- Vai trۗ của môi trường và tài nguyên thiên nhiên: + Môi trường và Tài nguyên thiên nhiên có tầm quan trọng đặc biệt đối với đời sống con người, tạo nên cơ sở vật chất để phát triển kin
Trang 1PHÒNG GD&ĐT TĨNH GIA ĐỀ THI CHỌN ĐỘI TUYỂN HSG CẤP TỈNH
NĂM HỌC 2016 - 2017 MÔN: GDCD LỚP 9 - BÀI SỐ 1 Thời gian làm bài: 150 phút
Câu 1 (2,0 điểm) Điền vào chỗ trống () những từ, cụm từ thích hợp để hoàn thành một số
nội dung của Điều 31 trong Luật giao thông đường bộ năm 2008
Điều 31 Người điều khiển, người ngồi trên xe đạp, người điều khiển xe thô sơ khác
1 Người điều khiển xe đạp chỉ được …., trừ trường hợp chở thêm một trẻ em dưới 7 tuổi thì được chở……
2 Người điều khiển, người ngồi trên xe đạp máy phải …… có cài quai ……
Câu 2 (3,0 điểm) Vì sao bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên là vấn đề bức xúc
toàn cầu? Là học sinh em cần làm gì để góp phần bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên?
Câu 3 (3,0 điểm) Em hiểu gì về tình bạn và tình bạn trong sáng lành mạnh? Tình bạn
trong sáng lành mạnh có ý nghĩa ra sao trong cuộc sống? Theo em, để xây dựng tình bạn trong sáng lành mạnh, học sinh cần phải làm gì?
Câu 4 (3,0 điểm) Trong giờ học môn GDCD, khi trao đổi về nội dung phۗng ngừa tai
nạn vR khí, cháy, nổ và chất độc hại , thầy giáo h硐i: Hiện nay một số đ a phương ở nước
ta v n cۗn tình trạng buôn bán pháo nổ và s dụng các chất độc hại trong ch bi n thực
ph m Theo em hiện tượng đó đáng lo ngại không? Vì sao?
a Em hRy trả lời câu h硐i trên của thầy giáo?
b Nêu hiểu bi t của em về phۗng ngừa tai nạn vR khí, cháy, nổ và chất độc hại?
Câu 5 (2,0 điểm) Quan hệ hữu ngh giữa các dân tộc trên th giới có ý nghĩa như th nào?
Vì sao Đảng và Nhà nước ta thực hiện chính sách hۗa bình, hữu ngh với các dân tộc và quốc gia trên th giới? Công dân - học sinh cần phải làm gì góp phần xây dựng tình đoàn
k t, hữu ngh ?
Câu 6 (4,0 điểm)
a Vì sao cần phải hợp tác quốc t ? HRy nêu các ví dụ về hợp tác quốc t trong các lĩnh vực bảo vệ môi trường, chống đói nghèo, phۗng chống HIV/AIDS
Trang 2b Có ý ki n cho rằng ngoài truyền thống đánh giặc ra, dân tộc ta có truyền thống gì đáng
tự hào đâu Vả lại trong thời đại mở c a và hội nhập hiện nay, truyền thống dân tộc không cۗn quan trọng nữa
Em có đồng ý với ý ki n đó không? Vì sao?
Câu 7 (3,0 điểm) Tình huống:
Hۗa là một cô bé 14 tuổi, làm thuê cho một c a hàng cơm gần nhà Bích Chứng ki n cảnh Hۗa b chủ hàng cơm bắt làm những công việc nặng nhọc, lại thường xuyên ch i mắng, đánh đập, Bích rất thương Hۗa nên có ý đ nh tố cáo hành động đó với cơ quan công an Nhưng Hồng can ngăn và nói: Chúng mình cۗn nh硐 làm gì có quyền được tố cáo người khác, với lại chuyện này là bình thường mà
Câu h硐i:
a Em có đồng ý với ý ki n của bạn Hồng không? Vì sao?
b Nhận xét về hành vi của chủ hàng cơm?
c N u được chứng ki n cảnh của Hۗa, em sẽ làm gì?
Trang 3ĐÁP ÁN ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI MÔN GDCD LỚP 9
1 - Điền lần lượt các cụm từ sau vào chỗ ( ):
1 Chở một người; tối đa hai người
2 Đội mR bảo hiểm; đúng quy cách
(Mỗi trường hợp HS phải điền đúng, đủ từ ngữ mới cho điểm)
1,0 1,0
2 Nêu được đảm bảo các ý sau:
- Nêu khái niệm:
+ Môi trường là toàn bộ các điều kiện tự nhiên, nhân tạo bao quanh con
người có tác động đ n đời sống, sự tồn tại, phát triển của con người và
thiên nhiên
+ Tài nguyên thiên nhiên là những của cải vật chất sẵn có trong tự nhiên
mà con người có thể khai thác, ch bi n s dụng phục vụ cuộc sống con
người
- Vai trۗ của môi trường và tài nguyên thiên nhiên:
+ Môi trường và Tài nguyên thiên nhiên có tầm quan trọng đặc biệt đối
với đời sống con người, tạo nên cơ sở vật chất để phát triển kinh t , văn
hoá, xR hội, tạo cho con người phương tiện sinh sống, phát triển trí tuệ,
đạo đức, tinh thần
+ N u môi trường trong lành, sạch đẹp, đảm bảo cân bằng sinh thái sẽ
tạo điều kiện thuật lợi cho con người đem h t khả năng của mình để
phát triển kinh t , văn hoá, xR hội, tạo cho con người có phương tiện
sinh sống, phát triển trí tuệ, đạo đức và tinh thần
+ N u môi trường b ô nhiểm, việc s dụng tài nguyên thiên nhiên
không có k hoạch sẽ gây mất cân bằng sinh thái, làm cho môi trường
b suy thoái đó là nguyên nhân gây ra mưa, bRo, lR lụt, hạn hán kéo dài
làm ảnh hưởng trực ti p đ n đời sống của con người như đói nghèo,
bệnh tật, thất học
0,25
0,25
0,25
0,25
0,25
Trang 4- Thực trạng của môi trường và tài nguyên thiên nhiên: Hiện nay môi
trường và tài nguyên thiên nhiên đang b đe doạ bởi chất thải của các
nhà máy, xí nghiệp, các công ty vv bởi sự thi u hiểu bi t và thi u ý
thức của con người đR làm cho môi trường b ô nhiễm nặng nề, tài
nguyên thiên nhiên cạn kiệt, thiên tai lR lụt thường xuyên xảy ra Vì
vậy, bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên và trách nhiệm của
mọi người và toàn xR hội
- Liên hệ:
+ Hiểu giá tr của môi trường và tài nguyên thiên nhiên để có ý thức
trách nhiệm bảo vệ
+ Tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường và tài nguyên
thiên nhiên như: Tham gia vệ sinh công cộng, trồng cây gây rừng, bảo
vệ tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ động thực vật, thuỷ - hải sản, nguồn
nước vv Tuyên truyền cho những người xung quanh cùng tích cực
tham gia bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên (1,0 điểm)
(Căn cứ vào mức độ trình bày của HS trong từng ý để giáo viên cho
điểm phù hợp)
0,75
0,25
0,75
3 Nêu được đảm bảo các ý sau:
a)
* Tình bạn là tình cảm gắn bó giữa hai hoặc nhiều người trên cơ sở hợp
nhau về tính tình, sở thích hoặc có chung xu hướng hoạt động, có cùng
lí tưởng sống,
Ví dụ: Bạn học cùng lớp; Bạn làm việc cùng cơ quan, đơn v …
* Tình bạn trong sáng và lành mạnh có những đặc điểm sau:
- Phù hợp với nhau về quan điểm sống
- Bình đẳng và tôn trọng l n nhau
- Chân thành, tin cậy và có trách nhiệm đối với nhau
- Thông cảm, đồng cảm sâu sắc với nhau
0,25
0,25 0,75
Trang 5- Có lۗng nhân ái, v tha
- Tình bạn trong sáng, lành mạnh không phân biệt cùng giới hay khác
giới
Ví dụ:
+ Tình bạn giữa C Mác và F Ăng ghen;
+ Tình bạn giữa Lưu Bình và Dương Lễ
b) Ý nghĩa của tình bạn trong sáng, lành mạnh :
- Tình bạn trong sáng lành mạnh giúp con người cảm thấy ấm áp, tự tin
yêu cuộc sống hơn
- Bi t tự hoàn thiện mình để sống tốt hơn
c) Để giữ gìn tình bạn trong sáng, lành mạnh, học sinh cần:
- Tôn trọng, tự hào và có ý thức giữ gìn tình bạn; Có mong muốn xây
dựng tình bạn trong sáng, lành mạnh (kể cả tình bạn cùng giới hay khác
giới)
- Trong quan hệ với bạn bè ở trường, lớp luôn thể hiện những tình cảm,
thái độ, lời nói, cách cư x phù hợp với bạn bè
- Bi t quý trọng những người có ý thức xây dựng tình bạn trong sáng,
lành mạnh; ủng hộ những thái độ hành vi, lời nói thể hiện tình cảm quý
m n, tôn trọng, chân thành thân thiện bi t cảm thông và giúp đỡ bạn bè;
bi t phê phán những hành vi dèm pha, nói xấu, gán ghép, trêu chọc bạn
bè trong lớp, trong trường và ở cộng đồng
(Căn cứ vào mức độ trình bày của HS trong từng ý để giáo viên cho
điểm phù hợp)
0,25
0,25 0,25 0,25
0,25 0,5
4 Nêu được đảm bảo các ý sau:
a Em sẽ trả lời câu h硐i của thầy giáo như sau:
- Tình trạng buôn bán pháo nổ và s dụng chất độc hại trong ch bi n
thực ph m là h t sức lo ngại
- Vì: Các tai nạn vR khí cháy nổ và các chất độc hại đă gây tổn thất to
0,5 0,5
Trang 6lớn cả về người và tài sản cho cá nhân, gia đRnh và xă hội.
- Học sinh lấy d n chứng để làm rõ
b Hiểu bi t của em về phRng ngừa tai nạn vR khí, cháy, nổ và chất độc
hại
- Ngày nay con người luôn phải đối mặt với những thảm hoạ do vR khí
cháy nổ và chất độc hại gây ra gây hậu quả nghiêm trọng về mọi mặt
trong đời sống xă hội
- Nguyên nhân: Do sự thi u hiểu bi t của con người, sự thi u ý thức
chấp hành ph硐p luật, bất chấp ph硐p luật, vỡ lợi ớch c硐 nhõn, sự sơ suất,
bất c n của con người…
- Để phۗng ngừa tai nạn vR khí, cháy, nổ và chất độc hại pháp luật nước
ta quy đ nh:
+ Cấm tàng trữ, vận chuyển, buôn bán, s dụng trái phép các loại vR
khí, các chất nổ, chất cháy, chất phóng xạ và chất độc hại
+ Chỉ những cơ quan, tổ chức, cá nhân được Nhà nước giao nhiệm vụ
và cho phép mới được giữ, chuyên chở và s dụng vR khí, chất nổ, chất
cháy, chất phóng xạ và chất độc hại
+ Cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm bảo quản, chuyên chở và s
dụng vR khí, chất nổ, chất cháy, chất phóng xạ, chất độc hại phải được
huấn luyện về chuyên môn, có đủ phương tiện cần thi t và luôn tuân thủ
quy đ nh về an toàn
- Trách nhiệm của công dân, học sinh:
+ Tự giác tìm hiểu và thực hiện nghiêm chỉnh các quy đ nh về phۗng
ngừa tai nạn vR khí, cháy, nổ và các chất độc hại
+ Tuyên truyền, vận động gia đình, bạn bè và mọi người xung quanh
thực hiện tốt các quy đ nh trên
+ Tố cáo những hành vi vi phạm hoặc xúi dục người khác vi phạm các
quy đ nh trên
0,25
0,25
0,25 0,25
0,25
0,25 0,25 0,25
Trang 7(Căn cứ vào mức độ trình bày của HS trong từng ý để giáo viên cho
điểm phù hợp)
5 Cần đảm bảo được các ý sau:
- Ý nghĩa quan hệ hữu ngh giữa các dân tộc trên th giới:
+ Tạo cơ hội và điều kiện để các nước, các dân tộc hợp tác về nhiều mặt
(kinh t , văn hóa, khoa học, y t , giáo dục…)
+ Tạo sự hiểu bi t l n nhau, tránh gây mâu thu n, căng thẳng d n đ n
nguy cơ chi n tranh
- Đảng và Nhà nước ta luôn thực hiện chính sách đối ngoại hۗa bình
hữu ngh giữa các dân tộc, quốc gia khác trong khu vực và trên th giới:
+ Quan hệ hữu ngh đó đR làm cho th giới hiểu thêm về đất nước, con
người, công cuộc đổi mới của Việt Nam, về đường lối chính sách của
Đảng và Nhà nước ta
+ Giúp ta tranh thủ được sự đồng tình ủng hộ và hợ tác ngày càng rộng
rRi của th giới đối với Việt Nam
- Công dân – học sinh:
+ Có trách nhiệm thể hiện tình đoàn k t hữu ngh với bạn bè và người
nước ngoài bằng thái độ, c chỉ, việc làm và sự thân thiện trong cuộc
sống hằng ngày
+ Bi t thể hiện tình hữu ngh với người nước ngoài khi gặp gỡ, ti p xúc
trong các tình huống khi có người nước ngoài đ n thăm trường, khi giao
lưu với các bạn học sing quốc t , khi có khách nước ngoài đ n tham
quan du l ch, tìm hiểu …
+ Có thái độ tôn trọng, thân thiện; sẳn sàng giúp đỡ, không kì th xa
lánh, ch nhạo ngôn ngữ, trang phục của họ
+ Tích cực tham gia các hoạt động đoàn k t hữu ngh do nhà trường, đ a
phương tổ chức…
(Căn cứ vào mức độ trình bày của HS trong từng ý để giáo viên cho
0,25 0,25
0,25
0,25
0,25
0,25
0,25 0,25
Trang 8điểm phù hợp)
6 Cần đảm bảo được các ý sau:
a
* Trong bối cảnh th giới đang đứng trước những vấn đề bức xúc có
tính toàn cầu (bảo vệ môi trường, hạn ch bùng nổ dân số, khắc phục
tình trạng đói nghèo, phۗng ngừa và đ y lùi những bệnh hiểm nghèo…)
mà không một quốc gia, một dân tộc riêng lẻ nào có thể tự giải quy t thì
sự hợp tác quốc t là một vấn đề quan trọng và tất y u
* Ví dụ về sự hợp tác quốc t :
- Bảo vệ môi trường: Tham gia ngày trái đất tổ chức vào 22/4 hàng
năm với nội dung thi t thực bảo vệ môi trường
- Chống đói nghèo: Chương trình lương thực th giới WFP
- Chống HIV/AIDS:
+ Chương trình kiểm soát ma tuý của liên hợp quốc tại Việt Nam (UNDCP)
+ Ngày 1 /12 hàng năm: Ngày th giới phۗng chống HIV/ AIDS
b
- Không đồng ý với ý ki n đó Đó là thái độ thi u tôn trọng, phủ nhận,
xa rời truyền thống dân tộc
- Dân tộc Việt Nam có nhiều truyền thống tốt đẹp đáng tự hào Ngoài
truyền thống yêu nước chống giặc ngoại xâm cۗn có truyền thống:
Đoàn k t, nhân nghĩa, cần cù lao động, hi u học,tôn sư trọng đạo, hi u
thảo, các truyền thống về văn hoá, về nghệ thuật… (1,0 điểm )
- Truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta là vô cùng quí giá, góp phần tích
cực vào quá trình phát triển của dân tộc, và mỗi cá nhân
+ Mỗi dân tộc muốn phát triển cần có sự giao lưu với các dân tộc khác
Trong quá trình giao lưu đó, dân tộc nào cRng cần ti p thu tinh hoa của
dân tộc khác mà v n giữ được bản sắc riêng của mình Đó chính là y u
tố làm nên cái riêng của, cái bản sắc của dân tộc… Hiện nay nước ta
1,0
0,25
0,25 0,5
0,25 0,25
0,25 0,75
Trang 9đang đổi mới, ở thời kì mở c a và giao luư rộng rRi với th giới, n u
chúng ta không chú ý giữ gìn truyền thống,bản sắc dân tộc, chạy theo
cái mới lạ, coi thường và xa rời những giá tr tốt đẹp bao đời nay, chúng
ta sẽ có nguy cơ đánh mất bản sắc dân tộc
+ Đối với cá nhân, k thừa phát huy truyền thống dân tộc giúp ta dễ
dàng hoà nhập với cộng đồng dân tộc
Chúng ta phải bảo vệ, k thừa, phát huy truyền thống tốt đẹp của dân
tộc, lên án, ngăn chặn những hành vi làm tổn hại đ n truyền thống dân
tộc
(Căn cứ vào mức độ trình bày của HS trong từng ý để giáo viên cho
điểm phù hợp)
0,25 0,25
7 Cần đảm bảo được các ý sau:
a
- Không đồng ý
- Vì: Mọi công dân đều có quyền tố cáo những việc làm trái pháp luật
b Nhận xét: Việc làm của chủ hàng cơm là vi phạm pháp luật
- Vi phạm quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, thân thể, sức
kh硐e, danh dự và nhân ph m
- Vi phạm quyền được bảo vệ,chăm sóc, và giáo dục của trẻ em
c Em sẽ:
- Góp ý cho chủ hàng cơm để họ đối x t t hơn đối với Hۗa
- Giải thích để chủ hàng cơm hiểu việc làm của họ là vi phạm pháp luật
- Tố cáo việc làm sai trái của chủ hàng cơm (trực ti p hoặc gián ti p)
(Căn cứ vào mức độ trình bày của HS trong từng ý để giáo viên cho
điểm phù hợp)
0,25 0,5 0,25 0,25 0,25
0,5 0,5 0,5