Yeu to tac hai moi truong va suc khoe

slide trình bày các yếu tố tác hại môi trường đến sức khỏe. các yếu tố đó có thể vật lý, hóa học, sinh học. Môi trường ở đây được hiểu là môi trường tự nhiên, môi trường xã hội. Nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường, cách nó tác động đến sức khỏe và biện pháp để dự phòng.

CÁC YẾU TỐ TÁC HẠI MÔI TRƯỜNG VÀ

SỨC KHỎE

ThS: Phạm Thị Thoa

3 Trình bày được mối liên quan giữa các

yếu tố môi trường và sức khoẻ.

4 Trình bày được các bệnh tật liên quan

đến môi trường.

5 Trình bày đựơc các biện pháp phòng

chống ô nhiễm môi trường nâng cao sức

khoẻ.

Định nghĩa về môi trường

• Môi trường bao gồm

các yếu tố tự nhiên và

yếu tố vật chất nhân tạo

quan hệ mật thiết với

nhau, bao quanh con

Các thành phần của môi trường

Định nghĩa về sức khỏe

• Khí huyết lưu thông,

tinh thần đầy đủ, như

vậy là sức khỏe

Bác Hồ (1946)

3 thành phần của sức khỏe toàn diện

Tiêu chí đánh giá sức khỏe cá nhân và

cộng đồng

Định nghĩa về sức khỏe môi trường

• Sức khỏe môi trường

Định nghĩa về sức khỏe môi trường

• Sức khỏe môi trường là

các vấn đề sức khỏe

của con người do các

yếu tố vật lý, hóa học

sinh học, xã hội và yếu

tố tâm lý trong môi

trường gây nên

Chiến lược SKMT quốc gia Australia

Các yếu tố môi trường tác động

đến sức khỏe

Các yếu tố tác động đến sức khỏe

Yếu tố di truyền, bẩm sinh

• Bệnh truyền từ cha mẹ

sang con cái

• Ưa chảy máu, cận thị

Các yếu tố tác động đến sức khỏe

Yếu tố môi trường tự nhiên

• Thay đổi về khí hậu: quá nóng,

lạnh, ẩm, khô

• Ô nhiễm không khí: sinh hoạt,

đun nấu, nghề phụ, khu công

nghiệp, giao thông, xử lý chất

thải

• Ô nhiễm nguồn nước: khí thải,

nước thải, rác thải ô nhiễm

nước mặt nước ngầm

• Ô nhiễm môi trường đất: nước

thải, rác thải, phân bón, trừ

sâu diệt cỏ

• Suy thoái môi trường, mất cân

bằng sinh thái, đa dạng sinh

học

vùng sâu vùng xa– Di dân tự do, điều kiện sống thay

đổi

• Kinh tế, thu nhập, việc làm

– Thu nhập quyết định mức sống cá

nhân và gia đình– Thu nhập tăng tình trạng sức khỏe

cải thiện– Xem xét chế độ làm việc, nghỉ

ngơi, cường độ lao động, phương tiện bảo hộ lao động

tàn, thiếu nước sạch, không xử lý phân rác, dễ mắc bệnh truyền nhiễm, căng thẳng

• Yếu tố văn hóa

– Trình độ văn hóa

– Phong tục tập quán

• An sinh xã hội và gia đình

– Hỗ trợ xã hội, mối quan hệ gần

gũi, bảo vệ sức khỏe cá nhân, gia đình và cộng đồng

mọi mặt– Hệ thống y tế ngoài công lập, tư

nhân phát triển

• Khả năng tiếp cận với dịch

vụ y tế

– Người nghèo tiếp cận dịch vụ y tế

kém hơn người giàu do rào cản

về tài chính, địa lý, văn hóa, phong tục, tập quán

hành vi có hại cho sức khỏe, bệnh tâm thể mạch vành, viêm khớp, loét dạ dày-

tá tràng

• Hành vi và lối sống

– Hành vi: do kiến thức, thái độ, niềm tin

tạo thành, hành vi có lợi, gây hại, chưa

rõ lợi hại, đối phó, gây nghiện, tìm kiếm sức khỏe

– Thói quen: hành vi được thiết lập bền

vững, tự động, ngoài ý thức– Lối sống: do hành vi, thói quen, niềm tin,

đặc trưng cá nhân, mối tương tác xã hội tạo nên, tạo nên sức khỏe

Mối liên quan giữa các yếu tố môi trường và

sức khỏe

Những yếu tố môi trường gây hại cho sức khỏe

• Nhóm các yếu tố truyền thống:

– Nghèo nàn, lạc hậu, chậm phát triển,

thiếu cơ sở hạ tầng tối thiểu– Nước sạch, vệ sinh môi trường kém,

nước thải rác thải không được thu gom

xử lý, thực phẩm ô nhiễm sinh vật, ô nhiễm không khí trong nhà, lao động nặng nhọc, thảm họa tự nhiên, lũ lụt

• Nhóm các yếu tố hiện đại

– Do các yếu tố phát triển không bền vững,

thiếu quan tâm của xã hội– Khí thải công nghiệp, giao thông, tiếng

ồn, rác thải, nước thải– Hóa chất công nghiệp, trừ sâu nông

nghiệp, thực phẩm ô nhiễm, phá rừng, biến đổi khí hậu toàn cầu, lối sống không lành mạnh

Mối liên quan giữa các yếu tố môi trường và

sức khỏe

Những yếu tố môi trường truyền thống phổ biến hiện nay

• Thiếu nước sạch và vệ sinh môi

trường kém:

– Gây các bệnh đường tiêu hóa

– Tiêu chảy, thương hàn, lỵ, lỵ amip, bệnh

do thiếu nước sạch như nhiễm giun, mắt

hột, viêm ngoài da, viêm đường sinh dục

• Ô nhiễm không khí trong nhà ở

– Nông thôn: đun nấu bếp than tổ ong, thông

Mối liên quan giữa các yếu tố môi trường và

sức khỏe

Những yếu tố môi trường hiện đại

• Ô nhiễm đất nước do hóa chất độc

– Từ nước thải công nghiệp, hóa chất trừ sâu diệt

cỏ, thải vào môi trường, chưa qua xử lý

• Ô nhiễm không khí ngoài trời

– Ngoài đun nấu, khói bụi từ khu công nghiệp, hơi

– Số vụ ngộ độc tăng do lạm dụng thuốc trừ sâu,

diệt cỏ, phân bón hóa học, thuốc kích thích,

thuốc bảo quản cho cây trồng và vật nuôi

• Tai nạn thương tích

– Trong nhà: bếp, điện, lửa

– Nhà máy xi nghiệp: do sản xuất, cháy nổ, sập lò

– Ngoài đường: do giao thông, sét đánh, đổ cây,

đổ tường, tăm sông, đi rừng, sau thiên tai thảm

họa

Mối liên quan giữa các yếu tố môi trường và

sức khỏe

Những yếu tố môi trường hiện đại

• Biến đổi khí hậu thời tiết do môi

trường suy thoái

– Khai thác tài nguyên môi trường cạn

kiệt, phá rừng, thay đổi môi trường

sinh thái, suy giảm đa dạng sinh học,

tiệt chủng nhiều loài động thực vật

– Hiệu ứng nhà kính, thủng tầng ozon,

mưa acid, lũ lụt, hạn hán, nghịch đảo

nhiệt,

– Gây ra các hậu quả sức khỏe ung thư

da, các loại ung thư, hư hại công

trình xây dựng, nhiều loài động thực

vật chết, dịch bệnh tiêu chảy, tả, lỵ

Mối liên quan giữa các yếu tố môi trường và

– Hút thuốc lá: 36 bệnh liên quan đến hút thuốc lá

(ung thư thanh quản, hầu họng, thực quản, )

Who 10% dân số Việt Nam tử vong sớm do

thuốc lá, 50% trong số này là tuổi lao động

– Uống rượu bia: Xơ gan, ung thư gan, bệnh tim

mạch, thần kinh – tâm thần, tai nạn giao thông,

bạo lực gia đình

– Ma túy: hiv/aids, viêm gan virus, bao lực thương

tích, nghèo đói, hiv ở người tiêm chích 19,4%

– Dinh dưỡng: thiếu và thừa dinh dưỡng

– Thể dục thể thao: ít vận động có liên quan với

tim mạch, béo phì, hô hấp, xương khớp

– Hòa nhập với xã hội: sự thích nghi với môi

trường luôn thay đổi như quá trình đô thị hóa,

kinh tế tập trung sang mở thị trường Gây ra

stress tâm lý, cách ly cá nhân cộng đồng

Các bệnh tật liên quan đến môi trường

Những yếu tố môi trường hiện đại

– Béo phì, đái tháo đường, tăng huyết áp, suy

nhược thần kinh, tai nạn

Cỏc biện phỏp phũng chống ụ nhiễm mụi

trường nõng cao sức khoẻ

Môi tr ường: ư

- ất, n ước, Đ ư không khí -Môi tr ường lao ư

động -Nhà ở

Khối c m thụ: ả -Con ngư ời ư

Can thiệp Các biện pháp phòng

chống:

vacxin, gi m ô nhiễm, lối ả sống lành mạnh