Lession pdf 4049 01 sinh ly sinh san tren heo nai giai doan phoi 1465179619

Giới thiệu sự sinh sản - Hiểu biết cơ bản về sinh lý sinh sản và cấu trúc cơ quan sinh dục của heo nái hỗ trợ cho nhà sản xuất tiên đoán, ngăn chặn các sự cố/vấn đề về sinh sản, để đưa r

Sinh lý sinh sản của Nái

Giai đoạn phối giống

SMT CFN VN

Swine- Physiology

Nội dung

1 Giới thiệu

2 Sự sinh sản

3 Các thông số liên quan sinh sản

4 Cơ quan sinh sản của heo

5 Phát triển tuyến sinh dục

6 Sinh lý sinh sản và giải phẩu học

7 Giải phẩu học

8 Lên giống và rụng trứng

9 Biểu hiện lên giống của heo

Giới thiệu sự sinh sản

- Hiểu biết cơ bản về sinh lý sinh sản và cấu trúc cơ quan sinh dục của heo nái hỗ trợ cho nhà sản xuất tiên đoán, ngăn chặn các sự cố/vấn đề về sinh sản,

để đưa ra các quyết định có ảnh hưởng đến năng suất của đàn heo như:

 Tỷ lệ phối giống tốt

 Tỷ lệ mang thai và đẻ cao

 Nhiều heo con sơ sinh còn sống, có nhiều heo con sau 74 ngày nuôi, trọng lượng cai sữa cao

 Số lứa/năm và số heo thịt/nái/năm cao, tuổi thọ

Giới thiệu sự sinh sản (tt)

 90% thời gian sống của heo nái là dùng để

mang thai hay cho con bú

 Ở Anh: năng suất đạt 2.5 lứa/nái/năm

 Thời gian nái không làm việc (NPD) chỉ có

17 ngày/năm

 Khoảng 60% nái tơ và nái lứa 1 bị loại thải

do chức năng sinh sản bị thất bại, sẩy thai, đẻ con ít => cần chú ý phát triển heo hậu bị tốt

Các thông số liên quan đến sinh sản heo

1 Số con/nái/năm = P/S/Y

2 Số ngày không sản xuất = NPD

3 Số heo sơ sinh/lứa

4 Tỷ lệ (%) heo con chết trắng

5 Số heo sơ sinh còn sống

6 Khả năng sống và chất lượng heo con

7 Tỉ lệ heo con chết trước khi cai sữa

Vài thông số sinh sản của heo

tại vài nước

Các chỉ số Việt Nam Philipine China USA

NL/

Holand

Số heo con đẻ ra 9.5 10.1 11.2 13.2 14.7

Số heo sơ sinh còn sống 8.5 9.4 10.1 11.8 13.6

Số heo sơ sinh chết ngộp 1.0 0.8 1.1 0.9 1.1

Số heo chết trước cai sữa 1.0 1.0 1.5 1.1 1.8

Số heo cai sữa/lứa 7.5 8.4 8.6 10.5 11.8

Cơ quan sinh dục & sinh sản của heo đực

 Tinh hoàn là tổng thể kết hợp của 02 loại tế bào:

- Tế bào kẻ (Leydig): tổng hợp tiết testosteron

- Ống sinh tinh: phát triển tinh trùng từ tế bào mầm nguyên sinh

 Thường mất 34 ngày để tế bào mầm hình thành

và phát triển thành tinh trùng hoàn chỉnh

 Heo đực có thể xuất từ 100- 500ml tinh, chứa 30-

150 tỉ tinh trùng

Cơ quan sinh dục & sinh sản heo nọc

1 Bao quy đầu

2 Túi bao quy đầu

3 Dương vật

4 Thể cong S

5 Các tuyến sinh dục (tuyến

tiền liệt, tuyến bôi trơn )

6 Tinh hoàn

7 Mào tinh

8 Bàng quang

9 Thận

Cơ quan sinh dục & sinh sản heo cái

Động mạch chủ

Buồng Trứng Ống dẫn trứng

Loa kèn Xương chậu

Âm hộ

Âm Đạo Trực tràng

Động mạch tử cung

Cổ tử cung

Bàng quang Niệu đạo

Tuyến yên

 Tuyến Yên: nằm ở vùng dưới đồi

tiết ra hormon sinh dục, gồm 2

Sự phát triển của tuyến sinh dục

1 Biểu hiện động dục của hậu bị: khi heo có hành vi

giới tính và khả năng giải phóng tế bào giới tính

2 Heo nọc sau 5 tháng tuổi sẽ có hoạt động sinh lý

3 Sau 20-22 tuần tuổi: nọc có khả năng xuất tinh

4 Heo nọc có khả năng cho tinh từ 5-8 tháng tuổi và

tăng dần đến 18 tháng

5 Ở heo cái: buồng trứng phát triển sau 8 tuần tuổi

Sự phát triển giới tính

1 Tuổi phát dục tùy vào tình trạng dinh dưỡng, thể

trạng, giống, mùa, dịch bệnh, môi trường và quản lý

2 Heo nọc có mặt trong chuồng hậu bị có khả năng

giảm tuổi thành thục của heo cái

3 Cái hậu bị nuôi nhốt cá thể có biểu hiện động dục

chậm hơn hậu bị nuôi trong chuồng thành nhóm

4 Cái hậu bị thụ tinh thành công ở lần lên giống đầu

thì thấp hơn lần thứ 2-3 do trứng chưa thành thục

Chu kỳ lên giống

 Nái hậu bị, nái không

mang thai và không nuôi

con thường có biểu hiện

lên giống định kỳ

 Thường chu kỳ lên giống

là 21 ngày (tính từ ngày

nái đứng yên- chịu nọc

đến lần lên giống tiếp

theo)

Chu kỳ lên giống

 Sau khi thành thục, nái thường biểu hiện lên giống theo chu kỳ 21 ngày (dao động từ 18-24 ngày)

 Sự lên giống thường phân ra 2 giai đoạn: Thời kỳ thể vàng (từ 5-16 ngày sau lên giống) và thời kỳ nang noãn (từ ngày 17 tới 4 chu kỳ tiếp theo)

 Ngày nái đứng yên- chịu nọc khi động dục gọi là ngày Zero (= 0)

Chu kỳ lên giống

 Biểu hiện khi nái lên giống rất tinh tế và nái có các hành vi như giảm ăn, tăng cường hoạt động, phản ứng ưỡn lưng,…

 Đặc tính sinh lý thay đổi như âm hộ sưng đỏ, tính cảm thụ về sinh lý đạt trong vòng 2- 3 ngày trong thời điểm rụng trứng, thường sau 2/3 khoảng thời gian lên giống

 Khoảng thời gian từ trứng rụng đầu tiên đến trứng cuối cùng là 1- 6 giờ, số lượng trứng rụng từ 10- 28

Kích thích tố thay đổi trong chu kỳ

Thời gian lên giống

 Thời gian lên giống có thể dao động lớn từ 12-60

giờ (từ 0.5 ngày đến 2.5 ngày)

 Khuyến cáo: nên phối 2 lần, giúp trứng gặp tinh

trùng đúng thời điểm => tỷ lệ thụ tinh cao

 Gieo tinh vào khoảng 12 giờ kể từ lúc nái chịu

đứng yên và sau đó 18-24 giờ lặp lại lần 2

 Phối giống 2 lần tăng tỷ lệ thụ thai cao hơn phối

1 lần là 10%

Dấu hiệu/biểu hiện lên giống

 Dấu hiệu lên giống đầu tiên là nái đứng yên khi

nọc chồm lên nái Thường nái cũng đứng yên khi người công nhân ấn tay lên lưng nái

 Nái có biểu hiện lên giống rõ hơn khi có nọc hiện

diện => nên dùng nọc tiếp xúc trực tiếp nái hay dùng nọc thí tình để định kỳ kiểm tra lên giống (vì nọc tiết ra pheromon trong tuyến nước bọt giúp kích thích nái đứng yên khi lên giống)

 Thường heo nọc trưởng thành sẽ kích thích nái

Dấu hiệu/ biểu hiện lên giống

 Mất tính thèm ăn

 Âm hộ sưng đỏ: dễ thấy đối với nái hậu bị

 Có hoạt động kích thích hồi hộp

 Nái thích tìm kiếm heo nọc, có các hành vi như

ngửi, theo đuổi nọc, ủi heo cái khác

 Thay đổi cách phát ra âm thanh, tiếng kêu (như gầm

gừ, ủn ỉn, ầm ừ)

 Tăng lượng dịch nhầy trong âm đạo

Phối giống

 Khi phối giống, cơ tử cung của nái co thắt, kích thích

nọc phóng tinh

 Khoảng 3- 6 tỷ tinh trùng được đưa vào tử cung,

nhưng chỉ có một phần nhỏ tinh trùng đi đến ống dẫn trứng để tiếp xúc với trứng

 Bản thân tinh trùng có thể di động, nhưng nó không

tự di chuyển tới được trứng được, phần lớn tinh trùng

Phối giống

 Sự kích thích/co bóp này nhờ Oxytoxin ở tuyến yên

tiết ra Oxytoxin được phóng thích nhờ sự giao phối

và hành vi trong phối giống, nên cần có nọc đứng đối diện nái và kỹ thuật gieo tinh tốt để cải thiện sự

di chuyển của tinh trùng

 Tinh trùng phải có khả năng sống từ 6-10 giờ trước

khi tiến trình thụ tinh xảy ra

Giải phẩu học

Bộ phận sinh sản của heo nái

Bàng quang

Ống dẫn

Âm hộ

Buồng trứng Sừng

tử cung

Thay đổi hormon sinh dục trong chu kỳ lên giống của nái

Thể vàng

Buồng trứng

Cám ơn bạn đã hoàn thành bài học

Xin mời bạn trả lời các câu hỏi