Tổ Chức Và Bảo Quản Vốn Tài Liệu Tại Thư Viện Quân Đội

Thư viện Quân đội TVQĐ là thư viện khoa học chuyên ngành về quân sự.Ngoài chức năng tuyên truyền, giáo dục các chủ trương chính sách của Đảng vàNhà nước, từng bước nâng cao đời sống văn

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHOA THÔNG TIN – THƯ VIỆN

- -NGUYỄN ĐỨC TÂM

TỔ CHỨC VÀ BẢO QUẢN VỐN TÀI LIỆU

TẠI THƯ VIỆN QUÂN ĐỘI

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC NGÀNH: THÔNG TIN – THƯ VIỆN

Hệ đào tạo: Chính quyKhóa học : QH - 2009 - X

HÀ NỘI - 2013

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHOA THÔNG TIN – THƯ VIỆN

- -NGUYỄN ĐỨC TÂM

TỔ CHỨC VÀ BẢO QUẢN VỐN TÀI LIỆU

TẠI THƯ VIỆN QUÂN ĐỘI

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC NGÀNH: THÔNG TIN – THƯ VIỆN

Hệ đào tạo: Chính quyKhóa học : QH - 2009 – X

GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN: Th.S Trần Hữu Huỳnh

HÀ NỘI - 2013

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin gửi lời cám ơn chân thành và sâu sắc nhất tới Thầy Trần Hữu Huỳnh – người đã tận tình hướng dẫn tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu khoa học này.

Xin gửi lời cám ơn tới tất cả các Thầy, cô giáo khoa Thông tin Thư viện trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn đã tạo điều kiện để tôi có thể thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học phù hợp với chuyên ngành và năng lực của bản thân.

Xin gửi lời cám ơn tới Ban lãnh đạo và toàn thể cán bộ của Thư viện Quân Đội đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài Tôi hứa sẽ cố gắng hết mình với bài nghiên cứu khoa học này.

Một lần nữa, xin chân thành cám ơn!

Sinh viên

Nguyễn Đức Tâm

M C L C ỤC LỤC ỤC LỤC

MỞ ĐẦU 7

1 Lý do lựa chọn đề tài 7

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 8

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 9

4 Phương pháp nghiên cứu 9

5 Tình hình nghiên cứu 9

6 Cấu trúc của khóa luận 9

CHƯƠNG 1 11

KHÁI QUÁT VỀ THƯ VIỆN QUÂN ĐỘI 11

1.1 Vài nét về lịch sử ra đời của Thư viện Quân đội 11

1.2 Chức năng và nhiệm vụ 16

1.3 Cơ cấu tổ chức và đội ngũ cán bộ 18

1.4 Người dùng tin và nhu cầu tin 21

1.5 Cơ sở vật chất kỹ thuật 25

CHƯƠNG 2 26

CÔNG TÁC TỔ CHỨC VÀ BẢO QUẢN VỐN TÀI LIỆU 26

CỦA THƯ VIỆN TRUNG ƯƠNG QUÂN ĐỘI 26

2.1 Nguồn tài liệu tại Thư viện Quân đội 26

2.2 Tầm quan trọng của công tác tổ chức và bảo quản vốn tài liệu 40

2.3 Thực trạng công tác tổ chức và bảo quản kho tài liệu tại Thư viện Quân đội 46

2.4 Đánh giá chung 59

CHƯƠNG 3 60

MỘT SỐ GIẢI PHÁP CÔNG TÁC TỔ CHỨC VÀ BẢO QUẢN 60

VỐN TÀI LIỆU TRONG THỜI GIAN TỚI 60

3.1 Tổ chức sắp xếp tài liệu theo kho riêng có chế độ bảo quản thích hợp. .60

3.2.Tuyên truyền giáo dục ý thức trách nhiệm bảo quản tài liệu 61

3.3 Đảm bảo môi trường trong công tác bảo quản 61

3.4.Chuyển tài liệu sang các vật mang tin khác 62

3.5 Phục chế, đóng bìa các nguồn tài liệu 63

KẾT LUẬN 65

TÀI LIỆU THAM KHẢO 66

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài.

Đất nước ta đang thực hiện giai đoạn công nghiệp hoá - hiện đại hoá dưới sựlãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam để bảo vệ vững chắc độc lập chủ quyềntoàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ chế độ XHCN, chúng ta cần phải xây dựng được mộtquân đội mạnh, chính qui tinh nhuệ và từng bước hiện đại Trong quân đội thôngtin khoa học, đặc biệt là khoa học quân sự có vai trò quan trọng giúp các tướnglĩnh lãnh đạo, chỉ huy, các nhà nghiên cứu khoa học đề ra chiến lược, sách lượcđúng đắn đáp ứng yêu cầu hiện nay trong tình hình “diễn biến hòa bình” Các cơquan thông tin- thư viện (TT-TV) trong đó có Thư viện Quân đội đóng vai tròquan trọng trong việc thực hiện nhiệm vụ này

Thư viện Quân đội (TVQĐ) là thư viện khoa học chuyên ngành về quân sự.Ngoài chức năng tuyên truyền, giáo dục các chủ trương chính sách của Đảng vàNhà nước, từng bước nâng cao đời sống văn hoá tinh thần cho cán bộ chiến sỹtrong và ngoài quân đội Đồng thời phục vụ đắc lực cho công tác lãnh đạo chỉ huyquân sự của các tướng lĩnh, phục vụ cho các nhà nghiên cứu về khoa học quân sự

Do tính chất đặc thù của một thư viện chuyên ngành quân sự, trong nhữngnăm qua TVQĐ đã chú trọng đến công tác tổ chức và bảo quản tài liệu, nhằm mụcđích nâng cao chất lượng phục vụ, kịp thời cung cấp thông tin tài liệu cho bạn

đọc Chính vì vậy, tôi đã chọn đề tài: “Tổ chức và bảo quản vốn tài liệu tại Thư viện Quân đội” để làm khóa luận tốt nghiệp của mình.

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.

2.1 Mục đích nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu với mục đích tìm hiểu công tác tổ chức và bảo quản vốntài liệu trong thời gian qua tại TVQĐ Đánh giá những ưu nhược điểm của côngtác này và qua đó tác giả đóng góp một số giải pháp nhằm hoàn thiện hơn nữacông tác tổ chức và bảo quản tài liệu ở TVQĐ để nguồn tin nói riêng và sản phẩmthông tin nói chung của thư viện, ngày càng đáp ứng đầy đủ, nhanh chóng vàchính xác nhu cầu bạn đọc

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu.

- Nghiên cứu đặc điểm của TVQĐ

- Nghiên cứu công tác tổ chức nội dung, thành phần các loại hình kho tàiliệu hiện có của TVQĐ

- Phân tích, đánh giá các hình thức sắp xếp và bảo quản vốn tài liệu

- Đề xuất những biện pháp cụ thể hoàn chỉnh công tác tổ chức và bảo quảnvốn tài liệu của TVQĐ

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

+ Đối tượng: Công tác tổ chức và bảo quản vốn tài liệu của thư viện chuyênngành quân sự ở TVQĐ

+ Phạm vi nghiên cứu: tại TVQĐ trong giai đoạn hiện nay

4 Phương pháp nghiên cứu.

Thực hiện đề tài khóa luận này, tôi đã sử dụng các phương pháp: Khảo sátthực tế, thống kê, phân tích so sánh đánh giá và tổng hợp tài liệu

5 Tình hình nghiên cứu.

Hiện nay, công tác nghiên cứu tổ chức và bảo quản vốn tài liệu ở các thưviện và trung tâm thông tin được nhiều người chú ý Mặc dù đề tài này đã cóngười nghiên cứu, nhưng đề tài của tôi triển khai tại TVQĐ có nhiều điểm mới sovới các đề tài trước đó là: nội dung triển khai, cách nhìn nhận đánh giá, nhữngnhận xét và đề xuất giải pháp mới nhằm hoàn thiện tổ chức và bảo quản vốn tàiliệu tại TVQĐ.

6 Cấu trúc của khóa luận.

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo Khóa luận gồm 3chương với nội dung sau:

Chương 1 Khái quát về Thư viện Quân đội

Chương 2 Thực trạng công tác tổ chức và bảo quản vốn tài liệu tại Thưviện Quân đội

Chương 3: Một số nhận xét, kiến nghị đối với công tác tổ chức và bảoquản vốn tài liệu tại Thư viện Quân đội

Trong quá trình làm khóa luận tốt nghiệp, mặc dù đã cố gắng hết sức nhưng

do thời gian và trình độ có hạn nên chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót.Rất mong được sự đóng góp của thầy cô và các bạn để khóa luận của tôi hoànthiện Xin trân trọng cảm ơn

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ THƯ VIỆN QUÂN ĐỘI

1.1 Vài nét về lịch sử ra đời của Thư viện Quân đội.

Ngày 15/11/1957 Thư viện Quân đội (TVQĐ) được thành lập theo chủtrương của Tổng Quân uỷ mà trực tiếp là đại tướng Nguyễn Chí Thanh - Chủnhiệm Tổng cục Chính trị Những ngày đầu mới thành lập, Thư viện Quân độimới chỉ là một tủ sách của Tổng Quân uỷ ở chiến khu Việt Bắc với gần 500 cuốnsách, cơ sở vật chất nghèo nàn Vì vậy, chưa đáp ứng kịp thời yêu cầu của côngtác nghiên cứu chỉ đạo, học tập, giải trí của cán bộ, chiến sĩ, phục vụ nhiệm vụchiến đấu và xây dựng của quân đội

Trải qua thời gian cùng với sự phát triển của quân đội, TVQĐ đã khôngngừng lớn mạnh, từ một thư viện phổ thông trở thành một thư viện khoa học tổnghợp về quân sự cấp Nhà nước Trong cùng thời gian này, hệ thống thư viện trong

quân đội cũng được hình thành, nhiều thư viện nhà trường trong quân đội, thưviện các quân khu, quân đoàn, các cơ quan, đơn vị được thành lập

Hệ thống thư viện toàn quân có vai trò hết sức quan trọng mà đứng đầu là

TVQĐ, đại tướng Võ Nguyên Giáp đã viết: “Thư viện là công cụ cực kỳ quan trọng để truyền bá tư tưởng, đường lối cũng như khoa học quân sự trong đông đảo cán bộ và chiến sĩ của quân đội ta” Vì vậy chúng ta phải “Xây dựng Thư viện Quân đội thành một trong những trung tâm khoa học và văn hoá quan trọng của quân đội ta” (Trích Tập san Thư viện, số 4 - 2002).

Thực hiện theo chủ trương của Tổng cục Chính trị TVQĐ đã và đang córất nhiều cố gắng trong công tác thông tin -thư viện Đặc biệt đứng trước tìnhhình, nhiệm vụ mới của đất nước, TVQĐ từng bước đổi mới hoạt động chuyênmôn, nghiệp vụ nhằm phục vụ tốt nhu cầu ngày càng đa dạng, phong phú của bạnđọc, đặc biệt là truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các chỉthị, nghị quyết của Đảng, Nhà nước và quân đội tới cán bộ, chiến sĩ trong quânđội và nhân dân để góp phần xây dựng quân đội vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ,từng bước hiện đại, góp phần giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xãhội của đất nước

Hơn 50 năm xây dựng và phát triển của TVQĐ với những giai đoạn sau:

* Từ năm 1957 đến 1965.

Đây là giai đoạn đầu tiên, xây dựng nền móng cho TVQĐ Vốn tài liệuban đầu gồm 500 bản sách của Tổng Quân uỷ và một số sách báo quốc văn, ngoạivăn của Bộ Quốc phòng Khi đó TVQĐ nằm trong một thành phần của Câu lạc bộquân đội với 3 cán bộ biên chế Họ vừa làm chỉ đạo nghiệp vụ, vừa thực hiệncông việc cụ thể

Đến năm 1958, do yêu cầu của đất nước, của công tác chính trị nên TVQĐ

đã được tách ra khỏi Câu lạc bộ quân đội trở thành thư viện trung tâm của toànquân Để nhanh chóng tăng vốn tài liệu của thư viện, TVQĐ đã đặc biệt chú ý đếncông tác bổ sung, sưu tầm vốn sách báo Sau một thời gian sưu tầm, vốn tài liệucủa TVQĐ đã tăng lên thành hơn 3.000 cuốn sách, báo

Cùng với sự gia tăng của lượng sách báo, số lượng cán bộ của TVQĐ cũngtăng lên Năm 1959 Tổng cục Chính trị đã điều về cho Thư viện thêm 7 cán bộ

Trong hai năm 1960, 1961 TVQĐ liên tục cử cán bộ đi học “Lớp thư việnXê-rốp”, mở các lớp nghiệp vụ thư viện ngắn ngày cho cán bộ, nhân viên thư việncác quân khu, quân đoàn, sư đoàn, trung đoàn đồng thời biên soạn nhiều thưmục và hướng dẫn, tuyên truyền vận động cán bộ, chiến sĩ đọc trong các đợt họctập

Từ 1962 đến 1965 TVQĐ đã tổ chức hai lớp bồi dưỡng nghiệp vụ cho 60cán bộ Ngày 17/9/1963 TVQĐ tổ chức Hội nghị Thư viện toàn quân lần thứ nhấttại trạm 60 Bộ Quốc phòng Hàng quý, TVQĐ cho ra tập san phê bình “Ngườilính gác”, phát hiện nhiều sách cần thu hồi Hai thư mục: Hướng dẫn mua sách vàđăng ký giới thiệu sách mới được ra hàng tháng Nội san hướng dẫn nghiệp vụthư viện 3 tháng một kỳ để phổ biến và trao đổi nghiệp vụ

Hàng năm, TVQĐ phối hợp với Phòng Văn hoá – Văn nghệ Cục Xuấtbản tổ chức nhiều đợt trưng bày triển lãm, tuyên truyền giới thiệu sách, báo nhândịp các ngày kỷ niệm lớn của đất nước Đây là giai đoạn khởi đầu nên TVQĐ đãgặp nhiều khó khăn, trắc trở Tuy nhiên, TVQĐ đã vươn lên và sớm khẳng địnhđược vai trò của thư viện trung tâm, đầu ngành của hệ thống thư viện toàn quân

* Từ năm 1965 đến 1975.

Đây là thời kỳ cả nước có chiến tranh, đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranhtiến hành phá hoại miền Bắc Vì vậy, TVQĐ phải sơ tán, di chuyển kho sách vànơi làm việc đến các địa điểm khác nhau như từ Hà Nội chuyển về Hoà Bình, rồi

Hà Tây Theo chỉ thị 104 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về “Vai trò, nhiệm vụ

và phương châm công tác văn hoá, văn nghệ trong tình hình hiện nay”, TVQĐchuyển hướng hoạt động thư viện, sách báo về cơ sở, tăng cường bổ sung tài liệu,

in hàng vạn bản sách, in loại sách mỏng, gọn nhẹ, khổ nhỏ để phục vụ tủ sách trênvai theo bộ đội vào chiến trường, đồng thời thành lập những thư viện dự trữ chocác đơn vị sau ngày giải phóng Ngoài trụ sở chính lâm thời của thư viện tại sốnhà 23 Lò Đúc – Hà Nội, TVQĐ còn có kho sách phát hành lớn tại khu Văn Công– Mai Dịch để cấp sách cho các đơn vị bộ đội Trong giai đoạn này cung cấp sáchcho bộ đội ở chiến trường là một nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của TVQĐ, sách

đi cùng súng đạn, thuốc men, thực phẩm đến tận tay người chiến sĩ, sách nằmtrong ba lô của những anh bộ đội trên cánh võng của những chiến binh

Trong những năm từ 1968 đến 1972 số lượng cán bộ biên chế của TVQĐđược tăng thêm lên thành 15 người

Đầu năm 1973, đế quốc Mỹ phải ký hiệp định Pari ngừng ném bom miềnBắc Thực hiện những nhiệm vụ mới, TVQĐ được Bộ Quốc Phòng quyết địnhchuyển trụ sở về nhà 83 Lý Nam Đế - Hà Nội Đây là một bước ngoặt lớn trongviệc xây dựng và phát triển TVQĐ, phải nhanh chóng ổn định kho sách, mặt khácphải khẩn trương phục vụ tốt yêu cầu của độc giả

Năm 1975, miền Nam hoàn toàn được giải phóng, đất nước được thốngnhất, TVQĐ đã chuyển hàng trăm tấn sách vào miền Nam hỗ trợ cho các đơn vịquân đội như: Quân khu 5, Quân khu 7, Quân khu 4 để kịp thời cấp phát cho bộđội và nhân dân vùng mới giải phóng Đồng thời làm nhiệm vụ thu hồi các loại

sách, báo của Mỹ - Nguỵ, TVQĐ đã đưa hàng chục tấn sách, báo với hàng vạn ấnphẩm các loại ra Hà Nội làm giàu thêm kho sách tra cứu của quân đội Tính tớicuối năm 1975, vốn tài liệu của Thư viện đã có 27.823 tên sách với hơn 15 vạnbản và 45.000 tập báo, tạp chí.

Thời kỳ này, TVQĐ đã biên soạn các loại thư mục giới thiệu, thư mụcchuyên đề, thư mục trích dẫn…Như vậy, trong chiến tranh chống Mỹ cứu nước,TVTWQĐ đã hoàn thành tốt nhiệm vụ do Tổng cục Chính trị giao cho, góp phầnvào chiến thắng vĩ đại của dân tộc

* Từ năm 1975 đến 1985

Từ sau 1975 đất nước ta hoà bình thống nhất nước nhà, TVQĐ đi vào ổnđịnh và mạng lưới thư viện toàn hệ thống dần được hình thành để kịp thời phục

vụ nhu cầu của đất nước và quân đội

Thời kỳ này, TVQĐ phát triển mạnh, từ một thư viện phổ thông trở thànhmột thư viện khoa học tổng hợp, cơ cấu gồm các phòng, ban TVQĐ tiếp tục đẩymạnh xây dựng nguồn lực sách báo bằng nhiều biệp pháp như thu hồi sách Mỹ -Nguỵ ở miền Nam, bổ sung những tài liệu mới, quan hệ phối hợp với các cơ quanliên quan khác

TVQĐ đã có những bước tiến về mọi mặt, phát triển về số lượng và chấtlượng Năm 1982, TVQĐ đã được nhận Huân chương Quân công hạng ba củaNhà nước và đến tháng 12 nhận Huân chương Quân công hạng nhì Năm 1978,TVQĐ được xây nhà mới khang trang dùng cho các phòng đọc, phòng mượn vàhội trường Đội ngũ cán bộ của thư viện có trình độ cao được đào tạo ở trong vàngoài nước

* Từ năm 1986 đến nay.

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI đề ra “Cương lĩnh xây dựng đất nướctrong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội” khi đất nước tiến hành công cuộc đổimới Các Nghị quyết của Đảng, Nhà nước về khoa học, công nghệ, giáo dục, đàotạo là cơ sở để sự nghiệp thư viện có định hướng phát triển.

Trong điều kiện mới, đòi hỏi TVQĐ và thư viện toàn hệ thống phải đảmnhiệm những nhiệm vụ mới Trong 3 năm 1986, 1987, 1990, TVQĐ đã tổ chứchai hội nghị thư viện toàn quân để đánh giá lại thực trạng hoạt động và đề ra địnhhướng phát triển công tác thư viện trong thời kỳ mới Cùng với chỉ thị của đạitướng Đoàn Khuê, TVQĐ phải trở thành một trung tâm văn hoá – khoa học quantrọng của Bộ Quốc Phòng, vì thế TVQĐ phải phục vụ tốt mọi nhu cầu của BộQuốc Phòng và xây dựng được phong trào đọc sách báo trong toàn quân và làmcông tác hướng dẫn dịch vụ, phát hành sách cho các đơn vị

Cuối năm 1992, TVQĐ được Nhà nước tặng thưởng Huân chương laođộng hạng nhì Ngoài ra, còn được nhận nhiều bằng khen và cờ thưởng luân lưucủa Nhà nước và quân đội

Trải qua hơn 50 năm xây dựng và trưởng thành, TVQĐ đã thực sự trởthành thư viện khoa học tổng hợp về quân sự, là thư viện trung tâm đầu ngành của

hệ thống thư viện trong quân đội Đến nay, TVQĐ đã xây dựng được một khu nhàkhang trang, rộng rãi, vốn tài liệu gần 400.000 bản sách quốc văn và ngoại văn,1.662 loại báo, tạp chí trong và ngoài nước Cấp thẻ cho hơn 10.000 bạn đọc,hàng năm phục vụ 50.000 lượt bạn đọc và 200.000 lượt tài liệu Hiện nay, TVQĐđang tiếp tục xây dựng cơ sở vật chất, tăng cường công tác bổ sung tài liệu vàthường xuyên bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ của thư viện và các đơn vị trongtoàn quân

TVQĐ vinh dự được Đảng và Nhà nước tặng thưởng 2 huân chương quâncông và một huân chương lao động hạng nhì, những bằng khen, phần thưởng luânlưu của cán bộ chiến sĩ và trở thành thư viện khoa học tổng hợp chuyên ngành vềquân sự Nhân dịp kỷ niệm 50 năm ngày thành lập TVQĐ và ngày truyền thốngcủa ngành thư viện toàn quân, TVQĐ vinh dự được tặng thưởng huân chương bảo

- Tổ chức công tác bổ sung, sưu tầm, trao đổi sách báo, tư liệu để phát triểnvốn tài liệu của thư viện, phục vụ công tác nghiên cứu trước mắt và lâu dài củaquân đội.

- Tiếp nhận ấn phẩm lưu chiểu của các đơn vị trong toàn quân để lưu trữphục vụ lâu dài

- Xử lý nghiệp vụ tài liệu nhập vào thư viện (đăng ký, phân loại, mô tả…),xây dựng cơ sở dữ liệu, tổ chức hệ thống tra cứu tài liệu bằng phương pháp truyềnthống, vừa hiện đại thông qua các hệ thống máy tính

- Tổ chức, sắp xếp kho tài liệu, giữ gìn, bảo quản lâu dài kho tài liệu của thưviện

- Tổ chức các phòng đọc, phòng mượn sách báo, tài liệu và các phương tiệnmang tin khác phục vụ nhu cầu của bạn đọc trong và ngoài quân đội

- Tiến hành các hình thức tuyên truyền, giới thiệu những tài liệu của thưviện: Tổ chức giới thiệu sách, nói chuyện chuyên đề, toạ đàm, hội thảo, triển lãmsách báo để lôi cuốn ngày càng đông bạn đọc đến với thư viện

- Biên soạn các loại hình thư mục: Thư mục giới thiệu sách báo mới, thưmục chuyên đề, các hình thức thông tin nhanh phục vụ lãnh đạo… chủ độngtuyên truyền, giới thiệu sách báo và phát huy giá trị kho tài liệu của Thư viện

- Nghiên cứu lý luận, tổng kết kinh nghiệm công tác thư viện - thư mục,thông tin, ứng dụng công nghệ thông tin vào thư viện Biên soạn các tài liệunghiệp vụ thư viện, tổ chức phổ biến và áp dụng trong quân đội Cung ứng cácmẫu biểu, sổ, phích, trang thiết bị thư viện cho hệ thống thư viện toàn quân

- Giúp thủ trưởng TCCT theo dõi, kiểm tra, nắm tình hình tổ chức, hoạt độngthư viện, hướng dẫn nghiệp vụ thư viện cho hệ thống thư viện, tủ sách trong toànquân Tổ chức tập huấn và bồi dưỡng nghiệp vụ thư viện cho phụ trách và nhân

viên thư viện các đơn vị Tham gia quy hoạch, xây dựng và quản lý đội ngũ cán

bộ, nhân viên thư viện trong quân đội

- Bổ sung tập trung sách để cung cấp cho các đơn vị trong toàn quân có địnhhướng nhằm đảm bảo tiêu chuẩn đời sống văn hoá tinh thần cho bộ đội theo chỉtiêu kinh phí trên giao

- Trao đổi tài liệu và hợp tác đa dạng với các thư viện, trung tâm thông tintrong quân đội, các thư viện trong và ngoài nước Tham gia các hoạt động trongmạng lưới thư viện nhà nước nhằm thúc đẩy sự nghiệp thư viện Việt Nam pháttriển

1.3 Cơ cấu tổ chức và đội ngũ cán bộ.

1.3.1 Cơ cấu tổ chức.

Cơ cấu tổ chức: Ban Giám đốc (2 người), hội đồng khoa học và 6 phòng, ban:

* Phòng Bổ sung và xử lý kỹ thuật: Nghiên cứu tình hình xuất bản trongnước và nước ngoài, xác định diện bổ sung tài liệu Thu thập, lựa chọn các loại

chụp

thông tin –thư viện

* Phòng Phục vụ bạn đọc: Tổ chức hệ thống phục vụ đọc sách, báo và một

số loại hình tài liệu khác của thư viện

Phòng phục vụ bạn đọc gồm: Phòng đọc tổng hợp, phòng đọc tra cứu,phòng báo - tạp chí, phòng mượn, phòng đọc điện tử trực tuyến

*Phòng Thông tin- Thư mục: Biên soạn các ấn phẩm thông tin - thư mụcphục vụ lãnh đạo, chỉ huy các cấp và hệ thống thư viện trong quân đội Nghiêncứu ứng dụng công nghệ thông tin cho TVQĐ

* Phòng phát hành sách toàn quân: Tổ chức bổ sung sách tập trung cungcấp cho các đơn vị.

* Phòng Nghiệp vụ: xây dựng kế hoạch ngắn hạn và dài hạn của TVQĐ và

hệ thống thư viện toàn quân; nghiên cứu các vấn đề nghiệp vụ thông tin - thưviện; Soạn thảo các văn bản pháp qui về công tác thư viện và tổ chức đào tạo, bồidưỡng cán bộ thư viện trong quân đội, hướng dẫn nghiệp vụ, kiểm tra công tácthư viện và hoạt động sách báo của các đơn vị cơ sở…

* Ban Hành chính: cung cấp trang thiết thiết bị đảm bảo cho mọi hoạt động

của TVQĐĐ

Hội đồng KH

bổ sung

Bộ phận XLKT

Hiện nay cán bộ tại TVQĐ là 39 cán bộ công nhân viên, trong đó có 5 thạc

sỹ, 20 cử nhân, nhiều người có 2 bằng đại học trở lên Hiện nay, hầu hết các cán

bộ thư viện đều được đào tạo chính quy chuyên ngành thư viện hoặc các ngànhkhoa học khác

Đội ngũ cán bộ thư viện không ngừng được bồi dưỡng về các mặt tư tưởng,

lý luận quân sự, nghiệp vụ và ngoại ngữ Đặc biệt, luôn được tu dưỡng về lýtưởng đạo đức nghề nghiệp, ý chí, phát huy trí tuệ tập thể và trách nhiệm, tạo nên

sự đoàn kết nhất trí và tâm huyết, tất cả cho sự nghiệp thư viện của quân đội

1.4 Người dùng tin và nhu cầu tin.

1.4.1 Người dùng tin.

Người dùng tin (NDT) là một trong những yếu tố quan trọng cấu thành nênthư viện, là yếu tố cơ bản của mọi hệ thống thông tin Đó là đối tượng phục vụcủa công tác thông tin tư liệu Họ vừa là khách hàng của các sản phẩm và dịch vụthông tin, đồng thời họ cũng là người sản sinh ra thông tin mới Vai trò đó thểhiện các mặt sau:

- NDT luôn là cơ sở để định hướng các hoạt động của các đơn vị thông tin

- NDT tham gia vào hầu hết các công đoạn của dây chuyền thông tin Họbiết các nguồn thông tin và có thể thông báo hoặc đánh giá các nguồn tin đó

- Chính sách bổ sung phụ thuộc vào yêu cầu của NDT

Trong một thời gian dài đối tượng bạn đọc chủ yếu của TVQĐ chỉ là cán

bộ, chiến sỹ trong quân đội Trong thời kỳ cả nước bước vào công cuộc đổi mới,thực hiện công cuộc xã hội hoá hoạt động thông tin- thư viện, TVQĐ đã mở rộngđối tượng phục vụ tới những bạn đọc ngoài quân đội có nhu cầu quan tâm nghiêncứu về những vấn đề chiến tranh và quân đội, an ninh, quốc phòng, công tácĐảng, công tác chính trị trong quân đội Từ chỗ là một thư viện gần như khép kin,chỉ phục vụ cán bộ, chiến sỹ, công nhân viên quốc phòng, nay TVQĐ đã mở rộng

diện phục vụ đối với người dùng tin ngoài quân đội, sinh viên các trường đạihọc

1.4.2 Nhu cầu tin.

Đất nước ta sau khi ra nhập thị trường thương mại thế giới (WTO), nguồnthông tin luôn cần được cập nhật chính xác, nhu cầu tin của các đối tượng ngàycàng nhiều và có xu hướng cần thông tin chọn lọc (dịch vụ thông tin chọn lọc-SDI) Qua thực tế, nhu cầu tin của người dùng tin ở TVQĐ chia thành 5 nhóm cơbản như sau:

Nhóm 1: Những người làm công tác quản lý lãnh đạo bao gồm: cán bộ

lãnh đạo cấp bộ, cục, thủ trưởng các tổng cục, thủ trưởng các đơn vị cơ sở trong

và ngoài quân đội

Nhóm 2: Những người làm công tác nghiên cứu giảng dạy bao gồm các nhànghiên cứu cấp bộ, cấp nhà nước, các giáo sư, phó giáo sư, tiến sỹ, các giảng viên

Nhóm 5: Cán bộ hưu trí trong và ngoài quân đội

Nhu cầu tin tại TVQĐ như sau:

* Nhu cầu tin của nhóm người làm công tác quản lý lãnh đạo

NDT này đến TVQĐ để tìm hiểu những thông tin phục vụ cho việc chuẩn

bị ra các quyết định Chính vì vậy họ có nhu cầu thu thập thông tin bao quát rộng,

có tính chất chỉ đạo như các văn bản pháp quy, các điều luật; thu thập nhữngthông tin về tình hình kinh tế - xã hội và những thông tin về hoạt động bên trongcủa tổ chức mình Các cán bộ quản lý lãnh đạo là những người rất bận rộn, họ

không có thời gian để đọc tài liệu, họ thường xuyên đọc lướt, đọc nhanh, do đónhiều khi họ đã bỏ sót những thông tin quan trọng Bởi vậy thông tin phục vụnhóm này, là những thông tin chính xác, độ tin cậy cao, có tính khách quan cáckhía cạnh của vấn đề mà người lãnh đạo quan tâm Những thông tin của họ mangtính thời sự, kịp thời, cập nhật, định hướng nhằm giải quyết những vấn đề thựctiễn và đưa ra quyết định trong thời gian tới có tính chiến lược Nắm bắt được đặcđiểm nhu cầu tin của họ TVQĐ đưa ra phương pháp phục vụ như: chuẩn bị thôngtin phù hợp để khi có nhu cầu là đưa ra phục vụ như: các thư mục, các ấn phẩmthông tin hoặc mượn tài liệu cụ thể.

* Nhu cầu tin của nhóm người làm công tác nghiên cứu, giảng dạy.

Là các cán bộ khoa học có học vị, học hàm cao như: các giáo sư, phó giáo

sư, tiến sĩ, giảng viên các học viện hoặc các trường đại học trong và ngoài quânđội Họ đầu tư nhiều thời gian để đọc tài liệu, tự bản thân phải xử lý gia cố thôngtin tìm được và tạo ra sản phẩm thông tin mới cho xã hội

Nhu cầu tin của nhóm này chủ yếu là:

- Thông tin về các công trình nghiên cứu khoa học của một lĩnh vực chuyênmôn hẹp

- Thông tin tư liệu để nghiên cứu một đề tài khoa học cụ thể

- Thông tin mới về tình hình kinh tế, chính trị, xã hội trên thế giới

- Các phương pháp luận mới, các luận điểm mới của khoa học

- Thông tin về kết quả các hội nghị khoa học trong và ngoài nước thuộc cáclĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn

Để đáp ứng được nhu cầu tin của họ, đòi hỏi cán bộ TVQĐ phải có trình độnghiệp vụ và có tầm hiểu biết rộng, nắm vững tài liệu trong kho, các phương pháptra cứu và tìm kiếm thông tin

* Nhu cầu tin của nhóm các sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân viên quốc phòng; Cán bộ, nhân viên các cơ quan Nhà nước, cơ quan dân chính Đảng, các công ty và cơ sở kinh doanh; Các nhà báo, những người làm công tác thông tin.

Nhu cầu tin của nhóm này là những thông tin mới nhất, cập nhật nhất Loạihình tài liệu mà họ cần chủ yếu là sách, báo, tạp chí đề cập đến muôn mặt củacuộc sống xã hội và đời sống tinh thần Họ đến TVQĐđược tiếp xúc trực tiếp vớitài liệu dưới dạng kho mở

* Nhu cầu tin của nhóm các nghiên cứu sinh, các học viên, sinh viên các học viện, trường đại học trong và ngoài quân đội.

NDT nhóm này cần thông tin và tài liệu phục vụ cho việc học tập và làmkhóa luận, luận văn, luận án tốt nghiệp Họ quan tâm cả những tài liệu mới và tàiliệu cũ Thông tin của họ cần là các tài liệu chuyên ngành mang tính khoa học,tính thời sự phục vụ trong việc học tập và nghiên cứu do nhu cầu đặt ra Chính vìvậy, khả năng tìm tin và sử dụng hệ thống tra cứu của thư viện còn hạn chế, cán

bộ thư viện phải hướng dẫn họ sử dụng bộ máy tra cứu

* Nhu cầu của nhóm các cán bộ hưu trí trong và ngoài quân đội.

Là các cán bộ, sĩ quan trung, cao cấp trong quân đội, các cán bộ nghiêncứu, cán bộ quản lý của các cơ quan, cán bộ về nghỉ hưu… Họ tới thư viện để giảitrí, cập nhật kiến thức, tìm tài liệu viết báo, hồi kí Nhu cầu tin của họ là nhữngtài liệu về chính trị, xã hội, lịch sử, văn học…mang tính đa dạng Họ có nhiềuthời gian tới thư viện, nên họ nắm được hoạt động phục vụ của TVQĐ, đây 1à đốitượng thường xuyên có những đóng góp xây dựng thư viện

1.5 Cơ sở vật chất kỹ thuật.

Với sự quan tâm của Bộ quốc phòng, TVQĐ được xây dựng cơ bản tại địachỉ số 83 Lý Nam Đế - Hà Nội Có thể nói là một trong những thư viện lớn đượcxây dựng khang trang khuôn viên xanh, sạch, đẹp.

Thư viện đã trang bị các phương tiện kỹ thuật tương đối đầy đủ bao gồm

hệ thống tủ mục lục, giá sách, sổ sách, bàn nghế đến các thiết bị hiện đại như máy

vi tính, máy phôtô copy, máy nghe nhìn, máy chiếu, máy hút bụi

Hệ thống trang thiết bị của Thư viện Quân đội ngày càng được bổ sungnhiều thiết bị hiện đại hơn nhằm nâng cao hiệu quả phục vụ thúc đẩy hoạt độngphục vụ thông tin của thư viện

CHƯƠNG 2 CÔNG TÁC TỔ CHỨC VÀ BẢO QUẢN VỐN TÀI LIỆU

CỦA THƯ VIỆN TRUNG ƯƠNG QUÂN ĐỘI.

2.1 Nguồn tài liệu tại Thư viện Quân đội.

Sơ đồ vốn tài liệu tại TVQĐ

TVQĐ được hình thành và phát triển trong một thời gian khá dài, nên vốntài liệu tương đối lớn, với nhiều tài liệu quí hiếm bằng nhiều thứ tiếng khác nhau.Ngoài tiếng Việt còn có một lượng tài liệu của các nước khác như: Anh, Pháp,Nga, Đức, Trung Quốc, Tây Ban Nha, Lào, Campuchia…Bên cạnh việc nhận lưu

Nguồn tin

Tài liệu

dạng giấy

Tài liệu điện tử

Tài liệu công bố không công bốTài liệu

tạp chí

Thư mục

Luận văn, Luận án Tư liệu

Sách điện tử Cơ sở dữ liệu Mạng INTRANET MISTEN Băng VIDEOCD – ROM

chiểu các xuất bản phẩm trong quân đội, TVQĐ thường xuyên bổ sung tài liệuxuất bản công khai từ nhiều nhà xuất bản, cửa hàng sách Ngoài ra, TVQĐ còn

có nguồn tài liệu mật, tài liệu quân sự, tài liệu quí hiếm rất lớn như sách xuất bảnbằng giấy dó ở chiến khu Việt Bắc trong thời kì kháng chiến chống Pháp; Sáchxuất bản dưới thời Mỹ - Nguỵ trước 1975 được nhập về dưới dạng thu hồi (1975 -1977), đó là gần 2 vạn bản sách, báo, tài liệu đánh máy hoặc in roneo (trong đógần 15.000 tài liệu về quân sự) TVQĐ có nguồn tài liệu tra cứu hơn 7.000 tài liệutra cứu khác nhau gồm: những tài liệu chỉ đạo, tài liệu tra cứu, cẩm nang, sáchdẫn, thư mục…Các tài liệu lưu chiểu, bổ sung chủ yếu là về lĩnh vực quân sự quaXUNHASABA, hoặc qua trao đổi với các thư viện nước ngoài, qua hình thứctặng biếu, thu mua của các tổ chức cá nhân

Trải qua 56 năm xây dựng và phát triển, TVQĐ từ 500 cuốn sách đầu tiêntới nay (2007) thư viện đã có tổng số vốn tài liệu 335.233 bản sách, tư liệu cácloại (trong đó có 252.482 cuốn sách quốc văn, 21.992 cuốn tư liệu, 4.950 cuốnluận văn, luận án, 71.687 cuốn sách ngoại văn), 1.613 loại báo, tạp chí; Hơn 400đĩa CD-ROM, trên 1.000 tài liệu điện tử toàn văn, nhập máy hơn 100.000 biểu ghi

và nhiều cơ sở dữ liệu chuyên đề, đây là nguồn thông tin tư liệu khá lớn và hoànchỉnh, giúp TVQĐ thực hiện tốt nhiệm vụ của mình

* Tài liệu dạng giấy: chia làm 2 loại

- Tài liệu công bố: Bao gồm sách, báo, tạp chí Loại tài liệu này thường do

các nhà xuất bản phát hành và đánh chỉ số ISBD, hoặc ISSN, được phân bố trêncác kênh phát hành chính thức như: Các nhà xuất bản, các công ty, các đại lý pháthành…

Đối với cơ quan thông tin – thư viện, nguồn tài liệu công bố thường chiếm

tỷ lệ lớn so với tài liệu không công bố Qua 56 năm tồn tại và phát triển, đến nay

TVQĐ đã xây dựng được vốn tài liệu công bố tương đối phong phú, số tài liệunày bao gồm:

Sách.

Là loại hình tài liệu phổ biến nhất của TVQĐ Sách nói chung và sách phục

vụ nghiên cứu khoa học quân sự, công tác đảng (CTĐ), công tác chính trị (CTCT)nói riêng chiếm tỷ lệ lớn so với tổng số vốn tài liệu

Sách phục vụ nghiên cứu khoa học quân sự

Sách phục vụ công tác Đảng, công tác chính tri

Sách chính trị xã hội, văn học nghệ thuật, kinh tế, pháp luật…

Vốn tài liệu ngoài tiếng Việt, còn có một lượng tài liệu khá lớn của cácnước như: Anh, Pháp, Nga, Đức, Trung Quốc, Tây Ban Nha, Lào, Campuchia…

Sách tiếng Viêt Sách tiếng Nga Sách tiếng Anh Sách tiếng Pháp Sách tiếng Trung Quốc Các loại tiếng khác

+ Sách quốc văn: kho sách tiếng Việt ở TVQĐ tương đối đa dạng, phong

phú, đầy đủ, đặc biệt là sách phục vụ nghiên cứu khoa học quân sự và sách phục

đã xây dựng được một kho sách quốc văn có số lượng hàng trăm nghìn bản baotrùm lên hầu hết các lĩnh vực hoạt động CTĐ, CTCT trong quân đội, từ tuyêntruyền giáo dục chủ nghĩa Mác-Lê nin - tư tưởng Hồ Chí Minh, cho tới các sáchphục vụ nghiên cứu, tổng kết CTĐ, CTCT

Hiện nay, TVQĐ mở rộng đối tượng phục vụ, bạn đọc không chỉ là nhữngcán bộ công tác trong quân đội, các cán bộ công tác tại các cơ quan ngoài quânđội, mà còn mở rộng phục vụ cả các sinh viên khoa học xã hội và nhân văn, nênnhu cầu tin càng phải đầy đủ, đa dạng Để đáp ứng nhu cầu đó, Thư viện đã cóchính sách bổ sung hợp lý đối với các ngành khoa học xã hội, ngành luật Nhữngnăm gần đây, việc bổ sung sách quốc văn tương đối ổn định,đáp ứng yêu cầunhiệm vụ chính trị của TVQĐ Đến nay, số sách quốc văn đã lên tới 252.482cuốn, bao gồm sách quân sự 28%, sách chính trị xã hội 32%, sách văn học nghệthuật 36%, sách về các lĩnh vực khác 4%

Sách quân sự Sách chính trị xã hội

Sách văn học nghệ thuật

Sách về các lĩnh vực khác

+ Sách ngoại văn: tỷ lệ sách ngoại văn thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và

nhân văn cũng như sách văn học nghệ thuật không cao, bởi đây không phải làdiện ưu tiên trong công tác bổ sung của TVQĐ Tuy nhiên, do nhiều điều kiệnthuận lợi, Thư viện đã nhập được một số lớn sách báo ngoại văn có nội dung trên.Chẳng hạn, đối với sách Nga, có thời kỳ TVQĐ nhập hàng năm 1.500 tên sách,với gần 3000 bản, trong đó sách có nội dung chính trị - xã hội chiếm 70% - 80%.Sách ngoại văn của các nước xã hội chủ nghĩa khác có trong kho sách của Thưviện Đây có thể coi là một vốn tài liệu quý, mặc dù ngày nay được sử dụngkhông nhiều, nhưng cũng đã góp phần trong việc nghiên cứu, tìm hiểu truyềnthống đất nước, con người của nước bạn Hiện tại, TVQĐ do kinh phí hạn hẹp vàviệc đặt mua cũng gặp nhiều khó khăn, nên sách Nga nhập vào không đều đặnnhư trước nữa

Đối với sách tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Trung lại có tình trạng ngược lại.Nghĩa là giai đoạn trước, TVQĐ chỉ chú trọng nhập sách chuyên về quân sự, vềcác loại vũ khí, trang thiết bị…mà không có cuốn sách khoa học xã hội nhân vănnào, ngoại trừ vốn sách tiếng Anh, tiếng Pháp thu hồi được của chế độ ngụyquyền Sài Gòn Nhưng hiện tại, TVQĐ đã điều chỉnh chiến lược bổ sung, trong

đó có chú trọng đến việc cân đối tỷ lệ sách khoa học xã hội nhân văn và sách khoahọc kỹ thuật quân sự thuần túy Xu hướng là các sách khoa học xã hội và nhânvăn chiếm tỷ lệ ngày càng cao trong tổng số vốn tài liệu ngoại văn bổ sung hàngnăm

Hiện nay tổng số sách ngoại văn là 70.362 cuốn, trong đó sách quân sự vàchính trị chiếm ưu thế hơn cả

Báo, tạp chí.

Công tác xây dựng vốn báo, tạp chí ở TVQĐ trải qua nhiều thời kỳ Cácloại báo sưu tầm trong kháng chiến chống Pháp hiện vẫn được lưu trữ trong kho

Hiện tại hàng năm, TVQĐ đặt mua khoảng 160 loại báo, tạp chí quốc văn, 80 loạibáo tạp chí ngoại văn và hơn 60 loại báo, tạp chí nội bộ trong quân đội của cácquân khu, quân đoàn, quân chủng, binh chủng, các học viện, nhà trường gửi tặnglưu chiểu Đây là vốn tài liệu mang đậm sắc thái riêng của TVQĐ.

TVQĐ chủ trương tập trung bổ sung khá đầy đủ, lưu trữ cẩn thận các loạibáo, tạp chí của Đảng, Nhà nước, quân đội Đặc biệt là Báo Quân đội nhân dân cónhững số từ thời kỳ kháng chiến chống Pháp với các tên Vệ Quốc quân, SaoVàng Đây được coi là nội dung cốt lõi, là loại báo, tạp chí hạt nhân trực tiếp đápứng yêu cầu hoạt động CTĐ, CTCT của TVQĐ Hiện nay, TVQĐ còn mở rộng

bổ sung một số loại báo Đảng ở các địa phương lớn như Hà Nội, Hải Phòng,thành phố Hồ Chí Minh…

Hiện nay, TVQĐ có khoảng 1.662 loại báo, tạp chí trong và ngoài nước.Báo, tạp chí được đóng thành tập lưu kho gần 35.000 tập Trong đó bao gồm Báo,tạp chí quân sự, báo, tạp chí chính trị xã hội, các loại khác

Báo, tạp chí quân sự

Báo, tạp chí chính trị xã hội

Thư mục do TVQĐ biên soạn đa dạng về loại hình và phong phú về nộidung, bám sát các nhiệm vụ chính trị của Đảng, Nhà nước, Quân đội và nhu cầubạn đọc Các loại hình thư mục được biên soạn ở TVQĐ là:

Thư mục thông báo: gồm 2 loại chính:

+ Thư mục thông báo sách, tư liệu mới: Nhằm giới thiệu để người đọc biếttới một cách có hệ thống, đầy đủ và kịp thời TVQĐ biên soạn thường xuyên định

kỳ mỗi tháng 1 số

+ Thư mục thông báo khoa học: Là thư mục mang tính chuyên sâu, cónhiệm vụ thông báo các tài liệu quan trọng về các ngành tri thức, đặc biệt là cáctài liệu chính trị, quân sự, nhằm hỗ trợ cho công tác nghiên cứu, công tác quản lýcủa các cán bộ lãnh đạo, chỉ huy Thư mục này tập hợp tương đối đầy đủ các tàiliệu cũ và mới có trong Thư viện, cũng như các thư viện khác trong hệ thốngTVQĐ Bốn nội dung lớn thư mục thông báo khoa học thường đề cập là: Thưmục về CTĐ, CTCT trong lực lượng vũ trang; Thư mục thông báo sách khoa họcphục vụ cho nghiên cứu khoa học quân sự; Thư mục thông báo sách khoa họcphục vụ tổng kết chiến tranh; Thư mục thông báo “Những vấn đề quốc phòng anninh trong thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủnghĩa”

Thư mục giới thiệu

TVQĐ biên soạn thư mục giới thiệu nhằm tuyên truyền, hướng dẫn đọc cáctài liệu phục vụ cho 2 mục đích chính: hỗ trợ việc học tập, nâng cao trình độ hiểubiết mọi mặt của cán bộ, chiến sĩ và phục vụ cho công tác tuyên truyền Thư mụcnày thường được biên soạn nhân những sự kiện chính trị, văn hóa, xã hội lớn củađất nước, của quân đội

Các ấn phẩm thông tin