Một số biện pháp xây dựng môi trường học tập giúp trẻ 5 6 tuổi hoạt động tích cực ở trường mầm non

Việc tạo môi trường học tập cho trẻ mầm non nói chung là việc làm đã được các giáo viên thực hiện từ lâu, nhưng nhìn chung việc tạo môi trường mới chỉ mang tính hình thức để trang trí th

Một số biện pháp xây dựng môi trường học tập giúp trẻ 5-6 tuổi hoạt động

tích cực ở trường mầm non

1.Phần mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài:

Trong những năm gần đây, giáo dục mầm non đã có nhiều đổi mới trong cáchnghĩ, cách làm, mạnh dạn bỏ đi những gì không phù hợp Giáo dục mầm non đãtiến hành đổi mới toàn diện các mặt: mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức

tổ chức, môi trường hoạt động và cách đánh giá Như vậy, đổi mới môi trường hoạtđộng được coi là bước tiến lớn, đòi hỏi các nhà giáo dục phải tìm kiếm cách thức

tổ chức môi trường tích cực bởi môi trường hoạt động là một trong ba yếu tố ảnhhưởng đến sự phát triển của trẻ mầm non (bản thân trẻ, người lớn, môi trường).Với trẻ mầm non chỉ học ở hoạt động học thôi chưa đủ, để trẻ phát triển hếtkhả năng, năng lực của mình mà trẻ chỉ thực sự học, thực sự được trải nghiệm khitham gia hoạt động tích cực ở các giờ chơi và mọi lúc mọi nơi Vì thế việc tạo môitrường trong lớp cho trẻ hoạt động tích cực là việc làm hết sức cần thiết, nhằm tạođiều kiện cho trẻ hoạt động cá nhân nhiều hơn, khám phá theo ý thích, khả năngcủa mình giúp trẻ phát hiện nhiều điều mới và hấp dẫn Đồng thời giúp trẻ được

làm quen, củng cố kiến thức, bỗi dưỡng kỹ năng giao tiếp trong cuộc sống hàngngày Hơn nữa, việc xây dựng môi trường học tập phù hợp cũng là một trongnhững nội dung tuyên truyền các bậc phụ huynh nuôi dạy trẻ theo khoa học

Việc tạo môi trường học tập cho trẻ mầm non nói chung là việc làm đã được các giáo viên thực hiện từ lâu, nhưng nhìn chung việc tạo môi trường mới chỉ mang tính hình thức để trang trí theo đúng chủ đề đang thực hiện và việc xây dựng

đó chưa xuất phát từ trẻ, chưa kích thích tính tò mò, khám phá của trẻ, khi học và chơi trẻ đang còn rất thụ động So với trước đây, điểm mới của đề tài mà tôi muốn

đề cập đến đó là: Lấy trẻ làm trung tâm, tận dụng tối đa sản phẩm của trẻ, huy động phụ huynh tìm kiếm nguyên vật liệu làm đồ dùng để trang trí môi trường học tập trong và ngoài lớp Coi trọng ý tưởng của trẻ về nội dung xây dựng môi trường học tập cho một chủ đề mới Mặt khác, xây dựng môi trường mở cho trẻ hoạt động

có nghĩa là giáo viên chỉ là người chuẩn bị các học liệu, các điều kiện gợi ý hướng

dẫn trẻ, trẻ là người nghĩ ra cách hoạt động với các học liệu mà cô chuẫn bị sẵn

Chính vì vậy, tôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài: “Một số biện pháp xây dựng môi trường học tập giúp trẻ 5-6 tuổi hoạt động tích cực ở trường mầm non” làm đề tài sáng kiến trong năm học này

1.2 Phạm vi áp dụng của đề tài:

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm “Một số biện pháp xây dựng môi trường học tậpgiúp trẻ 5-6 tuổi hoạt động tích cực ở trường mầm non” được thực hiện trong năm học 2013-2014 Đề tài có thể áp dụng rộng rãi trong trường mầm non của huyện nhà nói chung và đối với lớp mẫu giáo 5-6 tuổi nói riêng

2 Phần nội dung

2.1 Thực trạng:

Năm học 2013-2014 bản thân tôi trực tiếp giảng dạy lớp mẫu giáo 5-6 tuổi vớitổng số là 42 cháu Bước vào thực hiện đề tài này lớp chúng tôi có được những thuận lợi và gặp một số khó khăn sau:

- Bản thân tôi luôn tận dụng những nguồn nguyên vật liệu phế thải rồi xử lýsạch để có thể biến chúng thành những dụng cụ học tập và đồ chơi đơn giản giúptrẻ được học, được khám phá và khắc sâu kiến thức.

- Đa số phụ huynh nhận thức được tầm quan trọng đối với bậc học mầm non, tích cực hỗ trợ nhà trường, lớp về tinh thần cũng như vật chất để xây dựng môi trường trong và ngoài lớp cho trẻ học tập

T

Tiêu chí

Chưa có

Tỷ lệ

%

Thỉnh thoảng

Tỷ lệ

%

Thường xuyên

Tỷ lệ

%

Ghi chú

2.2 Các giải pháp thực hiện:

2.2.1 Tham mưu mua sắm cơ sở vật chất, trang thiết bị:

Tích cực tham mưu với BGH nhà trường và phối hợp với phụ huynh để mua sắm trang thiết bị phục vụ cho các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ và các loại đồ dùng đồ chơi phục vụ học tập vui chơi của trẻ

Ví d ụ : Ngay từ đầu năm học, tôi rà soát các loại thiết bị phục vụ giảng dạy về các chủ đề trong năm học, các loại tranh môi trường xung quanh, các tập tranh truyện, các loại sách chương trình GDMN mới, các tuyển tập thơ - chuyện - bài hát

- bé tập làm nội trợ, sách hướng dẫn làm đồ dùng đồ chơi từ nguyên vật liệu mở, bìđựng sản phẩm cho trẻ để đề xuất nhà trường trang bị Rà soát các hạng mục đồ dùng, đồ chơi cần học của trẻ trong năm như: (bút màu, đất nặn, bút chì, kéo, giấy tại hình, tranh lô tô các loại, bộ đồ dùng học toán cho cô và trẻ, vở toán ), đồ dùng

cá nhân như: (dép đi trong nhà, khăn lau mặt, bàn chải răng, ca uống nước ) theo Thông tư 02 quy định để phối hợp với phụ huynh mua sắm đảm bảo cho trẻ học tập Trong quá trình thực hiện, còn thiếu những đồ dùng gì thì chúng tôi trực tiếp tham mưu đề xuất để nhà trường có kế hoạch mua bổ sung cho lớp đảm bảo yêu cầu chăm sóc giáo dục trẻ trong nhà trường Vì vậy, đến thời điểm này lớp tôi đượctrang cấp đầy đủ tài liệu giảng dạy, thiết bị dạy học như: ti vi lớn 51 in thay cho

việc sử dụng đèn chiếu, máy tính, bảng tương tác điện tử và còn đóng mới tủ nhômkính đựng các đồ dùng cá nhân trẻ phù hợp với số lượng trẻ ở lớp.

2.2.2 Làm tốt công tác tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ:

Phải nói rằng việc tự học hỏi để nâng cao năng lực, kỹ năng nghề nghiệp làđiều đặt lên hàng đầu cho mỗi giáo viên Hiểu rõ điều đó, bản thân tôi đã tranh thủmọi cơ hội, điều kiện có thể để tìm tòi, học hỏi, sáng tạo bằng nhiều cách khácnhau: Tham quan trường bạn, dự giờ, tìm hiểu qua sách, báo, các phương tiệnthông tin đại chúng đặc biệt mạng internet là một kênh thông tin phong phú để tôikhám phá tìm hiểu, học hỏi kinh nghiệm cho bản thân

Luôn nắm vững đặc điểm tâm sinh lý độ tuổi của trẻ để có các phương pháptác động phù hợp, kích thích tính tò mò, hứng thú ở trẻ

Nghiên cứu chương trình GDMN mới để nắm vững mục tiêu, nội dung,phương pháp giáo dục nhằm xây dựng môi trường cho trẻ phù hợp

Tham gia đầy đủ các buổi sinh hoạt chuyên đề của trường, của phòng, của sở,của Bộ GD&ĐT Tham gia lớp học nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ

Luôn có ý thức học hỏi chị em đồng nghiệp trong trường, trong cụm như dựgiờ, tham quan để rút những kinh nghiệm cho bản thân trong công tác chăm sócgiáo dục trẻ

2.2.3 Xây dựng môi trường trong lớp

* Trang trí môi trường xung quanh lớp học:

Đối với trẻ mầm non, lớp học chính là mái nhà thứ hai của trẻ Cảm giác đầutiên khi trẻ bước vào lớp đó là sự gần gũi, thân thiện giống nhà của mình Trongngôi nhà ấy phải có sự tươi mới, hấp dẫn của những bức tranh, bức ảnh trang tríphù hợp theo chủ đề, phù hợp với lứa tuổi của trẻ

Vì vậy, để trẻ hứng thú khi đến lớp tôi đã mạnh dạn thay mảng tường các góc hoạt động bằng nội dung tranh vẽ phong phú về chủ đề và hình thức hấp dẫn đẹp mắt nhằm lôi cuốn trẻ tích cực tham gia các hoạt động

Khi trang trí mảng tường phía dưới, tôi chỉ dành 1/3 diện tích để dán các tranhảnh có nội dung liên quan về chủ đề, 1/3 diện tích khác tôi dùng để tạo môi trường

mở cho trẻ hoạt động ở các góc học tập, góc xây dựng, góc phân vai, 1/3 diện tích còn lại tôi dành để trưng bày sản phẩm huy động từ trẻ và từ phụ huynh trong việc trang trí môi truờng, như vậy vừa tiết kiệm thời gian vừa giúp trẻ hứng thú, tự tin khi sản phẩm của mình được trưng bày lên tường

Ví dụ : Chủ đề: “Thế giới động vật”

Góc xây dựng: Tôi chỉ dán một tranh mẫu về gợi ý nội dung xây dựng theo chủ đề tuần đó, phần tường còn lại tôi dùng bìa mika trong và dán chữ (Bé dùng

nguyên vật liệu và dụng cụ gì để xây) cùng với hình ảnh các nguyên vật liệu bằng bìa cứng do các cháu làm như xi măng, gạch, cây xanh, xô, xẻng, bay, cào để ở rỗ nhựa trong góc, khi chơi trẻ không chỉ được biết nội dung trong góc xây gì mà trẻ phải chọn được các nguyên vật liệu và dụng cụ để xây nên công trình đó để gắn lêntường.

Góc học tập: Trên mảng tường tôi cũng dùng các bìa Mika trẻ được chơi trạmphân loại nhằm mục phân nhóm các con vật theo nơi sống; cũng với những tờ bìa mika khổ giấy A4 trong gắn lên tường cố định, tôi chọn các hình ảnh có chứa từ khổ A4 các chủ đề, các loại thẻ chữ cái cắt rời để ở rỗ nhự dưới sàn để trẻ nhận biết, phát âm, ghép chữ cái còn thiếu trong từ dưới tranh; trẻ chơi với rối tay các nhân vật trong câu chuyện, bài thơ trong chủ đề; gắn đúng số lượng theo yêu cầu

Góc nghệ thuật: Tôi dành khoảng trống cho trẻ trưng bày các sản phẩm của mình theo từng chủ đề nhánh như các sản phẩm nặn, vẽ, xé dán, ghép hình

Trang trí hình ảnh theo hình thức cuốn chiếu theo các chủ đề nhánh của từng tuần tức là mỗi tuần phải trang trí làm nổi bật nội dung chủ đề tuần đó

Hình ảnh sưu tầm phải rõ ràng, màu sắc đẹp, dưới mỗi bức tranh tôi dán các dòng chú thích với kiểu chữ vnAvant giúp trẻ luyện nhận biết, phát âm chữ cái Các hình ảnh được dán vừa tầm mắt của trẻ: Không quá cao, không quá thấp

Ở phòng đón trẻ, từ đầu năm học tôi đã thay đổi các mảng tuyên truyền với hình thức đẹp, nội dung phong phú cập nhật thông tin cần thiết gần gũi với trẻ, với phụ huynh như mảng dành góc sinh nhật bé trong tháng, mảng dành cho bản tin của lớp về chương trình giảng dạy, lịch sinh hoạt, mảng dành cho gia đình và bé.

* Xây dựng góc hoạt động trong lớp.

Hoạt động góc là một hình thức hoạt động đặc biệt trong đời sống của trẻmầm non, đó là nơi trẻ thỏa mãn sở thích, nhu cầu vui chơi, nhận thức và cảm nhận

về thế giới xung quanh Hoạt động góc giúp trẻ rèn luyện, củng cố kiến thức đãhọc, là nơi trải nghiệm, khám phá những cái mới và phát huy khả năng sáng tạocủa trẻ Vì vậy, tôi đã bố trí các góc trong lớp phù hợp như:

- Góc yên tĩnh xa góc ồn ào hoặc các góc có thể sắp xếp cạnh nhau như:

Bên cạnh việc sắp xếp phù hợp, tôi còn tạo ranh giới giữa các góc hoạt độngnhư: Tận dụng các giá đồ chơi tạo thành ranh giới các góc, khoảng rộng ở các góccách nhau hợp lý để đảm bảo an toàn và thuận tiện cho trẻ vận động Ranh giới ởcác góc không che tầm nhìn của trẻ và không cản trở việc quan sát của giáo viên.

Bố trí một số góc cố định, một số góc có thể thay đổi được cho phù hợp với chủ đềthực hiện, tạo sự mới lạ, kích thích hứng thú của trẻ

Đặt tên góc đơn giản, gần gũi, dễ hiểu phù hợp nội dung chủ đề đang thực hiện

VD: Khi thực hiện chủ đề “Gia đình”, ở góc sách có thể đặt tên “Thư viện giađình bé” nhưng ở chủ đề “Thế giới thực vật” có thể đặt tên “Vườn cổ tích” hay

“Thư viện các loài cây”

* Đồ dùng đồ chơi các góc:

Đồ dùng đồ chơi trong góc quyết định nội dung chơi các góc Vì vậy, đồ dùngđồ chơi trong các góc tôi không bày quá nhiều, tràn lan các chủ đề mà ý định tôimuốn trẻ làm được gì, học được gì, ôn luyện kỹ năng gì hay khám phá điều gìthông qua chủ đề đó tôi mới bày ra

Ví dụ: Chủ đề “Tết cổ truyền”

Ở góc phân vai: Tôi vẫn để các đồ chơi nhóm bán hàng và nấu ăn nhưng tôi

chuẩn bị nhiều hơn các đồ dùng đồ chơi về các loại bánh, mứt, hoa, quả và cácmón ăn mang đậm tính đặc trưng của dân tộc, tính địa phương Qua đó giáo dục trẻbiết về cách chế biến các món ăn đặc trưng trong tết cổ truyền dân tộc.

Những đồ chơi nặng đặt ở dưới đất, những đồ chơi có nhiều bộ phận phải đểrời đặt theo bộ nhằm phát huy các hoạt động tư duy ở trẻ

Đồ dùng đồ chơi để ở dạng mở, để theo từng loại, có ký hiệu riêng, vừa tầmvới trẻ để trẻ dễ thấy, dễ lấy, dễ lựa chọn và dễ cất sau khi chơi xong

Ví dụ: Nơi để xếp gạch xây dựng tôi vẽ hình viên gạch, dưới có chữ, épplactic dán ở kệ gỗ đó Chỉ cần nhìn vào hình ảnh minh họa trẻ sẽ dễ dàng cất đồchơi đúng nơi trẻ đã lấy ra

- Màu sắc, hình dáng các đồ dùng đồ chơi đẹp, hấp dẫn trẻ, đảm bảo an toàn

- Thường xuyên vệ sinh các giá đồ cùng, đồ chơi sạch sẽ bằng cách huy độngcùng làm vào thời điểm cuối ngày

- Các đồ dùng cá nhân của trẻ có nhãn, có ký hiệu riêng (hoặc có ảnh) đã đượctôi làm ký hiệu từ đầu năm học, giúp trẻ làm quen với số đồng thời giúp trẻ tự lấy,cất đồ dùng mà không cần sự trợ giúp của cô Qua đó giáo dục trẻ có ý thức tự bảoquản đồ dùng của mình

Ví dụ: Tôi chuẩn bị cho mỗi trẻ mỗi bì hồ sơ, bên ngoài có dán chữ, ký hiệu

và ảnh của trẻ để trẻ để sản phẩm vẽ, vở toán, bút chì, bút màu Đến khi học trẻ sẽ

tự lấy đồ dùng cần học và cất theo đúng vị trí của mình

- Huy động sự tham gia của trẻ trong việc làm đồ dùng, đồ chơi, tranh ảnh từcác nguồn nguyên vật liệu mở (ưu tiên các nguyên vật liệu từ thiên nhiên, sẵn có ởđịa phương và tái sử dụng) phù hợp với từng chủ đề nhưng có thể sử dụng chonhiều hoạt động khác nhau, nhiều chủ đề khác nhau

Ví dụ: Góc nghệ thuật

Với những vỏ hộp thạch dừa nhỏ tôi xử lý sạch phun màu, trẻ có thể làmnhiều đồ chơi như: làm chùm nho (Chủ đề: Một số loại quả); Làm thành các côntrùng như con sâu; ghép thành những bông hoa (Chủ đề: Một số loại hoa và Tếtthiếu nhi 1/6) Hay những vỏ sò, vỏ hến xử lý sạch rồi phủ màu tôi hướng dẫn trẻlàm thành những con bướm, con cua, con gà (chủ đề: Thế giới động vật), xâu thànhchuông gió (chủ đề trường MN) và những nguyên vật liệu đó có thể chơi ở góc xâydựng xây ao cá, học đếm, làm quen môi trường xung quanh Hay từ những vỏ gáodừa tôi cùng trẻ làm thành những con rùa (Chủ đề: động vật sống dưới nước) rồilàm thành gáo dừa để chơi đong nước ở góc thiên nhiên

2.2.4 Hướng dẫn trẻ hoạt động:

* Ở hoạt động góc.

Hoạt động góc là hình thức tổ chức cho trẻ học hoặc chơi theo sở thích và cá

nhân hoặc nhóm nhỏ để trẻ thực hiện mục tiêu và nội dung giáo dục Tại các góchoạt động trẻ được trải nghiệm, củng cố, rèn luyện những kiến thức, kỹ năng đãđược học trong hoạt động chung; được khám phá tìm tòi phát hiện những cái mới ở

xung quanh

Vậy muốn trẻ chơi hiệu quả, tích cực, sáng tạo, nghĩ ra nhiều cách chơi thìngay từ đầu tôi phải biết cách giới thiệu cho trẻ làm quen các góc chơi; quản lý tốttrẻ chơi trong các góc và hoạt động mọi lúc mọi nơi Biện pháp này giúp trẻ tự tinkhi lựa chọn hoạt động, chủ động tìm kiếm đồ chơi khi cần, triển khai trò chơi, thudọn và cất đồ chơi đúng nơi qui định

Việc giới thiệu cho trẻ làm quen với các góc chơi tiến hành chủ yếu vào đầunăm học, khi trẻ còn bỡ ngỡ, chưa quen với đồ dùng đồ chơi trong lớp, chưa biếttên, vị trí đồ chơi và các khu vự để chơi Vì vậy, tôi phải giúp trẻ biết nơi để các đểđồ chơi, các góc chơi bắt đầu từ đâu, kết thúc ở đâu

Khi trẻ quen dần với các góc chơi và vị trí các đồ chơi thì đầu giờ chơi tôi giớithiệu nội dung chơi của chủ đề nhánh

Khi chơi, tôi chú ý bao quát, động viên, hướng dẫn trẻ triển khai nội dungchơi, chú ý những trẻ rụt rè nhút nhát Có thể nhập vai cùng trẻ để gợi ý nội dungchơi khi trẻ lúng túng hay gợi ý trẻ sáng tạo nên các nội dung chơi mới dựa trên ýtưởng của trẻ.

Ví dụ: Chủ đề: “Côn trùng”

Góc nghệ thuật: Các nguyên vật liệu tôi chuẩn bị sẵn như cánh hoa, vỏ sò, lácây, cỏ, vỏ thạch dừa, keo dán, keo hai mặt, bìa đã phun màu nền Khi chơi, trẻ đếngóc đã chọn nhưng còn lúng túng chưa biết làm gì với những nguyên vật liệu cô đãchuẩn bị sẵn Tôi đến và hỏi trẻ: Những cánh hoa hồng này con thấy giống cánhcon côn trùng nào mà cháu từng thấy Nếu lấy cánh hoa làm cánh (bướm, chuồnchuồn ) thì cháu sẽ chọn gì để làm mình? Cháu sẽ ghép và dán ở đâu? (trên giấy)

Cô nghĩ chắc chắn những con côn trùng cháu làm sẽ rất đẹp, rất ngộ nghĩnh và dễthương

Trong giờ chơi, tôi luôn giáo dục trẻ chơi cùng bạn, không giành đồ chơi củabạn, cất dọn đồ chơi gọn gàng vào chỗ cũ sau khi chơi xong

- Muốn quản lý trẻ tốt, tôi đã làm kí hiệu ở các góc hoạt động để theo dõi trẻnhằm giúp trẻ chơi ở tất cả các góc trong năm học Kí hiệu của trẻ ở các góc trùngvới các ký hiệu của trẻ ở đồ dùng cá nhân trẻ