đối với các hợp đồng đấu thầu"

Theo Luật đấu thầu 2013 của nước CHXHCN Việt Nam thì “Đấu thầu quốc tế

là quá trình l ựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu với sự tham gia c ủa các nhà thầu nước ngoài và nhà thầu trong nước”.[11]

Như vậy, mặc dù có những định nghĩa, giải thích khác nhau nhưng tự chung

lại đều có những nhận định chung như sau về đấu thầu quốc tế “đấu thầu quốc tế là phương thức giao dịch đặc biệt, trong đó bên mời thầu (chủ dự án, công trình) công

bố trước các điều kiện mua hàng để cho các nhà thầu (người cung ứng hàng hóa,

dịch vụ, xây dựng công trình) bao gồm cả trong nước và nhà nước báo giá và các điều kiện giao dịch, sau đó bên mời thầu sẽ chọn mua của ai đáp ứng tốt nhất các điều kiện đã nêu ra”

1.1.3 Đặc điểm của đấu thầu quốc tế:

1.1.3.1 Gi ới hạn cạnh tranh:

Bản chất của đấu thầu quốc tế là tự do cạnh tranh, tuy nhiên sự tự do đó nằm trong những giới hạn được định sẵn Các nhà thầu muốn giành ưu thế như thế nào thì cũng phải thực hiện theo những điều kiện mà Bên mời thầu đã quy định trong hồ

sơ mời thầu Trong hồ sơ mời thầu đó, người chủ công trình nêu ra các điều kiện ràng buộc rất chặt chẽ về kỹ thuật cũng như tài chính, buộc các nhà thầu phải tuân theo Vì vậy, các nhà thầu muốn có hi vọng trúng thầu thì phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện đó và phải có khả năng thỏa mãn tốt nhất các điều kiện đó

1.1.3.2 Người mua và người bán:

Đấu thầu được sử dụng khi thị trường là của người mua, nghĩa là trên thị trường này chỉ có một người mua và nhiều người bán cạnh tranh với nhau Người mua, hay còn gọi là Bên mời thầu thường là những tổ chức, cơ quan, chủ đầu tư được Chính phủ cấp tài chính để xây dựng, nâng cấp, cải tạo công trình, mua sắm thiết bị

vật tư Ngược lại với những người mua đó, người bán thường là những nhà thầu

muốn giành được quyền thi công công trình hoặc cung cấp dịch vụ, hàng hóa Các nhà thầu này tự do cạnh tranh với nhau để giành quyền thi công và kết quả của cuộc

cạnh tranh đó là giá cả của công trình sẽ tiến gần lại với giá thị trường, điều này làm

thỏa mãn các chủ công trình

1.1.3.3 Địa điểm và thời gian mở thầu:

Khác với các hình thức giao dịch thông thường, đấu thầu được tổ chức tại một địa điểm và trong thời gian được quy định sẵn, được xác định cụ thể trong hồ sơ

mời thầu Trên thực tế, địa điểm mở thầu của đấu thầu quốc tế có thể không đặt tại nước có công trình được thi công mà đặt ở nước chủ đầu tư

1.1.3.4 Hàng hóa:

Hàng hóa trong đấu thầu quốc tế có thể là hàng hóa hữu hình hoặc vô hình Các

mặt hàng này thường có khối lượng lớn, quy cách phẩm chất phức tạp, có giá trị cao

Việc xác định phẩm chất hàng hóa, dịch vụ đấu thầu bằng các bản liệt kê các chỉ tiêu

cơ bản Đối với các mặt hàng máy móc thiết bị thì quy cách phẩm chất chỉ có thể xác định bằng một bản tài liệu kỹ thuật do người tổ chức đấu thầu soạn thảo Độ dày của

tập tài liệu này có thể lên tới vài chục trang tùy theo tính chất phức tạp của hàng hóa Ngoài ra, hàng hóa có thể bao gồm cả những mặt hàng vô hình như các bí quyết kỹ thuật, các dịch vụ tư vấn

1.1.3 5 Đồng tiền dự thầu:

Đồng tiền dự thầu được quy định trong hồ sơ mời thầu theo nguyên tắc một đồng tiền cho một khối lượng cụ thể

Trong quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu, việc quy đổi về cùng một đồng tiền để

so sánh phải căn cứ vào tỷ giá giữa bản tệ và ngoại tệ theo quy định trong hồ sơ mời

thầu

1.1.3.6 Ngôn ng ữ trong đấu thầu:

Ngôn ngữ sử dụng trong hồ sơ mời thầu, hồ sơ dự thầu và các tài liệu trao đổi

giữa bên mời thầu và các nhà thầu bao gồm ngôn ngữ của nước mời thầu và tiếng Anh

1.1.4 Tác d ụng của đấu thầu:

1.1.4.1 Đối với bên mời thầu:

- Lựa chọn được các nhà thầu có khả năng đáp ứng được yêu cầu: cung cấp hàng hóa và dịch vụ đảm bảo chất lượng mong muốn, đảm bảo tiêu chuẩn yêu cầu

với giá cả hợp lý có thể

- Sử dụng vốn có hiệu quả: với lượng cầu có hạn, các nhà cung cấp phải cạnh tranh

để nhận được hợp đồng Theo quy luật thị trường, khi cung tăng mà cầu không đổi thì giá

cả sẽ rẻ hơn và đấu thầu không nằm ngoài quy luật đó Sự cạnh tranh giữa các nhà thầu không tạo ra nhiều sản phẩm hơn, nhưng có thể nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm giá

cả, nhờ đó vốn đầu tư được sử dụng hiệu quả

- Thể hiện uy tín của người mua thông qua việc tổ chức những cuộc đấu thầu

cạnh tranh công bằng, minh bạch

1.1.4 2 Đối với nhà thầu:

- Nhà thầu thắng thầu giành cho mình được một hợp đồng lớn do gói thầu

cạnh tranh quốc tế thường có giá trị cao, khối lượng lớn Điều này cũng có nghĩa là

họ sẽ nâng cao doanh số và lợi nhuận của công ty, đảm bảo hơn cho sự phát triển lâu dài Hơn nữa, thắng thầu còn giúp cho nhà thầu tăng thêm uy tín trên thị trường

quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi cho những hoạt động kinh doanh sau này

- Đấu thầu góp phần giải quyết công ăn việc làm cho công nhân các nhà thầu Qua đó, đời sống của công nhân sẽ được cải thiện, trình độ tay nghề của công nhân cũng sẽ tăng lên, đồng thời cũng làm tăng niềm tin vào ban lãnh đạo công ty trong lòng công nhân của họ

- Đấu thầu quốc tế còn giúp các nhà thầu hoàn thiện mình Thông qua cạnh tranh với nhiều nhà thầu trong cũng như ngoài nước, nhà thầu không ngừng hoàn thiện về cơ cấu tổ chức, năng lực, quy trình công nghệ, nhằm nâng cao khả năng

cạnh tranh của mình, tăng khả năng thắng thầu Bên cạnh đó, việc cọ sát với các nhà

thầu quốc tế giúp các nhà thầu trong nước học hỏi được nhiều kinh nghiệm quản lý tiên tiến từ bên ngoài

M ặt khác, các nhà thầu gặp không ít trở ngại khi tham gia đấu thầu

Các nhà thầu dễ bị đọng vốn khi ký quỹ để đảm bảo dự thầu hoặc đảm bảo

thực hiện hợp đồng, vì vậy các nhà thầu nhỏ với tiềm lực tài chính mỏng khó có khả năng tham gia và thắng thầu

Nhiều nhà thầu gặp khó khăn trong việc tham gia đấu thầu vì nhiều nước yêu cầu

có sự bảo lãnh của ngân hàng về khả năng chi trả hoặc cho vay

Lợi nhuận của các nhà thầu có nguy cơ suy giảm do sự cạnh tranh quyết liệt

giữa các nhà thầu dẫn đến chi phí bị đẩy lên quá cao

1.1.4 3 Đối với nền kinh tế:

Đấu thầu quốc tế đóng vai trò to lớn trong việc phát triển kinh tế xã hội ở hầu

hết các nước trên thế giới Do việc lựa chọn người thắng thầu thuộc quyền của người tổ chức vì vậy mà có nhiều cơ hội người thắng thầu cho các nước sở tại Điều này mang lại nhiều lợi ích cho nước sở tại

Sử dụng vốn có hiệu quả: Đây là vấn đề hết sức nhạy cảm và quan trọng đối

với các quốc gia đang phát triển với nhu cầu vốn rất cao Thông thường, vốn Nhà nước chỉ đóng góp phần nào cho các dự án Vì vậy, phần lớn những nước đang phát triển phải dựa vào vốn vay của các tổ chức tài chính quốc tế, nguồn tài trợ của các nước phát triển mà chủ yếu là từ WB, ADB, Nhật Bản và đôi khi từ chính các nhà

thầu Hơn nữa, đấu thầu quốc tế không chỉ mang lại hiệu quả sử dụng vốn cho chủ đầu tư là doanh nghiệp mà còn cho cả các đơn vị sử dụng tiền Nhà nước thông qua Ngân sách

Tiết kiệm được một lượng ngoại tệ lớn phải trả nếu nhà thầu nước ngoài thắng

thầu Điều này càng có ý nghĩa hơn đối với những quốc gia đang gặp khó khăn từ

vốn vay từ nước ngoài

Chúng ta có thể thấy được phương thức đấu thầu quốc tế đem lại nhiều tác

dụng cho các nhà đầu tư, cho các nhà thầu, cho các tổ chức tài chính quốc tế Vì vậy

mà phương thức này ngày càng được áp dụng rộng rãi và phổ biến

1.1.5 Quy trình đấu thầu của một số tổ chức quốc tế và quốc gia trên thế giới:

Quy định về đấu thầu ở mỗi nước, mỗi tổ chức quốc tế khá đa dạng cả về số lượng điều khoản cũng như nội dung chi tiết của từng điều khoản, tạo ra tính riêng đặc thù cho hoạt động đấu thầu của từng quốc gia và tổ chức riêng biệt Có những

luật đấu thầu mẫu của WTO và Liên hợp quốc trong đó bỏ trống một số nội dung để

từng nước tùy theo điều kiện của mình mà bổ sung cho phù hợp Trong điều kiện

đó, các bài học kinh nghiệm từ các tổ chức quốc tế và quốc gia hết sức phong phú

1.1.5.1 Quy định đấu thầu của Ngân hàng Thế giới (WB):

Ngân hàng Thế giới là một tổ chức tài trợ quốc tế, hiện có 185 nước thành viên trong đó có Việt Nam Việc sử dụng các khoản vay mà WB dành cho các nước thành viên thực hiện dự án phải tuân theo một quy định mua sắm chung Những đặc điểm chính trong quy định đấu thầu của tổ chức này là bài học tham khảo trong

việc hình thành và hoàn thiện quy trình đấu thầu của mỗi nước thành viên, đó là:

a T ạo sự cạnh tranh tối đa:

Đấu thầu cạnh tranh quốc tế (International Competitive Bidding - ICB) là hình

thức được áp dụng chủ yếu, mọi nhà thầu thuộc một quốc gia thành viên đều có đủ tư cách hợp lệ để tham gia các cuộc thầu sử dụng tiền tài trợ từ WB Các hình thức khác như đấu thầu hạn chế, chào hàng cạnh tranh, mua sắm trực tiếp chỉ được sử dụng khi có lý do chính đáng thỏa mãn các điều kiện nêu trong Hướng dẫn mua sắm của

WB

Trong hồ sơ mời thầu không được đưa các yêu cầu mang tính định hướng như yêu cầu về nguồn gốc xuất xứ của hàng hóa hay thương hiệu cụ thể Hồ sơ mời thầu

phải đảm bảo cho phép và khuyến khích sự cạnh tranh quốc tế bằng cách quy định

cụ thể, chi tiết và rõ ràng tiến trình thầu cũng như các yêu cầu về kỹ thuật và kiểm tra, về giá cả, phương thức dự thầu, các điều kiện hoàn thành, thanh toán, phương pháp đánh giá và cả những phương án thay thế Những quy định chi tiết này nhằm

vừa tạo ra sân chơi đầy đủ cho mọi nhà thầu, tạo cơ sở cạnh tranh công khai với nhà

thầu cũng như cơ sở công bằng và thuận lợi trong việc đánh giá, xếp hạng các hồ sơ

dự thầu

b Đảm bảo công khai:

Việc đăng tải thông báo mời thầu đối với các gói thầu lớn và quan trọng được

WB quy định phải thực hiện thông qua một tờ báo Kinh doanh phát triển của Liên hợp

quốc, việc đăng tải này là miễn phí và bằng tiếng Anh Trong thông báo phải nói rõ

thời gian và địa điểm nhận hồ sơ, các thông tin về Bên vay, về số tiền và mục đích sử

dụng khoản vay, quy mô mua sắm theo thể thức ICB, tên và địa chỉ của tổ chức mua

sắm Hồ sơ mời sơ tuyển hoặc mời thầu không được phát hành sớm hơn 8 tuần sau ngày đăng thông báo, khuyến khích gửi thông báo mời thầu tới các sứ quán, đại diện thương mại của các nước có nhà thầu Một nguyên tắc cơ bản là phải mở thầu công khai, các nhà thầu tham gia đấu thầu phải được mời tới dự lễ mở thầu Sự chi tiết đầy

đủ của hồ sơ mời thầu bao gồm cả tiêu chuẩn đánh giá đã thể hiện tính công khai trong quy định mua sắm của WB

c Phương pháp đánh giá hồ sơ dự thầu:

Các quy định về phương pháp đánh giá hồ sơ dự thầu của WB vừa đảm bảo sự

chặt chẽ, tiên tiến nhưng linh hoạt Đối với mua sắm hàng hóa và xây lắp, WB quy định phương pháp đánh giá như sau:

Bước đánh giá về kỹ thuật được thực hiện đầu tiên ngay sau khi kiểm tra tính

hợp lệ và đầy đủ của hồ sơ dự thầu và sử dụng tiêu chí "Đạt" và "Không đạt" Cách đánh giá này ít bị ảnh hưởng bởi sự chủ quan của chuyên gia đánh giá nhưng lại đòi

hỏi sự hiểu biết thấu đáo của đơn vị mua sắm trong việc xây dựng hồ sơ mời thầu sao cho đầy đủ chi tiết

Bước đánh giá về tài chính, thương mại để xếp hạng nhà thầu Những hồ sơ vượt qua bước đánh giá kỹ thuật sẽ được xem xét trong bước này Các hồ sơ sẽ được tiến hành sửa lỗi trong hồ sơ dự thầu, sửa các sai lệch so với yêu cầu của hồ sơ

mời thầu, đưa về cùng một đồng tiền và cuối cùng là đưa tất cả các sai khác của hồ

sơ dự thầu về các mặt kỹ thuật, tài chính, thương mại và các yếu tố khác về cùng

một mặt bằng tức là xác định giá đánh giá Việc đánh giá chi phí thấp nhất thực sự

là xem xét không chỉ giá dự thầu ban đầu, mà có tính tới các yếu tố liên quan trực

tiếp hoặc gián tiếp trong suốt thời gian sử dụng hàng hóa hoặc công trình

d Các nguyên t ắc cơ bản trong quy định mua sắm của WB:

Không phân biệt đối xử, tạo sân chơi lành mạnh và cạnh tranh công bằng cho

Không được vi phạm quy định về đấu thầu Nguyên tắc này tuy có cứng nhắc trong một số trường hợp, song tạo được một cách làm trở thành thói quen quy củ Điều chỉnh theo thời gian, bổ sung hoặc thay đổi một vài điểm nhỏ cho phù

hợp với tình hình mới

Chống tham nhũng thông qua những quy định khắc khe, cụ thể trong quy trình

1.1.5 2 Quy định đấu thầu của Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB):

Về cơ bản các quy định đấu thầu của ADB quy định mua sắm cho các khoản

tiền mà ngân hàng này tài trợ cho các nước là thành viên cũng tương tự như của

WB

Đối với đấu thầu mua sắm hàng hóa và xây lắp thì lại có sự thống nhất cao giữa phương pháp đánh giá của WB và ADB Theo đó, sau khi xem xét tính hợp lệ của nhà thầu thì đến bước xem xét về mặt kỹ thuật theo tiêu chí đã được công bố trong hồ

sơ mời thầu Những hồ sơ dự thầu vượt qua bước đánh giá về kỹ thuật sẽ được so sánh, xếp hạng trên cơ sở giá đánh giá thấp nhất

Những nguyên tắc chính trong Quy chế Đấu thầu của ADB là:

- Cạnh tranh: việc đấu thầu cạnh tranh quốc tế (ICB) là hình thức cơ bản nhất

Việc thông báo phải thực hiện trên tờ "Cơ hội kinh doanh của ADB" Ngôn ngữ tiếng Anh được sử dụng chủ yếu kể cả trong quảng cáo, hồ sơ mời thầu và các tài liệu có liên quan khác Trong trường hợp có nhiều ngôn ngữ được sử dụng thì bản tiếng Anh

có ưu thế sử dụng Hồ sơ mời thầu theo quy định của ADB phải tạo điều kiện để đảm

bảo sự cạnh tranh thực sự, phải mô tả rõ ràng và chính xác về công trình được thực

hiện hoặc loại hàng hóa cần được cung cấp, cùng với địa điểm và thời gian giao hàng

hoặc lắp đặt, phải nêu đầy đủ các yêu cầu về bảo lãnh, bảo hành, bảo trì, và những yêu cầu cụ thể khác Các mô tả chi tiết về đặc tính hoặc thông số kỹ thuật trong hồ sơ

mời thầu được coi là yêu cầu bắt buộc đối với hồ sơ dự thầu nếu như muốn đánh giá

là đáp ứng và ngược lại Các bản vẽ trong hồ sơ mời thầu phải phù hợp với thuyết minh, việc cho phép chào phương án phụ phải được nêu trong hồ sơ mời thầu Tương

tự như vậy, tiêu chuẩn đánh giá cũng phải được nêu rõ Các yêu cầu về kỹ thuật phải

dựa trên yêu cầu về vận hành và không được đưa ra yêu cầu về nhãn hiệu, mã hiệu,

catalogue, trừ khi cần thiết phải bảo đảm có những đặc điểm chủ yếu nhất định Khi

đó về sự tham chiếu phải sử dụng từ hoặc tương đương và mô tả rõ thế nào là tương đương, về đặc tính kỹ thuật để nhà thầu chào thay thế với hiệu suất và chất lượng ít

nhất là đáp ứng yêu cầu về vận hành và chất lượng quy định trong hồ sơ mời thầu

- Phương pháp đánh giá hồ sơ dự thầu: Cũng tương tự như WB, phương pháp đánh giá hồ sơ dự thầu của ADB là tiên tiến, phù hợp với thông lệ đấu thầu trên thế

giới, tuy nhiên vẫn có một vài đặc thù riêng, cụ thể như sau:

ADB luôn coi trọng tính hợp lệ của nhà thầu (hay hồ sơ dự thầu) Chỉ có

những thành viên của ADB mới đủ tư cách là nhà thầu hợp lệ

Trong đấu thầu mua sắm hàng hóa và xây lắp thì phương pháp đánh giá dựa theo giá đánh giá là cơ bản Theo đó, hồ sơ dự thầu đã qua đánh giá về kỹ thuật sẽ được quy về cùng một mặt bằng chi phí để so sánh và xếp hạng Nhà thầu đứng vị trí thứ nhất là nhà thầu có giá đánh giá thấp nhất (lowest evaluated price) Trong bước đánh giá về kỹ thuật thì phương pháp sử dụng tiêu chí "đạt, không đạt" cũng được áp dụng Đây là một phương pháp tiên tiến, loại bớt được sự tác động của yếu

tố chủ quan trong quá trình xem xét các hồ sơ dự thầu

- Quy trình thực hiện: Bên cạnh việc ban hành hướng dẫn mua sắm với nội dung cô đọng, chặt chẽ, ADB còn ban hành sổ tay (handbook) để hướng dẫn chi

tiết Theo đó, một quy trình thực hiện chi tiết được định ra nhằm thực hiện quá trình

lựa chọn nhà thầu đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả mua sắm Có thể tóm tắt quy trình này như sau:

Bước 1: Kiểm tra tính đầy đủ của hồ sơ dự thầu

Tại bước này, các hồ sơ dự thầu được tiến hành xem xét về mặt hợp lệ (tư cách hợp lệ và hồ sơ hợp lệ), sự đầy đủ của hồ sơ dự thầu căn cứ vào biên bản mở

thầu và các nội dung trong hồ sơ dự thầu Để tiện việc theo dõi và kiểm tra, các công việc cụ thể được lập thành bảng với một số nội dung sau:

+ Sự đáp ứng về mặt kỹ thuật;

+ Sự đáp ứng về các điều kiện thương mại và các điều kiện khác;

+ Bảng tổng hợp về sự đáp ứng của hồ sơ dự thầu so với yêu cầu của hồ sơ

mời thầu

Bước 2: Đánh giá về mặt thương mại và tài chính, bao gồm

+ Chuyển giá dự thầu sang một đồng tiền;

+ Điều chỉnh giá dự thầu theo các yếu tố thương mại;

+ Điều chỉnh giá dự thầu theo các yếu tố kỹ thuật;

+ Xác định giá đánh giá

Bước 3: Xác định hồ sơ dự thầu có giá đánh giá thấp nhất để trao thầu

Các bước tiến hành nêu trên phù hợp với thông lệ đấu thầu trên thế giới Tuy nhiên, việc lập bảng chi tiết ở từng bước làm cho quá trình đánh giá trở nên rõ ràng, minh bạch, tránh bỏ sót hoặc làm theo chủ quan, đồng thời tạo ra sự thống nhất và làm cho việc thẩm định có nhiều thuận lợi

- Ưu đãi nhà thầu trong nước: Quy định mua sắm của ADB đề cập tới sự ưu đãi nhà thầu trong nước theo từng trường hợp cụ thể và việc ưu đãi này được nên rõ trong HSMT Việc ưu đãi là cho hàng hóa có chi phí trong nước hoặc sản xuất trong nước và cho các công trình xây dựng do nhà thầu trong nước thực hiện

- Tính quốc tế cao: Để đảm bảo cạnh tranh tối đa, quy định mua sắm của ADB

thể hiện tính quốc tế cao Có thể thấy nội dung này như sau:

+ Việc thông báo mời thầu sử dụng tờ báo tiếng Anh hoặc yêu cầu đăng tải trên tờ báo có lưu lượng phát hành rộng rãi trong nước (ít nhất trên một tờ báo tiếng Anh, nếu có)

+ Ngôn ngữ: Do ngôn ngữ làm việc của ADB là tiếng Anh (theo Hiến chương thành lập Ngân hàng) nên hồ sơ mời thầu và các tài liệu liên quan khác, kể cả quảng cáo phải sử dụng tiếng Anh Trong trường hợp sự dụng nhiều ngôn ngữ, thì tiếng Anh có ưu thế quyết định

+ Loại tiền: Cho phép quy định trong hồ sơ mời thầu là sử dụng một hoặc nhiều loại tiền để bỏ thầu Thông thường cho phép chào bằng loại tiền của nước mình hoặc một loại tiền mua bán quốc tế quy định trong hồ sơ mời thầu Trường

hợp nhà thầu cần ngoại tệ chứ không phải nội tệ để sản xuất ra hàng hóa sẽ cung

cấp thì trong giá dự thầu sẽ gồm một phần ngoại tệ dành cho sự chi tiêu này

Trong quá trình đánh giá các hồ sơ dự thầu, giá dự thầu phải được chuyển đổi

ra một loại tiền quy định trong hồ sơ mời thầu Tỷ giá hối đoái được áp dụng là tỷ giá hối đoái bán ra chính thức áp dụng cho những giao dịch tương tự và có hiệu lực vào ngày đã quy định trong hồ sơ mời thầu Trường hợp nếu không có tỷ giá hối đoái ngoại tệ chính thức thì tỷ giá hối đoái áp dụng sẽ do Bên vay quyết định sau khi tham khảo ý kiến của ADB

1.1.5 3 Quy định đấu thầu của Trung Quốc:

Trung Quốc là một nền kinh tế đang trên đà phát triển và hình thức đấu thầu được áp dụng rộng rãi ở quốc gia này Nền kinh tế Trung Quốc có nhiều đặc điểm tương tự với Việt Nam, vì vậy những bài học kinh nghiệm từ quy trình đấu thầu của Trung Quốc có tính lý luận cao trong việc hoàn thiện quy trình đấu thầu của Việt Nam

a Quá trình hình thà nh các văn bản pháp luật về đấu thầu:

Trước đây việc trao hợp đồng ở Trung Quốc thông qua đàm phán trực tiếp, tuy nhiều từ khi có các nguồn tài trợ quốc tế từ WB, ADB thì việc áp dụng hình thức này để giải ngân đã trở nên bắt buộc Thực tế này đã tạo tiền đề cho việc hình thành các văn bản pháp quy liên quan

Nhờ sự trợ giúp của các tổ chức quốc tế, năm 1998 Bộ Tài chính Trung Quốc

đã bắt đầu soạn thảo Luật Đấu thầu áp dụng cho mua sắm thường xuyên sử dụng Ngân sách Nhà nước Tiếp đó hàng loạt nghị định hướng dẫn thực hiện đã được ban hành Tuy nhiên, Luật đấu thầu Trung Quốc mới chỉ đưa ra các quy định về đấu

thầu rộng rãi và đấu thầu hạn chế, chỉ áp dụng cho các công trình xây dựng Các hình thức lựa chọn nhà thầu khác như chào hàng cạnh tranh, mua sắm trực tiếp chưa được đề cập trong Luật Sắp tới, Trung Quốc sẽ ban hành thêm Luật mua sắm Chính phủ

b S ự phân cấp quản lý đấu thầu ở Trung Quốc:

Do đặc thù là một quốc gia có diện tích rộng lớn và đông dân cư, nên việc

quản lý ở Trung Quốc được phân cấp cho nhiều bộ ngành như sau

Ủy ban Kế hoạch và Phát triển Nhà nước là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ

quản lý công tác đấu thầu trong lĩnh vực các công trình xây dựng, bao gồm việc chủ

trì soạn thảo Luật đấu thầu, Luật mua sắm Chính phủ và chủ trì thẩm định kết quả các gói thầu lớn thuộc các dự án xây dựng do Quốc hội thông qua chủ trương đầu

Bộ Xây dựng chủ trì các cuộc đấu thầu các công trình giao thông

Ủy ban Thương mại và Kinh tế Nhà nước quản lý đấu thầu dự án thuộc doanh nghiệp nhằm tạo công bằng, giải quyết xử lý vi phạm, tăng cường thể chế

Các địa phương căn cứ vào Luật đấu thầu và văn bản hướng dẫn của các Bộ chuyên ngành để hướng dẫn thực hiện công tác đấu thầu tại địa phương

c Tính h ợp lệ của nhà thầu doanh nghiệp Nhà nước:

Ở Trung Quốc khi thực hiện cải cách doanh nghiệp Nhà nước thì các doanh nghiệp được hoạt động độc lập, tách khỏi sự quản lý của các Bộ ngành, phù hợp với

cơ chế thị trường nên học có đủ tư cách hợp lệ khi tham gia đấu thầu đối với các gói

thầu sử dụng nguồn tài trợ quốc tế Đây là một kinh nghiệm quý báu trong việc tạo

ra tính hợp lệ của nhà thầu để đảm bảo theo đúng yêu cầu của nhà tài trợ

d Công khai trong đấu thầu:

Ở Trung Quốc đã hình thành mạng lưới website trên mạng với mục đích đăng

tải các thông tin về đấu thầu cũng như thông báo mời thầu trong phạm vi toàn quốc Các nhà thầu không chỉ được tiếp cận với nguồn thông tin đầy đủ và cập nhật mà còn có thể trực tiếp nêu thắc mắc và kiến nghị qua hệ thống thông tin trực tuyến này

Công ty Công nghệ thông tin đảm trách công việc này, chịu trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho việc đăng tải và truy cập thông tin đấu thầu Khách hàng

có thể lựa chọn phương thức sử dụng mật mã riêng của mình để truy cập hoặc sử

dụng một thiết bị kết nối dạng chìa khóa Bên lấy thông tin được miễn phí, bên đăng

tải thông tin được miễn phí trong vòng 7 ngày hoặc chịu một mức phí rất thấp Nội

dung đăng tải mời thầu bao gồm tên dự án, phạm vi công việc của gói thầu, tên của Bên mua, ngày giờ bán hồ sơ, ngày giờ đóng và mở thầu

Nội dung đăng tải kết quả đấu thầu: Tên dự án, phạm vi công việc đt, ngày mở

thầu, ngày dự kiến công bố kết quả đấu thầu, tên nhà thầu dự kiến trúng thầu, giá đề nghị trúng thầu, tên nhà sản xuất, nguồn gốc thiết bi, thời gian hết hạn đưa khiếu nại liên quan, trạng thái hiện tại về khiếu nại, danh sách nhà thầu không trúng thầu cùng với lý do tóm tắt

1.1.5 4 Quy định đấu thầu của Hàn Quốc:

Quy định đấu thầu của Hàn Quốc được ban hành dưới dạng Luật hợp đồng mà trong đó Nhà nước là một bên tham gia (dưới đây gọi tắt là Luật Hợp đồng) Trên

cơ sở Luật HD, Tổng thống, Thủ tướng Chính phủ ban hành các văn bản hướng dẫn

thực hiện, Bộ Kinh tế và Bộ Tài chính cá trách nhiệm hướng dẫn thực hiện chi tiết

Về nội dung, Luật HD có nội dung tương tự các quy định đấu thầu trên thế giới, đều đưa ra các mục tiêu là đấu thầu cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh

tế với một dung lượng lớn và quy định rất chi tiết

Tuy nhiên, điều khác biệt trong quy trình đấu thầu của Hàn Quốc là hệ thống mua sắm của Hàn Quốc là hệ thống tập trung cao, thông qua một cơ quan chuyên môn tổ chức các cuộc đấu thầu là SAROK với kim ngạch mua sắm lên đến hàng

chục tỷ USD/năm Nhờ sự tập trung này, SAROK là một cơ quan chuyên nghiệp trong lĩnh vực mua sắm để thực hiện các dự án lớn của Hàn Quốc Chính phủ Hàn

Quốc dành một khoản ngân sách nhất định hàng năm cho SAROK nhằm nâng cao năng lực tổ chức đấu thầu và đặc biệt hình thành một trung tâm kiểm tra chất lượng các hợp đồng sau khi đấu thầu Do vậy, chất lượng hàng sau đấu thầu đã được đảm

bảo, tránh tình trạng nhà thầu không thực hiện đúng cam kết trong hồ sơ dự thầu

Sự chuyên môn hóa đã tạo ra năng lực mua sắm là điều vô cùng quan trọng và không thể thiếu để đảm bảo tính hiệu quả của các cuộc đấu thầu

1.1.5.5 M ột số bài học kinh nghiệm rút ra từ quy trình đấu thầu của các tổ chức

và qu ốc gia trên thế giới:

Qua nghiên cứu một số quy định về đấu thầu nêu trên, có thể rút ra bài học kinh nghiệm cho việc hoàn thiện quy trình đấu thầu ở Việt Nam như sau:

Th ứ nhất: quán triệt sâu sắc các quy luật kinh tế khách quan trong nền kinh tế

thị trường, xây dựng bằng được hệ thống các quy định về đấu thầu mang tính quy

phạm pháp luật ở mức độ cao Nội dung của cá quy định phải đảm bảo nguyên tắc khách quan, công bằng, minh bạch Đồng thời, các quy định phải rõ ràng, cụ thể để đảm bảo khả năng thực hiện, tránh sự can thiệp của các cơ quan quản lý Nhà nước vào việc lựa chọn và trao hợp đồng, cũng như xử lý các sai phạm, khiếu nại

Th ứ hai: chú trọng việc đào tạo và chỉ sử dụng đội ngũ cán bộ và chuyên gia

cho công tác quản lý đấu thầu đáp ứng các yêu cầu thực tế của công tác này

1.2 ĐẤU THẦU TRONG NƯỚC

1.2.1 Khái niệm và đặc điểm của đấu thầu:

tư theo hình thức đối tác công tư, dự án đầu tư có sử dụng đất trên cở sở bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh”.[11]

Theo giáo trình hiệu quả và quản lý dự án Nhà nước của Mai Văn Bưu thì:

“Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng được các yêu cầu của bên mời thầu trên cơ sở cạnh tranh giữa các nhà thầu.[1]

Bên mời thầu là cơ quan, tổ chức có chuyên môn và năng lực để thực hiện các hoạt động đấu thầu

Nhà thầu là tổ chức kinh tế có đủ điều kiện và có tư cách pháp nhân để tham

ra đấu thầu Nhà thầu có thể là cá nhân trong trường hợp đấu thầu tuyển trọn tư vấn”

1.1.2 Vai trò của đấu thầu:

1.2 2.1 Đối với nền kinh tế:

- Đấu thầu góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của nền kinh tế: Đấu thầu xây lắp góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về đầu tư và xây

dựng, hạn chế và loại trừ các tình trạng như thất thoát lãng phí vốn đầu tư và các hiện tượng tiêu cực khác trong xây dựng cơ bản Đấu thầu xây lắp góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của các dự án, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của ngành xây dựng nước ta Đấu thầu là động lực, điều kiện để cho các doanh nghiệp xây dựng cạnh tranh lành mạnh trong cơ chế thị trường, thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp xây dựng

- Đấu thầu giúp chủ đầu tư lựa chọn được đối tác phù hợp nhất: Thông qua đấu thầu xây lắp, chủ đầu tư sẽ tìm được các nhà thầu hợp lý nhất và có khả năng đáp ứng tốt nhất các yêu cầu của dự án Thông qua đấu thầu xây lắp và kết quả hoạt động giao nhận thầu của chủ đầu tư sẽ tăng cường được hiệu quả quản lý vốn đầu

tư, tránh tình trạng thất thoát vốn đầu tư ở tất cả các khâu của quá trình thi công xây lắp Đấu thầu sẽ giúp chủ đầu tư giải quyết được tình trạng lệ thuộc vào nhà thầu duy nhất Đấu thầu tạo cơ hội nâng cao trình độ và năng lực của đội ngũ cán bộ kinh

tế, kỹ thuật của bên mời thầu và các nhà thầu

- Đấu thầu tạo môi trường lành mạnh giúp các nhà thầu nâng cao khả năng cạnh tranh của mình, tạo sự công bằng và hiệu quả cao trong xây dựng: Nhờ nguyên tắc công khai và bình đẳng trong đấu thầu, các doanh nghiệp xây dựng phát huy đến mức cao nhất cơ hội tìm kiếm dự án, tham gia đấu thầu và ký kết hợp đồng (nếu trúng thầu), tạo ra công ăn việc làm cho người lao động, phát triển sản xuất kinh doanh

Để thắng thầu mỗi nhà thầu phải chọn trọng điểm để đầu tư về các mặt kỹ thuật, công nghệ và lao động Từ đó sẽ nâng cao năng lực của doanh nghiệp không chỉ trong một lần tham gia đấu thầu mà còn góp phần phát triển mở rộng quy mô doanh nghiệp dần dần

Để thắng thầu doanh nghiệp xây dựng phải hoàn thiện về mặt tổ chức quản lý nâng cao trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ trong việc lập hồ sơ dự thầu cũng như toàn cán bộ công nhân viên trong doanh nghiệp

Thông qua đấu thầu, các doanh nghiệp xây dựng sẽ tự nâng cao hiệu quả công tác quản trị tài chính, làm giảm chi phí và thúc đẩy nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

Trong xây dựng hiện nay, hình thức đấu thầu là hình thức công bằng nhất, bắt buộc các doanh nghiệp tham gia muốn thắng thầu đều phải tự nâng cao năng lực của mình Nhà thầu nào có sức cạnh tranh cao sẽ thắng thầu Chủ đầu tư dựa trên các tiêu chuẩn được xác định trước để so sánh, lựa chọn nhà thầu, có sự giám sát của cơ quan có thẩm quyền Trong sự công bằng khách quan như vậy sẽ tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh, sẽ giúp cho việc nâng cao hiệu quả kinh tế của ngành xây dựng nói riêng và hiệu quả kinh tế nói chung

1.2.2.2 Đối với doanh nghiệp xây dựng:

Trong cơ chế thị trường ngày nay đã hết thời mà doanh nghiệp xây dựng nhận các công trình xây dựng từ cấp trên giao mà muốn tồn tại, muốn duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh cũng như các loại hình doanh nghiệp khách, doanh nghiệp xây dựng cũng phải tham gia vào thị trường xây dựng để tìm kiếm và giành lấy các dự

án Nhưng không giống như các doanh nghiệp kinh doanh trong các lĩnh vực khác

mà đối tượng sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp xây dựng là các công trình xây dựng Do vậy doanh nghiệp xây dựng muốn duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh không có cách nào khác là tìm kiếm thông tin về các dự án đầu tư và tham gia đấu thầu Nếu không tham gia đấu thầu hoặc trượt thầu thì sẽ không tạo đủ công

ăn việc làm cho người lao động, hoạt động sản xuất kinh doanh có thể bị đình trệ Vậy có thể nói đấu thầu là tiền đề cơ sở và nền tảng của quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

Như chúng ta đã biết dự thầu là hình thức tham gia cạnh tranh trên thị trường xây dựng Sự cạnh tranh này rất quyết liệt và mạnh mẽ thể hiện ở những khía cạnh:

- Muốn tham gia đấu thầu thì doanh nghiệp phải có uy tín nhất định trên thị trường, bởi nước ta mới áp dụng đấu thầu không lâu mà phần lớn áp dụng hình thức đấu thầu hạn chế Như vậy khi tham gia đấu thầu doanh nghiệp xây dựng có thể thấy được khả năng và năng lực của mình so với đối thủ như thế nào để có biện pháp duy trì và nâng cao hơn nữa năng lực của mình Từ đó uy tín của doanh nghiệp ngày càng được nâng cao, vị thế của doanh nghiệp ngày càng được cải thiện

- Khi tham gia đấu thầu các doanh nghiệp xây dựng có điều kiện nâng cao trình độ chuyên môn, kinh nghiệm cho cán bộ công nhân viên, tạo điều kiện hoàn thiện về mặt tổ chức

- Khi tham gia đấu thầu nhiều và thắng thầu, doanh nghiệp tạo thêm mối quan

hệ với các chủ đầu tư, cơ quan nhà nước tạo tiền đề cho sự phát triển của doanh nghiệp

Như vậy ta thấy đấu thầu có vai trò hết sức quan trọng, nó là cơ sở, nền tảng là nhân tố không thể thiếu được trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Chính việc tham gia đấu thầu thành công là phải có sự tích luỹ kinh nghiệm, tìm kiếm thông tin đa dạng, và điều quan trọng hơn là phải dựa vào năng lực và vị thế của công ty Việc tham gia đấu thầu và giành thắng lợi đóng vai trò tích cực trong việc tạo ra công ăn, việc làm, duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

Vậy ta có thể nói đấu thầu là tất yếu khách quan mà mỗi chúng ta không thể phủ nhận

1.2.3 Q uá trình phát triển của pháp luật về đấu thầu xây lắp:

Đấu thầu xây lắp là phương thức mà chủ đầu tư sử dụng để tổ chức cạnh tranh giữa các nhà thầu xây dựng nhằm lựa chọn một nhà thầu xây lắp có khả năng thực hiện tốt nhất các yêu cầu của dự án Các yêu cầu đó thường là những yêu cầu về mặt kinh tế - tài chính, yêu cầu về mặt kĩ thuật, yêu cầu về mặt tiến độ thi công… Thực chất của đấu thầu xây lắp là việc ứng dụng phương pháp xét hiệu quả kinh tế trong việc lựa chọn tổ chức thi công xây dựng Phương pháp này đòi hỏi sự

so sánh giữa các tổ chức xây dựng trên cùng một phương diện (như kĩ thuật hay tài chính) để chọn lấy một nhà thầu có đủ khả năng sau đó lại so sánh tiếp Kết quả cuối cùng sẽ tìm ra được một tổ chức xây dựng đáp ứng tốt nhất các yêu cầu của chủ đầu tư

Đấu thầu xây lắp có một số đặc điểm khác so với đấu thầu trong những lĩnh vực khác Cụ thể:

- Sản phẩm của sản xuất xây lắp có đặc điểm là mang tính đơn chiếc, công trình đặt tại một vị trí cố định, phục vụ cho một mục đích cụ thể, một chủ trương quản lí

sử dụng, không phải là hàng hoá thông thường mua bán trên thị trường, khối lượng vật chất, tiền vốn tiêu hao, số lao động tham gia vào quá trình sản xuất lớn gấp nhiều lần các loại sản phẩm thuộc lĩnh vực khác, một công trình có nhiều ngành nghề và tổ chức cùng tham gia

- Thời gian hoàn thành công trình dài, khi đã thực hiện các bước như chuẩn bị đầu tư, chuẩn bị xây dựng…thì không thể dễ dàng thay đổi, đình hoãn Điều đó chứng tỏ xây dựng cơ bản là một quá trình sản xuất phức tạp, đa dạng có tác dụng cũng như hậu quả lâu dài về sau Quy mô của công trình càng lớn thì mối quan hệ với các ngành, lĩnh vực càng phức tạp và có tác động lớn đến việc phân bố lại lực lượng sản xuất và dân cư, tác động đến môi sinh, môi trường và cơ sỏ hạ tầng kỹ thuật khác Vì thế việc áp dụng đấu thầu trong xây dựng cơ bản không những phải đạt được tiêu chuẩn một công trình với giá thành rẻ, chất lượng cao mà còn phải đặt trong tổng thể phát triển của nền kinh tế xã hội

Pháp luật về đấu thầu xây lắp là tổng hợp các Quy phạm pháp luật điều chỉnh những quan hệ hình thành trong hoạt động đấu thầu xây lắp của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước tham gia hoạt động đấu thầu xây lắp

Vào cuối những năm 30 và đầu những năm 40 cùng với sự phát triển của thị trường kinh tế tư bản trên nhiều lĩnh vực, đòi hỏi chế độ bán đấu giá cũng phải được

áp dụng rộng rãi Nhưng bán đấu giá chưa có đủ cơ sở để thực hiện trong lĩnh vực đặc thù riêng như: chuyển giao công nghệ, xây dựng cơ bản…do vậy đấu thầu ra đời Việc ra đời của pháp luật về đấu thầu nói chung cũng như đấu thầu xây lắp nói riêng là một tất yếu khách quan Có thể khái quát quá trình phát triển của pháp luật

về đấu thầu xây lắp qua các giai đoạn sau:

a Giai đoạn trước khi có Quy chế đấu thầu ban hành kèm Nghị định 43/CP của Chính phủ ban hành ngày 16/07/1996:

Ở Việt nam từ 1988 trở về trước, quá trình đầu tư xây dựng cơ bản được thực hiện theo Điều lệ Xây dựng cơ bản ban hành theo Nghị định số 232/CP ngày 06/06/1981 các doanh nghiệp xây lắp theo phương thức tự làm và giao nhận thầu xây dựng Tuy nhiên hai phương thức này có nhược điểm mang tính chất tự cung tự cấp, có nhiều thiếu sót trong thủ tục xây dựng cơ bản Mặt trái của phương thức

giao nhận thầu là hiện tượng mua bán thầu, cho nên có ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng sản phẩm Kết quả là có nhiều công trình thi công có chất lượng kém, khi đưa vào sử dụng thì không hiệu quả

Do đó để khắc phục những tồn tại của phương thức cũ, đáp ứng đòi hỏi của cơ chế mới Vào tháng 11/1987 trong Quyết định 217-HĐBT có đưa ra một số điều quy định về đấu thầu Tuy nhiên vẫn chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể vì vậy việc

áp dụng và thực hiện vẫn chưa mang lại hiệu quả

Ngày 09/05/1988, Hội đồng Bộ trưởng ban hành quyết định số 80-HĐBT về các chính sách đổi mới cơ chế quản lí xây dựng cơ bản Nhằm đáp ứng yêu cầu quy định của Hội đồng Bộ trưởng, ngày 10/01/1989 Thông tư hướng dẫn tạm thời số 03/BXD-VKT đã ra đời

Tuy nhiên Thông tư hướng dẫn số 03 còn có nhiều khiếm khuyết khi áp dụng vào thực tế Vì vậy, đến ngày 12/02/1990 Bộ xây dựng đã ban hành Quy chế đấu thầu trong xây dựng kèm theo Quyết định số 24/BXD-VKT thay thế cho Thông tư

số 03/BXD-VKT Có thể nói rằng quy chế đấu thầu trong xây dựng ban hành kèm theo Quyết định 24/BXD-VKT là quy chế đầu tiên về hoạt động đấu thầu xây dựng của Việt Nam.Trong văn bản này các vấn đề cơ bản về đấu thầu xây dựng (phạm vi, đối tượng điều chỉnh, quyền và nghĩa vụ của các bên, các hình thức và trình độ tổ chức đấu thầu …) đã được quy định Tuy chưa đầy đủ song chúng đã khái quát được một số nét cần thiết nhất để thực hiện đấu thầu xây dựng Trong quy chế này mục tiêu của đấu thầu chưa được đặt ra nhưng có thể thấy rằng việc ban hành quy chế này đã tạo nên một nền tảng pháp lý để qua đó tạo nên một sân chơi bình đẳng, mang tính cạnh tranh cho các thành phần kinh tế trong xã hội

b Giai đoạn áp dụng Quy chế đấu thầu ban hành kèm theo Nghị định số 43/CP của Chính phủ ban hành ngày 16/07/1996và Nghị định số 93/1997/NĐ-CP ngày 23/08/1997:

Nói chung Quy chế đấu thầu trong xây dựng kèm theo Quyết định số VKT còn mang nặng tính quản lý về mặt hành chính Nhà nước Bốn năm sau ngày ban hành Quy chế này, thực hiện cải tiến công tác đơn giá, dự toán nhằm chống lãng phí, thất thoát và tiêu cực trong đầu tư và xây dựng theo Quyết định số 92-TTg

24/BXD-ngày 7/3/1994 của Thủ tướng Chính phủ, Bộ xây dựng đã ban hành Quy chế đấu thầu trong xây lắp kèm theo Quyết định số 60-BXD/VKT ngày 30/3/1994 Quy chế này thay thế Quy chế đấu thầu trong xây dựng kèm theo Quyết định số 24/BXD-VKT ngày 12/2/1990 Đây là một bước tiến rõ rệt của việc điều chỉnh công tác đấu thầu trong xây dựng ở Việt Nam giai đoạn này Quy chế gồm 32 điều, quy định một cách rõ ràng, chi tiết đấu thầu trong xây dựng Các quy định của quy chế mở rộng hơn hình thức đấu thầu, phạm vi các công trình cần đấu thầu và quy định cụ thể quyền và nghĩa vụ của các bên trong đấu thầu Tuy vậy, trình tự đấu thầu chưa được quy định cụ thể Việc quản lý hồ sơ được quy định ở mức độ chưa cao, chưa đảm bảo được nguyên tắc bảo mật của đấu thầu Quy chế chỉ quy định hai hình thức đấu thầu rộng rãi và đấu thầu hạn chế mà chưa có chỉ định thầu

Có thể nói hai quy chế đấu thầu ra đời trong điều kiện nền kinh tế vừa thoát khỏi cơ chế quản lý cũ nên khó có thể thoát khỏi các dấu ấn của quản lý hành chính Các quy định chưa bao quát được hết tình hình thực tế, chưa theo kịp sự phát tiển của nền kinh tế Do đó, chỉ hai năm sau Chính phủ đã ban hành Nghị định số 43/1996/NĐ-CP ngày 17/07/96 về thủ tục đấu thầu, trong đó dành hẳn một chương cho đấu thầu trong xây dựng

Nghị định số 43/1996/NĐ-CP ra đời đã đánh dấu một bước tiến lớn với nhiều điểm tiến bộ hơn hẳn so với các văn bản ra đời trước đây quy định về đấu thầu trong xây dựng Nghị định này đã quy định một cách tương đối đầy đủ trình tự, thủ tục, các bước tiến hành cho một cuộc đấu thầu, hình thức chỉ định thầu được pháp luật quy định đã có sự tương quan, liên hệ với các nguyên tắc của đấu thầu quốc tế Tuy nhiên, Nghị định số 43/CP vẫn chưa quy định đầy đủ quá trình mở thầu trong khi đó lại có nhiều điều khoản về các đặc quyền của doanh nghiệp nhà nước khi tham gia đấu thầu Một năm sau ngày Nghị định ra đời, kết quả khảo sát về ảnh hưởng của Nghị định này đã chỉ ra rằng có nhiều khó khăn trong việc lựa chọn nhà thầu thắng thầu để kí hợp đồng Các nhà thầu Việt Nam rất khó thắng thầu, các dự án có phía đối tác nnước ngoài tham gia thường không theo kịp đúng thủ tục đấu thầu và nhiều khi quá trình xét thầu bị chậm trễ

c Giai đoạn áp dụng Quy chế đấu thầu ban hành kèm theo Nghị định số 88/ 1999/NĐ-CP của Chính phủ ngày 1/9/1999; Nghị định số 14/2000/NĐ-CP của Chính phủ ngày 5/5/2000; Nghị định số 66/2003/NĐ-CP của Chính phủ ngày 12/6/2003:

Để đáp ứng yêu cầu của thực tế, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 93/1997/NĐ-CP ngày 23/08/97 sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế đấu thầu ban hành kèm theo Nghị định số 43/CP, ngày 16/7/1996 Tuy nhiên chỉ trong một thời gian ngắn, thực tế cho thấy Nghị định số 93/1997/NĐ-CP cũng không theo kịp

sự phát triển của nền kinh tế

Điều này đã mở đương cho việc xây dựng một văn bản khác về đấu thầu đó là Nghị định số 88/1999/NĐ-CP ngày 1 tháng 9 năm 1999 Tính đến thời điểm trước khi Luật xây dựng được ban hành thì Nghị định này vẫn được coi là cơ sở pháp lý quan trọng nhất của Việt Nam về đấu thầu nói chung và đấu thầu xây lắp nói riêng Nghị định này cũng được xây dựng phù hợp với Luật mẫu UDCITRAL về đấu thầu mua sắm hàng hoá, dịch vụ và xây lắp Liên quan đến đấu thầu, Nghị định số 88/1999/NĐ-CP quy định ba phương thức đấu thầu là đấu thầu một túi hồ sơ, đấu thầu hai túi hồ sơ và đấu thầu hai giai đoạn

Do nền kinh tế biến đổi nhanh, Nghị định số 88/1999/NĐ-CP cũng nhanh chóng có bất cập về một số vấn đề; đặc biệt là đối với chỉ định thầu Rất nhiều các

cơ quan và doanh nghiệp trong nước đã lên tiếng cho rằng quy định như trong Nghị định là quá chặt chẽ khiến cho nhiều trường hợp giá trị nhỏ thì chi phí hành chính cho việc tổ chức đấu thầu tồn kém nhiều so với lợi ích tiết kiệm được thông qua đấu thầu Ngoài ra, có nhiều ý kiến cho rằng chính các quy định chặt chẽ này làm mất quyền tự chủ của bên mời thầu trong việc chỉ đinh thầu Điều này làm giảm ý nghĩa kinh tế của đấu thầu Để hoàn thiện hơn nữa Quy chế đấu thầu Chính phủ đã ban hành Nghị định số 14/2000/NĐ-CP ngày 5 tháng 5 năm 2000 nhằm sửa đổi, bổ sung 8 điều của Nghị định số 88/1999/NĐ-CP, trong đó nội dung chính là nhằm quy định rõ các trường hợp mà bên chủ đầu tư có thể chọn phương thức chỉ định thầu

So với các nghị định trước đó, Nghị định số 14/2000/NĐ-CP có những điểm mới

dành cho đấu thầu xây lắp đáng lưu ý là phương pháp “gía đánh giá” phù hợp với

các quy định về đấu thầu trên thế giới; quy định mốc tối đa và tối thiểu đối với một

số khâu chủ yếu của quá trình đấu thầu; cho phép tổ chức đấu thầu quốc tế khi không có nhà thầu Việt Nam nào đáp ứng yêu cầu gói thầu, nhà thầu quốc tế cam kết sử dụng nhà thầu phụ Việt Nam; điều kiện dự thầu phải có trụ sở chi nhánh ở địa phương tham gia đấu thầu, hình thức chỉ định thầu được mở rộng hơn

Mặc dù Nghị định số 14/2000/NĐ-CP đã có nhiều sửa đổi quan trọng nhưng vẫn chưa theo kịp sự phát triển của nề kinh tế Vì vậy, ngày 12 tháng 6 năm 2003 Chính phủ ban hành Nghị định số 66/2003/NĐ-CP trong đó quy chế đấu thầu lại một lần nữa được sửa đổi, bổ sung Nghị định này đã chi tiết, cụ thể hoá hơn nữa các quy định của pháp luật về đấu thầu xây lắp

d Giai đoạn áp dụng Luật đấu thầu ngày 29/11/2005 và Nghị định số 58/2008/NĐ-CP của Chính phủ ngày 05/5/2008:

Cùng một lúc, Nghị định 111/2006/NĐ-CP về hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo Luật Xây dựng và Nghị định 112/2006/NĐ-CP về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 16/2005/NĐ-CP

về quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình đã được ban hành, tạo nên một hệ thống các quy phạm pháp luật thống nhất áp dụng chung cho hoạt động đấu thầu Điều đáng nói là Nghị định số 111/2006/NĐ-CP đã tạo được bước đột phá đáng kể trong việc hài hoà các quy định khác nhau trong Luật Đấu thầu và Luật Xây dựng Hơn thế, với những kế thừa các nội dung tiên tiến trong Quy chế Đấu thầu trước đây, đồng thời đưa ra được những cải cách đáng kể, sự thống nhất trong quy định về đấu thầu đang được trông đợi sẽ đưa các hoạt động đấu thầu vào vận hành một cách nhẹ nhàng, trơn tru và hiệu quả hơn Tuy nhiên việc áp dụng Nghị định này cho đến nay vẫn còn nhiều bất cập gây khó khăn cho các nhà thầu tham gia đấu thầu

Ngày 05/5/2008, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 58/2008/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Đầu thầu và lựa chọn nhà thầu theo Luật Xây dựng Đây là Nghị định quan trọng hướng dẫn Luật đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo Luật Xây dựng, thay thế cho Nghị định số 111/2006/NĐ-CP ngày 29/9/2006 của Chính phủ về Hướng dẫn Luật Đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo Luật Xây dựng Các quy định của Nghị định số 58/2008/NĐ-CP mới ban hành với các nội

dung hướng dẫn mới, chi tiết và đầy đủ đã khắc phục các khó khăn, vướng mắc, bất cập trong quá trình đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng trong thời gian vừa qua, đáp ứng phù hợp các hoạt động xây dựng trong giai đoạn mới và khắc phục một số điểm không thống nhất giữa Luật Đấu thầu và Luật Xây dựng

e Giai đoạn áp dụng Luật đấu thầu số 43 ngày 1/7/2014 và Nghị định số 63/22014 /NĐ-CP của Chính phủ ngày 26/6/2014:

Luật đấu thầu năm 2013 có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2014 Luật này gồm

13 chương với 96 điều được xây dựng trên cơ sở sửa đổi toàn diện Luật đấu thầu năm 2005, Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật liên quan đến đầu tư xây dựng cơ bản năm 2009 Luật đấu thầu năm 2013 có những điểm mới căn bản sau:

- Ưu tiên phát triển nguồn lực trong nước:

Theo điểm h, khoản 1, điều 5 luật đấu thầu năm 2013 với nhà thầu nước ngoài khi tham gia dự thầu tại Việt Nam, phải liên danh hoặc sử dụng nhà thầu phụ Việt Nam Hay tại điều 14 quy định ưu đãi dành cho nhà thầu trong nước, ngoài ra tại điều 15 quy định việc tổ chức đấu thầu quốc tế để lựa chọn nhà thầu chỉ được thực hiện khi đáp ứng một trong các điều kiện trong khoản 1 Những thay đổi đó nhằm

ưu tiên phát triển nguồn lực, tạo công ăn việc làm cho lao động trong nước và giúp nhà thầu Việt Nam tiếp nhận công nghệ cao, kinh nghiệm quản lý tiên tiến, tự chủ tại thị trường trong nước và nước ngoài

- Cải tiến đơn giản hóa thủ tục hành chính:

Luật đấu thầu năm 2013 đã sửa đổi một số quy định hiện hành nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính trong hoạt động đấu thầu theo tinh thần Nghị quyết số 25/NQ-CP ngày 2/6/2010 và Nghị quyết số 70/NQ-CP ngày 27/12/2010 của Chính phủ , đồng thời quy định cụ thể hơn về các quy trình lựa chọn nhà thầu đối với từng trường hợp cụ thể

- Bổ sung phương pháp đánh hồ sơ dự thầu:

Tại điều 39, 40 của luật đấu thầu năm 2013 quy định rõ phương pháp đánh giá

hồ sơ dự thầu theo từng lĩnh vực cụ thể Bên cạnh đó, Luật cũng bổ sung thêm một

số phương pháp trong đánh giá mới là phương pháp giá thấp nhất, phương pháp kết

hợp giữa kỹ thuật và giá, phương pháp giá cố định, nhằm khắc phục tình trạng bỏ thầu giá thấp nhưng không đủ năng lực, kinh nghiệm để thực hiện gói thầu

- Lựa chọn nhà thầu trong mua sắm tập trung:

Điều 44 của luật đấu thầu năm 2013 quy định hình thức mua sắm tập trung

để áp dụng rộng rãi trong công tác đấu thầu Theo hình thức này, thay vì tổ chức mua sắm ở hàng trăm cơ quan khác nhau thì cơ quan mua sắp tập trung sẽ chịu trách nhiệm tổ chức mua sắm chuyên nghiệp một lần Hình thức này không chỉ giúp tăng tính chuyên nghiệp trong hoạt động mua sắm mà còn tạo điều kiện nâng cao hiệu quả, rút ngắn thời gian và chi phí tổ chức mua sắm, đồng thời hỗ trợ phát triển sản xuất trong nước và khuyến khích nhà thầu nâng cao chất lượng hàng hóa, dịch vụ

- Phương thức lựa chọn nhà thầu và nhà đầu tư:

Phương thức lựa chọn nhà thầu và nhà đầu tư được quy định cụ thể tại mục 2,

chương 2 (từ điều 28 đến điều 31), Luật đấu thầu 2013 có 4 phương thức bao gồm:

phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ, phương thức một giai đoạn hai túi hồ sơ, phương thức hai giai đoạn một túi hồ sơ và phương thức hai giai đoạn hai túi hồ sơ

- Lựa chọn nhà đầu tư:

Từ điều 55 đến điều 59 quy định việc lựa chọn nhà đầu tư bao gồm kế hoạch lựa chọn nhà đầu tư, quy trình lựa chọn nhà đầu tư, trình, thẩm định, phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà đầu tư, hồ sơ mời sơ tuyển, kết quả sơ tuyển, hồ sơ mời thầu, hồ

sơ yêu cầu và kết quả lựa chọn nhà đầu tư, phương pháp đánh giá hồ sơ dự thầu, xét duyệt trúng thầu trong lựa chọn nhà đầu tư Ngoài ra việc chọn nhà đầu tư, nhà thầu qua mạng được quy định cụ thể tại các điều 60 và 61 của luật đấu thầu năm 2013

- Quy định hợp đồng trong đấu thầu:

Điều 62 luật đấu thầu năm 2013 đã sửa đổi một số quy định hiện hành về ký kết thực hiện và quản lý hợp đồng; quy định hợp đồng trọn gói là loại hợp đồng cơ bản, khi quyết định áp dụng loại hợp đồng theo đơn giá cố định, đơn giá điều chỉnh thì người phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu phải đảm bảo loại hợp đồng này phù hợp hơn so với hợp đồng trọn gói

- Phân cấp trách nhiệm trong đấu thầu:

Khác với Luật đấu thầu năm 2005, tại khoản 6, điều 84 luật đấu thầu năm

2013 phân cấp trách nhiệm trong đấu thầu trường hợp Bộ trưởng , Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Chủ tịch UBND các cấp là người có thẩm quyền thì phải thực hiện trách nhiệm theo quy định tại điều 73; trường hợp là chủ đầu tư thì còn phải thực hiện trách nhiệm theo quy định tại điều 74 của luật này Để việc phân cấp gắn với trách nhiệm giải trình, tránh khép kín trong đấu thầu, Luật đấu thầu năm 2013 đã bổ sung quy định về trách nhiệm giải trình của người dân có thẩm quyền, chủ đầu tư trong quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư

- Tham gia thực hiện của cộng đồng:

Theo điều 27 của luật đấu thầu 2013 được bổ sung quy định cộng đồng dân

cư, tổ chức, nhóm thợ tại địa phương nơi có gói thầu được giao thực hiện toàn bộ hoặc một phần gói thầu trong trường hợp sau đây: gói thầu thuộc chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình hỗ trợ xóa đói giảm nghèo cho các huyện, xã miền núi, vùng sâu vùng xa, hải đảo, vùng kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn Gói thầu quy

mô nhỏ mà cộng đồng dân cư, tổ chức, nhóm thợ tại địa phương có thể đảm nhận

- Hành vi bị cấm và xử lý vi phạm về đấu thầu:

Luật đấu thầu năm 2013 bổ sung một số hành vi bị cấm trong đấu thầu, đồng thời quy định thêm biện pháp xử phạt đối với tổ chức, cá nhân được giao trách nhiệm xử phạt nhưng không tuân thủ quy định, các biện pháp phạt bổ sung như đăng tải công khai các tổ chức, cá nhân vi phạm trên phương tiện thông tin đại chúng, buộc phải thực hiện đúng quy định của pháp luật về đấu thầu hoặc bồi thường thiệt hại theo quy định

1.3 SỰ CẦN THIẾT PHẢI NÂNG CAO NĂNG LỰC ĐẤU THẦU CỦA DOANH NGHIỆP

Bất kỳ doanh nghiệp nào khi tham gia đấu thầu đều có mục tiêu chung là giành được quyền thi công công trình với lợi nhuận cao nhất Tuy nhiên trong nền kinh tế thị trường cạnh tranh khốc liệt như hiện nay, để nhận được một hợp đồng có giá trị lợi nhuận cao là rất khó khăn Hơn nữa khi hiện nay Việt Nam đang ngày càng hội nhập sâu sắc với thị trường thế giới, rất nhiều công trình được đấu thầu theo phương thức đấu thầu quốc tế thì sự khó khăn này càng nhân lên bội lần Do

đó, để đảm bảo sự tồn tại và phát triển, điều đầu tiên và quan trọng nhất là doanh nghiệp cần phải tìm mọi cách để nâng cao năng lực đấu thầu của mình, bởi năng lực đấu thầu chính là nhân tố ảnh hưởng quyết định đến khả năng thắng thầu của doanh nghiệp

Năng lực đấu thầu chính là nội lực,thể hiện khả năng thực tế của doanh nghiệp Chính vì vậy, khi đứng trước sự lựa chọn có tham gia dự thầu hay không, doanh nghiệp cần phải hiểu rõ vị trí của mình ở đâu trên thị trường, so với các đối thủ cạnh tranh như thế nào, để từ đó doanh nghiệp có thể đưa ra được quyết định đúng đắn nhất Bởi nếu tham gia dự thầu thì doanh nghiệp sẽ phải mất một khoản chi phí khá lớn cho việc mua hồ sơ dự thầu, lập hồ sơ dự thầu, ngoại giao, tiếp thị,… Nếu doanh nghiệp “bị loại” thì toàn bộ số chi phí này sẽ mất không, ảnh hưởng đến tình hình tài chính của DN, niềm tin của người lao động Còn nếu doanh nghiệp thắng thầu thì đó sẽ là cơ hội phát triển rất lớn đối với DN, tạo công ăn việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động

Ngoài ra Luật Đấu thầu số 43năm 2013 ra đời với nhiều quy định mới cùng với hệ thống văn bản hướng dẫn đã tạo nên một môi trường pháp lý tương đối đầy

đủ, chặt chẽ khắc phục tình trạng bỏ thầu giá thấp và “quân xanh, quân đỏ” trong đấu thầu

Do vậy, ta có khẳng định việc nâng cao năng lực đấu thầu đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp Nó là nhân tố ảnh hưởng quyết định đến sự sống còn của doanh nghiệp

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Trong Chương 1, tác giả đã tổng hợp có hệ thống, có chọn lọc tổng quan về đấu thầu trong xây dựng, quá trình hình thành và phát triển của đấu thầu trong nước, đấu thầu quốc tế nói chung và quy trình đấu thầu ở một số nước nói riêng Tác giả

đã chỉ ra tính tất yếu và vai trò của đấu thầu đối với nền kinh tế cũng như đối với doanh nghiệp; tác giả cũng đưa ra những điểm mới của luật đấu thầu năm 2013 Từ

đó cho thấy sự cần thiết phải nâng cao năng lực đấu thầu xây lắp của doanh nghiệp