luận văn thạc sĩ kế toán hoạt động thu, chi tại viện hàn lâm khoa học xã hội việt nam 346

Theo cơ chế hiện nay thì các đơn vị sự nghiệp có thu công lập được tự chủ vềxây dựng nhiệm vụ, biên chế, tổ chức bộ máy, tài chính và tự chịu trách nhiệmtrong việc xác định nhiệm vụ, xây

-LÊ THỊ THU THỦY

KẾ TOÁN HOẠT ĐỘNG THU, CHI TẠI VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

HÀ NỘI – 2016

-LÊ THỊ THU THỦY

KẾ TOÁN HOẠT ĐỘNG THU, CHI TẠI VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

Chuyên ngành: Kế toán

Mã số: 60340301 Luận văn thạc sĩ kinh tế

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS PHẠM THỊ THU THỦY

HÀ NỘI – 2016

TÓM LƯỢC

Trong những năm qua, tình hình an ninh chính trị- xã hội, kinh tế, giáo dục…trong nước cũng như thế giới đã có rất nhiều biến động, thay đổi Đòi hỏi các nhàlãnh đạo Việt Nam cần có những bước đi đúng đắn, chính xác, phù hợp với sự biếnđổi của xã hội Để có được bước đi đúng đắn, chính xác thì có cần dựa trên nhữngluận cứ thực tiễn về khoa học xã hội, vì vậy mà Viện Hàn lâm Khoa học Xã hộiViệt Nam được Chính phủ Việt Nam quan tâm sát sao, tương ứng với nó là số kinhphí cấp về Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam cũng tương đối lớn Vấn đềđặt ra là sử dụng nguồn kinh phí này như thế nào vừa tiết kiệm mà các sản phẩmnghiên cứu của đơn vị lại mang giá trị cao, đáp ứng với tình hình thực tế của xã hội,đòi hỏi kế toán việc cân đối thu, chi và tăng quyền tự chủ trong chi tiêu của đơn vịkhá quan trọng Chính vì vậy mà em đã lựa chọn đề tài “Kế toán hoạt động thu, chitại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩcủa mình

Luận văn đã hệ thống hóa, phân tích và làm rõ thêm một số vấn đề có tíchchất lý luận về kế toán hoạt động thu, chi tại các đơn vị sự nghiệp có thu công lập,nghiên cứu khảo sát thực tiễn tại một số đơn vị trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học

Xã hội Việt Nam, vận dụng lý luận để giải quyết những vấn đề thực tiễn đòi hỏi

LỜI CẢM ƠN

Sau gần hai năm học tập và nghiên cứu tại Trường Đại học Thương Mạicùng với sự trao đổi, khảo sát, nghiên cứu thực tế cùng với sự cố gắng của bản thântôi đã hoàn thành bản luận văn này

Em xin chân thành cảm ơn phòng Kế hoạch tài chính của Văn phòng, Ban

Kế hoạch tài chính, và các anh chị làm kế toán các đơn vị trực thuộc Viện Hàn lâmKhoa học Xã hội Việt Nam đã tạo điều kiện thuận lợi, cung cấp số liệu kế toán cho

em trong quá trình khảo sát thực hiện đề tài này để em có thể hoàn thành luận văn

Đặc biệt, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến sự hướng dẫn tận tình củaPGS.TS Phạm Thị Thu Thủy đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho em trong suốt quá trìnhlàm luận văn

Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng do hạn chế về thời gian và khả năng cóhạn nên kết quả nghiên cứu của luận văn chắc chắn có nhiều thiếu xót nhất định, emmong được sự đóng góp ý kiến chỉ dẫn của các thầy cô giáo, các nhà chuyên môn

để đề tài được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của bản thân.Các dữ liệu trong luận văn là trung thực, rõ ràng và có nguồn gốc cụ thể Kết quảnghiên cứu trong luận văn chưa từng được trình bày và công bố tại bất kỳ một côngtrình nghiên cứu khoa học nào khác Các giải pháp được đề xuất trong luận vănđược rút ra từ quá trình nghiên cứu thực tiễn tại một số đơn vị trực thuộc tại ViệnHàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam

Hà nội, ngày tháng năm 2016

Cao học viên

MỤC LỤC

TÓM LƯỢC i

LỜI CẢM ƠN ii

LỜI CAM ĐOAN iii

MỤC LỤC iv

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết nghiên cứu của đề tài 1

2 Tổng quan nghiên cứu 2

3 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 4

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

5 Ý nghĩa của nghiên cứu 5

6 Kết cấu của luận văn 5

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN HOẠT ĐỘNG 6

THU- CHI TẠI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÓ THU CÔNG LẬP 6

1.1 Các khái niệm cơ bản 6

1.1.1 Khái niệm và phân loại đơn vị sự nghiệp có thu công lập 6

1.1.2 Hoạt động thu, chi trong đơn vị sự nghiệp có thu công lập 12

1.1.3 Hoạt động thu, chi trong đơn vị sự nghiệp có thu công lập 15

1.2 Quản lý tài chính trong đơn vị sự nghiệp có thu công lập 17

1.2.1 Cơ chế quản lý tài chính 17

1.2.2 Quy trình quản lý tài chính 26

1.3 Kế toán hoạt động thu, chi tại các đơn vị sự nghiệp có thu công lập 29

1.3.1 Cơ sở kế toán hoạt động thu, chi tại các đơn vị sự nghiệp có thu công lập 29

1.3.2 Kế toán hoạt động thu, chi tại các đơn vị sự nghiệp có thu công lập 30

Chương 2 KẾT QUẢ PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG KẾ TOÁN HOẠT ĐỘNG THU, CHI TẠI VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM 47

2.1 Tổng quan về Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam 47

2.1.1 Đặc điểm tổ chức hoạt động và quản lý tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam 47

2.1.2 Đặc điểm tổ chức công tác kế toán 55

2.2 Kết quả phân tích thực trạng kế toán hoạt động thu, chi tại Viện Hàn lâm

Khoa học Xã hội Việt Nam 58

2.2.1 Nội dung các hoạt động thu, chi tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam 58

2.2.2 Kế toán hoạt động thu, chi tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam 61

Chương 3: CÁC KẾT LUẬN QUA NGHIÊN CỨU VÀ GIẢI PHÁP 77

HOÀN THIỆN KẾ TOÁN HOẠT ĐỘNG THU, CHI TẠI VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM 77

3.1 Các kết luận về thực trạng công tác kế toán hoạt động thu, chi tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam 77

3.1.1 Những ưu điểm 77

3.1.2 Những tồn tại 79

3.2 Các giải pháp hoàn thiện kế toán hoạt động thu, chi tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam 83

3.2.1 Hoàn thiện chứng từ kế toán 83

3.2.2 Hoàn thiện vận dụng tài khoản kế toán 84

3.2.3 Hoàn thiện sổ sách kế toán 87

3.2.4 Hoàn thiện báo cáo kết quả hoạt động thu – chi 87

3.3 Điều kiện để thực hiện các giải pháp hoàn thiện 90

Để thực hiện được các giải pháp hoàn thiện kế toán hoạt động thu chi tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cần có sự phối hợp giữa đơn vị là Viện Hàn lâm và Nhà nước cụ thể như sau: 90

3.3.1 Về phía Nhà nước: 90

3.3.2 Về phía Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam 90

3.4 Các vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu 91

KẾT LUẬN 93

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 1 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam Viện Hàn lâm

Văn phòng Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam Văn phòng Viện Hàn lâm

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết nghiên cứu của đề tài

Đối với mỗi quốc gia thì hệ thống các đơn vị sự nghiệp có thu công lập chiếmmột vị trí quan trọng trong cơ cấu tổ chức bộ máy của một đất nước Sự tồn tại vàphát triển của các đơn vị này gắn liền với quá trình xây dựng và phát triển kinh tế,

xã hội của đất nước, nó tác động rất lớn đến nền kinh tế nói chung và hoạt động tàichính nói riêng

Các đơn vị sự nghiệp có thu công lập được hình thành và phát triển nhằm thựchiện các mục tiêu kinh tế, chính trị, xã hội, an ninh quốc phòng nhất định, là cơ sở

để một đất nước phát triển toàn diện và bền vững Để chất lượng sản phẩm, dịch vụcũng như thành quả nghiên cứu mà các đơn vị sự nghiệp cung cấp đáp ứng đượcmục tiêu, yêu cầu mà Chính phủ đặt ra thì nâng cao trình độ chuyên môn cho cáccán bộ trong đơn vị là một yếu tố quan trọng và cần thiết nhưng bên cạnh đó thìhoàn thiện tổ chức hoạt động sự nghiệp của đơn vị và nâng cao hiệu quả quản lýcũng như sử dụng kinh phí trong các đơn vị sự nghiệp là một điều không kém quantrọng và cần thiết

Để đạt được điều này thì kế toán có vai trò rất lớn trong việc quản lý và sửdụng hiệu quả nguồn kinh phí được ngân sách nhà nước cấp Đất nước ta đang trên

đà phát triển về mọi mặt, đi đôi với sự phát triển này thì hệ thống kế toán đang dầnđược cải thiện và hoàn thiện hơn để phù hợp với sự thay đổi của đất nước nói riêng

và thế giới nói chung

Trong quá trình làm việc tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam cùngvới quá trình tìm hiểu các hoạt động kế toán, đặc biệt là hoạt động thu , chi của cácđơn vị trực thuộc Viện, tôi thấy hàng năm lượng kinh phí cấp về Viện Hàn lâmKhoa học Xã hội Việt Nam tương đối lớn khoảng trên dưới 400 tỷ đồng và kế toánhoạt động thu, chi tại Viện rất được chú trọng, quan tâm và có những cải cách, đổimới để nâng cao hiệu quả sử dụng kinh phí song song với nâng cao chất lượng sảnphẩm nghiên cứu của Viện đáp ứng các mục tiêu mà Chính phủ đặt ra Tuy nhiênbên cạnh những cải cách, đổi mới thì vẫn tồn tại một số hạn chế cần tiếp tục giải

quyết và hoàn thiện trong quá trình thực hiện hoạt động kế toán thu và chi tại đâynhằm nâng cao chất lượng công tác kế toán và sử dụng hiệu quả nguồn kinh phí.Chính vì vậy tôi quyết định chọn đề tài: “Kế toán hoạt động thu, chi tại ViệnHàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam” để có thể hiểu hơn về hoạt động thu, chi tạiViện nhằm góp phần giải quyết những vấn đề đặt ra trong thực tiễn về kế toán hoạtđộng thu, chi tại các đơn vị trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam.Đồng thời cũng tạo tiền đề cho các nghiên cứu ở phạm vi rộng hơn khi có điều kiện.

2 Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam có hệ thống các đơn vị hành chính sự nghiệp trực thuộc các cơ quanban ngành, chính phủ khá lớn, mọi hoạt động của các đơn vị này sẽ có tác động đếntoàn bộ nền kinh tế của đất nước ta Việc quản lý, nâng cao hiệu quả sử dụng kinhphí của các đơn vị hành chính sự nghiệp là một yêu cầu cấp thiết đặt ra đối với cácđơn vị nói riêng và Việt Nam nói chung, để làm được điều này thì việc nâng caohiệu quả hoạt động của kế toán hoạt động thu, chi có vai trò rất quan trọng

Kế toán hoạt động thu, chi tại các đơn vị hành chính sự nghiệp là một phầnhành kế toán quan trọng trong các phần hành kế toán tại các đơn vị hành chính sựnghiệp Tuy nhiên, nghiên cứu về kế toán hoạt động thu, chi tại các đơn vị hànhchính sự nghiệp không nhiều, các nghiên cứu chỉ tập trung nghiên cứu một cáchkhái quát về hoạt động thu, chi tại các đơn vị hành chính sự nghiệp có thu Cụ thểmột số nghiên cứu đã đề cập như sau:

- Trong đề tài luận văn thạc sĩ: “Hoàn thiện kế toán hoạt động thu, chi và xácđịnh kết quả hoạt động tài chính tại các trường đại học thuộc Đại học quốc gia HàNội trong điều kiện tự chủ tài chính” của tác giả Đoàn Đức Dương (2008), đã trìnhbày chung về tình hình kế toán thu, chi các hoạt động trong các trường đại học cônglập như hoạt động sự nghiệp, hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động dự án,… từ

đó chỉ ra được kết quả hoạt động tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập, luậnvăn đã không đi sâu vào kế toán hoạt động thu, chi tại các Trường thuộc bộ này

- Theo luận văn thạc sỹ kinh tế của Nguyễn Thị Thu Hằng (2011): “Kế toánhoạt động thu – chi tại các trường đại học thuộc Đại học quốc gia Hà Nội” Luận

văn chủ yếu trình bày những lý luận cơ bản trong kế toán hoạt động thu, chi tại cácđơn vị sự nghiệp có thu thông qua việc nghiên cứu phương pháp hạch toán và việcvận dụng hệ thống tài khoản trong các đơn vị trường học thuộc Đại học quốc gia HàNội, chưa đi sâu phân tích thực trạng kế toán các nguồn kinh phí phát sinh tại đơn vịkhi áp dụng Nghị định 43/2006/NĐ- CP ngày 25/04/2006, và khi có Thông tư185/2010/TT-BTC sửa đổi bổ sung chế độ kế toán hành chính sự nghiệp ngày 15tháng 11 năm 2010 Bên cạnh đó, đề tài mới giải quyết được những tồn tại phát sinhtại các trường đại học thuộc Đại học quốc gia Hà Nội, chính vì vậy vấn đề cần đặt

ra đối với các đề tài nghiên cứu sau này là cần nghiên cứu trên phạm vi rộng hơn để

có thể nâng cao chất lượng quản lý kinh tế, tài chính ở các trường đại học trên toànquốc

- Trong luận văn “Kế toán hoạt động thu, chi tại các trường cao đẳng trựcthuộc Bộ xây dựng ở Miền Bắc” của tác giả Hoàng Ngọc Bé (2012), đưa ra những

lý luận chung về kế toán hoạt động thu, chi tại các đơn vị sự nghiệp có thu; phântích thực trạng và đưa ra một số giải pháp hoàn thiện kế toán hoạt động thu, chi tạicác Trường Cao đẳng trực thuộc Bộ xây dựng ở miền Bắc nhưng trong luận vănchưa đề cập đến thực trạng và xu hướng tổ chức kế toán quản trị ở các Trường caođẳng trực thuộc Bộ xây dựng ở miền Bắc trong điều kiện thực hiện cơ chế tự chủ tàichính- đó là một vấn đề rất cần được đề cập và nghiên cứu

- Bài viết: “Vai trò của kế toán hành chính sự nghiệp trong quản lý ngânsách” do Th.s Nguyễn Thị Minh Phương trên trang Web: //tapchitaichinh.vn/ ngày20/06/2014 Bài viết đề cập đến vai trò của công tác kế toán hành chính sự nghiệpđối với việc đổi mới, phát triển và nâng cao vai trò của kinh tế Nhà nước và đưa ranhững nhiệm vụ của công tác kế toán trong đơn vị hành chính sự nghiệp

Các nghiên cứu trên đã cung cấp một phần những lý luận cơ bản về kế toánhoạt động thu, chi tại các đơn vị sự nghiệp có thu và có đi sâu phân tích, đánh giá thựctrạng kế toán hoạt động thu, chi tại đơn vị đó trên cơ sở việc vận dụng chế độ kế toán

để hạch toán các khoản thu, chi trong đơn vị để từ đó đưa ra những giải pháp hoàn

thiện kế toán hoạt động thu chi tại các từng đơn vị Tuy nhiên, mỗi một phạm vi kể cảkhông gian và thời gian thì đều có những đặc điểm riêng cần nghiên cứu.

3 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Kế toán hoạt động thu, chi tại các đơn vị hành chính sự nghiệp có thu là một

đề tài rất được quan tâm và có rất nhiều vấn đề cần làm rõ Tuy nhiên, trong phạm

vi nghiên cứu của mình, tôi tập trung chủ yếu vào một số mục tiêu sau:

- Nghiên cứu những vấn đề lý luận về kế toán hoạt động thu – chi tại các đơn

vị sự nghiệp có thu công lập

- Trình bày thực trạng hoạt động thu – chi tại một số đơn vị trực thuộc ViệnHàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, từ đó có những đánh giá về quá trình vậndụng hệ thống chứng từ, sổ sách và tài khoản để thấy được những tồn tại cần khắcphục, thay đổi nhằm đưa ra các giải pháp hoàn thiện kế toán hoạt động thu – chicũng như công tác quản lý tài chính ở các đơn vị trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học

Xã hội Việt Nam

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu :

Nghiên cứu kế toán hoạt động thu, chi tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội ViệtNam

Phạm vi nghiên cứu:

Về nội dung: Hệ thống hóa và làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn liênquan đến kế toán hoạt động thu, chi tại các đơn vị sự nghiệp có thu tại Viện Hànlâm Khoa học Xã hội Việt Nam

Về không gian: Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam có trên 40 đơn vịtrực thuộc, tùy từng chức năng, nhiệm vụ hoạt động của mình mà các các đơn vịhoạt động theo các cơ chế khác nhau cụ thể được phân theo hai nhóm hoạt động đó

là một nhóm hoạt động theo nghị định 43/2006/NĐ-CP ban hành ngày 25/04/2006quy định về quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộmáy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập; một nhóm hoạt độngtheo nghị định 115/2005/NĐ-CP ban hành ngày 05/09/2005 quy định về cơ chế tự

chủ, tự chịu trách nhiệm của tổ chức khoa học và công nghệ công lập và trongkhuôn khổ đề tài sẽ tập trung nghiên cứu một số đơn vị điển hình đại diện cho hainhóm hoạt động này đó là:

Văn phòng Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam

Tạp chí khoa học xã hội

Học viện khoa học xã hội

Trên cơ sở đó đề xuất những giải pháp hoàn thiện kế toán hoạt động thu, chitại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam

Về mặt thời gian: Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng kế toán hoạt độngthu, chi tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam từ năm 2013 đến năm 2015

5 Ý nghĩa của nghiên cứu

- Là nguồn cung cấp thông tin, tài liệu tham khảo cho những đối tượng quantâm đến hoạt động kế toán thu, chi tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam

- Đề tài hệ thống hoá những lý luận chung về kế toán hoạt động thu, chi tạicác đơn vị trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam

- Tìm hiểu thực trạng kế toán hoạt động thu, chi ở các đơn vị này, tìm ranhững hạn chế cũng như tính tích cực trong hoạt động kế toán thu, chi tại Viện Để

từ đó đưa ra một số đề xuất khắc phục nhằm nâng cao chất lượng công tác quản lýtài chính tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam và điều kiện để thực hiệnnhững đề xuất này

6 Kết cấu của luận văn

Luận văn được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề cơ bản về kế toán hoạt động thu, chi trong các đơn

vị sự nghiệp có thu công lập

Chương 2: Kết quả phân tích thực trạng kế toán hoạt động thu, chi tại ViệnHàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam

Chương 3: Các kết luận qua nghiên cứu và giải pháp hoàn thiện kế toán hoạtđộng thu, chi tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN HOẠT ĐỘNG THU- CHI TẠI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÓ THU CÔNG LẬP 1.1 Các khái niệm cơ bản

1.1.1. Khái niệm và phân loại đơn vị sự nghiệp có thu công lập

1.1.1.1 Khái niệm

Đơn vị hành chính sự nghiệp là những đơn vị do Nhà nước quyết định thành

lập nhằm thực hiện một nhiệm vụ chuyên môn nhất định hay quản lý nhà nước vềmột lĩnh vực nào đó như văn hoá xã hội, y tế, giáo dục, thể dục thể thao, sự nghiệpkinh tế, … hoạt động chủ yếu bằng nguồn kinh phí ngân sách nhà nước cấp Bêncạnh đó, các đơn vị này tuỳ từng chức năng hoạt động của mình mà có các nguồnthu khác như: thu phí, lệ phí, thu sự nghiệp, viện trợ, tài trợ, thu từ hoạt động kinhdoanh theo chức năng nhiệm vụ của mình và được nhà nước cho phép

Nhìn vào khái niệm, ta có thể thấy đơn vị hành chính sự nghiệp được chiathành 2 loại, đó là các đơn vị hành chính và các đơn vị sự nghiệp:

Đơn vị hành chính là các cơ quan quản lý nhà nước các cấp từ trung ương đến

địa phương gồm 3 hệ thống các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp cụ thể như:quốc hội, chính phủ, kiểm sát nhân dân, toà án nhân dân các cấp, Hội đồng nhândân các cấp, UBND các cấp các cấp, các bộ, ban ngành ở trung ương, sở ban ngành

ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, các phòng ban ở huyện và các cơ quan tưpháp, Nguồn thu của các đơn vị này là do ngân sách Nhà nước đảm bảo

Đơn vị sự nghiệp là các đơn vị được cấp có thẩm quyền nhà nước thành lập để

thực hiện những nghiệp vụ chuyên môn nhất định, bao gồm các đơn vị hoạt độngtrong lĩnh vực giáo dục - đào tạo, y tế, văn hoá thông tin, thể dục thể thao, sự nghiệpnông - lâm- ngư nghiệp, thuỷ lợi, sự nghiệp kinh tế khác Nguồn kinh phí hoạtđộng của các đơn vị này một phần do Ngân sách Nhà nước cấp kinh phí, một phầnđược thu từ các khoản phí, lệ phí để duy trì hoạt động theo chức năng của mình.Trong Nghị định số 43/2006 ngày 25/04/2006 của Chính phủ đã quy định rõcác đơn vị sự nghiệp gồm đơn vị sự nghiệp không có nguồn thu và đơn vị sự nghiệp

có thu

- Đơn vị sự nghiệp không có nguồn thu, đơn vị có nguồn thu sự nghiệp thấp

là các đơn vị để duy trì hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ của đơn

vị dựa hoàn toàn vào kinh phí ngân sách nhà nước cấp tức là ngân sách nhà nướcbảo đảm toàn bộ

- Đơn vị sự nghiệp có thu là các đơn vị sự nghiệp do nhà nước thành lập hoạtđộng trong các lĩnh vực giáo dục đào tạo, y tế, khoa học công nghệ và môi trường,văn hoá thông tin, thể dục thể thao, sự nghiệp kinh tế, dịch vụ việc làm thực hiệncung cấp các dịch vụ xã hội công cộng và các dịch vụ nhằm duy trì sự hoạt độngcủa nền kinh tế một các xuyên suốt với mục đích phi lợi nhuận Bên cạnh đó, tuỳtừng chức năng nhiệm vụ của mỗi đơn vị mà có thể tự khai thác thêm nguồn thukhác để chi tiêu một phần hoặc toàn bộ kinh phí thường xuyên của đơn vị Đơn vị

sự nghiệp có thu được xác định dựa vào các tiêu chuẩn sau:

+ Có văn bản quyết định thành lập đơn vị sự nghiệp của cơ quan có thẩmquyền ở Trung Ương hoặc địa phương

+ Có mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước hoặc ngân hàng để phản ánh cáckhoản thu, chi tài chính của đơn vị

+ Được nhà nước cấp kinh phí và tài sản để thực hiện nhiệm vụ chính trị, chứcnăng chuyên môn của đơn vị và được phép thực hiện một số khoản thu theo quyđịnh của Nhà nước

+ Có tổ chức bộ máy kế toán, và bộ máy quản lý tài chính theo quy định củapháp luật

1.1.1.2 Phân loại đơn vị sự nghiệp có thu công lập

* Theo lĩnh vực hoạt động, các đơn vị sự nghiệp được chia thành:

Đơn vị sự nghiệp có thu công lập thuộc lĩnh vực giáo dục và đào tạo bao gồm:các cơ sở giáo dục công lập thuộc hệ thống giáo dục quốc dân như các trường mầmnon, các trường tiểu học, phổ thông cơ sở, phổ thông trung học, các trường đại học,cao đẳng… Các đơn vị này có nguồn thu chủ yếu là từ học phí, ngoài ra còn có cácnguồn thu khác như hoạt động dịch vụ liên kết từ việc liên kết đào tạo với các cơ sởđào tạo trong và ngoài nước

Đơn vị sự nghiệp có thu công lập thuộc lĩnh vực y tế gồm các cơ sở khámchữa bệnh như các bệnh viện, phòng khám, trung tâm y tế thuộc các bộ, ngành

và địa phương, các cơ sở khám chữa bệnh thuộc các viện nghiên cứu, trường đàotạo y dược, các cơ sở điều dưỡng… Các đơn vị này ngoài nguồn thu chủ yếu làviện phí theo quy định của nhà nước còn có các hoạt động dịch vụ khác với mứcthu do đơn vị quy định

Đơn vị sự nghiệp có thu công lập thuộc lĩnh vực văn hóa thông tin gồm cácđoàn nghệ thuật như: Nhà hát chèo, ca múa nhạc, kịch, nhà hát múa rối, trung tâmchiếu phim; nhà văn hoá thông tin, thư viện, bảo tàng, đài phát thành truyền hình,

cơ quan báo chí,… Các đơn vị này có nguồn thu chủ yếu là từ dịch vụ in tráng, bán

vé cung cấp dịch vụ, quảng cáo, xuất bản tạp chí, bản quyền phát thanh truyềnhình… và các khoản thu khác theo quy định của pháp luật

Đơn vị sự nghiệp thuộc lĩnh vực thể dục thể thao bao gồm trung tâm huấnluyện thể dục thể thao, câu lạc bộ thể dục thể thao, các liên đoàn thể dục thể thao…Nguồn thu chủ yếu từ hoạt động dịch vụ sân bãi, quảng cáo bản quyền thể thaotrong sân đấu và một số khoản thu khác theo quy định của Nhà nước

Đơn vị sự nghiệp có thu công lập thuộc lĩnh vực kinh tế gồm các viện tư vấn,thiết kế, quy hoạch đô thị, các trung tâm kiểm định an toàn lao động, trung tâmđăng kiểm…Các đơn vị này có nguồn thu chủ yếu là một loại phí theo quy định củanhà nước và một số nguồn thu dịch vụ khác

* Theo mức độ tự chủ về tài chính.

Theo Nghị định số 43/2006 ngày 25/04/2006 của Chính phủ đơn vị sự nghiệp

có thu được phân loại theo mức độ đảm bảo chi hoạt động thường xuyên như sau:Mức độ bảo đảm chi phí hoạt động thường xuyên của đơn vị sự nghiệp đượctính theo công thức:

Mức độ bảo đảm chi phí

hoạt động thường xuyên =

Tổng nguồn thu sự nghiệp

Tổng chi hoạt động thường xuyên

Trong đó:

Tổng nguồn thu sự nghiệp gồm tiền phí, lệ phí thuộc ngân sách nhà nướcđược phép để lại theo quy định Thu từ hoạt động sản xuất, cung ứng dịch vụ theonguyên tắc đảm bảo chi phí và có tích lũy Các khoản thu sự nghiệp khác theo quyđịnh của pháp luật

Tổng chi hoạt động thường xuyên bao gồm chi cho người lao động, chi quản

lý hành chính, chi hoạt động nghiệp vụ, chi hoạt động tổ chức thu phí, lệ phí…Căn cứ vào mức tự bảo đảm chi phí hoạt động thường xuyên, đơn vị sự nghiệpđược phân loại như sau:

- Đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm chi phí hoạt động, gồm:

+ Đơn vị sự nghiệp có mức tự bảo đảm chi phí hoạt động thường xuyên xácđịnh theo công thức trên, bằng hoặc lớn hơn 100%

+ Đơn vị sự nghiệp đã tự bảo đảm chi phí hoạt động từ nguồn thu sự nghiệp,

từ nguồn ngân sách nhà nước do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước đặt hàng

- Đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động là đơn vị sự nghiệp

có mức tự bảo đảm chi phí hoạt động thường xuyên xác định theo công thức trên, từtrên 10% đến dưới 100%

- Đơn vị sự nghiệp do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động,gồm:

+ Đơn vị sự nghiệp có mức tự bảo đảm chi phí hoạt động thường xuyên xácđịnh theo công thức trên, từ 10% trở xuống

+ Đơn vị sự nghiệp không có nguồn thu

Từ năm 2015 khi có Nghị định 16/2015/NĐ-CP ngày 14/2/2015 quy định cơchế tự chủ của đơn vị sự nghiệp Theo đó việc tự chủ về tài chính phân loại đơn vị

sự nghiệp trên nguyên tắc các đơn vị tự đảm bảo kinh phí hoạt động càng nhiều thìmức độ tự chủ càng cao, cụ thể các đơn vị sự nghiệp tự chủ về tài chính được chiathành 4 loại:

(1) Đơn vị sự nghiệp công tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư

(2) Đơn vị sự nghiệp công tự bảo đảm chi thường xuyên

(3) Đơn vị sự nghiệp công tự bảo đảm một phần chi thường xuyên (được nhànước đặt hàng, giao nhiệm vụ cung cấp dịch vụ sự nghiệp….);

(4) Đơn vị sự nghiệp công do nhà nước bảo đảm chi thường xuyên (không cónguồn thu hoặc nguồn thu thấp)

Nghị định Nghị định 16/2015/NĐ-CP ngày 14/2/2015 tăng thêm một loại hìnhđơn vị sự nghiệp công so với Nghị định 43/2006/NĐ-CP đó là đơn vị sự nghiệpcông tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư

*Theo yêu cầu quản lý ngân sách, có thể chia các đơn vị sự nghiệp trong cùng

một ngành theo cùng hệ thống dọc thành các đơn vị dự toán các cấp như sau:

- Đơn vị dự toán cấp I là đơn vị trực tiếp nhận dự toán ngân sách năm do cáccấp chính quyền giao, phân bổ dự toán ngân sách cho đơn vị cấp dưới, chịu tráchnhiệm trước nhà nước về tổ chức, thực hiện công tác kế toán và quyết toán ngânsách của các đơn vị dự toán cấp dưới trực thuộc Đơn vị dự toán cấp I là đơn vị cótrách nhiệm quản lý kinh phí của toàn ngành và trực tiếp giải quyết các vấn đề cóliên quan đến kinh phí với cơ quan tài chính Thuộc đơn vị dự toán cấp I là các Bộ ởTrung ương, các sở ở tỉnh, thành phố hoặc các phòng ở cấp huyện, quận

- Đơn vị dự toán cấp II là đơn vị nhận dự toán ngân sách của đơn vị dự toáncấp I và phân bổ dự toán ngân sách cho đơn vị dự toán cấp III, tổ chức thực hiệncông tác kế toán và quyết toán ngân sách của cấp mình và công tác kế toán và quyếttoán của đơn vị dự toán cấp dưới Đơn vị dự toán cấp II là các đơn vị trực thuộc đơn

vị dự toán cấp I và là đơn vị trung gian thực hiện các nhiệm vụ quản lý kinh phí nốiliền giữa đơn vị dự toán cấp I với các đơn vị dự toán cấp III

- Đơn vị dự toán III là đơn vị trực tiếp sử dụng vốn ngân sách, nhận dự toánngân sách của đơn vị dự toán II hoặc cấp I (nếu không có cấp II) có trách nhiệm tổchức, thực hiện công tác kế toán và quyết toán ngân sách của đơn vị mình và đơn vị

dự toán cấp cơ sở trực tiếp chi tiêu kinh phí để thỏa mãn nhu cầu hoạt động củamình đồng thời thực hiện các nhiệm vụ quản lý kinh phí tại đơn vị dưới sự hướngdẫn của đơn vị dự toán cấp trên

- Đơn vị dự toán cấp dưới của cấp III được nhận kinh phí để thực hiện phầncông việc cụ thể, khi chi tiêu phải thực hiện công tác kế toán và quyết toán với đơn

vị dự toán cấp trên như quy định đối với đơn vị dự toán cấp III với cấp II và cấp IIvới cấp I

1.1.1.3 Đặc điểm hoạt động của đơn vị sự nghiệp có thu công lập.

Đơn vị sự nghiệp có thu là đơn vị do nhà nước quyết định thành lập hoạt độngnhằm thực hiện một nhiệm vụ chuyên môn nhất định và mang tính chất phục vụ xãhội, không nhằm mục đích kinh doanh Biểu hiện đặc trưng nhất của đơn vị sựnghiệp có thu là được trang trải các chi phí hoạt động và thực hiện nhiệm vụ chínhtrị được giao bằng nguồn kinh phí từ quỹ ngân sách nhà nước hoặc từ quỹ công theonguyên tắc không bồi hoàn trực tiếp Hoạt động của loại hình đơn vị này có các đặcđiểm nổi bật sau:

- Những hoạt động của các đơn vị này có tính chất phục vụ xã hội, nó phục

vụ những nhu cầu cần thiết của xã hội để đảm bảo an sinh xã hội, là những hoạtđộng phục vụ không tạo ra sản phẩm mang hình thái vật chất, còn dịch vụ mà cácđơn vị sự nghiệp cung cấp là những hoạt động phục vụ nhu cầu thiết yếu của xã hội,bất kể hình thái hiện vật hay phi hiện vật

- Thị trường giao dịch giữa các sản phẩm, dịch vụ của các đơn vị sự nghiệp

này với nhau cũng như giữa các đơn vị sự nghiệp với các tổ chức, cá nhân khôngthông qua quan hệ thị trường đầy đủ- các sản phẩm, dịch vụ được cung cấp cho xãhội với những lợi ích nhất định mà người sử dụng chỉ phải đóng một khoản tiềnnhất định được gọi là phí hoặc lệ phí, để thu hồi một phần hoặc toàn bộ kinh phínhưng việc cung ứng các sản phẩm dịch vụ này không vì mục đích kinh doanh

- Đơn vị sự nghiệp có nguồn thu thường xuyên từ hoạt động sự nghiệp bởivậy nó khác với cơ quan quản lý hành chính ở chỗ mang lại nguồn thu cho ngânsách nhà nước và được tự chủ về mặt tài chính

- Hoạt động của các đơn vị sự nghiệp có thu luôn song hành và chịu sự tác

động bởi các kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của đất nước

1.1.2. Hoạt động thu, chi trong đơn vị sự nghiệp có thu công lập

1.1.2.1 Nguồn tài chính của các đơn vị sự nghiệp có thu công lập

Nguồn kinh phí của các đơn vị sự nghiệp có thu là nguồn tài chính mà các đơn

vị được quyền sử dụng để phục vụ cho việc thực hiện nhiệm vụ chính trị, chuyênmôn có tính chất hành chính sự nghiệp

Theo cơ chế hiện nay thì các đơn vị sự nghiệp có thu công lập được tự chủ vềxây dựng nhiệm vụ, biên chế, tổ chức bộ máy, tài chính và tự chịu trách nhiệmtrong việc xác định nhiệm vụ, xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện, được quyền

tự chủ đối với các hoạt động dịch vụ phù hợp với lĩnh vực chuyên môn, được liêndoanh, liên kết với các đối tác để hoạt động dịch vụ theo quy định của pháp luật.Nguồn thu của các đơn vị sự nghiệp có thu được hình thành một phần từ nguồn kinhphí ngân sách nhà nước cấp, hay nguồn thu sự nghiệp của đơn vị hoặc các nguồnthu khác theo quy định của pháp luật

* Nguồn ngân sách nhà nước cấp:

Kinh phí bảo đảm hoạt động thường xuyên thực hiện chức năng, nhiệm vụđối với đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động (sau khi đã cân đốivới nguồn thu sự nghiệp), được cơ quan quản lý cấp trên trực tiếp giao, trong phạm

vi dự toán được cấp có thẩm quyền giao

Kinh phí thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ (đối với các đơn vịkhông phải là tổ chức khoa học và công nghệ)

Kinh phí thực hiện chương trình đào tạo bồi dưỡng cán bộ, viên chức.Kinh phí thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia

Kinh phí thực hiện các nhiệm vụ do cơ quan nhà nước có thẩm quyền đặthàng (điều tra, quy hoạch, khảo sát, các nhiệm vụ khác)

Kinh phí thực hiện nhiệm vụ đột xuất được cấp có thẩm quyền giao

Kinh phí thực hiện chính sách tinh giản biên chế theo chế độ do nhà nướcquy định (nếu có)

Vốn đầu tư xây dựng cơ bản, kinh phí mua sắm trang thiết bị, sửa chữa lớn tàisản cố định phục vụ hoạt động sự nghiệp theo dự án được cấp có thẩm quyền phêduyệt trong phạm vi dự toán được giao hàng năm.

Vốn đối ứng thực hiện các dự án có nguồn vốn nước ngoài được cấp có thẩm quyền phê duyệt

Đối với các đơn vị tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên, mứckinh phí ngân sách nhà nước cấp ổn định theo định kỳ 3 năm và hàng năm đượcđiều chỉnh theo tỉ lệ do thủ tướng chính phủ quy định Hết thời hạn 3 năm, mứckinh phí này sẽ được xác định lại cho phù hợp

Kinh phí khác (nếu có)

* Nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp của đơn vị.

Nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp phụ thuộc vào chức năng nhiệm vụ đượcgiao của mình nên mỗi đơn vị sự nghiệp đều có các nguồn thu khác nhau từ phí và

lệ phí tùy theo từng lĩnh vực hoạt động của các đơn vị như: học phí, lệ phí đối vớiđơn vị sự nghiệp thuộc lĩnh vực giáo dục và đào tạo; viện phí đối với đơn vị thuộclĩnh vực y tế;…

* Nguồn thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh dịch vụ:

 Đối với sự nghiệp thuộc lĩnh vực giáo dục và đào tạo: thu từ hợp đồng đàotạo, liên doanh liên kết với các tổ chức đào tạo trong và ngoài nước, thu từ các hợpđồng dịch vụ khoa học và công nghệ và các khoản thu khác theo quy định củapháp luật

 Đối với sự nghiệp thuộc lĩnh vực y tế, đảm bảo xã hội: thu từ các hoạt độngdịch vụ về khám, chữa bệnh, phục hồi chức năng, … thu từ các hoạt động cung ứngdịch vụ khác như: giặt là, ăn uống, phương tiện đưa đón bệnh nhân, … định mứcthu theo quy định của đơn vị dưới sự giám sát của của các cơ quan có thẩm quyềncủa Nhà nước

 Đối với hoạt động sự nghiệp thuộc lĩnh vực văn hóa, thông tin: thu từ việcbán vé các buổi biểu diễn nghệ thuật, chiếu phim, thu từ việc thực hiện các hoạtđộng biểu diễn hợp tác với các tổ chức, cá nhân, thu từ các hoạt động đăng, phát

quảng cáo trên báo, tạp chí, xuất bản, phát thanh truyền hình, thu phát hành báo chí,thông tin cổ động và các khoản thu khác theo quy định của pháp luật.

+ Đối với hoạt động sự nghiệp thuộc lĩnh vực thể dục, thể thao: nguồn thu sẽ

từ hoạt động bán vé, cho thuê dịch vụ sân bãi, đăng quảng quảng cáo, bản quyềnphát thanh truyền hình và các khoản thu khác theo quy định của pháp luật

+ Đối với hoạt động sự nghiệp thuộc lĩnh vực kinh tế: nguồn thu của nó gồmphí tư vấn, thiết kế, quy hoạch, và các dịch vụ khác gắn liền với các ngành kinh tếcủa nền kinh tế quốc dân dưới sự giám sát của các quy định của pháp luật

* Nguồn khác, gồm:

- Nguồn vốn viện trợ, quà biếu, tặng, cho theo quy định của pháp luật

- Nguồn vốn vay của các tổ chức tín dụng và vốn huy động của cán bộ, viênchức trong đơn vị

- Nguồn vốn tham gia liên doanh, liên kết của các tổ chức, cá nhân trong vàngoài nước theo quy định của pháp luật

- Lãi tiền gửi, lãi mua kỳ phiếu, trái phiếu

- Các khoản tiền được đền bù lại khi phát hiện thiếu tiền hoặc tài sản khi kiểm

kê quỹ, kiểm kê tài sản từ hoạt động sự nghiệp

1.1.2.2 Nội dung chi trong các đơn vị sự nghiệp có thu.

- Chi thường xuyên ở các đơn vị sự nghiệp có thu gồm các nhóm chi như sau:

 Chi hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ được cấp có thẩmquyền giao, gồm: Tiền lương; tiền công; các khoản phụ cấp lương; các khoản tríchnộp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn theo quy định hiện hành;dịch vụ công cộng; văn phòng phẩm; các khoản chi nghiệp vụ; sửa chữa thườngxuyên tài sản cố định và các khoản chi khác theo chế độ quy định

 Chi hoạt động thường xuyên phục vụ cho công tác thu phí và lệ phí (nếucó), gồm: Tiền lương; tiền công; các khoản phụ cấp lương; các khoản trích nộp bảohiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn theo quy định hiện hành cho số laođộng trực tiếp phục vụ công tác thu phí và lệ phí; các khoản chi nghiệp vụ chuyên

môn; sửa chữa thường xuyên tài sản cố định và các khoản chi khác theo chế độ quyđịnh phục vụ cho công tác thu phí và lệ phí.

- Chi hoạt động không thường xuyên là những khoản chi không mang tínhthường xuyên, ổn định thường là những khoản chi liên quan đến các chức năng,nhiệm vụ được cấp trên giao cho, bao gồm: Chi thực hiện các chương trình mục tiêuquốc gia, chi thực hiện chương trình đào tạo bồi dưỡng cán bộ, viên chức, chi đầu tưphát triển ( các khoản chi cho đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị,sửa chữa lớn tài sản, chi thực hiện các dự án đầu tư theo quy định), chi thực hiện cácnhiệm vụ đột xuất được cấp có thẩm quyền giao và các khoản chi không thườngxuyên khác

- Chi hoạt động sản xuất dịch vụ: Mỗi đơn vị sự nghiệp gắn liền với chứcnăng nhiệm vụ của mình có thể khai thác thêm các hoạt động sản xuất dịch vụ và đểgia tăng thêm nguồn thu của đơn vị qua đó hỗ trợ cho hoạt động sự nghiệp chínhcũng như gia tăng thu nhập cho các cán bộ trong cơ quan

Các khoản chi trong hoạt động sản xuất dịch vụ gồm:

 Chi mua vật tư, dịch vụ dùng vào hoạt động sản xuất

 Chi phí nhân công trực tiếp liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh

 Chi phí quản lý liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh

 Các khoản chi khác liên quan đến hoạt động sản xuất dịch vụ

1.1.3.Hoạt động thu, chi trong đơn vị sự nghiệp có thu công lập.

1.1.3.1 Hoạt động thu, chi kinh phí ngân sách nhà nước cấp.

Thu chi kinh phí ngân sách nhà nước là quá trình tiếp nhận nguồn kinh phí dongân sách nhà nước cấp và sử dụng nguồn kinh phí để duy trì các hoạt động theochức năng nhiệm vụ mà nhà nước giao và quá trình sử dụng các nguồn kinh phíphục vụ cho các hoạt động phải tuân theo các quy định của cơ chế tài chính

Hoạt động thu chi kinh phí ngân sách nhà nước cấp bao gồm hoạt động thu chikinh phí thường xuyên và hoạt động thu chi kinh phí không thường xuyên

Hoạt động thu chi đối với kinh phí thường xuyên là quá trình tiếp nhậnnguồn kinh phí thường xuyên theo dự toán được giao và quá trình sử dụng nguồn

kinh phí để thực hiện các nhiệm vụ theo chức năng nhiệm vụ thường xuyên của đơn

vị gồm chi thanh toán cá nhân ( tiền lương, tiền công và các khoản phải nộp), chihoạt động chuyên môn, chi mua sắm hàng hóa dịch vụ, chi mua sắm sửa chữathường xuyên và các khoản chi thường xuyên khác

Hoạt động thu, chi kinh phí không thường xuyên và kinh phí dự án là quá trìnhtiếp nhận nguồn kinh phí không thường xuyên và kinh phí dự án để chi cho các nhiệm

vụ, công việc mà Nhà nước đặt hàng như chi cho các chương trình mục tiêu quốc gia,các đề tài chương trình trọng điểm, nhiệm vụ đột xuất có tính thời sự, đào tạo lại cán bộviên chức, chi đầu tư phát triển, chi tinh giảm biên chế và chi khác

1.1.3.2 Hoạt động thu chi sự nghiệp.

Hoạt động thu chi sự nghiệp là hoạt động thu phí, lệ phí theo quy định củaNhà nước và quá trình sử dụng nguồn thu sự nghiệp để thực hiện các chức năng,nhiệm vụ chính mà đơn vị được giao

Các khoản thu sự nghiệp là các khoản thu liên quan đến số phí, lệ phí mà đơn

vị được phép giữ lại và nó gắn liền với các khoản chi sự nghiệp như:

- Thanh toán tiền công phục vụ cho công tác thu sự nghiệp

- Thanh toán tiền văn phòng phẩm, các chi phí phát sinh liên quan đến cácdịch vụ công cộng, chi phí liên quan đến nghiệp vụ thu sự nghiệp

Sau khi được sử dụng để thanh toán các khoản chi liên quan trực tiếp đến hoạtđộng thu thì nhà nước cho phép được dùng để bổ sung kinh phí thường xuyên và chicho các hoạt động thường xuyên của đơn vị như chi cải cách lương, chi các hoạtđộng theo chức năng nhiệm vụ chính được giao tương tự như nguồn kinh phíthường xuyên do ngân sách nhà nước cấp

1.1.3.3 Hoạt động thu chi sản xuất dịch vụ.

Ở đơn vị sự nghiệp có thu có hoạt động sản xuất dịch vụ thì nguồn thu từ hoạtđộng này chính từ việc cung cấp sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ tùy theo chức năngcủa đơn vị mình có thể khả năng cung cấp, khai thác Bên cạnh đó, nguồn thu còn

có thể thu được các khoản thu liên quan đến việc đầu tư tài chính từ các nguồn tiềnnhàn rỗi Nguồn này được sử dụng để trang trải các chi phí phát sinh liên quan đến

hoạt động sản xuất, kinh doanh hay hoạt động đầu tư tài chính bao gồm: Tiền lương;tiền công; các khoản phụ cấp lương; các khoản trích nộp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm

y tế, kinh phí công đoàn theo quy định hiện hành; nguyên, nhiên, vật liệu, lao vụmua ngoài; khấu hao tài sản cố định; sửa chữa tài sản cố định và các khoản chi kháctheo chế độ

1.1.3.4 Hoạt động thu chi khác.

Hoạt động thu chi khác tại đơn vị sự nghiệp có thu bao gồm các hoạt động thuliên quan đến thanh lý và nhượng bán vật tư, tài sản cố định, các khoản thu bắt bồithường liên quan đến kiểm kê phát hiện thiếu tài sản, lãi tiền gửi, viện trợ, tài trợ…Như vậy các khoản chi phí phát sinh liên quan đến các hoạt động trên bao gồm:

- Chi phí kiểm kê tài sản

- Chi phí phá dỡ, hủy bỏ tài sản

- Chi phí định giá và thẩm định giá tài sản

- Chi phí tổ chức bán đấu giá

- Chi cho các hoạt động mà bên tài trợ, viện trợ yêu cầu

- Chi phí hoa hồng…

1.2 Quản lý tài chính trong đơn vị sự nghiệp có thu công lập

1.2.1 Cơ chế quản lý tài chính

Cơ chế quản lý tài chính trong các đơn vị sự nghiệp có thu là tổng thể cácphương pháp và công cụ được vận dụng trong suốt quá trình hoạt động tài chínhcủa đơn vị nhằm tạo lập và sử dụng những quỹ tiền tệ của các đơn vị sự nghiệp đểđạt được những mục tiêu nhất định Nó là nhân tố có ảnh hưởng quan trọng tới côngtác tổ chức kế toán, được thể hiện thông qua các hình thức văn bản, chế độ chi tiêu

và quy chế tài chính trong các đơn vị sự nghiệp có thu

Nghị quyết đại hội đảng IX khi đề cập đến định hướng đổi mới công tác tàichính giai đoạn 2001-2010 đã nêu “Thực hiện nguyên tắc công bằng, hiệu quả trongphân phối và phân phối lại nguồn thu nhập xã hội Tạo môi trường tài chính lànhmạnh, nhằm giải phóng và phát triển nguồn lực tài chính, bồi dưỡng và mở rộngnguồn thu ngân sách, thu hút các nguồn vốn bên ngoài, gắn việc đổi mới chính sách

chi tiêu ngân sách nhà nước với việc thực hiện mạnh mẽ chủ trương xã hội hóa Đổimới và hoàn thiện cơ chế phân cấp quản lý tài chính và ngân sách nhà nước, đảmbảo tính thống nhất của hệ thống tài chính quốc gia và vai trò chủ đạo của ngân sáchtrung ương, đồng thời phát huy tính chủ động sáng tạo của địa phương và các ngànhtrong công việc quản lý tài chính ngân sách đã được phân cấp Nâng cao quyềnquyết định và thực hiện ngân sách, thực hiện công khai, minh bạch trong thực hiệnchi tiêu ngân sách”

Luật ngân sách nhà nước được quốc hội khóa IX, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày20/3/1996, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/1997 và 16/12/2002, tại kỳ họp thứ 2,quốc hội khóa XI đã thông qua luật ngân sách nhà nước sửa đổi gồm 8 chương 77điều với một số nội dung cơ bản luật ngân sách nhà nước đã ảnh hưởng trực tiếpđến cơ chế quản lý tài chính các đơn vị sự nghiệp có thu, thể hiện ở một số điểmnhư sau:

- Đề cao tính dân chủ trong quản lý ngân sách nhà nước bằng việc sử dụngthuật ngữ “minh bạch”

- Các đơn vị sự nghiệp có thu được coi như 1 đơn vị dự toán đặc thù, do đượcchủ động sử dụng một số khoản thu sự nghiệp

- Vai trò của khâu lập dự toán được chú trọng , đặc biệt là trong điều kiện nhànước tăng cường hiệu lực quản lý ngân sách nhà nước bằng pháp luật Tại khoản 5điều 37 luật đã quy định chính thức phương pháp và trình tự lập dự toán ngân sáchnhà nước

- Đối với phương thức cấp phát ngân sách, cùng với việc xóa bỏ lệnh thôngbáo hạn mức kinh phí của cơ quan tài chính, phân phối hạn mức kinh phí của cơquan tài chính và phân phối hạn mức kinh phí của cơ quan quản lý cấp trên là việctrao quyền ra lệnh chuẩn chi cho thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách đồng thời giatăng sự kiểm soát chi của KBNN Như vậy, quyền tự chủ trong phân phối nguồnkinh phí cho các nhu cầu của đơn vị được nâng cao

-Tăng cường quyền tự chủ động của các đơn vị sử dụng ngân sách trong việcquản lý, sử dụng ngân sách và tài sản được giao đi đôi với việc chấn chỉnh kỷ

cương, kỷ luật, thực hành tiết kiệm chống lãng phí Thủ trưởng các đơn vị, ngườiđứng đầu các tổ chức kế toán phải chịu trách nhiệm đầy đủ trước pháp luật về việcquản lý, sử dụng ngân sách tài sản được giao, nếu xảy ra vi phạm trong phạm vi đơn

vị mình phụ trách thì tùy theo tính chất và mức độ vi phạm sẽ phải chịu xử lý kỷluật, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự

Khi Chính phủ ban hành nghị định 43/2006/NĐ-CP quy định quyền tự chủ, tựchịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy biên chế tài chính đối vớiđơn vị sự nghiệp công lập và Nghị định 115/2005/NĐ-CP quy định cơ chế tự chủ,

tự chịu trách nhiệm của tổ chức khoa học công nghệ công lập đã thay thế Nghị định

số 10/2002/NĐ-CP ngày 16/01/2002 của Chính phủ về chế độ tài chính áp dụng chođơn vị sự nghiệp có thu Thông qua các Nghị định này Nhà nước đã trao quyền tựchủ, tự chịu trách nhiệm cho đơn vị sự nghiệp có thu trong việc xây dựng kế hoạch,

tổ chức công việc, sắp xếp lại bộ máy biên chế cũng như nguồn lực tài chính đểhoàn thành nhiệm vụ được giao, thực hiện đường lối, chủ trương xã hội hóa trongviệc cung cấp các dịch vụ với chất lượng cao cho xã hội và tăng cường trách nhiệm

và nâng cao tính tích cực, chủ động sáng tạo của các tổ chức khoa học công nghệ,nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức khoa và công nghệ, góp phần tăngcường tiềm lực khoa học và công nghệ của đất nước Xét về khía cạnh tự chủ, tựchịu trách nhiệm về tài chính đối với tất cả các đơn vị sự nghiệp thì các đơn vị sựnghiệp được quyền quyết định các khoản thu cũng như được quyền quyết định một

số mức chi sao cho phù hợp với đơn vị mình, điều đó được thể hiện thông qua các

cơ chế về quản lý hoạt động thu chi như sau:

Về cơ chế quản lý hoạt động chi.

Trước khi có Nghị định 16/2015/NĐ-CP thì cơ chế quản lý hoạt động chi củacác đơn vị sự nghiệp khoa học công nghệ được thực hiện theo Nghị định43/2006/NĐ-CP và Nghị định 115/2005/NĐ-CP các đơn vị sự nghiệp có thu phảichấp hành chi mà nhà nước đã quy định bao gồm trình tự thực hiện, chứng từ cầnthiết, định mức chi đối với các khoản chi phát sinh tại đơn vị sự nghiệp, nhằm kiểmsoát chi, tránh tình trạng chi sai, chi không đúng quy định gây lãng phí nguồn tài

chính của Nhà nước Bên cạnh đó, điểm nổi bật và tích cực của những nghị địnhnày là ở điều 17 nghị định 43/2006/NĐ-CP có quy định đơn vị sự nghiệp có thu “được quyền quyết định một số mức chi quản lý, chi hoạt động nghiệp vụ cao hơnhoặc thấp hơn mức chi do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định”, “quyếtđịnh khoán chi phí cho từng bộ phận, từng đơn vị trực thuộc”…; và theo nghị định115/2005/NĐ-CP thì các tổ chức khoa học công nghệ được tự quyết định việc sửdụng kinh phí được khoán để thực hiện nhiệm vụ đối với kinh phí thực hiện nhiệm

vụ khoa học công nghệ và nguồn kinh phí hoạt động thường xuyên bộ máy ở các tổchức khoa học công nghệ thì miễn là vẫn đảm bảo đáp ứng được các yêu cầu vềchất lượng cũng như tiến độ thực hiện của các nhiệm vụ được giao Và những thẩmquyền này thuộc về thủ trưởng đơn vị quyết định và chịu trách nhiệm

Việc này sẽ nâng cao tính chủ động cho các đơn vị đối với những khoản chi phát sinh trong đơn vị mình, đặc biệt là những khoản chi phát sinh ngoài kế hoạch, đảm bảo tính cập nhật kịp thời với tình hình thực tế của đơn vị nhằm đạt được những hiệu quả cao nhất trong các hoạt động của đơn vị mình

Các đơn vị sự nghiệp có thu để có thể thực hiện được quyền tự chủ của mình

về hoạt động chi một cách rõ ràng, minh bạch, thống nhất và kiểm soát dễ dàng thì việc xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ của đơn vị mình là một điều cần thiết và phải làm Quy chế này bao gồm tất cả các định mức chi, nội dung chi, chứng từ cần thiết cũng như mức phân chia, sử dụng các nguồn thu như thế nào sao cho phù hợp với đặc thù của đơn vị và các quy định của Nhà nước

Đối với đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm chi phí hoạt động và đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thì thủ trưởng đơn vị được quyết định mức chiquản lý và chi nghiệp vụ cao hơn hoặc thấp hơn mức chi do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định

Đối với những nội dung chi, mức chi cần thiết cho hoạt động của đơn vị, trongphạm vi xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ, nhưng cơ quan nhà nước có thẩm quyền chưa ban hành, thì thủ trưởng đơn vị có thể xây dựng mức chi cho từng nhiệm vụ, nội dung công việc trong phạm vi nguồn tài chính của đơn vị

Trong quy chế chi tiêu nội bộ được xây dựng dựa trên các quy định của Nhà nước và thường quy định những tiêu chuẩn, định mức chi sau:

- Tiêu chuẩn, định mức về sử dụng vật tư, văn phòng phẩm

- Tiêu chuẩn, định mức sử dụng xe ô tô

- Tiêu chuẩn, định mức trang bị điện thoại công vụ tại nhà riêng và điện thoại

di động, chế độ khoán điện thoại đối với từng chức vụ

- Chế độ công tác phí trong và ngoài nước

- Chế độ tiếp khách trong nước và quốc tế

- Chế độ chi tiêu trong các hội thảo, tọa đàm, tập huấn trong nước lẫn quốc tế

- Chế độ, tiêu chuẩn và định mức chi tiêu đối với các nhiệm vụ, đề tài, dự ánvới các quy mô khác nhau

- Chế độ, tiêu chuẩn và định mức chi tiêu đối với từng bộ phân chuyên môn

- Chế độ chính sách thực hiện tinh giản biên chế (nếu có)

- Chế độ quản lý, sử dụng vốn đối ứng dự án, vốn viện trợ thuộc nguồn vốnngân sách nhà nước

- Chế độ quản lý, sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản, kinh phí mua sắm, sửachữa lớn tài sản cố định phục vụ hoạt động sự nghiệp theo dự án được cấp có thẩmquyền phê duyệt

Nhà nước khuyến khích các đơn vị sự nghiệp tăng thu, tiết kiệm chi, tinh giảnbiên chế, tăng thêm thu nhập cho người lao động trên cơ sở hoàn thành nhiệm vụđược giao, sau khi thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với ngân sách nhà nước, căn cứ kếtquả tài chính trong năm, đơn vị quyết định tổng mức thu nhập tăng thêm trong năm,như sau:

- Đối với đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm chi phí hoạt động, được quyết định tổngmức thu nhập tăng thêm trong năm đối với cán bộ, công nhân viên; điều này đãđược thể hiện trong quy chế chi tiêu nội bộ của đơn vị, sau khi đã thực hiện trích lậpquỹ phát triển hoạt động sự nghiệp theo quy định

- Đối với đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động, được quyếtđịnh tổng mức thu nhập tăng thêm trong năm, nhưng tối đa không quá 03 lần quỹ

tiền lương cấp bậc, chức vụ trong năm do nhà nước quy định, sau khi đã thực hiệntrích lập quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp theo quy định.

Về sử dụng kết quả hoạt động tài chính trong năm: hàng năm sau khi trang trảicác khoản chi phí, nộp thuế và các khoản nộp khác theo quy định, phần chênh lệchthu lớn hơn chi (thu, chi hoạt động thường xuyên và nhiệm vụ nhà nước đặt hàng),đơn vị được sử dụng theo trình tự như sau:

Đối với đơn vị tự đảm bảo chi phí hoạt động:

- Trích tối thiểu 25% số chênh lệch thu lớn hơn chi để lập quỹ phát triển hoạtđộng sự nghiệp

- Trả thu nhập tăng thêm cho người lao động

- Trích lập quỹ khen thưởng, quỹ phúc lợi, quỹ dự phòng ổn định thu nhập.Đối với quỹ khen thưởng, quỹ phúc lợi mức trích tối đa không quá 3 tháng tiềnlương, tiền công và thu nhập tăng thêm bình quân trong năm Mức trả thu nhập tăngthêm,, trích lập các quỹ do Thủ trưởng đơn vị sự nghiệp quyết định theo quy chế chitiêu nội bộ đơn vị

Đối với đơn vị tự đảm bảo một phần chi phí hoạt động:

- Trích tối thiểu 25% số chênh lệch thu lớn hơn chi để lập quỹ phát triển hoạtđộng sự nghiệp

- Trả thu nhập tăng thêm cho người lao động nhưng tối đa không quá 03 lầnquỹ tiền lương cấp bậc, chức vụ trong năm và được quy định trong quy chế chi tiêunội bộ của đơn vị

- Trích lập quỹ khen thưởng, quỹ phúc lợi, quỹ dự phòng ổn định thu nhập.Đối với quỹ khen thưởng, quỹ phúc lợi mức trích tối đa không quá 3 tháng tiềnlương, tiền công và thu nhập tăng thêm bình quân trong năm Mức trả thu nhập tăngthêm,, trích lập các quỹ do Thủ trưởng đơn vị sự nghiệp quyết định theo quy chế chitiêu nội bộ đơn vị

Sau khi Nghị định 16/2015/NĐ-CP ra đời với mục đích tạo sự chuyển biếnmạnh mẽ trong cơ chế hoạt động, cơ chế tài chính đối với đơn vị sự nghiệp cônglập, chuyển dần sang hình thức đặt hàng, giao nhiệm vụ cung cấp dịch vụ công thay

vì giao dự toán trước đây, gắn liền với lợi ích mà đơn vị đã năng động tạo nên bằngnhiều hình thức cung ứng các dịch vụ khác nhau, khuyến khích các đơn vị chủ độngtăng thu, giảm dần việc thụ động phụ thuộc vào ngân sách nhà nước.

Theo Nghị định 16/2015/NĐ-CP, đơn vị sự nghiệp công được chia làm 04 loạitheo mức độ tự chủ:

- Đơn vị sự nghiệp công tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư

- Tự chủ về sử dụng chênh lệch thu chi

Đối với đơn vị sự nghiệp công tự bảo đảm một phần chi thường xuyên cơ chế tựchủ đó được thể hiện:

- Tự chủ thu, nguồn thu của đơn vị bao gồm các nguồn:

+ Nguồn thu từ hoạt động dịch vụ sự nghiệp công

+ Nguồn thu phí theo pháp luật về phí, lệ phí được để lại chi theo quy định.+ Nguồn ngân sách nhà nước hỗ trợ phần chi phí chưa kết cấu trong giá, phídịch vụ sự nghiệp công

+ Nguồn thu khác theo quy định của pháp luật (nếu có)

+ Ngân sách nhà nước cấp kinh phí thực hiện các nhiệm vụ không thườngxuyên (nếu có)

+ Nguồn vốn vay, viện trợ, tài trợ theo quy định của pháp luật

- Tự chủ chi trong các đơn vị sự nghiệp: Sử dụng nguồn tài chính để chi đầu

tư, chi cho các hoạt động thường xuyên và không thường xuyên như sau:

+ Chi thường xuyên: đơn vị được chủ động sử dụng các nguồn tài chính giao

tự chủ (phần được để lại chi hoạt động thường xuyên) để chi thường xuyên Một sốnội dung chi được quy định như sau:

Chi tiền lương: đơn vị chi trả tiền lương theo lương ngạch, bậc, chức vụ và cáckhoản phụ cấp do nhà nước quy định đối với đơn vị sự nghiệp công Khi nhà nướcđiều chỉnh tiền lương, đơn vị tự bảo đảm tiền lương tăng thêm từ các nguồn theoquy định, trường hợp còn thiếu, ngân sách nhà nước cấp bổ sung

Chi hoạt động chuyên môn, chi quản lý căn cứ vào nhiệm vụ được giao và khảnăng nguồn tài chính, đơn vị được quyết định mức chi hoạt động chuyên môn, chiquản lý, nhưng tối đa không vượt quá mức chi do cơ quan nhà nước có thẩm quyềnquy định

+ Chi nhiệm vụ không thường xuyên đơn vị chi theo quy định của luật ngânsách nhà nước và pháp luật hiện hành đối với từng nguồn kinh phí (phần được để lạichi mua sắm, sửa chữa lớn trang thiết bị, tài sản phục vụ công tác thu phí) - Tríchlập và sử dụng các quỹ hàng năm, sau khi hạch toán đầy đủ các khoản chi phí, nộpthuế và các khoản nộp ngân sách nhà nước khác (nếu có) theo quy định, phần chênhlệch thu lớn hơn chi hoạt động thường xuyên (nếu có), đơn vị được sử dụng theotrình tự như sau:

+ Trích tối thiểu 15% để lập quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp

+ Trích lập quỹ bổ sung thu nhập tối đa không quá 2 lần quỹ tiền lương ngạch,bậc, chức vụ và các khoản phụ cấp lương do nhà nước quy định

+ Trích lập quỹ khen thưởng và quỹ phúc lợi tối đa không quá 2 tháng tiềnlương, tiền công thực hiện trong năm của đơn vị

+ Trích lập quỹ khác theo quy định của pháp luật

+ Phần chênh lệch thu lớn hơn chi còn lại (nếu có) sau khi đã trích lập các quỹtheo quy định được bổ sung vào quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp

Trường hợp chênh lệch thu lớn hơn chi bằng hoặc nhỏ hơn một lần quỹ tiềnlương ngạch, bậc, chức vụ thực hiện trong năm, đơn vị được quyết định sử dụng

theo trình tự sau trích lập quỹ bổ sung thu nhập, quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp,quỹ khen thưởng, quỹ phúc lợi, quỹ khác (nếu có).

Về cơ chế quản lý hoạt động thu.

Theo nghị định 115/2005/NĐ-CP thì nguồn tài chính của đơn vị sự nghiệp cóthu bao gồm các khoản sau kinh phí do nhà nước cấp, nguồn thu từ hoạt động sựnghiệp, nguồn viện trợ, tài trợ, quà biếu, tặng và nguồn kinh phí khác của các tổchức khoa học và công nghệ Theo các quy định này thì đơn vị sự nghiệp còn đượcquyền huy động vốn từ các tổ chức tín dụng, từ cán bộ viên chức trong đơn vị, sửdụng vốn liên doanh, liên kết của các tổ chức cá nhân trong và ngoài nước theo quyđịnh của pháp luật

Đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm chi thường xuyên và đơn vị sự nghiệp tự bảođảm một phần chi thường xuyên được vay vốn của các tổ chức tín dụng, huy độngvốn của cán bộ, viên chức trong đơn vị để đầu tư mở rộng và nâng cao chất lượnghoạt động sự nghiệp, với điều kiện các hoạt động dịch vụ phù hợp với chức năng vànhiệm vụ được cấp có thẩm quyền giao, được pháp luật cho phép và tự chịu tráchnhiệm trả nợ vay theo quy định của pháp luật

Nghị định 16/2015/NĐ-CP quy định cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập

đã có một số điểm mới khi quy định giá và lộ trình tính giá dịch vụ sự nghiệp công Theo điều 9 mục 1, 2 nghị định 16/2015/NĐ-CP quy định những dịch vụ sựnghiệp công không sử dụng kinh phí NSNN thì giá dịch vụ sự nghiệp công đượcxác định theo cơ chế thị trường, được quyết định các khoản thu, mức thu bảo đảm

bù đắp chi phí hợp lý, có tích lũy theo quy định của pháp luật đối với từng lĩnh vực;Những dịch vụ sự nghiệp công sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước thì giádịch vụ sự nghiệp công được xác định trên cơ sở định mức kinh tế - kỹ thuật, địnhmức chi phí do cơ quan có thẩm quyền ban hành và lộ trình tính đủ chi phí, trong

đó chi phí tiền lương trong giá dịch vụ sự nghiệp công tính theo mức lương cơ sở,

hệ số tiền lương ngạch, bậc, chức vụ đối với đơn vị sự nghiệp công và định mứclao động do các Bộ, cơ quan Trung ương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành theothẩm quyền;

Phương pháp định giá và cơ quan có thẩm quyền định giá dịch vụ sự nghiệpcông thực hiện theo quy định pháp luật về giá;

Trong phạm vi khung giá dịch vụ sự nghiệp công do cơ quan nhà nước cóthẩm quyền quy định, đơn vị sự nghiệp công quyết định mức giá cụ thể cho từngloại dịch vụ; trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định cụ thể giá dịch

vụ sự nghiệp công, đơn vị thu theo mức giá quy định

Phí dịch vụ sự nghiệp công

Dịch vụ sự nghiệp công thuộc danh mục thu phí thực hiện theo quy định phápluật về phí, lệ phí Đơn vị sự nghiệp công được thu phí theo mức thu do cơ quan nhànước có thẩm quyền quy định

Theo quan điểm tính giá này, các đối tượng sử dụng dịch vụ sẽ phải trả đủ chiphí cung cấp dịch vụ Các đơn vị sự nghiệp công được hạch toán đầy đủ các chi phícần thiết sẽ có động lực chuyển sang tự chủ ở mức cao hơn, từ đó nâng cao sốlượng, chất lượng dịch vụ công và cạnh tranh minh bạch, bình đẳng được với đơn vị

sự nghiệp ngoài công lập Tuy nhiên, việc này sẽ gây ảnh hưởng đến nền kinh tế,đến an sinh xã hội nên việc điều chỉnh giá dịch vụ sự nghiệp công phải được thựchiện từng bước theo lộ trình

1.2.2 Quy trình quản lý tài chính

Quản lý tài chính là một bộ phận, một khâu của quản lý kinh tế xã hội và làkhâu quản lý mang tính tổng hợp Nếu quản lý tài chính hợp lý, có hiệu quả sẽ cótác động tích cực tới các quá trình kinh tế xã hội theo các phương hướng phát triển

đã được hoạch định Việc quản lý, sử dụng nguồn tài chính ở các đơn vị sự nghiệp

có liên quan trực tiếp đến hiệu quả kinh tế xã hội chính vì vậy phải có sự quản lý,giám sát, kiểm tra nhằm hạn chế, ngăn ngừa các hiện tượng tiêu cực, tham nhũngtrong khai thác và sử dụng nguồn lực tài chính đồng thời nâng cao hiệu quả việc sửdụng các nguồn tài chính

Trong đơn vị sự nghiệp, Nhà nước là chủ thể quản lý, đối tượng quản lý là tàichính đơn vị sự nghiệp Tài chính đơn vị sự nghiệp bao gồm các hoạt động và quan

hệ tài chính liên quan đến quản lý, điều hành của Nhà nước trong lĩnh vực sự

nghiệp Là chủ thể quản lý, nhà nước có thể sử dụng tổng thể các phương pháp, cáchình thức và công cụ để quản lý hoạt động tài chính của các đơn vị sự nghiệp trongnhững điều kiện cụ thể nhằm đạt được những mục tiêu nhất định Để đạt đượcnhững mục tiêu đề ra, công tác quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp bao gồm ba khâucông việc:

- Lập dự toán thu, chi ngân sách nhà nước

- Tổ chức chấp hành dự toán thu, chi tài chính

- Quyết toán thu, chi ngân sách nhà nước

a Lập dự toán thu chi ngân sách

Lập dự toán ngân sách là quá trình phân tích, đánh giá giữa khả năng và nhucầu các nguồn tài chính để xây dựng các chỉ tiêu thu chi ngân sách hàng năm mộtcách đúng đắn, có căn cứ khoa học và thực tiễn

* Lập dự toán năm đầu thời kỳ ổn định phân loại đơn vị sự nghiệp:

Căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ được cấp có thẩm quyền giao, nhiệm vụ củanăm kế hoạch, chế độ chi tiêu tài chính hiện hành, căn cứ kết quả hoạt động sựnghiệp, tình hình thu, chi tài chính của năm trước liền kề, đơn vị lập dự toán thu, chinăm kế hoạch, xác định phân loại đơn vị sự nghiệp, xác định số kinh phí đề nghịngân sách nhà nước bảo đảm hoạt động thường xuyên (đơn vị sự nghiêp công lập cóthu tự đảm bảo kinh phí hoạt động thường xuyên không phải xác định số kinh phínày), lập dự toán kinh phí chi không thường xuyên theo quy định hiện hành cụ thểnhư sau:

- Dự toán thu, chi thường xuyên:

+ Dự toán thu: Đối với các khoản thu phí, lệ phí thì căn cứ vào đối tượng thu,mức thu và tỷ lệ để lại chi theo quy định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền Đốivới các khoản thu sự nghiệp thì căn cứ vào kế hoạch hoạt động dịch vụ và mức thu

do đơn vị quyết định hoặc theo hợp đồng kinh tế mà đơn vị đã ký theo nguyên tắcbảo đảm bù đắp chi phí và có tích luỹ

+ Dự toán chi: Dự toán chi sẽ được lập chi tiết cho từng mảng hoạt động theochức năng nhiệm vụ của đơn vị, theo từng nhóm loại khoản chi

- Dự toán chi không thường xuyên: đơn vị lập dự toán cho từng nhiệm vụ vàchi theo quy định của Nhà nước

Dự toán thu, chi của đơn vị phải có thuyết minh cơ sở tính toán, chi tiết theo từngnội dung thu, chi và chỉ được thực hiện khi có sự thông qua của cơ quan chủ quản.Hàng năm, đối với thời kỳ ổn định phân loại đơn vị sự nghiệp, sau khi có ýkiến thống nhất bằng văn bản của cơ quan tài chính cùng cấp, cơ quan chủ quảnquyết định giao dự toán thu, chi ngân sách cho đơn vị sự nghiệp căn cứ vào dự toánnăm trước và có điều chỉnh tăng giảm theo từng năm, từng đơn vị cụ thể

* Lập dự toán 2 năm tiếp theo của thời kỳ ổn định.

- Đối với dự toán thu, chi hoạt động thường xuyên

Căn cứ vào mức cấp ngân sách nhà nước và dự toán thu, chi hoạt động thườngxuyên được bộ chủ quản giao năm đầu, các năm tiếp theo đơn vị lập dự toán thu, chitheo từng nhiệm vụ, từng bộ phận và tiến độ hoạt động hàng năm, gửi bộ chủ quản(đối với các đơn vị sự nghiệp trực thuộc trung ương), gửi cơ quan chủ quản địaphương (đối với các đơn vị sự nghiệp địa phương) và kho bạc nhà nước nơi đơn vị

mở tài khoản giao dịch để theo dõi, kiểm soát chi theo dự toán của đơn vị Cơ quanchủ quản và cơ quan tài chính không duyệt lại dự toán cho 2 năm tiếp theo của thời

kỳ ổn định

b Tổ chức chấp hành dự toán thu chi.

Chấp hành dự toán là quá trình sử dụng tổng hợp các biện pháp kinh tế tàichính, hành chính nhằm biến các chỉ tiêu thu chi ghi trong dự toán ngân sách củađơn vị thành hiện thực Trên cơ sở dự toán ngân sách được giao, các đơn vị sựnghiệp tổ chức triển khai thực hiện, đưa ra các biện pháp cần thiết đảm bảo hoànthành tốt nhiệm vụ thu chi được giao đồng thời phải có kế hoạch sử dụng kinh phíngân sách theo đúng mục đích, chế độ, tiết kiệm và có hiệu quả Để theo dõi quátrình chấp hành dự toán thu chi, các đơn vị sự nghiệp cần tiến hành theo dõi chi tiết,

cụ thể từng nguồn thu, từng khoản chi trong kỳ của đơn vị

Đối với phần kinh phí chi hoạt động thường xuyên: Đơn vị được phép điềuchỉnh các nội dung chi, mức chi so với dự toán chi đã được cấp có thẩm quyền giao

để phù hợp với tình hình thực tế của đơn vị, đồng thời gửi cơ quan quản lý cấp trên

và kho bạc nhà nước nơi đơn vị mở tài khoản để theo dõi, quản lý, thanh toán vàquyết toán Kết thúc năm ngân sách, kinh phí do ngân sách chi hoạt động thườngxuyên và các khoản thu sự nghiệp chưa sử dụng hết, đơn vị được chuyển sang nămsau để tiếp tục sử dụng.

Đối với kinh phí chi cho hoạt động không thường xuyên khi điều chỉnh cácnhóm mục chi, mức chi, nhiệm vụ chi phải có sự đồng ý bằng văn bản của các cơquan có thẩm quyền, kinh phí cuối năm chưa sử dụng hoặc chưa sử dụng hết, đượcthực hiện theo quy định của pháp luật

c Quyết toán thu chi.

Quyết toán thu chi là công việc cuối cùng của chu trình quản lý tài chính Đây

là quá trình kiểm tra, tổng hợp số liệu về tình hình chấp hành dự toán trong kỳ và là

cơ sở để phân tích, đánh giá kết quả chấp hành dự toán từ đó rút ra những bài họckinh nghiệm cho các kỳ tiếp theo Để có thể tiến hành quyết toán thu chi, các đơn vịphải hoàn tất hệ thống báo cáo tài chính và báo cáo quyết toán ngân sách và gửi lên

cơ quan quản lý cấp trên xét duyệt theo quy định hiện hành

1.3 Kế toán hoạt động thu, chi tại các đơn vị sự nghiệp có thu công lập

1.3.1 Cơ sở kế toán hoạt động thu, chi tại các đơn vị sự nghiệp có thu công lập

1.3.1.1 Kế toán trên cơ sở tiền mặt.

Kế toán trên cơ sở tiền mặt sẽ tiến hành ghi nhận các nghiệp vụ kinh tế phátsinh trong các đơn vị và các sự kiện kinh tế chỉ khi tiền và các khoản tương đươngtiền được thực nhận hoặc đã thực chi từ chính đơn vị đó

Khi sử dụng báo cáo tài chính mà đơn vị lập trên cơ sở tiền mặt phải đáp ứngcho người xem báo cáo những thông tin về nguồn tiền của đơn vị đã phát sinh trong

kỳ kế toán, lý do phát sinh và cung cấp số dư tiền vào thời điểm lập BCTC đó Đó

là yêu cầu không thể thiếu đối với việc lập và trình bày báo cáo tài chính dựa trên

cơ sở tiền mặt

Thuyết minh BCTC cũng cung cấp các thông tin bổ sung về các khoản nợ phảitrả (như khoản phải trả cho nhà cung cấp, các khoản đi vay…) và các khoản tài sảnphi tiền tệ (như khoản phải thu khách hàng, đầu tư, bất động sản, nhà xưởng, thiết

bị…)

Kế toán đối với các khoản tương đương tiền.

Các đơn vị sự nghiệp công sẽ ghi nhận vào tài khoản tương đương tiền nếunhư trong đơn vị có những khoản nắm giữ nhằm mục tiêu đáp ứng tiền trong ngắnhạn chứ không nhằm bất kỳ mục đích nào khác Vì vậy, có thuộc đối tượng kế toánđược ghi nhận ở đây thì sẽ căn cứ vào thời gian đáo hạn của nó, nếu ngắn sẽ đượcghi vào mục này (thường được coi là ngắn khi thời gian đáo hạn là 3 tháng trởxuống tính từ thời điểm phát sinh)

Báo cáo tài chính

Các đơn vị sự nghiệp công khi lập và trình bày phải chứa đựng các thông tin thểhiện các khoản tiền thu được, tiền chi ra và số dư tiền được theo dõi bởi đơn vị, chế độ vàphương pháp kế toán sử dụng

Giữa số dự toán được duyệt và thưc tế phát sinh có sự chênh lệch thì khi thực hiện dự toán phải có phần trình bày so sánh giữa số sử dụng thực tế và dự toán

1.3.1.2 Kế toán theo cơ sở dồn tích.

Kế toán theo cơ sở dồn tích được hiểu là một cơ sở ghi chép của kế toán vàcác nghiệp vụ kinh tế, tài chính của đơn vị liên quan đến tài sản, nợ phải trả, nguồnvốn chủ sở hữu, doanh thu, chi phí phải được ghi sổ kế toán vào thời điểm phátsinh, không căn cứ vào thời điểm thực tế thu hoặc chi tiền hoặc các khoản tươngđương tiền tức là kế toán sẽ ghi nhận doanh thu khi công việc đã hoàn thành và ghinhận chi phí khi bất kỳ nguồn lực nào của đơn vị đã được tiêu thụ

Mỗi đơn vị kế toán nhà nước sẽ áp dụng các cơ sở kế toán khác nhau để đangphù hợp với loại hình đơn vị mình: Đơn vị thu – chi ngân sách áp dụng cơ sở kếtoán tiền mặt có điều chỉnh (đã theo dõi tạm ứng , nợ phải thu , nợ phải trả ), đơn vịHCSN áp dụng cơ sở kế toán dồn tích có điều chỉnh (đã hạch toán đầy đủ nợ phảithu, nợ phải trả, tính hao mòn của TSCĐ nhưng chưa tính vào chi phí hoạt độngtrong kỳ kế toán)

1.3.2 Kế toán hoạt động thu, chi tại các đơn vị sự nghiệp có thu công lập

Kế toán hoạt động thu, chi tại các đơn vị sự nghiệp có thu công lập là mộtkhâu đặc biệt quan trọng trong công tác kiểm tra, giám sát chất lượng và hiệu quả

công tác quản lý ở mỗi đơn vị sự nghiệp công.

Kế toán hoạt động thu, chi tại các đơn vị sự nghiệp có thu công lập là việc tổchức ghi chép, phân loại, tổng hợp các nghiệp vụ kinh tế phát sinh theo những nộidung công tác kế toán bằng phương pháp khoa học của kế toán, phù hợp với chínhsách, chế độ quản lý, chế độ kế toán quy định và phù hợp với đặc điểm cụ thể củatừng đơn vị

1.3.2.1 Kế toán hoạt động thu, chi kinh phí ngân sách nhà nước

 Kế toán hoạt động thu nguồn kinh phí ngân sách nhà nước

từ quy định tại chế độ kế toán riêng trong các văn bản pháp luật khác hoặc phảiđược bộ tài chính cho phép

Các chừng từ thường được sử dụng liên quan đến hoạt động thu kinh phí ngânsách tại đơn vị sự nghiệp gồm: Quyết định giao dự toán ngân sách, Giấy rút dự toánngân sách ( đối với rút tiền mặt), giấy rút tài khoản tiền gửi, phiếu thu, giấy thanhtoán tạm ứng, giấy báo có của ngân hàng, …

* Tài khoản kế toán.

Tài khoản kế toán là phương pháp kế toán dùng để phân loại và hệ thống hóacác nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh theo nội dung kinh tế và theo trình tự thờigian Tài khoản kế toán phản ánh và kiểm soát thường xuyên, liên tục, có hệ thốngtình hình về tài sản, tiếp nhận và sử dụng kinh phí do ngân sách nhà nước cấp và

các nguồn kinh phí khác cấp, thu, chi hoạt động, kết quả hoạt động và các khoảnkhác ở các đơn vị hành chính sự nghiệp

Các tài khoản kế toán thường được sử dụng trong đơn vị sự nghiệp có thu:

- Tài khoản “nguồn kinh phí hoạt động”: dùng để phản ánh tình hình tiếpnhận, sử dụng nguồn kinh phí được ngân sách nhà nước cấp, tình hình nộp lại kinhphí ngân sách nhà nước và việc kết chuyển số chi hoạt động đã được phê duyệt,quyết toán với nguồn kinh phí hoạt động

Tài khoản này sẽ được theo dõi, quản lý chi tiết theo từng chương, loại, khoản,mục và tiểu mục để theo dõi việc tiếp nhận và sử dụng từng nguồn kinh phí hoạtđộng

Do tài khoản này có sự liên quan giữa các năm nên TK nguồn kinh phí hoạtđộng có thể mở chi tiết thành các tài khoản cấp 2 để theo dõi chi tiết theo niên độ kếtoán gồm:

TK: Nguồn kinh phí hoạt động năm trước

TK: Nguồn kinh phí hoạt động năm nay

TK: Nguồn kinh phí hoạt động năm sau

Từ các tài khoản cấp 2 này tùy từng đơn vị sự nghiệp cụ thể có thể phân ranhiều tài khoản cấp 3 để theo dõi riêng nguồn kinh phí thường xuyên và khôngthường xuyên

- Tài khoản Dự toán chi hoạt động: dùng để theo dõi tình hình tiếp nhận quyếtđịnh giao dự toán của cơ quan cấp trên, tình hình rút dự toán để chi tiêu của đơn vịnhận dự toán

Tài khoản này cũng được tổ chức chi tiết: Dự toán chi hoạt động thườngxuyên; dự toán chi hoạt động không thường xuyên, từ tài khoản dự toán cấp 2 nàycũng được chi tiết theo từng nguồn, từng hoạt động cụ thể đáp ứng yêu cầu quản lýcủa đơn vị

* Phương pháp hạch toán.

Khi hạch toán nguồn kinh phí hoạt động, các đơn vị sự nghiệp công lập cầntôn trọng một số quy định sau: