Những thập kỷ cuối thế kỷ 20 và những năm đầu của thế kỷ 21, tình hình tôn giáo trên thế giới và trong nước có nhiều diễn biễn phức tạp, đã và đang đặt ra vấn đề cần được lý giải trên cơ sở khoa học. Hiện nay, tôn giáo đang trở thành một trong những vấn đề thu hút sự quan tâm chú ý của các nhà khoa học cũng như những nhà hoạt động thực tiễn. Hội nghị lần thứ VII, Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam khoá IX, đã ra Nghị quyết về công tác tôn giáo nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp khối đại đoàn kết dân tộc, góp phần xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc, vì mục tiêu: “Dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”. Trong giai đoạn mới của cuộc công nghiệp xã hội chủ nghĩa, Nghị quyết Đảng cộng sản Việt Nam khẳng định: “Tín ngưỡng là nhu cầu của một bộ phận nhân dân đang và sẽ tồn tại trong quá trình xây dựng Chủ nghĩa xã hội ở nước đó”. Cùng với 5 tôn giáo lớn ở nước ta, Phật giáo Hoà Hảo là một tôn giáo có vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của tín đồ nhân dân ở khu vực miền Tây Nam Bộ. Qua quá trình tồn tại và phát triển, vấn đề Đạo Đời của Phật giáo Hoà Hảo có nhiều vấn đề phức tạp về an ninh và xã hội. Do vậy, trong quá trình đổi mới, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, giải pháp nhằm phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội ở vùng Tôn giáo nói chung và Phật giáo Hoà Hảo nói riêng, làm cho đời sống tinh thần ở vùng ngày một nâng cao, an ninh – xã hội ngày càng ổn định và phát triển. Khi mới ra đời, Phật giáo Hoà Hảo không chỉ được coi là một hiện tượng Tôn giáo nhằm thoả mãn nhu cầu tín ngưỡng của tín đồ mà còn được nhìn nhân như một phong trào yêu nước. Song quá trình tồn tại và phát triển, trong mối quan hệ với các thế lực đế quốc (Pháp, Nhật, Mỹ…) và chính quyền tay sai, vấn đề Đạo Đời của Phật giáo Hoà Hảo trở nên phức tạp, tính dân tộc của một phong trào yêu nước được thay thế bởi những tham vọng chính trị của những cá nhân hay các tổ chức phản động trong Phật giáo Hoà Hảo. Sau ngày miền Nam giải phóng, thống nhất đất nước, giáo hội Phật giáo Hoà Hảo cũng như các tổ chức chính trị, quân sự của nó không còn hoạt động nhưng tín ngưỡng của giáo lý Hoà Hảo là “học Phật, tu Nhân”, một số phần tử phản cách mạng là tín đồ Hoà Hảo trong thời gian qua đã tích cực chống phá cách mạng Việt Nam trong công cuộc xây dựng đất nước trên nhiều lĩnh vực và nhiều hình thức khác nhau. Chúng lợi dụng chính sách đổi mới, mở cửa,hoà cùng âm mưu hoạt động “Diễn biễn hoà bình” của các thế lực thù địch, đặc biệt là sự hà hơi tiếp sức của một số đối tượng Hoà Hảo lưu vong ở nước ngoài. Vì là Tôn giáo nội sinh, ra đời muộn hơn so với các Tôn giáo khác, tín đồ tuy đông nhưng chủ yếu tập trung ở các tỉnh miền Tây Nam Bộ; Bên cạnh những ảnh hưởng tích cực, rất rõ nét của Phật giáo Hoà Hảo như: giáo lý khuyên dạy người ta: “làm lành, làm dữ”, duy trì những giá trị truyền thống và phong tục tập quán tốt đẹp của dân tộc, đề cao lòng tự tôn, tự hào dân tộc… Phật giáo Hoà Hảo còn có những hạn chế như: một số nội dung của giáo lý ảnh hưởng không tốt tâmlý của tín đồ, hình thành nên các dư luận, tin đồn thất thiệt về các hiện tượng như lũ lụt, hạn hán… hoặc các biến cố thất thường trong xã hội đồng thời đã gây nên sự đánh giá khác nhau về Phật giáo Hoà Hảo, đó là tình hình “Chính trị hoá” cao độ. Song, đứng trên quan điểm khách quan để xem xét, thì cũng như một số tôn giáo khác ra đời và phát triển trong một thời kì có nhiều biến đổi quan trọng của lịch sử dân tộc, Phật giáo Hoà Hảo không tránh khỏi việc bị các thế lực thù địch lôi kéo và lợi dụng, Nhưng sự lợi dụng đó có lúc khá trầm trọng và không chỉ gây thiệt hại cho cách mạng trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ vừa qua, mà còn gây ra tình trạng chia rẽ không bình thường trong nội bộ Phật giáo Hoà Hảo. Để nhận thức đầy đủ về thực trạng và bản chất của Phật giáo Hoà Hảo; góp phần thực hiện tốt hơn trong công tác đảm bảo an ninh trật tự trên lĩnh vực và địa bàn có tín đồ Phật giáo Hoà Hảo; đồng thời để xử lý tốt mối quan hệ tôn trọng giữa quyền tự do tín ngưỡng với đấu tranh chống âm mưu lợi dụng Tôn giáo Phật giáo Hoà Hảo. Với lý do đó, em muốn vận dụng sự hiểu biết của mình để trình bày đề tài: “Một số vấn đề về Phật giáo Hoà Hảo vè sự ảnh hưởng của Phật giáo Hoà Hảo đến hoạt động an ninh, trât tự ở miền Tây Nam Bộ trong giai đoạn từ năm 1975 đến nay”.
Trang 1Phần mở đầu
1 Lý do chọn đề tài
Những thập kỷ cuối thế kỷ 20 và những năm đầu của thế kỷ 21, tìnhhình tôn giáo trên thế giới và trong nớc có nhiều diễn biễn phức tạp, đã và
đang đặt ra vấn đề cần đợc lý giải trên cơ sở khoa học Hiện nay, tôn giáo
đang trở thành một trong những vấn đề thu hút sự quan tâm chú ý của các nhàkhoa học cũng nh những nhà hoạt động thực tiễn
Hội nghị lần thứ VII, Ban chấp hành Trung ơng Đảng cộng sản ViệtNam khoá IX, đã ra Nghị quyết về công tác tôn giáo nhằm phát huy sức mạnhtổng hợp khối đại đoàn kết dân tộc, góp phần xây dựng và bảo vệ vững chắc
Tổ quốc, vì mục tiêu: “Dân giàu nớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, vănminh”
Trong giai đoạn mới của cuộc công nghiệp xã hội chủ nghĩa, Nghịquyết Đảng cộng sản Việt Nam khẳng định: “Tín ngỡng là nhu cầu của một
bộ phận nhân dân đang và sẽ tồn tại trong quá trình xây dựng Chủ nghĩa xãhội ở nớc đó”
Cùng với 5 tôn giáo lớn ở nớc ta, Phật giáo Hoà Hảo là một tôn giáo cóvai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của tín đồ nhân dân ở khu vựcmiền Tây Nam Bộ Qua quá trình tồn tại và phát triển, vấn đề Đạo - Đời củaPhật giáo Hoà Hảo có nhiều vấn đề phức tạp về an ninh và xã hội Do vậy,trong quá trình đổi mới, Đảng và Nhà nớc ta đã có nhiều chủ trơng, giải phápnhằm phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội ở vùng Tôn giáo nói chung và Phậtgiáo Hoà Hảo nói riêng, làm cho đời sống tinh thần ở vùng ngày một nângcao, an ninh – xã hội ngày càng ổn định và phát triển
Khi mới ra đời, Phật giáo Hoà Hảo không chỉ đợc coi là một hiện tợngTôn giáo nhằm thoả mãn nhu cầu tín ngỡng của tín đồ mà còn đợc nhìn nhân
nh một phong trào yêu nớc Song quá trình tồn tại và phát triển, trong mốiquan hệ với các thế lực đế quốc (Pháp, Nhật, Mỹ…) và chính quyền tay sai,) và chính quyền tay sai,vấn đề Đạo - Đời của Phật giáo Hoà Hảo trở nên phức tạp, tính dân tộc củamột phong trào yêu nớc đợc thay thế bởi những tham vọng chính trị của nhữngcá nhân hay các tổ chức phản động trong Phật giáo Hoà Hảo
Sau ngày miền Nam giải phóng, thống nhất đất nớc, giáo hội Phật giáoHoà Hảo cũng nh các tổ chức chính trị, quân sự của nó không còn hoạt độngnhng tín ngỡng của giáo lý Hoà Hảo là “học Phật, tu Nhân”, một số phần tửphản cách mạng là tín đồ Hoà Hảo trong thời gian qua đã tích cực chống phácách mạng Việt Nam trong công cuộc xây dựng đất nớc trên nhiều lĩnh vực vànhiều hình thức khác nhau Chúng lợi dụng chính sách đổi mới, mở cửa,hoàcùng âm mu hoạt động “Diễn biễn hoà bình” của các thế lực thù địch, đặc biệt
là sự hà hơi tiếp sức của một số đối tợng Hoà Hảo lu vong ở nớc ngoài
Vì là Tôn giáo nội sinh, ra đời muộn hơn so với các Tôn giáo khác, tín
đồ tuy đông nhng chủ yếu tập trung ở các tỉnh miền Tây Nam Bộ; Bên cạnhnhững ảnh hởng tích cực, rất rõ nét của Phật giáo Hoà Hảo nh: giáo lý khuyên
Trang 2dạy ngời ta: “làm lành, làm dữ”, duy trì những giá trị truyền thống và phongtục tập quán tốt đẹp của dân tộc, đề cao lòng tự tôn, tự hào dân tộc…) và chính quyền tay sai, Phậtgiáo Hoà Hảo còn có những hạn chế nh: một số nội dung của giáo lý ảnh hởngkhông tốt tâmlý của tín đồ, hình thành nên các d luận, tin đồn thất thiệt về cáchiện tợng nh lũ lụt, hạn hán…) và chính quyền tay sai, hoặc các biến cố thất thờng trong xã hội đồngthời đã gây nên sự đánh giá khác nhau về Phật giáo Hoà Hảo, đó là tình hình
“Chính trị hoá” cao độ Song, đứng trên quan điểm khách quan để xem xét, thìcũng nh một số tôn giáo khác ra đời và phát triển trong một thời kì có nhiềubiến đổi quan trọng của lịch sử dân tộc, Phật giáo Hoà Hảo không tránh khỏiviệc bị các thế lực thù địch lôi kéo và lợi dụng, Nhng sự lợi dụng đó có lúckhá trầm trọng và không chỉ gây thiệt hại cho cách mạng trong hai cuộckháng chiến chống Pháp và Mỹ vừa qua, mà còn gây ra tình trạng chia rẽkhông bình thờng trong nội bộ Phật giáo Hoà Hảo
Để nhận thức đầy đủ về thực trạng và bản chất của Phật giáo Hoà Hảo;góp phần thực hiện tốt hơn trong công tác đảm bảo an ninh trật tự trên lĩnhvực và địa bàn có tín đồ - Phật giáo Hoà Hảo; đồng thời để xử lý tốt mối quan
hệ tôn trọng giữa quyền tự do tín ngỡng với đấu tranh chống âm mu lợi dụngTôn giáo - Phật giáo Hoà Hảo Với lý do đó, em muốn vận dụng sự hiểu biếtcủa mình để trình bày đề tài: “Một số vấn đề về Phật giáo Hoà Hảo vè sự ảnhhởng của Phật giáo Hoà Hảo đến hoạt động an ninh, trât tự ở miền Tây Nam
Bộ trong giai đoạn từ năm 1975 đến nay”
2 Tình hình nghiên cứu đề tài.
Từ khi ra đời (1939) đến nay, Phật giáo Hoà Hảo vốn là một trongnhững vấn đề đợc cả xã hội quan tâm Vì vậy, trong giai đoạn từ 1975 đếnnay, trên cơ sở chức năng và nhiệm vụ của các cơ quan đơn vị ở địa phơng có
đồng bào theo đạo đã có sự nghiên cứu tìm hiểu về Phật giáo Hoà Hảo Tuynhiên, vì là Tôn giáo nội sinh, lại ra đời muộn hơn so với các tôn giáo khác,tín đồ tơng đối đông tập trung nhiều ở một số tỉnh miền Tây Nam Bộ nh: AnGiang, Đồng Tháp, Thành phố Cần Thơ, Vĩnh Long…) và chính quyền tay sai, không ảnh hởng và lanrộng đến các vùng khác điển hình nh là miền Bắc Do vậy, các vấn đề nghiêncứu về Phật giáo Hoà Hảo thờng là những vấn đề cụ thể, vụ việc và khai thác ởnhiều góc độ khác nhau Có thể nói, cho đến nay cha có công trình nào nghiêncứu một cách toàn diện về Phật giáo Hoà Hảo
3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu.
- Với lý do chọn đề tài ở trên, do vậy đề tài nghiên cứu đợc xác định bởihai mục tiêu chủ yếu sau:
+ Trên cơ sở lý luận chung về Tôn giáo, nguồn gốc và sự ra đời củaPhật giáo Hoà Hảo, vấn đề cơ bản về giáo lý, luật lệ lễ nghi; Lịch sử tồn tại vàphát triển của Phật giáo Hoà Hảo và từ thực trạng về tình hình hoạt động ảnhhởng đến an ninh trật tự của các đối tợng của Phật giáo Hoà Hảo…) và chính quyền tay sai, góp phầnnâng cao nhận thức và hiểu đúng về Phật giáo Hoà Hảo ở phạm vi rộng,
đặcbiệt là các vùng có tín đồ theo đạo
Trang 3+ Từ đó, đa ra kiến nghị đề xuất một số chính sách, đặc biệt là giải phápthực hiện để xử lý tốt mối quan hệ giữa tôn trọng quyền tự do tín ngỡng với
đấu tranh chống các phần tử lợi dụng tôn giáo để thực hiện “Diễn biến hoàbinhg” chống phá Đảng và Nhà nớc Việt Nam Đảm bảo an ninh trật tự ở địabàn có tín đồ Phật giáo Hoà Hảo
- Để đạt đợc mục tiêu đề ra ở trêm, nhiệm vụ của đề tài nh sau:
+ Khái lợc lý luận chung về Tôn giáo, khái quát về nội dung cơ bản củaPhật giáo Hoà Hảo
+ Tập trung làm rõ tình hình hoạt động có ảnh hởng đến an ninh trật tựcủa các đối tợng trong Phật giáo Hoà Hảo và công tác đấu tranh của ta từ năm
- Về phạm vi: Mặc dù có nhiều vấn đề liên quan đến đạo Hoà Hảo đã,
đang và sẽ đợc nghiên cứu, và ở đây đề tài cần tập chung vào những vấn đềliên quan đến Phật giáo Hoà Hảo từ phơng diện các phần tử phản động lợidụng Phật giáo Hoà Hảo làm ảnh hởng đến an ninh trật tự ở miền Tây Nam Bộtrong giai đoạn từ năm 1975 đến nay
- Về phơng pháp nghiên cứu:
Trên cơ sở nền tảng phơng pháp luận Mác xít, đề tài đã sử dụng một sốphơng pháp cơ bản nh: thống kê, phân tích tổng hợp…) và chính quyền tay sai, để làm rõ hơn và mô tảmột cách chân thực về Phật giáo Hoà Hảo
5 Kết cấu của đề tài:
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, mục lục và tài liệu tham khảo, tiểuluận gồm 3 chơng 9 tiết: Ba chơng đó là:
- Chơng I: Lý luận chung về Tôn giáo
- Chơng II: Vài nét cơ bản về Phật giáo Hoà Hảo
- Chơng III: Tình hình hoạt động ảnh hởng đến an ninh trật tự của các
đối tợng trong Phật giáo Hoà Hảo và công tác đấu tranh của ta từ năm 1975
đến nay
Trang 4Phần Nội dung
Chơng I: Vài nét về Phật giáo Hoà Hảo
1 Nguồn gốc và sự ra đời của Phật giáo Hoà Hảo.
Ngay từ buổi đầu khai sáng nền đạo Phật giáo Hoà Hảo đã đợc ĐứcHuỳnh Giáo chủ tiếp thu kế thừa những nét đặc sắc trong các tín ngỡng Tôngiáo khác nhau, tạo lập nên một Tôn giáo dân tộc với giáo lý: “học Phật, tuNhân”
Phật giáo Hoà Hảo là một trong sáu tôn giáo lớn đang đợc tự do hành
đạo ở Việt Nam, là tôn giáo nội sinh lớn lên từ lòng dân tộc và luôn gắn liềnvới từng giai đoạn lịch sử dân tộc Trải qua 66 năm giáo lý Phật giáo Hoà Hảo
đã đang có mặt trong sinh hoạt xã hội Việt Nam và đợc nhận là tôn giáo cóquan hệ mật thiết cùng ngời dân vùng đồng bằng sông Cửu Long nói riêng vớicộng đồng ngời dân Việt Nam nói chung Do vậy trớc tiên ta tìm hiểu điềukiện cơ bản cho sự ra đời của Phật giáo Hoà Hảo
1.1 Điều kiện ra đời của Phật giáo Hoà Hảo.
Nh chúng ta biết Phật giáo Hoà Hảo ra đời năm 1939, gắn chặt chẽ vớivai trò sáng lập của ông Huỳnh Phú Sổ và phát triển chủ yếu ở miền Tây Nam
Bộ vậy chúng ta lý giải vì sao Phật giáo Hoà Hảo gắn liền với miền Tây NamBộ?
Đầu thế kỷ XVII khi những ngời Việt đầu tiên khai phá, thì vùng đất
đồng bằng sông Cửu Long còn hoang vu, đất đai tuy mầu mỡ, song rừng rậmbùn lầy, hổ, báo, rắn, trăn,lũ lụt, bệnh tật…) và chính quyền tay sai, luôn rình rập con ngời Khác với
đồng bằng Bắc Bộ, nơi có những con đê hàng trăm năm giữ cho ruộng làngkhông đổi, nơi những tổ chức những luật lệ đã hình thành từ bao đời gò épcon ngời, ở vùng đất này tất cả dờng nh bắt đầu
Những lớp ngời di dân đầu tiên ấy, thoạt tiên là những anh lính cùng vợcon họ Tiếp đó, là những kẻ tội đồ, những tù binh và những ngời nghèo khóhay những ngời bị o ép đến mức phải rời bỏ quuê hơng Trải qua công cuộckhẩn hoang mang tính chất tự nhiên với bao gian lao vất vả chống lại thiênnhiên, thú dữ, giữa những con ngời ấy và đời sống ấy đã hình thành một tínhcách Nam Bộ: giản dị đến mức đơn giản, thẳng thắn đến mức bốp chát, trọngnghĩa khí đến mức xả thân, ghét sự tính toán hơn thiệt, không a lý thuyếtsuông và trên hết là một tinh thần bất khuất trong yêu nớc vảtong đấu tranhchống cờng quyền Đối với ho giàu nghèo không quan trọng là sống có đạo lý,
mà đạo lý trớc hết là sống có nghĩa với cha mẹ, anh em, bạn bè và đất nớc
Trong số họ, dần dần hình thành những ngời u tú, họ nêu lên tấm gơng
có lối sống có tình nghĩa, có khả năng chiếu dân lập ấp, tổ chức khai khẩn đất
đai, có uy tín trong việc giải quyết tranh chấp, có thể trị bệnh cứu ngời bằngthuốc Nam hay bằng bùa chú Họ trở thành anh hai, tiền thân của nhiều ông
đạo sau này Luật lệ tổ chức nơi đất Bắc đợc thay thế bởi uy tín của những anh
Trang 5hai Tính chất anh hai là một điều đáng lu tâm khi lý giải những phong tràoquần chúng, kể cả những phong trào tôn giáo ở Nam Bộ.
Do vậy, không chỉ trống vắng về tổ chức, về luật lệ trên mảnh đất nàycòn trống vắng cả sự chăm sóc cho đời sống tâm linh Các nhu cầu này khôngthể không đáp ứng, thế là một số anh Hai, những lãnh tụ di dân, của dân di cphải kiêm nghiệm cả chức năng này Một trong số họ từng là nhà nho, thầylang, nhà s, thầy địa lý, thầy phù thuỷ…) và chính quyền tay sai, họ đợc gọi là ông đạo Có mẫu sốchung giữa các ông đều là những ngời chiêu dân lập ấp, là những ngời biết trịbệnh cứu ngời Tất cả các ông đều có cách sống làm cho mọi ngời xungquanh thấy cao siêu và tôn sùng…) và chính quyền tay sai, Một tay các ông đạo đó có ông Đoàn MinhHuyên – là một ông Đạo lớn hơn hết các ông Đạo – ngời đã gây nên cả mộtphong trào tôn giáo kéo dài, khi bùng lên , khi âm ỷ, mà đỉnh cao của nó làPhật giáo Hoà Hảo
Song nơi đất Mẹ sinh ra Phật giáo Hoà Hảo đó là làng Hoà Hảo, là mộtlàng thuộc quận Tân Châu, tỉnh Châu Đốc trớc đây Ngày nay thuộc địa giớihành chính xã Phú Mỹ và một phần xã Tân Hoà huyện Phú Tân, tỉnh AnGiang Ngoài những nét chung của một làng miền Tây Nam Bộ, làng Hoà hảocòn có một số đặc điểm địa lý đáng chú ý khác: là một làng có ba bề sông nớcgồm sông Tiền, sông Hậu, sông Vòm Nao (con sông nối liền Việt Nam –Campuchia (tính theo đờng chim bay không đầy 30 km)) Từ xa xa, nơi đâycùng với vùng Thất Sơn hợp thành “Châu Đốc Tân Cơng” đợc coi là nơi biên
xa sôi, hiểm trở của miền Tây Nam Bộ Làng Hoà hảo là làng mới hình thành
từ cuối thế kỷ 18 đầu thế kỷ 19 theo cách thức chung của triều Nguyễn là mởmang các vùng dân c nơi biên viễn và đợc ổn định vào thời kỳ Minh Mạng
* Về kinh tế: Vào đầu những năm 30, bắt nguồn từ chính sách “Đạikhai thác” của thựcdân Pháp sau chiến tranh thé giới lần thứ nhất Việt Nam b-
ớc vào cuộc khủng hoảng kinh tế nặng nề và kéo dài, vì là xứ nông nghiệp độccanh nhng giá lúa hạ rất thấp chỉ còn phần ba, phần t trong khi thuế vẫn giữunguyên Thợ, thầy thất nghiệp, nhân dân đói khổ cùng cực, cuộc sống tạm bợqua ngày Làng Hoà Hảo cùng không nằm ngoài số đó, song có lẽ là nơi “biếnviễn” xa sôi nên ở đây có bịảnh hởng nhng không đến mức nặng nề Nh nhiềuvùng khác của miền Tây Nam Bộ làng Hoà Hảo cũng là vùng thuần nông Tuynhiên, do đất thì chật mà con ngời thì đông, do vậy ở đây dần dần hình thànhnghề thủ công vàcác hoạt động dịch vụ, nghề rèn nổi tiếng khắp miền tâycũng đợc ra đời…) và chính quyền tay sai, Có thể nói rằng, chờ cơ cấu bàn nông, bàn công đợc bổsung banừg thơng nghiệp và dịch vụ với qui mô thi tứ mà dân làng Hoà hảo
có đời sống tơng đối ổn định và khá hơn các vùng khác, đồng thời có điềukiện giao lu văn hoá hơn các vùng khác, đồng thời có điều kiện giao lu vănhoá và chịu tác động ảnh hởng về xã hội những nơi khác nhiều hơn
* Về chính trị – xã hội:
Đạo Hoà Hảo ra đời trong bối cảnh chiến tranh thế giới lần thứ hai vừa
nổ ra Lúc này ở Việt Nam thì Pháp và Nhật đang tranh giành sự ảnh hởng,
Trang 6làm cho tình hình ở Việt Nam thuộc địa vốn đang căng thẳng lại càng căngthẳng thêm Đồng thời, Nhà nớc phong kiến Việt Nam và hệ t tởg phong kiến
đang đứng trớc bờ vực thẳm, thì Nhà nớc bảo hộ ở Việt Nam lại tăng cờng
“sống gấp” trớc cái chết gần kề Hệ t tởng t sản đã tỏ ra bất lực Một số tríthức yêu nớc vốn là học trò của Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh cũng thực sự
tỏ ra bế tắc về đờng lối Và thời kỳ này thực dân Pháp vào triều đình Huế tíchcực đàn áp nên các hoạt động bị hạn chế, phong trào tạm thời đi vào thoáitrào Do vậy, nhân dân lao động phải đi tìm cho mình một chỗ dựa tinh thần.Chính vì thế, dù ở miền Tây Nam Bộ xa sôi, nơi biên viễn – Huỳnh Phú Sổ
đứng rs khai đạo thì những ngời nông dân vốn thuần phác đã nhanh chóng tìm
đến và tự nguyện làm tín đồ
Bên cạnh đó, một vấn đề xã hội có liên quan đến sự ra đời của Phật giáoHoà Hảo là phong trào “Chấn hng Phật Giáo” mà theo lời của giáo s Trần vănGiàu rằng: Phật tử phê phán Phật Giáo suy đồi ở hai điểm chính là dốt và h.Trong những năm 30, phong trào này có ý nghĩa “cải tà” vừa là mở đờng cáchtân cho Phật giáo Chính những hoạt động đó của các “ông đạo” và quầnchúng xã hội và đồng thời cũng là điều kiện cho các phái Phật giáo biến dạng
ra đời Có thể nói rằng vào thời kì này vùng đất miền Tây Nam Bộ là nơi antoàn cao độ, cho lực lợng chống đối trong đó có cả chống đối về mặt văn hoá
mà không bị quần chúng cô lập Vì vậy, vùng Thất Sơn đã trở thành khu đấtThánh đào tạo những con ngời mộng làm cách mạng bằng cách tu luyện cácpháp đạo ý niệm Bứu sơn – Núi Báu là một nỗi ám ảnh không rời nhữngcon ngời ở nơi đó
Đặc điểm cơ bản nhất bao trùm nhất của địa d này là nơi có truyềnthống sản sinh ra các loại tín ngỡng tôn giáo bản địa, các dòng tiên tri trongthời kỳ từ thế kỷ XIX đến thế kỷ XX Khởi đầu của dòng tiên tri Nam Kỳ BửuSơn Kỳ hơng, đây là một loại tín ngỡng mà về sâu đợc nhiều học giả xác nhận
là “cha đẻ” của dạng Hoà Hảo Giáo chủ của Bửu Sơn Kỳ Hơng là ĐoànMInh Huyên (1807 – 1856) tại làng Tòng Sơn, tổng An Tịnh, huyện Vĩnh
An, phủ Định Viễn, trấn Vĩnh Thạnh (Sađec) nay thuộc tỉnh An Giang
Ông đi từng vùng này đến vùng khác trị bệnh, ngời dân tìm đến ông trịbệnh rất đông Vừa trị bệnh vừa nói những lời nói khó hiểu có tính chất sấmtruyền, vừa giảng đạo thuyết pháp, quy y cho mọi ngời Mùa thu năm 1849tín đồ theo ông rất đông, mỗi ngời đợc cấp một mảnh giấy chứng nhận trên
đó đóng triện 4 chữ Bửu Sơn Kỳ Hơng Có thể xem năm 1849 là năm ra đờicủa tông phái này Và ông Đoàn Minh Huyên đợc tôn sùng nh Phật sống Sựtập hợp quần chúng quanh ông đã gây nếnự longại cho chính quyền địa phơnglúc bấy giờ Do vậy, ông bị chính quyền buộc phải đến tu ở chùa Tây An (AnGiang) ở đây ông tiếp tục truyền giảng, tín đồ tham gia ngày càng đông, họtôn xng ông là Phật Thầy Tây An Lúc ông mất (12/8 Bính thìn 1856) qua 7năm hành đạo, ông đã tạo lập một cơ sở xã hội vững chắc và rộng lớn ở miềnTây ở đây có thể cho rằng: Chính công cuộc truyền đạo của ông do gắn liền
Trang 7với công cuộc chiêu dân lập ấp, với việc tổ chức cho công cuộc khai phá đất
đai, là một nguyên nhâ quan trọng nhất khiến cho Bửu Sơn Kỳ Hơng dù có lúcthăng trầm song vẫn tồn tại dai dẳng Tín đồ của ông không tin là ông chết, họyin rằng ông bất tử , ông hcỉ đi tới miền cực lạc rồi sẽ có ngày ông trở về Vìkhi còn sống ông thờng nói những câu mơ hồ về ngày ông sẽ trở lại:
Chừng nào gốc mục lên chồi
Ta vng rắc lệnh tái hồi trần gian
Điểm cần chú ý trong sự khác nhau giữa Bửu Sơn Kỳ Hơng với Phậtgiáo truyền thống là việc ông Huyên thể hiện t tởng dân tộc trong giáo lý của
đạo mình: “loài cầm thú còn biết tổ huống chi ngời nỡ bỏ từ ân” (giác mê củaPhật Thầy) Nguyên Thuỷ “từ ân” của ông Huyên là: Ân trời Phật, ân Quân v -
ơng, ân cha mẹ, ân s phụ; (chứ không hẳn “từ ân” đợc hiểu sau này của Phậtgiáo Hoà Hảo: ân tổ tiên, ân đất nớc, ân tam bảo, âm đồng bào) Từ đó khi xâydựng giáo lý học phật, tu nhân (học phật là noi gơng Đức Phật tổ cùng các chphật màtu hành) Điều cốt lõi là làm lành tránh dữ mà không cần khổ hạn haythoát tục Phơng pháp tu hành chủ yếu là tĩnh tâm, tích cực làm công việccông đức để đền đáp từ ân Nghi lễ cũng rất đơn giản, thay cho việc tụng kinhniệm phật, ông Huyên cho thờ tấm trần điếu (màu đỏ điếu, trong khi đó tínngỡng truyền thống cũng nh của phật giáo đại thừa dùng màu đỏ tơi tợng trngcho thần linh) Sau này khi Huỳnh Phú Sổ xuất hiện đã thay màu đỏ điếu bằngmàu đỏ già, màu giá trên tấm trần già
* Về đặc điểm địa lý: Có nhiều công trình nghiên cứu về sử học, dântộc học, xã hội học đã xác định rằng: Xã hội nông dân miền Tây về lịch sử làmột xã hội mới đợc định hình, ngời dân ở đây chủ yếu là từ các xứ sở xa đến,
họ từ miền Trung và miền Đông Nam Bộ di c đến từ cuối thế kỷ XVIII Họlànhững ngời nông dân chất phác giản dị trong điều kiện ít va chạm về mặt xãhội nên họ có đức tín dễ tin và khi đã tin thì rất chung thuỷ với niềm tin củamình Có thể nói, đây là điểm gặp nhau giữa đặc điểm tâm lý của những ngời
“tân” tín đồ với giáo lý đơn giản dân dã của đạo Hoà hảo và phát triển trongcộng đồng ngời dân Nam Bộ
Trong luận án Phó tiến sĩ khoa học lịch sử: “Đời sống xã hội và tâm lýnông dân ở làng Hoà Hảo tỉnh An Giang trớc và sau năm 1975 Mã số 50310thành phố Hồ Chí Minh của PTS Phạm Bích Hợp” Nhng bù lại chính chiềusâu tâm lý với việc vận dụng dị hoá các giáo lý đơn giản hoá các biểu t ợng vàngôn ngữ tôn giáo, bám sát vào truyền thống bản địa…) và chính quyền tay sai, đã làm cho đạo HoàHảo đợc hởng ứng rộng rãi và có tổ chức lâu bền trong đời sống tinh thần củangời nông dân Nam Bộ
Đặc điểm tình hình của ngời dân Nam Bộ, họ dễ hoà đồng, dễ dungnạp, đặc biệt là ở những nơi vùng “biên viễn” xa sôi, vùng xa văn hoá Triều
đình Một mặt phái chịu thiệt thòi là xa ánh sáng văn hoá, mặt khác họ lạíitchịu ảnh hởng hệ thống t tởng, đạo đức của phong kiến cung đình Chính vìvậy, họ dễ dàng tiếo nhận hệ t tởng của các ông đạo, không cần có sự lựa
Trang 8chọn Và tất nhiên các yếu tố trên cũng chỉ là điều kiện vì sự ra đời của tôngiáo không xảy ra nêu nh không có ngời khởi xớng vậy chúng ta cùng timdhiểu sơ lợc về ngời khởi đầu của đạo Hoà hảo.
1.2 Vài nét về giáo chủ Huỳnh Phú Sổ
Huỳnh Phú Sổ sinh ngày 15/01/1920 (21/11 Kỷ Mùi) tại làng Hoà Hảoquần tân Châu, tỉnh Châu Đốc (nay thuộc tỉnh An Giang) Cha ông là Hơng cảHuỳnh Công Bộ, mẹ là bà Lê Thị Nhậm
Huỳnh Phú Sổ là con thứ ba và là trởng Nam, vì thế ông còn có cái tênkhác nh T Sển, Thầy T Hoà hảo…) và chính quyền tay sai, Năm ông đợc sinh ra, lag khi những ngờiyếu nớc Việt Nam đang tìm con đờng đấu tranh cho độc lập dân tộc Các tôngiáo cổ truyền đang gặp khó khăn, phải trải qua cuộc chuyển mình lớn Đờisống nhân dân lao động cực kỳ khốn khổ sau cuộc đại chiến thế gới lần thứnhất
Thuở thiếu thời T hay ốm đau, yếu ớt, nên mặc dầu thông minh nhanhnhẹn, mặt mũi khôi ngô, học hành khá nhng khi đỗ sơ học yếu lợc, cậu đành
bỏ học Điều kiện gia đình khá giả nên cha cậu T mọi cách để chạychữa đacậu lên núi Tà Lơn ở biên giơí Camphuchí, và nên Thất Sơn chữa bệnh, vấn đềnày đợc tác giả Tọ Cồn Đại Trờng trong tác phẩm “Thần, ngời và đất Việt” đãviết: “Sống trên vùng đầy không khí huyền hoặc Kỳ bí của các ông đạo ta, đạoMiên, của bùa chú, ngồng ngãi…) và chính quyền tay sai, thì cậu T đợc ông Bà Hơng Cả dắt lên ThấtSơn cho ông thầy Xom (đạo xom) núi Trà S chữa bệnh hay nhờ cậy một ôngthấy Pháo cố ngồng ngãi Thổ xiêm từng lên núi Tà Sơn (dãy Bokor) cũng là
điều kiện tự nhiên”
Sự vhuyển biến lớn diễn ra trong tâm hồn của cậu, nhng do tính trầmlặng do vậy ngời thân không nhận thấy gì Những điều kiện cho sự hình thànhmột ông đạo mới dần dần hội tụ ở chàng trai 21 tuổi này là: Nhờ thuộc lòngnhiều thơ giảng của các lãnh tụ Bửu Sơn Kỳ Hơng, cậu có thể nói thànhthơ,khẩu khí có gì đấy tơng tự nội dung cũng gần vậy, cũng giáo huấn ngời ta
tu nhân học Phật, cũng Từ Ân Hiếu Nghĩa và cùng tiên tri khó hiểu Bên cạnh
đó ông cũng đợc phác bài thuốc Nam để chữa bệnh
Ngày 18/5 năm Ky mão 1939 ông Huỳnh Phú Sổ làm lễ thụ ký, xin đầulàm con Phật Và ngày nay về sau đợc xem nh là ngày sáng lập ra đạo HoàHảo
Sau khi làm lễ, xin đầu làm con của Phật, ngời dân kéo nhau tới chiêmngỡng, nghe giảng, để chữa bệnh ngày càng đông, ảnh hởng của ông kochỉtrong tỉnh mà còn lan rộng ra nhiều tỉnh khác khiến nhà cầm quyền Pháp longại Lúc bấy giờ tín đồ của ông ngày càng tăng lên họ tôn xùng ông nh Phậtsống và lấy tên ông làm teen môn phái mới: Phật giáo Hoà Hảo
Ngày 12/04/1940 thực dân Pháp cho mời Huỳnh Phú Sổ lên Châu Đốcrồi sau đó chuyển ông về Sađic và giao cho mật thám theo dõi Thời kỳ này
ông đã viét 4 cuốn sấm thi với 2546 câu thơ sấm
Trang 9THáng 10/1942 hiến binh Nhật thấy có lợi trong việc giành giật ôngHuỳnh Phú Sổ với Pháp Cậu T cũng nhận thấy thế của phát xít Nhật ở ĐôngDơng và ở Việt Nam, đồng thời Nhật cũng đã giúp ông điều kiện thuận lợitrong hoạt động tôn giáo và hoạt động chính trị Lập ra đảng chính trị “Việtnam phục quốc đồng minh hội” với chủ trơng bài pháp chống Việt Minh Lúcnày ông chịu sự ảnh hởng rất lớn từ Nhật.
Năm 1945 Huỳnh Phú Sổ liên tục lập ra 3 tổ chức chính trị đó là: “Việtnam độc lập vận động hội”, “Việt Nam phật giáo liên hiệp hội”, “mặt trậnquốc gia thống nhất” và 2 lần tổ chức cớp chính quyền nhng đều thất bại
Khi Pháp xâm lợc Việt Nam lần thứ 2 Huỳnh Phú Sổ tìm cách dựa vàoPháp để củng cố lực lợng chống Việt Minh, thực hiện tham vọng “Vơng quốcHoà Hảo” Thành lập “Mặt trận quốc gia liên hiệp” gồm các đảng phái và tôngiáo Sau khi bị tớng Nguyễn Bình giải tán, ông đã nhận lời tham gia Uyeban hành chính kháng chiến Nam Bộ với chức vụ là Uỷ viên đặc biệt
Sau đó, ông Sổ lập ra mặt trận Quốc gia Dân chủ, tháng 9 năm 1946
ông lạicùng Nguyễn Bảo Toàn, Trần Văn Sâm, Trần Văn An lập ra đảng ViệtNam dân chủ xã hội do ông làm thủ lĩnh Thực chất đây là đảng của Phật giáoHoà Hảo, tiếp đó tháng 2 năm 1947 lực lợng vũ trang Hoà Hảo đã bắt 400Việt Minh vàgia, tại Giồng Bánh Lái Ngày 16/04/1947 theo chơng trình đã
định, uỷ ban hoà giải đã họp tai trụ sở uỷ ban Long Xuyên ở Đốc Vàng Vì sựbiến cố ngày 15/4/1947 nên sau cuộc họp, ban hoà giải định tới nơi sảy ra đểgiải quyết thì 21h cùng ngày Huỳnh Phú Sổ đã dùng thuyền tón ra vàm ĐốcVàng, gặp bộ đội ta đang canh sát chặn lại, lực lợng bảo vệ ông sổ và bộ đội
ta bắn nhau; sau đó ông đợc bộ đội ta hộ tống giải về Phong Phú, do Bửu Vinhchỉ huy Sau đó, Huỳnh Phú Sổ mất tích…) và chính quyền tay sai, và Lơng Trọng Tờng khai rằng ông
Sổ chết tối 16/4/1947
Kể từ đó đến nay, tín đò Hoà Hảo vẫn cho rằng cộng sản đã giết thầy.Song họ lại tin rằng: thầy chỉ tạm vắng mặt vãe có ngày thầy sẽ trở về
1.3 Đạo Hoà Hảo ra đời nh thế nào?
Trong thời hạn của tiểu luận, do vậy việc tiếp cận Hoà hảo với t cách làmột tôn giáo theo 3 đặc trng sau:
Một là: Thông qua tác giả là Huỳnh Phú Sổ, đạo Hoà Hảo đã có một hệthống giáo lý riêng, tức là những quan niệm riêng về tự nhiên, xã hội…) và chính quyền tay sai, Dùrằng trong đó có trộn lẫn, pha tạp của t tởng Phật, lão, Nho, cho rằng có sự kếthừa t tởng cốt lõi của Bửu Sơn Kỳ Hơng, nhng giáo lý Hoà Hảo vẫn lảiêng,không thể trùng khít với một đạonào và nó đợc bắt đầu hình thnàh từ năm
1939 và đi vào ổn định vào năm 1945
Hai là: Về mặt xã hội, hệ thống giáo lý đó đợc một cộng đồng nhất địnhchấp nhận, trong một thời gian ngắn đã có một lợng tín đò đông đảo tin theo,
và đức tin đó bền vững cho đến tận ngày nay Trong hoạt động tôn giáo, cộng
đồng tín đồ đó đã từng có một tổ chức hành chính đạo này thành giáo hội
Trang 10Song theo giáo lý nguyên thuỷ, đây là một tôn giáo không có giáo hội, sự liênkết cộng đồng chỉ là sự liên kết bằng đức tin.
ở đây có một vấn đề thực tế đặt ra, đó là việc Lê Quang Liêm nguyênhội trởng của hệ phái Phật giáo Hoà Hảo đã nhiều năm nay liên tiếp gởi đơn
th lên các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nớc ta đòi” “tái phục hoạt độnggiáo hội Phật giáo Hoà Hảo” Lý do mà ông Liêm đa ra là: Tổ chức giáo hộivốn đợc đề cập trong sấm giảng vàđó có tiền lệ từ thời Huỳnh Phú Sổ giáochủ Song, bàng những chứng cớ do t liệu của chính giáo hội để lại, đề tài vớigiáo lý, vừa gây nhiêũ nhỡng về mặt xã hội, vừa để lại tiếng xấu cho nền đạocủa Phật giáo Hoà Hảo mà thôi
Ba là: Cộng đồng tín đồ Hoà Hảo cùng chung một nghi lễ, luật lệ thờcúng riêng họ, không trộn lẫn với bất kỳ tôn giá nào khác Nghi lễ đợc thựchành từ năm 1945 sau khi sáu quyển của Bộ: “sấm giảng thi văn toàn bộ ” ra
đời và duy trì ổn định đến nay
1.1.1 Thời kỳ 1975 đến 1985.
Hoạt động chủ yếu của chúng trong thời kỳ này là vũ trang manh động,trắng trợn lợi dụng những yếu điểm của ta nh chính quyền còn non trẻ, thiếucán bộ, cơ sở quần chúng cha vững chắc…) và chính quyền tay sai, mục tiêu của chúng ta muốn nhanhchóng khôi phục lại những gì đã mất
+ Giai đoạn 1975 – 1080: ở An Giang, trong vòng 5 năm chúng đãthành lập 175 tổ chức, toán, cụm và trang đã gây ra hàng trăm vụ xâm hại Anninh quốc gia, mỗi toán có số lợng từ 60 – 100 tên, trang bị cả súng trungliên và cối 60 ly…) và chính quyền tay sai, Mặt khác, chúng còn tích cực nhen nhóm các tổ chứcchính trị phản động Sau khi bị ta đấu tranh depk bỏ, đầu những năm 80 chúng
đã chuyển sang hớng hoạt động banừg hình thức bí mật, tăng cờng các biệnpháp lôi kéo tín đồ, chuẩn bị lực lợng chờ thời cơ để nổi dậy chống phá
Theo báo cáo tổng kết công tác chuyên đề về Phật giáo Hoà Hảo năm
1996 của công an các tỉnh nh An Giang, Cần thơ, Thành phố Hồ Chí Minh vàcục A38 cho biết: từ năm 1975 đến năm 1980 bọn phản động lợi dụng Phậtgiáo Hoà Hảo đã thành lập ở An Giang 175 tổ chức, toán, cụm, vũ trang; CầnThơ 51; Đồng Tháp 17; Vĩnh Long 12; Kiên Giang 5 số này đã gây hơn 300
vụ, việc xâm phạm an ninh trật tự, gây cho ta thiệt hạito lớn về ngời và của
Điển hình nh ở An Ging chúng ta đã phá hỏng một số cầu, 12 xe, làm 11 ngờichết và 56 ngời bị thơng
+ Giai đoạn 1981 – 1985: Bọn phản cách mạng trong Phật giáo HoàHảo đẩy mạnh hoạt động chiến tranh tâm lý, mê tín dị đoan để hù doạ khốngchế tín đồ về mặt t tởng nh: rải truyền đơn, tuyên truyền rỉ tai: “Minh vơngxuất hiện”, “Rắn nổi”, “sói lở”, “Sao chổi xuất hiện”, “ếch nói”, “Ma màu”,
“Cồn tiên nổi”…) và chính quyền tay sai, phục hồi các tập tục cũ nh búi tóc dài, mặc đồ đen, ăn chay
Trang 11trờng, lôi kéo giành giật tín đồ, quần chúng không để họ ngẻ về phía cáchmạng Lúc này xu hớng lập lại các tổ chức hệ thống giáo hội, Đảng dân xã vàBảo an Phật giáo Hoà Hảo luôn gắn liền với việc tuyên truyền giáo lý, vận
động quần chúng giữ đạo, chờ thời cơ sẽ có ngày “đổi đời”, “Thầy về”, nhằmtìm cách cột chặt quần chúng tín đồ vào thần quyền, giáo lý, vào các tổ chứcmới phục hồi của chúng Đặcbiệt là chúng đa ngời vào các hoạt động trongcác tổ chức từ thiện nhân đạo của ta, các tổ chức Đảng, chính quyền và đoànthể quần chúng để phá hoại, làm lũng đoạn nội bộ, chia rẽ giữa Đảng, chínhquyền với các tín đồ Phật giáo Hoà Hảo
Vậy chúng ta có thể khẳng định rằng nếu nh ở giai đoạn 1975 – 1980,các thế lực phản động lợi dụng Phật giáo Hoà Hảo ráo riết đẩy mạnh các hoạt
động vũ trang, bạo loạn với hình thức công khai trắng trợn thì ở giai đoạn
1981 – 1985 chúng đã chuyển vào hoạt động bí mật và hoạt động của chúnggắn chặt với việc tranh giành, lôi kéo quần chúng tín đồ, chuẩn bị lực lợngchính trị chờ thời cơ chống phá cách mạng Việt Nam
1.1.2 Thời kỳ từ năm 1986 đến nay.
Các tín đồ Phật giáo Hoà Hảo – phần tử phản động đã lợi dụng nhữngdiễn biễn phức tạp của tình hình quốc tế và khu vực Lợi dụng đờng lối, chínhsách đổi mới việc đề cao và mở rộng nền dân chủ trong các lĩnh vực đời sốngkinh tế – xã hội, các thế lực phản động lợi dụng Phật giáo Hoà Hảo đãchuyển sang hoạt động phát triển tôn giáo, đòi vỉtí hợp pháp của các tổ chứcgiáohội, chuẩn bị lực lợng chờ thời cơ cụ thể là:
+ Đòi phục hồi hệ thống tổ chức ban trị sự, đẩy mạnh các hoạt độnghành hơng, tập trung đông ngời vào các dịp lễ nhằm biểu dơng lực lợng gâythanh thê Có lần chúng đã tổ chức thành đoàn đi Hà Nội khiếu kiện, yêu sách
đòi bỏ cơ sở vật chất hiện đang bị chính quyền quản lý
+ Tuyên truyền trong tín đồ mối hậnthù với cộng sản: “Giết thầy, phá
đạo”, dựng lên những câu chuyện hoang đờng mê tín dị đoan để tác động t ởng tín đồ, đẩy mạnh hoạt động từ thiện với mục tiêu là lôi kéo, giành giậtquần chúng tín đồ tạo hậu thuẫn về chính trị
t-+ Chuẩn bị lực lợng ngầm bằng việc tiếp tục hoạt động phục hồi các tổchức nh Đảng dân xã, Bảo an, Ban trị sự
Vậy ở thời kỳ này, mặc dù số lợng vụ việc xảy ra không nhiều so vớithời kỳ 1975 – 1985 nhng hoạt động của bọn phản động lợi dụng Phật giáoHoà Hảo trở nên tinh vi, xảo quyệt và nguy hiểm nhiều so với thời kỳ trớc,bằng việc lợi dụng diễn biến phức tạp của tình hình kinh tế thế giới và khu vựclợi dụng đổi mới và xu thế mở rộng dân chủ hoá trong nớc để đòi phục hồi hệthống tổ chức giáo hội, phát triển đạo, tạo chỗ dựa và làm hậu thuẫn cho bọnphản động, xây dựng lực lợng ngầm chờ thời cơ chiếm lại vị trí chính trị đãmất
1.2 Phật giáo Hoà Hảo ở nớc ngoài và hoạt động của các đối tợng lợi dụng Phật giáo Hoà Hảo lu vong.
Trang 12- Trớc tiên ta tìm hiểu một số đặc điểm của Phật giáo Hoà Hảo lu vong
ở nớc ngoài:
+ Các tổ chức Phật giáo Hoà Hảo luvong đợc hình thành trong một quátrình và bằng nhiều con đờng khác nhau Thời điểm mở đầu và nổi bật nhấtcủa quá trình là từ năm 1975 Với luận điệu sẽ có một cuộc “tắm máu” trả thùsau giải phóng và với việc thựchiện “kế hoạch hậu chiến”, đế quốc Mỹ và cácthế lực phản động lừa gạt, thúc ép ngời Việt Nam di tản ra nớc ngoài Tín đồ
và chức sắc phản động trong v cũng là một bộ phận trong số đó di tản ra nớcngoài Bên cạnh đó từ năm 1975 đến nay, bằng các con đờng nh xuất cảnh tráiphép, đi theo các chơng trình 40, ODP, AC cùng với việc phát triển tín đồ ở n-
ớc ngoài làm tăng số lợng tín đồ Phật giáo Hoà Hảo lu vong
Năm 1986, với công cuộc đổi mới toàn diện đất nớc, mở rộng dân chủ,thực hiện đờng lối đối ngoại mở rộng: “Đa phơng hoá, đa dạng hoá với tinhthần Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nớc trong cộng đồng thế giới”.Những hoạt động nổi bật trong thời kỳ này là đẩy mạnh hoạt động mở rộng,phát triển địa bàn, hình thành hệ thống tổ chức Phật giáo Hoà Hảo hải ngoạihòng xây dựng tổ chức có thực lực lớn mạnh, có vị trí và ảnh hởng trong phạm
vi quốc tế Hiện nay, theo các tài liệu đợc biết, cho đến nay Phật giáo HoàHảo lu vong có mặt ở một số nớc của 4 châu: Châu á, châu Âu, châu Mỹ,châu úc…) và chính quyền tay sai, trong đó có 3 trung tâm lớn là Mỹ, Pháp và Anh ở Mỹ trong 17tiểu ban có tới 32 ban trị sự; Canađa có 1; tại Châu Âu gồm Đức, Pháp và HàLan có 6 bảntị; tại 8 bang của australiba đều có ban trị sự, đồng thời ở thủ đôCarbera có văn phòng đại diện của 8 ban trị sự địa phơng Tại 6 trại tỵ nạn ng-
ời Việt Nam ở các nớc Philippin, Malaysia, Inđônêsya và Thái Lam đều cóban trị sự; ở Nhật có 1 ban trị sự Các ban trị sự ở các nớc nói trên thì 3 ban trị
sự ở Mỹ nh Washington do Lê Thái Hoà làm hội trởng có cơ quan ngôn luận
là tờ “Đuốc từ bi”; Ban trị sự ở Cabiformia do Nguyễn Hùng Quyền làm hộitrởng, có cơ quan ngôn luận là tờ “Dân Hoà” và Ban trị sự ở Texas do VũCông Minh làm hội trởng Đây là tổ chức có ảnh hởng và chi phối lớn đối vớiPhật giáo Hoà Hảo lu vong
- Về đờng lối hoạt động của hệ thống ban trị sự Phật giáo Hoà Hảo hảingoại hiện nay làtiếp tục củng cố kiện toàn các ban trị sự đã có và mở rộng
đến các vùng, các địa phơng ở nớc ngoài Thu hút các tín đồ Phật giáo HoàHảo lu vong vào các tổ chức của giáo hội hải ngoại Thông qua các tổ chứcquốc tế nh Liên Hiệp Quốc, Uỷ ban nhân quyền của Liên Hiệp Quốc, các tổchức phi chính phủ, tranh rhut sự ủng hộ của chính phủ Việt Nam cho Phậtgiáo Hoà Hảo trong nớc có giáo hội và phục hồi hoạt động nh thời điểm trớcnăm 1975
Song thực trạng của Phật giáo Hoà Hảo lu vong hiện nay có tổ chức
nh-ng khônh-ng có lực lợnh-ng và thực lực nh họ monh-ng muốn của họ Vì Ban trị sự lập
ra đều do mục đích cá nhân và phe nhóm, với sự đầu cơ chính trị và trục lợi
Trang 13kinh tế nên thờng xuyên mâu thuẫn dẫn đến đấu đá lẫn nhau và không thốngnhất.
- Hoạt động của bọn phản động lợi dụng Phật giáo Hoà Hảo lu vongchống phá cách mạng Việt Nam ở nớc ngoài trong những năm qua thể hiệnchủ yếu qua những đặc trng cơ bản:
+ Tập hợp thu hút những phần tử phản động di tản ra nớc ngoài để hìnhthành, củng cố tổ chức Phật giáo nh trớc năm 1975, thành lập các tổ chức mớinhằm giữ vững đội ngũ, bảo toàn lực lợng ở trong nớc Các tổ chức đó là đảngDân xã do Lê Phớc Sang cầm đầu lu vong ở Mỹ “Hội đồng bảo Pháp”, donhóm cựu sỹ quan Bảo an nắm giữ: “Hội đồng chiến sĩ Hoà Hảo dân xã”, tổchức “Huỳnh Phú Sổ huynh đệ thế giới” ở Mỹ
+ Liên minh, liên kết với các tổ chức tôn giáo, các tổ chức chính trịphản động Việt Nam lu vong, bị bọn đế quốc và bọn phản động quốc tế lợidụng hình thành các tổ chức chính trị tôn giáo để phối hợp hành động chốngphá Việt Nam
Với một số điển hình nh: “Hội đồng Việt Nam cho một Việt Nam tựdo” thành lập năm 1988 tại Mỹ do: Lê Phớc Sang (nguyên Viện trởng Đại họcPhật giáo Hoà Hảo) làm chủ tịch, có Ban Chấp hành gồm 41 tín đồ đại diện
Tổ chức này đã phối hợp với “Uỷ ban Hoa Kỳ cho một nớc Việt Nam tự do”
có sự tham gia của một số chính khách của chính phủ Hoa Kỳ và chế độ SàiGòn cũ, có văn phòng thờng trực đặt cạnh cơ quan Liên Hợp Quốc với đủ tcách là quan sát viêm “Uỷ ban chống đàn áp tôn giáo tại Việt Nam” thànhlập năm 1994 tại Anh gồm đại diện của các tôn giáo Việt Nam lu vong tạiAnh, trong đó có Phật giáo Hoà Hảo và “Ban bảo trợ thơng phế Việt Namcộng hoà, cô nhi quả phụ và Phật giáo Hoà Hảo” do Lơng Thị Nga (con gái L-
ơng Trọng Tờng) và Lê Thái Hoà (Hội trởng Hội Phật giáo Hoà Hảo tại HoaKỳ) cầm đầu, tổ chức này còn quy tụ mốtố luật gia, tri thức Việt Nam l u vong
ở Pháp và một số nớc Châu Âu để chống cộng
Năm 1994, Nguyễn Thành Long, Lê Thái Hoà đã phối hợp với bọnphản động trong các tôn giáo khác thành lập “Hội đồng hợp tác tôn giáo ViệtNam tại Hoa Kỳ” nhằm hỗ trợ cho cuộc đấu tranh của ngời Việt Nam các nơitrong lĩnh vực tôn giáo
Qua thực tiễn đấu tranh cho thấy bọn phản động đã lợi dụng Phật giáoHoà Hảo trong nớc và ngoài nớc với các thế lực thù địch ở nớc ngoài có quan
hệ chặt chẽ với nhau để chống phá cách mạng nớc ta So với giai đoạn 1975– 1985 thì thời gian gần đây sự cấu kết của bọn phản động Phật giáo HoàHảo ngày càng thể hiện rõ nét, thờng xuyên tăng cờng bằng nhiều con đờng,hình thức khác nhau thông qua nhiều hoạt động với nhiều phơng châm và thủ
đoạn mới
1.3 Những hoạt động tôn giáo của Phật giáo Hoà Hảo có ảnh hởng
đến an ninh trật tự.